www.ereniku.net
SEKRETET E SE ARDHMES SE MAQEDONISE
Alfred Cako
05 tetor 2009
Koha ėshtė e artė,
Njerėzit janė aktorė,
Zoti cakton rolet,
Dreqi regjisor!
Kėto katėr rreshta tė huazuara dhe tė kompozuara pėr njė kėngė tė njohur nga grupi
simpatik shqiptar i Maqedonisė, Elita 5, ndoshta janė esenca mė domethėnėse
e asaj tragjikomedie tepėr tė gjatė qė po ndodh nė Maqedoninė e sotme politike.
Kuajt trojanė tė pėrfaqėsuesve politikė tė dy etnive kryesore janė duke e marrė
karrocėn e Maqedonisė dhe duket se po e ēojnė te marangozi i vjetėr me mjekėr
tė thinjur (i cili e kishte montuar atė pas Versajės sė parė), pėr ta forcuar
a ēmontuar pėrsėri dhe pjesėt e saj pėrbėrėse ti pėrdorin si pjesė pėr ti bashkuar
me karrocat e tjera ballkanike.
Ndoshta njė pjesė prej saj ta mbajnė si relike tė historisė sė saj gjysmė
shekullore, si organizim politik. Sepse nė vetvete fjala Maqedoni ka vetėm njė
kuptim tė qartė gjeografik, i cili pėrmbledh territorin nga mali i Sharit (Stara
Planina) nė veriperėndim, Liqeni i Ohrit nė perėndim, malet e Pindusit nė jug
dhe malet Ballkan nė veri, duke i lagur kėmbėt e saj nė ujėrat e Egjeut rrotull
Selanikut deri nė Trakėn turke nė lindje. Popullata e lashtė qė jetonte nė kėtė
vend ėshtė quajtur eole. Ky territor ka parė njė pėrplasje dhe bashkėjetesė
midis popujve tė ndryshėm sidomos atyre shqiptarė, grekė, trako-bullgarė dhe
turq. Famėn dhe emrin mė tė madh ky emėr e ka pasur me Aleksandrin e Madh, kohė
kur turqit dhe bullgarėt nuk kanė qenė nė rajon. Atėbotė, simboli i
bashkėjetesės midis grekėve dhe shqiptarėve nė Maqedoni jepet nė dhjetėra raste
tė monografive, te simbioza e kėtyre dy ndikimeve kulturore tek Aleksandri i
Madh, i cili kur ishte nė qejf dhe nė krye tė detyrės nė tendė me oficerėt e tij
fliste nė greqisht, duke respektuar simbolikisht pėrkrenaren e tij tė dhisė qė e
trashėgonte nga babai, Filipi dhe kur egėrsohej nė luftė, kur nxehej, dehej, apo
thoshte fjalė dashurie, tregonte karakterin e tij inatēor prej shqiptari dhe
fliste e shante vetėm nė shqip, duke simbolizuar egėrsinė e shpendit tė
shqiponjės dykrenore qė e kishte simbol nga nėna e vet shqiptare, Olimpiadha.
Mė pas (shekulli IV para erės sonė), rajoni u turbullua dhe u pėrzje, duke hyrė
mbas shumė shekujsh turma popujsh tė tjerė me origjinė turanike dhe mongoloide
si bullgarėt dhe turqit (por edhe hebrenjtė nė Selanik), deri sa ngjarjet
precipituan nė lėvizjet antiosmane nė vitet e para tė shekullit tė kaluar dhe
sidomos nė dy Luftėrat Ballkanike. Nė luftėn e parė, Bullgaria doli nė Egje, por
nuk mundi ta merrte dot Selanikun, pasi njė kompani greke u terezit aty 24 orė
para ushtrisė bullgare. Nė Luftėn e Dytė Ballkanike, nė fillim tė vitit 1914, u
lidh njė koalicion i dobėt midis turqve, bullgarėve dhe shqiptarėve, kundėr
grekėve, serbo-malazezėve dhe rumunėve. Grupi i parė u mund shumė shpejt dhe
kapitulloi mbrapa kėtyre shteteve qė i pėrkrahu Rusia. Greqia dhe Serbia e ndanė
si plaēkė midis tyre Maqedoninė, ndarje e cila u respektua nė pėrgjithėsi edhe
nga Traktati i Versajės mė 1919-1922. Kėshtu kishte vendosur Elita Botėrore,
madje grekėve qė ishin nė qiell tė shtatė pėr njė shekull mbas revolucionit tė
tyre tė sponsorizuar nga kjo Elitė, ju ishin premtuar edhe territoret e tjera
rreth Egjeut, tė Turqisė sė sotme, por ata i ndali gjenia e shqiptarit tė madh,
Qemal Ataturkut, i cili, duke e ditur synimin e Elitės pėr fushat naftėmbajtėse
tė veriut tė Irakut tė sotėm, i lėshoi mė pas ato nė heshtje, mbas paqes sė
Lozanės dhe pazareve tė Ismetit. Ata qė humbėn territore etnike ishin shqiptarėt
dhe pjesėrisht bullgarėt. Themi pjesėrisht bullgarėt, pasi maqedonasit e sotėm
jo tė gjithė e pranojnė origjinėn e tyre etnike nga raca bullgare. Disa prej
tyre mendojnė se janė njė tjetėr lloj race, midis bullgarėve, serbėve dhe
popujve tė tjerė sllavė. Ka tė tjerė qė mendojnė se ata janė tė bullgarizuar,
por janė mbetje tė popujve tė vjetėr trakė. Sidoqoftė, shumica e tyre ndjehen
bullgarė, nė gjuhė, racė dhe fe. Pra nė fakt, gjuha e tyre ka mė afėrsi me
bullgarishten. Bullgarėve ia u ngre nė zenith pretendimin mbi Maqedoninė e sotme
periudha e tyre e artė midis shekujve tė shtatė dhe tė dhjetė mbas Krishtit, kur
dinastia e tyre bashkėsundoi me Bizantin tė gjithė rajonin. Dihet se etnia e
dytė ose e tretė mė e madhe dhe me territore tė pashkėputura nė ish-Jugosllavinė
e parė tė karagjeorgjeviēėve dhe Jugosllavinė e Dytė (tė Titos), ishin
shqiptarėt dhe ata u ndanė administrativisht me djallėzi nė dy pjesė, nė
Krahinėn autonome tė Kosovės dhe nė FYROM (IRJM). Shqiptarėt u trajtuan si njė
popull i nivelit tė ulėt, anipse Titoja, si kroat katolik, pėrpiqej ti
ekuilibronte fuqitė e natyrshme tė serbėve, duke i mikluar me disa tė drejta
shqiptarėt, pėr ta drejtpeshuar shtrirjen e popullsive ortodokse brenda
Jugosllavisė.
Unė i di planet tuaja, u pati thėnė njėherė mė 2 qershor 1991 Milosheviēi
ambasadorit amerikan nė ish-Jugosllavi, Zimerman. Kishte disa orė qė Sllovenia
dhe J.Drnovzheku kishte vendosur doganėn me Serbinė dhe Kroacinė, si edhe telin
me gjemba midis dy territoreve. Madje Milosheviēi i pati tundur kėrcėnueshėm
gishtin mbi thilenė e xhaketės ambasadorit (i cili vetėm buzėqeshteā¦) duke
ngjarė kėshtu me Hrushovin, i cili ia pati shkundur edhe ai kėrcėnueshėm gishtin
mbi xhaketė njėherė Kenedit, pėr ēėshtjen e Berlinit Perėndimor, gati 20 vjet mė
parė. Dhe mė pas Milosheviēi kishte thėnė: " ⦠ju doni ta ndani Maqedoninė
midis shqiptarėve dhe bullgarėve, ose tė lini edhe njė copė tė vogėl tė pavarur
- dhe pėr kėtė smė ha meraku sepse ne [serbėt] nuk kemi aty as tė drejta etnike
dhe as tė drejta historikeā¦" Dhe Maqedonia, kjo thembėr e Akilit e synuar si
ushqim pėr orekset e popujve qė e rrethojnė, u la pėr zgjidhje pasi tė ishin
kulluar ujėrat nacionaliste dhe prezenca e Elitės nė Ballkan, pas rėnies sė Iron
Curtains (Perdes sė Hekurt), tė ishte mė e fortė. Dhe tani ėshtė pikėrisht
momenti dhe ora e historisė qė do tė vendosė pėr tė ardhmen politike tė
Maqedonisė.
"Ne maqedonasit, preferojmė mė mirė tė jemi qenėr tė bullgarėve, se sa tė jemi
zotėr tė shqiptarėve", - kėshtu mė tha njė titullar maqedonas i njė institucioni
nė varėsi tė njė dikasteri qendror nė Maqedoni, ndėrsa po hipja me disa
shqiptarė dhe maqedonas nė njė ashensor. Me njė habi dhe buzėqeshje tė shtirur,
hodha sytė nga shoqėruesja e re dhe simpatike maqedonase nė bisedė, e cila ishte
sekretare e njė ministrie nė FYROM, e cila dukej sikur i aprovonte kėto fjalė tė
vartėsit tė saj me keqardhje. Ishte fund janari ose fillim shkurti 2009... Tė
dyja palėt nė bisedė ishin nga partia e Georgievskit dhe Ali Ahmetit, tė cilat
pak muaj mė vonė kishin zgjedhjet presidenciale. Unė asnjėherė nuk kam besuar se
Maqedonia do tė vazhdonte tė ekzistonte si shtet dhe kėtė e kam shprehur
publikisht qysh pas mesit tė viteve 90, kohė kur ishte kryer paqja e Dejtonit.
Pasi Maqedonia do tė shtypej nga dashuria dhe pėrqafimi i shtetit shqiptar dhe
atij bullgar. Edhe kur flitej se Maqedonia fitoi statusin e vendit kandidat pėr
nė BE, edhe kur flitej pėr pengesat e stisura nė konfliktin me Greqinė pėr
emrin, kisha dhe kam bindjen time tė thellė se Maqedonia nuk do tė ekzistonte
kėshtu siē ėshtė. Dhe nė fakt tre janė variantet teorike tė sė ardhmes sė kėtij
shteti tė kristaltė, pėr nga brishtėsia: 1- Tė qėndrojė siē ėshtė; 2- Tė ndahet
tėrėsisht midis shqiptarėve dhe bullgarėve; 3- Tė ndahen dy territore
thelbėsisht tė pastra etnike (nė perėndim dhe nė lindje) pėrkatėsisht pėr
shtetin shqiptar dhe atė bullgar dhe tė mbetet njė zonė tampon me territore tė
pėrziera etnike. Dhe cila nga kėto do tė ndodhė? Kėtė nuk e dinte as Nano, i
cili tregoi se nuk e di fare axhendėn e Elitės Globale pėr Maqedoninė. Ai foli
si analist, si think tank, duke dhėnė disa mendime teorike tė drejtpėrdrejta
dhe pa dorashka, midis tė cilave bėri edhe orakullin se Shqipėria do tė hyjė nė
Europė nė qershor 2014. Kurse unė ve njė bast publik me tė se Shqipėria do tė
hyjė ose me rastin e jubileut shekullor tė fillimit tė Luftės Ballkanike (tetor
2013) ose nė 100-vjetorin e Marrėveshjes sė Londrės, pra nė fillim tė 2014. Kjo
nuk ka rėndėsi pėr 8-4 muaj mė parė, por ka rėndėsi simbolika (ashtu si
simbolika e ardhjes sė Bushit me rastin e jubileut tė Lidhjes Shqiptare tė
Prizrenit dhe heqja prej tij e kollares dhe xhaketės sikur ishte nė shtėpinė e
vet). Elita e cila po pėrkrah shqiptarėt, do tu tregojė popujve tė tjerė se
mbaroi era antishqiptare nė rajon dhe synimi i tyre mund tė jetė qė dhjetė
vjetėt e ardhshėm ta bėjnė Shqipėrinė njė Izrael tė Ballkanit, njė shtet tė
tyre i cili do tė jetė njė kockė e fortė pėr tė ndihmuar nė zbatimin e axhendės
sė Elitės Globale nė kėtė zonė. A na intereson ne shqiptarėve kjo? Natyrisht, nė
thelb, po! Sepse zgjidhja tjetėr e vetme do tė ishte asimilimi nga
sllavo-ortodoksėt. A do ta bėjė kėtė Elita pėr interesin tonė? Natyrisht qė jo!
Ashtu si edhe Izraelin, ajo e ka ngritur nė radhė tė parė pėr interesat e saj!
Cili mund tė jetė sekreti i Elitės Botėrore pėr Maqedoninė?
Ndoshta kėto 4-5 fjalitė e fundit, ndokush qė ėshtė edukuar me teoritė e kultit
tė masės mund ti hedhė poshtė dhe tė mendojė se historinė e bėjnė popujt, e
bėjnė masat. Nė thelb kjo nuk ka qenė dhe nuk ėshtė e vėrtetė. Dhe pėr
Maqedoninė mund tė ketė shumė kohė qė i ėshtė kompozuar rekuiemi dhe pritet
vetėm tė vijė ēasti ti kėndohet Te Deum. Unė mendoj se do tė aplikohet
varianti i dytė, pra ndarja e saj totale. Problem mund tė jetė vetėm pretendimi
bullgar pėr tė dalė nė liqenin e Ohrit, pasi dihet se Ohri ka qenė qendra
shpirtėrore e bullgarėve (perandori i saj i parė kristian Samueli, ishte
pagėzuar nga priftėrinjtė shqiptarė nė kishėn e Bylysit - Ballshi i sotėm, tė
cilėn e kishin pushtuar si paganė). Por ky qytet nė fakt ėshtė i rrethuar nga
fshatra dhe qytete tė dominuara deri nė Liqenet e Prespės nga shqiptarėt. Me
kėto zgjidhje, Elita do tė izolonte Greqinė nėpėrmjet sė ashtuquajturės Hark
shigjeta myslimane e Ballkanit dhe do tė shkatėrronte njė aleancė virtuale
sipas skemės sė Luftės sė II Ballkanike, Greqi-Serbi-Rumani. Ju pėrsėri do tė
thoni se kėto punė i vendosin dy popujt pėrkatės! Vėrtet? Po ju sjell ca shembuj
tė freskėt se si mundet qė Elita tė bėjė edhe shiun edhe diellin, edhe
mashkullin edhe femrėn e historisė; edhe Luftėrat Botėrore edhe Konferencat
e Paqes; edhe Holokaustin edhe Izraelin; edhe ngritjen e Perdes sė Hekurt edhe
rrėzimin e saj. Po ju pėrmendim disa fakte tė fuqisė sė saj tė pa cak:
Dy presidentėt Uillson dhe Ruzvelt erdhėn nė pushtet vetėm se premtuan qė nuk do
ta fusnin Amerikėn pėrkatėsisht nė Luftėn e Parė dhe tė Dytė Botėrore. U deshėn
vetėm dy incidente si mbytja e vaporit Lusitania nė Luftėn e Parė dhe Perl
Harbori nė Luftėn e Dytė qė tė manipuloheshin amerikanėt dhe SHBA-tė tė hynin nė
kėto Luftėra. Lufta e Parė filloi pas manipulimit nga ana e Vėllazėrisė serbe
Dora e Zezė kur G.Principi vrau Franc Ferdinandin nė Sarajevo. Pikėrisht nė tė
njėjtin moment (se ka ndryshim nė gjerėsinė gjeografike) u qėllua pėr vdekje nė
Rusi Rasputini, i cili mendohet se do tė kishte fuqi pėr ta ndalur Carin tė
shpallte luftė. Kėto dy veprime i ēuan drejt luftės dhe shkatėrrimit
Hohencolerėt, Romanovėt dhe Habsburgėt, si dhe derėn e Osmanit nė Perandorinė
turke, e cila ekzistoi pėr aq kohė sa donte Elita. Kur asaj iu deshėn fushat
naftėmbajtėse tė Lindjes sė Mesme, e hoqėn kėtė ferrė shekullore nga rruga e
tyre. Zgjidhjet e saj Elita i realizon nėpėrmjet pėrshtatjes sė teorisė sė
Hegelit: veprim, kundėrveprim, zgjidhje (filozofi gjerman Hegeli e kishte skemėn
e tij filozofike tezė, antitezė, sintezė, por Marksi, dhėndri i disa njerėzve tė
fuqishėm qė ishin pranė Elitės, e solli atė nė gjendjen e sotme). Kėshtu u
krijuan nga Elita ideologjitė komunisto-ateiste dhe shtetet totalitare dhe
demokracitė. Shumė njerėz qė i kanė shėrbyer Elitės kanė pėrfunduar ndonjėherė
nė mėnyrė tragjike, si Robespieri, Dantoni, Marati, Hitleri, S. Hyseini,
Miloshevici, Ali Bhuto etj., pasi ata nuk e dinė axhendėn e vėrtetė tė Elitės
dhe nuk e dinė se nė cilėn seri tė telenovelės do tė shuhet ndikimi i tyre.
Madje edhe shteti i Izraelit nuk ėshtė krijuar nga deklarata e vetė Sekretarit
tė Forein Ofisit, Balfurit (Deklarata Balfur). Atė deklaratė e ka shkruar
Alfred Milneri, drejtuesi i rėndėsishėm i Tavolinės sė Rrumbullakėt. Madje edhe
arabėt u mashtruan nė Luftėn e Parė Botėrore (ashtu si Milosheviēi qė nuk e
dinte axhendėn e Elitės nė Ballkan), nga Lorenci i Arabisė dhe ndikuan nė
shpartallimin e Portės sė Lartė, por Elita kishte synim tė ngrinte Izraelin.
Loja e politikės ėshtė njė matricė me shumė tė panjohura, lojė tė cilėn e fiton
gjithmonė Elita dhe ata qė mbėshteten prej saj. Mjerė ata qė i kundėrvihen
qėllimeve tė saj. Madje edhe Holokaustin, thuhet se e ka bėrė Elita, kur lejonte
qė ēifutėt e kamur tė largoheshin nga Gjermania dhe tė hynin nė Izrael, ndėrsa
tė varfrit i futi si krahė pune pa pagesė nė kampet e pėrqendrimit nė shėrbim tė
kompanisė I.G.Farben, nė bordin e sė cilės, si nė SHBA, ashtu edhe nė Gjermani,
ishin pjesėtarė tė rėndėsishėm nga tė dyja vendet. Dhe nė Nyremberg, anėtarėt
gjermanė u dėnuan, ndėrsa ata anglo-amerikanė jo. Po kėshtu edhe me kompanitė e
Fordit dhe Morganit si General Motors dhe General Electric. Elita bėn ētė dojė.
Kėshtu do tė ndodhė edhe me Maqedoninė. Fati i kėtij shteti ėshtė tashmė i vulosur.
Edhe nė ngjarjet e vitit 2001, edhe nė botimin e Enciklopedisė sė sotme antishqiptare
ka pasur dhe ka dorė, si gjithmonė Elita. Pas gjithė kėtyre shembujve nuk e kuptojmė
se pėrse ndonjė ambasadė nė Maqedoni u ndje e sėkėlldisur pėr ndikim tė Elitės
nė kėto ngjarje tė vogla tė Maqedonisė sė vogėl? Amerikanėt mė tepėr e shfrytėzuan
kėtė shans tė ardhur nga Akademia pėr tė treguar faktin se kėshtu ėshtė e pamundur
bashkėjetesa. Nuk e dimė se si do tė bėhet ndarja e Maqedonisė dhe sa do tė jetė
shkalla e dhunės midis dy popullsive pėr territore dhe kundėr njėra-tjetrės. Gjithsesi,
rrapėllima dhe plandosja e pjesėve tė mėdha tė popullatave nė baltėn e vjetėr
me erė gjaku tė Ballkanit, do tė jetė e vogėl pėr shkak se NATO ndodhet aty si
njė ēekan i Elitės pėr tė mos lejuar daljen e situatės nga dora. Dhe mė e rėndėsishmja,
nuk do tė lejohet asnjė vend tjetėr i interesuar tė hidhet nė zjarrin e Maqedonisė
pėr interesat e veta, pasi torta do tė ndahet kryesisht nė tavolinė. Kėto pesė
vjet them se koha do tė tregojė se cilat janė sekretet e pėrmendura tė sė ardhmes
sė njė shteti qė lindi artificialisht dhe qė do tė zhbėhet pa mbushur 100 vjet
nė ditėlindjen e saj.