Tė
nderuar, miq, shokė, vėllezėr bashkėatdhetar tė kudondodhur, sot mė shumė su
kurrė kėrkohet, qėndrim atdhetar paekuivoke nga sejcili pėr tė mbrojtur Atdheun
tonė tė dashur nga disa kopukė politikanė e pushtetarė qė pėr interesat e tyre
po na shesin vatan qė e kemi gjėnė mė tė shtrenjtė. Ju lutemi na mbėshtetėni nė
nismėn qė kemi marrė duke i berė thirrje qeveritarėve e politikanėve qė pėr
interesat e tyre personale po arrijnė deri nė tradhėti kombėtare. Do tu lutemi
shumė brenda mundėsive shpėrndaheni kėtė matėrjal dhe kush ka mundėsi ta botojė
nėpėr faqet e shtypit brenda dhe jashte vėndit.
Ju falenederojmė pėr gjithēka qė mund tė bėni.
Veli Llakaj.
Kryetar i
Shoqatės Mbarėkombėtare Bashkimi Antifashist i Shqipėrisė

Debat
i hapur publik:
TRAJTIM HISTORIK DHE TEKNIK I MARRĖVESHJES MBI UJĖRAT DETARE MŹS REPUBLIKĖS
SĖ SHQIPĖRISĖ GREQISĖ
Shoqata kulturore atdhetare Labėria,
mė 09 Tetor 2009, nė sallėn e Muzeumit Kombėtar nė Tiranė organizoi debatin
e hapur me pjesėmarrje tė historianėve, juristėve, specialistėve tė fushės me
temė Trajtim teorik e teknik i marrėveshjes mes Republikės sė Shqipėrisė dhe
Greqisė. Shkas pėr organizimin e debatit tė hapur ishin njoftimet e
dhėna dhe mendimet e shqetėsimet e mjaftė specialistėve, historianėve, juristėve
e tj. nė medjan publike lidhur me marrėveshjen mźs dy vendeve pėr ujėrat detare.
Shqetėsues pėr shoqatėn Labėria dhe opinionin e gjerė, ka qenė dhe mbetet,
nga njera anė mungesa e transparencės nga qeveria shqiptare pėr anekset e marrėveshjes
e pėrmbajtien e tyre dhe, nga ana tjetėr, pėrforcimi gjithnjė nė rritje i bindjes
se nė marrėveshje e anekse tė saj, sikurse shprehen specialistėt, ka mjaft pasaktėsi
teknike e deri gabime pėrllogartjesh. Ato cėnojnė rėndė integritetin e hapėsirės
ujore, nėnujore e ajėrore tė Republikės sė Shqipėrisė. Nė kėto rrethana, shoqata,
duke falėnderuar mediat qė evidencuan marrėveshjen por edhe disa shoqata qė
bėnė publike shqetisimet e kėrkesat e tyre pėr kėtė problem, vendosi tė zhvendos
fushėn e debatit nga ekranet e faqet e shtypit direkt nė opinionin e gjerė publik
nė salla.
Pėr kėtė qellim, prej mė se njė jave, pėr tė sensibilizuar mė tej opinionin
dhe masivizuar mbėshtetjen, shoqata u vu nė nė lidhje me shumė shoqata atdhetare
e kulturore nga i gjithė vendi. Deri tani, veē pesė shoqatave qė janė deklaruar
publikisht, shoqata Labėria gjeti mirėkuptim dhe mbėshtetje tė plotė nė nismėn
e saj edhe tė 49 shoqatave tė tjera simotra e konkretisht: Antifashisti,
Aviatorėve, Bolena, Ēajupi, Dangėllia, Dėshnica, Devolli, Dropulli, Dukati,
Federata e Sindikatave tė Pensionistėve, Golemi, Golloborda, Gora, Halil Bėrzheshta,
Historianėve ushtarakė, Humelica, Identitet e Bashkim Kombėtar, Ismail Qemali,
Kallarati, Kardhiqi, Kolonja, Lopėsi, Lunxhėria, Luzati, Mallakastra, Mashkullora,
Mirdita, Mokra, Nikaj Merturi, Nivica, Pėrmeti, Opari, Skampa, Skenderbegasi,
Sofra e Malėsisė sė Madhe, Smokthina, Stebleva, Tafil Buzi, Tėrbaēi, Tė rėnėt
e Kombit, Tragjasi, Treva e Krahėsit, Zagoria, Vakėfet, Fllotės Luftarake-Detare,
Veteranėt internacional, Vėllazėrimi Kuēiot, Vranishti, Vullnetari i Lirisė.
Nė debatin e zivlluar foli koloneli nė rezervė e specialist i fushės Myslim
Pashaj, historianėt Pėllumb Xhufi, Arben Puto e tj. Mbi kėtė bazė e shqetsimet
e ngritura nė pėrfundim u miratua Rezoluta drejtuar Parlamentit shqiptar me
kėrkesėn pėr mosdiskutimin e mosmiratimin e marrėveshjes pa analizėn dhe qartėsimin
teknik e juridik publik tė anėve tė debatueshme tė saj.
Fjalėn e hapjes e mbajti Sekretari i Pėrgjithshėm zoti Xhemil Ēeli. Nė fund
diskutuan personalitete tė fushave tė ndryeshme, tė cilėt u solidarizuan plotėsisht
mr debatin e hapur shkencor dhe e vlerėsuan lartė kėtė nisėm tė Shoqatės Laberia
dhe mbėshtetjen masive tė tė gjithė shoqatave nga gjithė Shqiupėria.. Mbas kėsaj
Kryetari i Shoqatės Labėria Prof. Dr. Ago Nezha lexoi rezolutėn pėrkatėse
e cila u miratua njė zėri dhe me duartrokitje teje tė fuqishme.
REPUBLIKA E SHQIPĖRISĖ
SHOQATA KULTURORE ATDHETARE LABĖRIA
Mbledhjes plenare tė Parlamentit tė Republikės sė Shqipėrisė,
Tiranė
Pėr dijeni, Presidentit tė Republikės sė Shqipėrisė,
z. Bamir Topi
Zonja Kryetare e Kuvendit,
Tė nderuar zotėrinj deputetė!
Ne, Shoqata kulturore atdhetare Labėria, krijuar me Urdhėrin nr 63 dt. 12.
12 1991 tė Ministrit tė Kulturės, Rinisė dhe Sporteve dhe regjistruar nė Gjykartėn
e Tiranės sipas legjislacionit shqiptar, me struktura organizative e veprimtari
tė shtrira nė trevėn e Labėrisė dhe nė qytetet kryesore tė vendit ku ka komunitet
lab, tė mbėshtetur nga shoqata simotra nė mbarė vendin, me shqetėsim tė natyrshėm,
kemi nderin e detyrimin qytetar e atdhetar Tju drejtohemi Juve, zotėrinj deputetė,
me kėtė
REZOLUTĖ
Nėpėrmjet medias sė shkruar dhe vizive jemi njohur me tekstin e marrėveshjes
sė firmosur nga ministrat e jashtėm tė RSH dhe tė Greqisė pėr vijėn e ujėrave
detare, por pa spjegimet dhe hartat e skemat pėrkatėse sqaruese e shoqėruese
tė saj;
Po nėpėrmjet medias kemi
vrejtur me shqetėsim se janė hedhur nė opinion mjaft fakte e trajtesa qė bien
ndesh me ato tė deklaruara zyrtarisht nga qeveria shqiptare;
Pėr mė tepėr, sidomos duke marrė shkas nga miratimi me shpejtėsi i kėsaj marrėveshjeje
nė Komisionin e Ligjeve tė parlamentit tė shqiptar, madje pa bėrė sqarimet e
nevojshme para opinionit qytetar pėr disa trajtesa historike e sidomos teknike
qė venė nė pikėpyetje saktėsinė e marrėveshjes, tė matjeve tė hapsirės detare
dhe tė kritereve tė zbatuara nė kushtet e kufirit tonė detar jugor nė dėm tė
hapsirės tonė ujore, nėnujore e ajėrore ku sipas analizės qė i bėjnė specialistė
tė fushės del se Republika e Shqipėrisė, sipas kėsaj marrėveshjeje, humb 354.4
kilometra katrore.
Ne, shoqata Labėria dhe shoqatat simotra, me shqetėsimin e natyrshėm qytetar
e atdhetar, me kėrkesėn mė elementare e kushtetuese pėr tė qenė tė qartė
dhe tė sigurtė nė paprekshmėrinė e territorit tė RSH, duke synuar tė japim
edhe ndihmesėn tonė nė sensibilizimin mė tej tė opinionit publik, por veēanėrisht
tė atij zyrtar, sjellim nė vemendjen tuaj, tė nderuar deputet, shqetsimin
publik, pjesė e tė cilit jemi edhe ne. Pėr kėtė qėllim ne organizuam njė debat
tė hapur publik me pjesėmarrje tė historianėve, tė juristėve dhe personave
teknikė njohės tė fushės. Nė debat, larg deklarimeve patetike e duke qendruar
sa mė pranė shqetėsimit tė pėrbashkėt atdhetar, por edhe duke u thelluar nė
analizėn shkencore teknike tė asaj ēka ėshtė bėrė e njohur zyrtarisht, na
u rrit shqetėsimi se marrėveshja cėnon rendė integritetin e vendit tonė. Nė
kėto rrethana, mė kėto shqetsime apo edhe dyshime, i drejtohemi Parlamentit
tė vendit tonė:
1. Shoqata Labėria, sikurse edhe e gjithė shoqėria shqiptare, ka qenė dhe
ėshtė pėr vendosjen, ruajtjen e ēuarjen mė pėrpara tė marrdhėnieve normale dy
e shumė palėshe tė vendit tonė, sikurse edhe me fqinjin tonė jugor, shetin grek.
Ne, pėr asnjė moment, nuk harrojmė se nė Greqi jetojnė e punojnė qindra mijėra
shqiptarė, mes tyre edhe shumė bij, bija e familje labe. Ndaj mė shumė se kushdo
jemi tė interesuar pėr marrdhėnie tė shėndosha dhe mirėkuptim tė ndėrsjelltė
me shtetin e popullin grek, tė mbėshtetura mbi akte e marrėveshje ndėrkombėtare
tė njohura e pranuara bashkarisht.
2. Nuk na duket normale, madje i vlerėsojmė nė dėm tė mirėkuptimit dhe tė forcimit
tė marrėdhėnieve mes dy vendeve fqinje e mike, mbajtien pezull dhe pa transparencėn
apo zgjidhjen e duhur ligjore tė problemeve tė tilla mes dy vendeve si: nėnshkrimi
i dy marrėveshjeve-kuadėr mbi kufirin tokėsor qė do tė sillte mė nė fund edhe
njohjen zyrtare nga pala greke tė kufijve tė pėrcaktuar nga Konferenca e Londėrs
e vitit 1913 e tė konfirmuar nė Protokollin e Firences mė 1926; ēėshtja ēame
qė do tė vazhdojė tė qendrojė pezull nė marrdhėniet shqiptaro-greke nė se nuk
zgjidhet nė frymėn e akteve ndėrkombėtare dhe vullnetit tė pėrbashkėt pėr marrėdhėnie
miqėsore; ēėshtja e pronave tė qytetarėve shqiptarė tė bllokuara nė Greqi me
Ligjin e Luftės 1940; abrogimin e kėtij ligji absurd nga ana e Parlamentit
grek; marrėveshja pėr rregullimin e shfrytėzimin e ujėrave tė brendėshme; hapja
e katedrave tė gjuhės shqipe nė Universitetin e Athinės e Janinės, sikurse
parashikohet nė marrėveshjen e vitit 1998 etj.
Mendojmė se lojrat me fjalė e pėr konjuktura politike tė ēastit , por pa vendime
e ligje konkrete pėr kėto e tė tjera probleme, gjithnjė kanė prishur klimėn
politike dhe kanė mundėsuar e shėrbyer pėr tė hedhur hije dyshimi e keqkuptimi
nė opinionin e gjerė edhe mbi akte e marrėveshje tė mira mes dy vendeve.
3. Nė kushtet kur marrėveshja e firmosur nga Ministrat e jashtėm pėr ujėrat
detare mes dy vendeve ka ngjallur reagime negative, sidomos nė pamjen teknike
tė saj e pėr njė problem tė ndjeshėm, si ai i integritetit dhe i tėrėrsisė territoriale
tė vendit, shprehim bindjen se vetėm transparenca publike nuk lė shkas pėr keqkuptime
e keqinterpretime.
4. Ju sigurojmė, zotėrinj deputet, se me debatin e hapur publik dhe me problematikėn
qė doli aty, nuk kemi apsak pėr qėllim tė paragjykojmė kėrkėnd dhe pėr asgjė.
Duke shprehur shqetėsimin tonė nga mungesa e transparencės sė nevojshme e paqartėsitė
qė lindin prej kėndej, Ju lutemi qė miratimi i marrėveshjes, duke qenė se
bėhet fjalė pėr njė problem jetėsor si integriteti i vendit, tė mos merret nė
diksutim, ananlizė e miratim nė seancėn e radhės e deri sa tė bėhet transparenca
e nevojshme me ekspertė publik, duke shmangur edhe ēdo pasaktėsi tė mundėshme
teknike nė pėrllogaritjet.
Shprehim bindjen se, kur ėshtė fjala pėr drejtėsi e saktėsi, edhe shteti grek,
si shtet demokratik dhe anėtar i insitucioneve evropiane ku ne luftojmė tė aderojmė
sa mė shpejt, nuk do tė kishte arsye tė kėrkonte me nxitim nga ne miratimin
e njė marrėveshje pėr tė cilėn opinioni i brendėshėm te ne ėshtė i ndjeshėm,
ende i pa qartė pėr pėrmbajtien e sidomos pėr saktėsinė teknike tė saj.
Me ndjenjėn e konsideratės mė tė lartė,
Pėr Kryesinė e Shoqatės kulturore atdhetare Labėria
Xhemil Ēeli
Prof. dr. Ago Nezha
Sekretar i Pėrgjithshėm
Kryetar
Tiranė, mė 09 Tetor 2009.