Besnik R. Bardhi
04 dhjetor 2005
PROPAGANDA DHE RROLI I ENKLAVIZIMIT SĖRB NĖ KOSOVĖ
Rasti i fundit nė Graqanicė, ku u plagos njė i ri sėrb nga persona tė pa njohur, ishte shkaku qė tė rrebelohet popullata sėrbe nė kėtė enklavė dhe tė bllokohet rruga Gjilan Prishtinė pėr orė dhe ditė tė tėra. U sulmuan vandalisht veturat nė rrugė dhe u plagosėn 6 shqiptarė. Kjo ngjarje mė sė miri ilustron rrolin e enklavave sėrbe tė mbjellura nė tėrė teritorin e Kosovės dhe karakterin destruktiv pėr ardhmėrinė e sajė.
Kjo strategji sėrbe e enklavizimit tė Kosovės, tregon qartė se cili ėshtė qėllimi i krijimit tė kėtyre ēerdheve ultranacionaliste sėrbe. Ato, qė tani fuksionojnė si njėsi exteritoriale, tė varura direkt nga bazat e tyre nė Sėrbi.
Kėto rrebelime ndodhin sa herė Beogradi ka interesė qė nė Kosovė tė shkaktohen trazira.
Vrasjet, plagosjet dhe problemet tjera qė ndodhin nė enklavat sėrbe
( tė inskenuara apo jo), gjithnjė janė shkas qė tė prejudikohet fajtori. Pa pritur asnjė prononcim tė organeve zyrtare tė sigurimit pėr rastet e ndodhura, si nė kohėn e Millosheviqit, nė kėto raste fajtorėt kujdestarė janė shqiptarėt !
Shumė nga vrasjet e sėrbėve nė Kosovėn e pas luftės janė kryer pėr arsye tė pa njohura, nga vetė vrasėsit sėrbė!. Edhe krimet ordinere mes tyre, shfrytėzohen pėr qėllime dhe interesa tė politikės sėrbe.
E vėrteta pėr kėto raste, zakonisht vonohet pėr aq kohė sa mendohet se ėshtė konsumuar mjaft nga pala sėrbe pėr arritjen e qėllimeve politike.
Nė kėtė interval kohor zhvillohet propagandė shumė agresive ndaj shqiptarėve dhe bėhen denoncime tek faktori ndėrkombėtar, duke u munduar tė paraqitet jeta e pamundshme me shqiptarėt e Kosovės.
Aktivitet i tillė propagandistik zhvillohet edhe nė mediat sėrbe brenda Sėrbisė duke manipuluar me tė pa vėrtetat, duke nxitur opinionin sėrb nė frymėn nacionaliste antishqiptare. Edhe pse, pas njė kohe zbulohėn kryesit e veprave, demantėt dhe prezantimi i sė vėrtetės gjithnjė mungojnė. Kjo ėshtė politika sėrbe pėr shqiptarėt nė Kosovė, e cila ėshtė e bazuar gjithnjė nė shpifje dhe gėnjeshtra.
Populli sėrb, e ka pranuar shumė afėr zemrės porosinė e babait tė tyre tė kombit, Dobrica Qosiq, i cili preferon me mburrje gėnjeshtrėn si metodė tė punės nė interes tė ēėshtjės kombėtare sėrbe.
Nė periudhėn kur Millosheviqi synonte okupimin e Kosovės, ēdo ditė lansohej nga njė gėnjeshtėr pėr kinse presione tė shqiptarėve ndaj sėrbėve, dhunime tė plakave sėrbe, dėmtime tė varrezave sėrbe , metodė kjo shumė e njohur qė nga lufta e dytė botėrore kur nazistėt akuzonin hebrenjtė pėr tė gjitha te kėqijat .
Rasti mė eklatant i njė gėnjeshtre tė tillė antologjike, ėshtė vetėplagosja e homoseksualit sėrb Martinoviq , nė vitin 1984, i cili gjatė seansave tė vetėknaqėsisė , u lėndua rėndė duke shqyer zorrėn e trashė me shishe xhami. Edhe pse ai fillimisht nė Emergjencėn e Klinikės Kirurgjike nė Prishtinė , kishte deklaruar se lėndimi ishte vepėr e tij, ai nėn presionin e sigurimit shtetėror sėrb tė asaj kohe, ndrroj deklaratėn e dhėnė mė parė, pėr qėllime politike patriotike , dhe akuzoj shqiptarėt pėr kėtė vepėr !!!
Propaganda sėrbe antishqiptare nė atė kohė me muaj tė tėrė nuk kishte tė ndalur lidhur me rastin Martinoviq. Ky rast arriti edhe nė faqet e shtypit ndėrkombėtar.
Populli shqiptarė nė Kosovė, nė kėto ēaste vendimtare pėr fatin e vetė, ėshtė shumė i ndėrgjegjėshėm pėr veprimet e veta. Janė tė kota trumpetimėt e serbėve pėr kinse trysnin qė bėjnė shqiptarėt ndaj tyre. E vėrteta ėshtė shumė e njohur pėr ndodhitė nė Kosovė, jo vetėm nga populli i sajė, por edhe nga shumė agjensi informative dhe kundėr informative qė veprojnė nga pas lufta nė Kosovė.Cdo trillim propagandistik i plasuar pėr interesa politike paguhėt shtrejtė pėr palėn qė e lanson. Tendencat dhe gėnjeshtrat sėrbe qė plasohėn pėr anatemimin e popullit shqiptarė nė Kosovė , do tė kthehėn si njė bumerang pėr vetė ata.
Nėse dikush ėshtė i rrezikuar nė Kosovė, atėherė ata janė shqiptarėt, gjė qė u dėshmua kėto ditė nė Graqanicė, kur u bllokua rruga dhe u sulmuan veturat dhe u plagosėn shqiptarėt e pa fajshėm.
Nė emėr tė pakicės sė rrezikuar sėrbe manipulohet qė moti, sidomos nga periudha e paraluftės, kjo dukuri pėrsėritet gjithnjė kur vie momenti tė vendoset fati i Kosovės. Ajo pakicė e rrezikuar ėshtė e gatshme tė terorizojė mbarė Kosovėn nė ēdo kohė.
Edhe rasti i nxėnėsve shqiptarė tė njė shkolle tė mesme nga Tirana, tė cilėt ishin vendosur nė njė nga hotelet nė Brezovicė, pėrjetoj ēaste dramatike terori nga personeli sėrb. Shumė nga ata ishin pėr herė tė parė nė Kosovė dhe e pėrjetuan nga afėr mikėpritjen sėrbe nė atė enklavė.
Beogradi zyrtar, nuk ka interes tė pres raportet zyrtare tė organeve tė zbulimit pėr krimet ndaj pakicės sėrbe nė Kosovė, por me nguti plason gėnjeshtrat me ndihmėn e pėrfaqėsive diplomatike nė tėrė botėn. Pėr fat tė keq nė kėtė lojė tė ndyer antishqiptare marrin pjesė edhe disa shtete tradicionalisht aleate tė Serbisė.
E gjithė kjo bėhet mė tė vetmin qėllim qė tė anatemohėt populli shqiptar nė arenėn nderkombėtare si fajtori kryesor pėr destabilizimin e kėtij rajoni.
Sipas informacioneve qė arrijnė nga kanale tė ndryshme informative dhe kundėrinformative ( ndėrkombėtare dhe tė vendit), pas trazirave tė 17 marsit tė vitit tė kaluar nė Kosovė, nė enklavat sėrbe , nė emėr tė ndihmave humanitare ka arritur sasi e madhe e paisjeve tė sofistikuara ushtarake, sė bashku me ta dhe ekspertė luftarak serbė. Pra aty, perveq popullatės civile ka dhe popullatė tjetėr sėrbe. E gjithė kjo bėhėt nė prag tė definimit tė statusit pėrfundimtar tė Kosovės dhe minimit te pėrpjekjeve pėr stabilizimin e kėtij rajoni.
Kjo sqaron enigmėn e thėnjės opsione sekrete rezervė qė shpesh e pėrmendin zyrtarėt sėrbė , nė rast tė zgjidhjės sė disfavorshme tė statusit tė Kosovės pėr sėrbet !!!
Kush e parapėlqen destabilizimin e situatės nė Kosovė nė kėtė periudhė historike, ėshtė shumė e qartė. Disa qarqe supervisore ndėrkombėtare pro sėrbe, kėtė fakt e dijnė shumė mirė dhe pėr arsye qė ata e dijnė heshtin !
Sėrbėt dhe disa shqipfolės tė kolonės sė pestė nė Kosovė , gjithnjė kan pasur instruksione dhe misione tė caktuara nga nėna Sėrbi . Jo rastėsisht , Millosheviqi pat zgjedhur Fushė Kosovėn dhe popullin sėrbė aty qė tė bėjė promovimin e ideve tė tijė, pikėrisht aty filloj Jogurt Revolucioni , i cili mė vonė pėrfshiu tėrė Jugosllavinė deri nė shkatėrrim tė plotė tė saj.
Garnitura e re e udhėheqėsve sėrbė, vazhdon tė njejtėn rrugė ( pa krye), me qėllim tė ngritjės sė pazarit pėr grabitjen e tokave nė Kosovė. Ata dhe gjithė tė tjerėt duhet ditur faktin se toka e Kosovės nuk ėshtė nė licitim nga AKM-ja, kufijt e saj janė tė pa prekshėm.
Tash sė fundi u plasua edhe njė margaritar diplomatik i zgjidhjės sė ēėshtjės sė Kosovės nga ana e Kryeministrit ēek Paroubek. Ai dėshiron qė pjesėn veriore tė Kosovės tė ja dhuroj Sėrbisė. Ky zyrtar ēek, si duket ka harruar faktin se luftėn nė Kosovė e humbi Sėrbia agresore nė formė shumė tė turpshme nė vitin 1999. Sėrbia si humbėse nuk ka tė drejtė tė uzurpoj asnjė pėllėmbė tokė nė Kosovė. Kosova do tė fitoj pavarėsinė e plotė me teritorin e sajė tė pa cunguar.
Agim Vuniqi
fillim dhjetori 2005
KOSOVA SHTET SOVRAN, PO
Shkruan: dr.Besnik R.Bardhi
Ngjarjet e njė pas njėshme qė zhvillohen kėto ditė nė rrafshin diplomatik ndėrkombėtar, tregojnė qartė se ėshtė shumė afėr momenti i finalizimit tė disa projekteve shumė tė rėndėsishme nė Ballkan, e qė kishin mbetur pezull pa u realizuar njė kohė tė gjatė. Arsyet e njė prolongimi kaq tė gjatė tė zgjidhjes sė ēėshtjeve vitale nė rajon, siē ėshtė definimi i statusit pėrfundimtar tė Kosovės, mbetėn enigmė jo vetėm pėr qytetarėt e thjeshtė !
Ardhja e z.Ahtisarit nė Prishtinė, bėri njėherit dhe promovimin e fillimit tė bisedimeve rreth statusit pėrfundimtar tė Kosovės, pasi qė u dha drita e gjelbėrt nga OKB.
Si uvertyrė pėr ardhjen z.Ahtisari nė Prishtinė dhe fillimin e bisedimeve ishte dhe deklarimi i popullit tė Kosovės nė formė institucionale, pro pavarėsisė sė Kosovės.
Kjo dėshirė e kahmotshme mė nė fund u realizua kėto ditė, nė njė nga seancat e rregullta tė Kuvendit tė Kosovės, ku u aprovua :REZOLUTA PĖR RIKONFIRMIMIN E VULLNETIT POLITIK TĖ POPULLIT TĖ KOSOVĖS PĖR KOSOVĖN SHTET TĖ PAVARUR DHE SOVRAN. Nė fakt, nė kėtė Kuvend, foli vetė populli i Kosovės me gjuhėn e deputetėve shqiptarė tė zgjedhur me votė e lirė.
Edhe kėsaj radhe. si shumė herė mė parė, populli i Kosovės shprehu pėrcaktimin historik pėr ardhmėrinė e vetė. Mė kėtė rast edhe njė herė u tha prerazi se Kosova nuk ka dėshirė tė jetė koloni e askujt, e aq mė pak e Sėrbisė.
Sėrbia, ka humbur ēdo tė drejtė tė qeverisė kėtė vend. Gjakderdhjet dhe vuajtjet permanente gjatė njė shekulli nėn sundimin sėrb, kan krijuar te populli i Kosovės mosbesim tė plotė pėr ēfarėdo opsioni sėrb qė ka tė bėjė me fatin e kėtij vendi. Njė shekull i tėrė nėn represion dhe vuajtje biblike, ėshtė mė se e mjaftueshme qė tė thuhet njė JO e madhe rikolonizimit dhe opsioneve djallėzore sėrbe.
Pėrderi sa republikat tjera si motra slave nė ish Jugosllavi fituan pavarėsinė e plotė, populli i Kosovės, me shumicė absolute jo sllave, mė sė pakti ka arsye tė qėndroj sėrish nėn tutelėn sėrbe. Krijesa artificiale e quajtur Jugosllavi, e krijuar nė vitin 1918, prej kur dhe daton sundimi sėrb nė kėto troje, u shkatėrrua definitivisht gjatė luftėrave nė dekadėn e fundit tė shekullit tė 20-tė.
Shqiptarėt dhe Sėrbėt mund tė jenė ndoshta fqinjė tė mirė, por mė kurrė nuk do tė jenė nė raporte si kan qenė mė parė, ku shqiptarėt ishin nė pozitėn e tė nėnshtruarit.
Nė Europėn moderne tė shek. XXI, ku bėhen integrime positive, nuk duhet lejuar sėrish krijimin e kolonive. Ajo kohė pėrendoi njė herė e mirė,ajo ishte epoka e turpit tė njerėzimit.
Para se tė fillohet me bisedimet rreth statusit definitiv tė Kosovės, ėshtė e domosdoshme tė ja rikujtojmė palės sėrbe tė dhėnat tė cilat flasin qartė se nė fund tė shek. 19-tė dhe nė fillim tė shek 20-tė, Sėrbia okupoj tokat shqiptare, tė cilat edhe sot ndodhėn nėn jurisdikcionin sėrb. Ajo kurr nuk u ndėshkua nga bashkėsia ndėrkombėtare pėr masakrat dhe pėr tokat e grabitura shqiptare nė atė kohė.Sa pėr ilustrim, se si ėshtė vepruar nė atė kohė me shqiptarėt etnik dhe tokat e tyre ,mjafton tė shfletohėn librat e shkruara nga vet autorėt sėrb tė asaj kohe si: Nikola P.Iliq, nė veprėn, Oslobodjenje juzne Srbije , Vidosava Nikoliq Stojanoviq, nė veprėn Leskovac i oslobodjeni predeli , Jovan Haxhi Vasiljeviq , Arnautska Liga , Beograd, 1908, Stefan. L. Popoviq nė veprėn Putovanje po novoj Srbiji shkruan:
Derisa familjet shqiptare iknin dhe tėrhiqeshin nė luginėn e lumit tė Moravės jugore, nėpėr tė ftohtė tė madh, pran rrugės, nėpėr grykėn e Gurdulicės deri te Vranja dhe Kumanova , shiheshin fėmijė tė hedhur dhe tė vdekur dhe pleqė tė ngrirė. Tėrheqja ka qenė tragjike, kuajtė dhe qetė tėrhiqnin ngadal qerret nėpėr borė, sepse saja ka pasė pak. Disa fėmijė tė hudhur, tė humbur apo gjysmė tė vdekur nga lodhja dhe uria kanė qenė tė enjtur dhe tė fryrė si tupan, disa vdisnin atėherė kur tanėt i ushqenin ose pas ngrėnjės .
Faktet qė shėnohen nė kėto vepra tė autorve sėrbė, janė argumentet mė bindėse se si u humbėn ato toka dhe ēfarė ndodhi me popullatėn autoktone shqiptare.
Tendenca e Beogradit pėr tė shkėputė viset shqiptare dhe pėr tė ja bashkangjitė trungut tė vetė nuk ka tė ndalur. Familjet shqiptare qė u dėbuan me dhunė nga pushteti sėrb asokohe nga trojet e veta etnike, edhe sot kan dokumentacionin pėrkatės pėr pronėsinė e tokave, si nė Nish, Leskoc, Prokupje, Kurshumli
Pėrderisa bashkėkombasit Qamė, tė njejtin problem me Greqinė, e aktualizuan nė instancat mė tė larta shtetėrore dhe ndėrkombėtare, shqiptarėt e pėrzėnė nga trojet e veta nė viset e lartėpėrmendura asnjėherė nuk ndėrmorren asnjė veprim denoncues ndaj Serbisė apo zbardhjės sė tė vėrtetės dhe masakrave tė atyre viteve tė kryera nė formė institucionale nga pushteti sėrb.
Ėshtė shumė indikative pse tolerohen sjelljet gllabėruese tė Sėrbisė gjatė njė shekulli !
Shumė manipulohet me faktin e ekzistimit tė kishave dhe manastireve ortodokse nė Kosovė. Ky eshte aduti kryesor i palės sėrbe pėr kėrkesat e tyre ndaj Kosovės.
Shtrohet pyetja ?
Pse Turqia e cila sundoj kėtu 500 vite me rradhė, asnjė herė nuk shfaqi pretendime dhe nuk kėrkoj kthim tė sėrishėm nė Kosovė, edhe pse kėtu ka njė trashigemi tė pasur tė objekteve kulturore, fetare dhe njė numėr tė konsideruar tė popullit tė vetė ?
Pse Sėrbia si ish okupatore , e fundit nga rradha nė Kosovė, tė ketė tė drejtėn exclusive tė pyetet pėr fatin e Kosovės. Kjo pyetje i drejtohet Beogradit i cili vazhdimisht trumpeton se Djepi shpirtėror i tyre na qenka Kosova. Me siguri shqiptarėt nuk janė ata qė ranė nga qielli dhe u vendosėn nė kėto hapsira.
Gjithė ato monumente fetare nė Kosovė, qė pretendon Sėrbia ti shpall tė vetat, janė ruajtur gjatė shumė shekujve nga vetė shqiptarėt, duke e ditur se nė ato themele, tė parėt tanė tė krishterė ngritėn tempujt e tyre, e qė mė vonė okupatorėt e tė gjitha ngjyrave gjatė historisė i adoptuan pėr qėllimet e tyre politike.
Pra e gjithė kjo lojė qė bėnė sot Sėrbia kinse pėr djepin e tyre nuk ėshtė asgjė tjetėr veē njė grackė e madhe pėr ata qė nuk e njohin dhe nuk duan ta njohin realitetin.
Kjo lojė e ndyer , ka pėr qėllim qė tė infiltrohet popullata sėrbe nė enklava, kryesisht rreth kishave dhe manastireve ortodokse. Kėto enklava , sipas skenarėve sekret sėrb, pas pėrcaktimit tė statusit definitiv tė Kosovės , do tė jenė si nė kohėn e Millosheviqit dhe gjatė historisė, vatra tė cilat do tė shkaktojnė tensione ndėretnike dhe politike. Kėto do tė jenė metastaza kanceroze nė trungun e brishtė tė shtetit tė ri tė Kosovės.
Kjo strategji sėrbe e njohur nga e kaluara dhe e cila recidivon edhe sot ėshtė shumė e njohur nga shqiptarėt e Kosovės, por shpresojmė tė mos anashkalohet nga bashkėsia ndėrkombėtare dhe nga lidershipi negociues Kosovar.
Ėshtė koha e fundit qė Beogradi zyrtar tė japė sinjale tė forta se mė nė fund do tė hjekė dorė nga politika ekspanzioniste. Sėrbia duhet tė vazhdoj rrugėn e vetė drejt mirėqenjės pa Kosovėn. Vetėm me njė rezonim tė drejtė dhe tė sinqert mund tė prosperoj jo vetėm populli sėrb, por i tėrė rajoni i Ballkanit. Ėshtė turp historik i palės sėrbe tė riaktualizoi qėshtjėn e rikolonizimit tė Kosovės. Koha ėshtė tė kėrkoj falje pėr gjithė ato tmerre qė i shkaktoj popullit shqiptar, jo vetėm nė luftėn e fundit.
Historia e hidhur me plotė luftėra tė pėrgjakshme nė Ballkan, pėr fat tė keq ėshtė e lidhur ngushtė me Sėrbinė. Kjo mban llogari pėr tė gjitha luftėrat nė kėto treva. Historia mėsohet pėr tu mos pėrsėritur.
Tė gjitha adutėt pėr bisedime ndodhėn nė duartė e palės shqiptare, mjafton qė tė punohet nė mėnyrė tė zgjuar dhe tė prezantohen drejtė tė gjitha faktet relevante ku dominon forca e argumentit. Ne nuk kemi arsye tė trillojmė historinė, historia ėshtė njė, si e vėrteta.
Dėshira historike e kėtij populli ėshtė qė jetoj i qetė dhe i lire nė tokėn e vetė. Populli i Kosovės ėshtė i gatshėm tė udhėheq me vetėn dhe shtetin e vetė. Kosova e pavarur, e cila si e tillė doemos duhet tė krijohet, nuk ka aspirata ndaj fqinjėve dhe nuk ka arsye objektive askush tė brengoset pėr krijimin e saj. Integriteti i Kosovės duhet tė ruhet dhe tė garantohet nga fuqitė e mėdha, sidomos nga NATO, pėr shkak tė historisė sė sajė dhe rrezikut qė i kanosėt nė vazhdimsi.
Populli shqiptar, gjithnjė gjatė historisė ka qenė i orjentuar kah pėrėndimi , andej ku dhe e ka vendin. Pėrėndimi duhet tė kuptoj kėte fakt dhe tė mos lejoj asnjėherė nė tė ardhmėn tė nėpėrkėmbėt ky popull dhe ky vend, as nga vorbullat aziatike dhe as nga popujt fqinjė gllabėrues.
Mjaftė ėshtė derdhur gjak nė Kosovė, koha ėshtė ti
kthehemi realitetit tė shek. XXI dhe integrimeve euroatlantike.
Gjakovė,23.11.2005
Shumė
pjata ushqim hiē
Agim
Vuniqi, Farmington Hills
13 nėntor 2005
Resurset
natyrore nė Koosovė janė baza e zhvillimit ekonomik, dhe treguesi mė real, se
Kosova sovrane i ka tė gjitha parakushtet pėr zhvillim tė mėvetėsishėm ekonomik.
Kosova me gjithė kėtė kapital mineral ėshtė garant i mirėqenies jo vetėm pėr
banorėt e Kosovės por edhe tė shteteve pėrrreth, meqė mungesa e shprehur e energjisė
elektrike mund tė kompensohet nga investimet e pėrbashkėta nė Basenin e Kosovės.
Rezervat e lignitit nė Basenin e Kosovės dhe nė atė tė Rrafshit tė Dukagjinit
me mbi 10 miliardė ton thėngjill. Nė rezervat e pėrgjithshme, baseni i Kosovės
disponon me 6.5 miliardė ton lignit ndėrsa nė basenin e rrafshit tė Dukagjinit
janė tė vendosura rreth 3.5 miliardė ton. Ligniti i basenit tė Kosovės dhe atij
tė Rrafshit tė Dukagjinit i takon formacionit terciar tė kliocenit, kėshtu qė
bie nė radhėn e lignitit tė ri, pjesėrisht tė drurit e pjesėrisht me pėrbėrje
tė tokės (ėshtė i favorshėm pėr zhvillimin e industrisė ushqimore, jo vetėm
tė digjet)
Edhe pse
pėr shumicėn e njohėsve tė realitetit kosovar, bisedimet me palėn serbe janė
pjesė e kushtėzimeve tė ndėrkombėtarėve, ato janė tė motivuara mė tepėr nga
shterpėsia e punės sė ndėrkombėtarėve nė Kosovė sesa tė ndonjė organizimi tė
njėmendėt dhe serioz. Fokusimi i tepėrt nė prognozimin e statusit final nga
ana e diplomatėve dhe analistėve (duke mos mbetė anash edhe shefi i diplomacisė
shqiptare z. Besnik Mustafaj) do tė bie shi, nuk do te bie shi korespondon
mė tepėr me lojėrat e fatit ruletit, pokerit, black jack (qė nė diplomaci
aplikohen si modele matematikore nė teorinė e lojėrave pėr zgjidhjen e konflikteve,
gjatė fazės sė bisedimeve ) apo i vrapimit tė kuajve, apo qenėve varėsisht nga
basti nėpėr hippodrome se cili do tė mbėrrinė i pari nė cak, apo cili ishte
mė i pėrafėrti nė prognozime qė mė tepėr ėshtė produkt i imagjinatės sesa i
ndonjė studimi dubioz apo tė njė serioziteti tė njėmendėt. Po tė kishte ndonjė
platformė konkrete nė kėtė drejtim, nga ana e diplomacisė shqiptare mė tepėr
do tė duhej ti adresohej grupit negocues tė kosovarėve (jo tė mbushnin gazetat
me prononcime tė prognozimit meteorologjik nga metropolet boterore), qė do
te motivonte grupin negociator dhe do tė ishte ndihmesė e madhe nė zgjidhjen
e statusit tė mbėshtetur nė vullnetin e mazhorancės nė Kosovė-shqiptarėve. Garimi
i papėrgjegjshėm ėshtė mbase shumė qesharak dhe tregon mė tepėr dobėsinė e diplomacisė
shqiptare. Ēėshtja e zgjidhjes sa mė tė shpejtė tė statusit tė Kosovės, pavarėsimit
tė saj, nuk duhet tė lidhet aspak me objekte kulti, ngase ato kanė qėndruar
aty gjatė shekujve, dhe sa herė qė ėshtė okupuar Kosova, janė ndėrtuar apo privuar
objektet e kultit, dmth., pėrveqė rėndėsisė kulturore kanė ngushtuar edhe hapėsirėn
e jetesės sė njerėzve, kanė qenė edhe simbole okupimi. Njerėzit kanė nevojė
tė krijimit tė hapėsirės urbane pėr jetesė, por edhe krijimit tė parakushteve
pėr gjeneratat e ardhshme, ky duhet tė jetė preokupimi permanent i njerėzve
kompetent.
Si mund tė anashkalohet fakti se
Maqedonia, shteti mė i ri nė Ballkan fitoi shtetėsinė nė bazė tė vendimit tė
AVNOJ-it, dhe u pranua nė OKB, me bekimin e Shqipėrisė, pa vėnė fare kushte,
dhe pa marrėveshje paraprake me shqiptarėt qė jetonin nė Maqedoni, tė cilėt
u detyruan tė luftojnė me armė pėr tė realizuar vetėm disa nga tė drejtat nacionale
tė parapara me Marrėveshjen e Ohrit. Ku ishte diplomacia shqiptare atėherė
dhe njėjta parti nė pushtet, dhe pse ėshtė aq e zbehtė edhe tash kur janė nė
pyetje tė drejtat historike tė shqiptarėve, dhe pse me aq zell interesohet shefi
i diplomacisė shqiptare pėr minoritet tjera, pse nuk ėshtė aq i zėshėm pėr tė
drejtat e shqiptarėve nė Luginėn e Preshevės dhe shqiptarėve nė Mal tė Zi, dhe
realizimin e tė drejtave tė tyre nacionale pėrmes procesit tė decentralizimit,
por edhe tė drejtėn e realizimit tė drejtė tė pronėsisė sė ēamėve, meqė prona
private ėshtė e patjetėrsueshme dhe ėshtė e shenjtė.
Megjithėse kėtyre bisedimeve u atribohet
karakteri (i padefinuar dhe jo i saktėsuar), marrėveshje
. e jo ashtu siē ėshtė
realiteti i tanishėm, nuk mund tė eksperimentohet pėr ēėshtje fundamentale tė
njė populli qė i ishte gjveshur nga ēdo e drejtė njerezore, dhe pėr disa javė
ishin deportuar forcėrisht 1.000.000 njerėz, pėrmes strategjisė sė tokės sė
djegur qė kishte pėr qėllim ndėrrimin e dhunshėm tė strukturės etnike pėr tė
krijuar "balansin" etnik, e pėrkrahur fuqimisht edhe nga opozita e
atėhershme serbe tash nė pushtet, dhe meqė ky akcion me tė gjitha mjetet shtetėrore
tė shkatrrimit masiv kishte pėr qėllim shkatrrimin e potencialit njerėzor tė
Kosovės nė baza etnike nuk mund tė emrohet ndryshe veēse gjenocid, dhe si mund
tė ketė bisedime me palėn qė projektoi gjenocidin dhe palės qė ishte viktimė
e gjenocidit, si mund tė harrohet kaq shpejt ky fakt, fundja kėtė nuk do tė
harrojnė tė gjithė ata familiarė qė mbetėn pa tė dashurit e tyre, ngase Kosova
edhe pas gjashtė vjet paqeje tė brishtė ėshtė ende me varre tė hapura. Dhe pėrrfundimisht
Serbia humbi luftėn dhe humbi tė drejtėn pėr negociata, ajo shkaktojė luftėn,
humbi luftėn, dhe me humbėsin sigurisht qė do tė bisedohet pėr dėmshpėrblimet,
kthimin e parave tė plaēkitura nė mėnyrė tė dhunshme nga bankat kosovare, plaēkitjen
e paimeve nga uzinat e ekonomisė kosovare, kthimin e mjeteve nga fondi pensional
i Kosovės, kthimin e mjeteve nga fondi shėndetsor i Kosovės, pagesa e dėmshpėrblimit
pėr punėtorėt e larguar nga puna nė mėnyrė tė dhunshme, dėmshpėrblimi pėr tė
gjitha objektet e djegura dhe tė shkatrruara gjatė luftės, kthimin e pasurisė
trashėgimore, kulturore dhe arkeologjike, kthimin e librave katastral, librat
e administratės shtetėrore..., por jo negociata dhe marrėveshje lidhur me statusin
final tė Kosovės, asesi, dhe me asnjė kusht. Mund tė ketė vetėm marrėveshje
me bashkėsinė ndėrkombėtare pėr rrespektimin e detyrimeve qė do ti nėnshtrohet
Kosova si shtet sovran dhe i pavarur, dmth., vetė pranimi i saj nė OKB e obligon
nė pėrmbushjen e detyrimeve ndėrkombėtare nėnshkruese e tė cilave do tė ishte
Kosova. Si mund tė privohen nga jeta e lirė dhe prosperiteti mbi dymilion shqiptarė
pėr shkak tė huqeve tė 5% tė minoritetit serb. Pse ekzagjerohet aq shumė ky
problem inekzistues qė i jepet karakteri i njė rėndėsie strategjike, qė lė
pėrshtypjen se tė gjitha problemet tjera sociale-ekonomike janė triviale.
Resurset natyrore nė Koosovė janė baza e zhvillimit ekonomik, dhe treguesi mė
real, se Kosova sovrane i ka tė gjitha parakushtet pėr zhvillim tė mėvetėsishėm
ekonomik. Kosova me gjithė kėtė kapital mineral ėshtė garant i mirėqenies jo
vetėm pėr banorėt e Kosovės por edhe tė shteteve pėrrreth, meqė mungesa e shprehur
e energjisė elektrike mund tė kompensohet nga investimet e pėrbashkėta nė Basenin
e Kosovės. Rezervat e lignitit nė Basenin e Kosovės dhe nė atė tė Rrafshit tė
Dukagjinit me mbi 10 miliardė ton thėngjill. Nė rezervat e pėrgjithshme, baseni
i Kosovės disponon me 6.5 miliardė ton lignit ndėrsa nė basenin e rrafshit tė
Dukagjinit janė tė vendosura rreth 3.5 miliardė ton. Ligniti i basenit tė Kosovės
dhe atij tė Rrafshit tė Dukagjinit i takon formacionit terciar tė kliocenit,
kėshtu qė bie nė radhėn e lignitit tė ri, pjesėrisht tė drurit e pjesėrisht
me pėrbėrje tė tokės (ėshtė i favorshėm pėr zhvillimin e industrisė ushqimore,
jo vetėm tė digjet) Fuqia e poshtme e nxehtėsisė ėshtė 1.950 kcal/kg, ndėrsa
me rastin e eksploatimit masiv 1.700 kcal/kg. Sistemi i elektranave tė Kosovės
me teknologji tė vjetėruar dhe kapacitete tė projektuara prej 800 MW do tė duhej
tė ishte pjesė e hekurishteve tė Kosovės, meqė teknologjia edhe ashtu ėshtė
e vjetėruar dhe stabilimentet tė tejshfrytėzuara, prandaj kapacitetet e instaluara
tė sistemit tė elektranave "Kosova B" prej 678 MW (ėshtė teknikisht
e kuptueshme se kėto janė parametra projektues e jo nominalė) janė tani pėr
tani mbėshtetja kyqe e furnizimit me energji elektrike si pėr industri, ashtu
edhe pėr amvisni.
Gjatė regjimit Milosheviēian nuk investohej fare,
nuk mirėmbaheshin stabilimentet termoenergjetike, nuk bėhej mirėmbajtja e stabilimenteve
ekzistuese sipas planit operativ tė bazuar nė normat tekniko-teknologjike (qė
edhe ashtu ishin tė pėrcaktuar nga liferuesit e teknologjisė pėrgjegjėse), me
pasoja ende tė pa sanuara. Edhe pse ekonomia e Kosovės plaēkitej nė vazhdimėsi,
mė herėt ekzistonin edhe projektet ideore pėr ndėrtimin e tri blloqeve tė termocentraleve
"Kosova C" me fuqi tė pėrgjithshme 1.800 MW qė ishin pjesė e projekteve
tė mėhershme.
Gjithēka qė bėhet tani ėshtė larg syve tė opinionit
publik, pasi kėto biseda janė paralajmėrime pėr ēėshtje shumė mė serioze meqė
pavarėsia politike e Kosovės do tė nėnkuptonte mirėqenie pėr tė gjithė qytetarėt
ngaqė do tė hapte rrugėn pėr investime tė reja nė "Trepēė" dhe KEK,
me tendencė tė rritjes sė kapitalit investiv, pėr bizneset e vogla kooperante
tė sistemeve tė mėdha.
Eshtė e patoleruar pėrvoja e deritanishme e tendereve,
ku kompanitė shqiptare lajmėrohen vetėm si ndėrmjetsues ndėrsa kryerės tė punėve
janė punėtorėt qė vijnė nga Bullgaria, Turqia, e shumė shteteve pėr rreth, sigurisht
qė nuk do tė pengohet edhe nė tė ardhmen lėvizja e njerėzve por kjo ēėshtje
duhet tė rregullohet me ligj, dhe tė gjithė "ardhacakėt" duhet tė
paisen me leje pėrkatėse tė punės, dhe tė gjithė duhet tė paguajnė tatim pa
pėrjashtim, ku punėtorėt vendas do tė kishin prioritet gjatė punėsimit. Nuk
mund tė tolerohet deri nė pakufi punėsimi i egėr dhe afarizmi i egėr. Medeomos
duhet tė vendoset rregull nė sektorin privat, dhe balansim tė pagave tė sektorit
privat dhe publik, duke u bėrė normimi i punės dhe shpėrblimi adekuat. Mosmarrėveshjet
e deri tanishme tė pranishme tė evidentuara nė sektorin publik, punėdhėnėsi-i
punėsuari, janė shtrembėruar keqazi, meqė personalizohet konflikti, mungon rregullativa
adekuate, psh. ai nė MSHP, nė sektorin e arsimit, nė atė tė shėndetėsisė, ku
palė tė konfrontuara janė qeveria dhe sindikatat. Dmth. zgjidhja kėrkohet pėrmes
njė marrėveshjeje tė nėnshkruar nė mes tė palėve tė konfrontuara, vetėm pėr
njė arsye tė thjeshtė ngase ėshtė centralizuar paskajshmėrisht pushteti qendror.
Zgjidhjet e problemeve tė kėsaj natyre nuk mund tė adresohen vazhdimisht nė
qeverinė qendrore, apo nė gjykata, shpesh ndodhė tė pėrzihen partitė politike
duke anuar herė nga njėra palė herė nga ajo tjetra varėsisht nga pozicioni pozitė-opozitė.
Pėrvoja amerikane i ka thjeshtėsuar keqkuptimet dhe ēdo shkelje nė sferėn e
punėsimit rregullohet pėrmes "Federal Equal Employee Opportunity Commission",
qė ėshtė komision i pavarur dhe qė ka degėt nė ēdo shtet.
Eshtė pėr keqardhje papėrgjegjėsia e grupit
negociator qė humbė kohė pėr ēėshtje teknike tė organizimit tė mbledhjeve konsultative
se sa pėr diē qė ėshtė esencile dhe jetike pėr qytetarėt e Kosovės, pse jo edhe
mospajtimet por vetėm pėr harmonizimin e qėndrimeve rreth platformės sė bisedimeve,
jo pėr ēėshtje dytėsore se cili nga pjesėmarrėsit qė kanė personalizuar funkcionet
ėshtė mė kompetent se tjetri. Eshtė pėr keqardhje qė tė gjitha kėto marifetllėqe
bėhen para opinionit publik tė painteresuar fare dhe para kėrkesave tė vazhdueshme
pėr pavarėsi. Procesi i pavarėsimit ėshtė proces shumė i vėshtirė dhe ēdo ngecje
dhe zhagitje e procesit tė pavarėsimit do tė ketė pasoja tė paparashikuara pėr
tė ardhmen e Kosovės
OKB - Washington D.C - Londėr - Prishtinė dhe Beogradė
- Sipas lajmeve qė transmetojn agjensit e huaja, dallimet sa i pėrketė
tė ardhmes sė Kosovės janė diametralsiht tė kundėrta ndėrmjet Prishtinės dhe
Beogradit. Pėr serbėt Kosova ėshtė njė pjesė e ndjeshme dhe historike e vendit
kurse pėr shqiptarėt e Kosovės qė pėrbėjnė mė shumė se 95- pėrqind tė
popullėsisė, nuk ka zgjidhje tjetėr pos Pavarėsisė. Ēdo gjė tjetėr do tė
ndikonte nė shpėrthimin e dhunės, thonė shqiptarėt. Ndarja e Kosovės, nė njė
pjesė tė pavarur dhe nė njė pjesė serbe nuk pėlqehet nga askush, madje as nga
i ashtuquajturi grup i kontaktit, qė pėrbėhet nga SHBA, Ruisa, Britania e
madhe,Gjermania, Italia dhe Franca.
- Sekretari i Pėrgjithshem i Kombeve tė Bashkuara dr Kofi Anan, ka dėrguar njė letėr tė Kėshillit tė Sigurimit, nė tė cilėn rekomandon fillimin e negociatave mbi statusin e ardhshem tė Kosovės. Natyrisht nuk mund tė them se ēka do tė jetė rezultati. Ēėshtja e pavarėsisė ėshtė nė tavolinė. Ēėshtja e autonomisė ėshtė nė tavolinė. Pėr kėtė do tė bisedojmė edhe me Beogradin edhe me Prishtinėn ka thėnė ai.
- Sikurse thuhet nė kumtesėn e UNMIK, Jesen Petersen konsideron se tani
ėshtė rruga e pastėr pėr Grupet e punės pėr hartimin e standradeve nė Kosovė
(PISG). Shpresoj se PISG do tė punojė me mundim pėr tė siguruar qė Kosova tė
arrijė pėrparim tė mėtjemė dhe tė shpetjė nė zbatimin e stanardardeve sidomos
nė fushat ku edhe mė tutje ekzistojnė sfida tė konsiderueshme ka thėnė ai.
Shefi i UNMIKut ka theksuar se Kosova deri nė marrjen e vendimit mbi statusin
e saj duhet tė bėhet bashkėsiė vėrtetė shumetnike.E shtunė, 25 qershor, 2005
TAKIMET E DETYRUARA POZITĖ-OPOZITĖ!
Shkruan: Sylė ARIFI
- Ē'mund tė pritej nga takimet e Presidentit me liderėt e opozitės ?
- Ky paralajmrim ishte deshirė apo obligim ligjore i Presidentit ?!
- Sa Presidenti i perfillė detyrat ligjore pėr takimet e tilla, apo mos
vallė
ky takim erdhi nga shqetesimet vendore dhe nderkombetare ?
- Sa mund te jetė reale formimi i njė Qeverie me bazė tė gjėrė politike,
siē e kerkon opozita, dhe siē e sygjeron Bashkesia Evropjane
- Sa do tė qendrojė (nė kėmbė !!!) vazhdimi i kualicionit ekzistues
LDK-AAK-PSHDK, pa imponim nga jashtė,
- Ēka i duhet opozitės tani pas aktit tė dorėheqjės "Vullnetare " tė
Kryeministrit Haradinaj, tė kerkoi bashkėqeverisje tė provuar tri vite mė parė?!!!
- A mos vallė z.Presidenti eshtė duke e realizuar skenarin e tij, qė
kundershtarėve politik duke iu afruar pushtet nga kualicioni apo
eventualisht bashkėqeverisje, ndonjeri nga mandataret e ardhshem si
Kryeminister do ta psoi me ndoni dorėheqje"vullnetare" tė mundshme, me te
vetmin qellim qė nė Kosovė tė paralizohet ēfarėdo opozite ndajė rreshtimit
pacifist !!!
Vazhdojnė kontaktet e imponuara nė ndrtesėn e Qeverisė sė
Kosovės nė Prishtinė. Kryetari i Kosovės sa pėr procedur kutoazie bėri takime tė
ndara me liderin e PDK-sė, dhe atė tė ORA, me tė cilėt bisedojė rreth krijimit
tė qeverisė sė re.
Me skemat e tilla pėr ndertimin e Institucjoneve, pas 4 palė
zgjedhjesh qė nga Lufta Ēlirimtare e Kosovės, populli i lodhur nga pritja dhe
premtimet vazhduse, se ēeshtja e Kosovės do tė zgjidhet ne kete muaj a ne kete
vitė dhe keshtu po kaloin plotė 6 vite. Kjo, pamėdyshje do ishte mė leht
nėse aktivizohen tė gjithė njerzit kompetent dhe profesionist, tė suksesshėm dhe
tė palodhshėm pėr t'punuar nė t'mirė t'vendit dhe kombit.
Diskutimi pėr tema qė janė aktuale dhe jetike pėr proqeset
politiko-diplomatike dhe fatet e popullit tė Kosovės, duhet tė jenė tė
liruar nga emocjonet dhe ngjyrimet politike, sepse edhe neve Shqiptaret
duhet tė mesohemi me fjalorin e avancuar politiko-demokratik, se tani mė nuk
mund tė bahet fjalė pėr njėmendesin-komuniste te tė menduarit politik dhe
intelektual! Por ajo qė duhet ti gezoi Shqipetarėt e Kosoves eshte fakti se nė
Kosove definitivisht politika po ndahet ne dy pole , apo grupime politike dhe se
tani e tutje do kemi nje raport politik si ne Gjermani ku SPD-ja dhe GRÜNE(te
gjelberit) jane shume afer njera tjetres sa i perket programeve te tyre politike,
qė jane programe politike me orientim MAJTAS, kurse ne anen tjeter CDU-CSU dhe
Liberalet qė programi i tyre politik eshte i perqendruar DJATHTAS.
Megjithate kerkesat e Shqiptarve tė Kosoves pėr nje POZIT dhe OPOZIT, u bė
realitet, dhe tani eshtė model i avancimeve politike dhe
institucionale pėr shtetet demokratike.Sigurishtė se zvarritja e pa fundme e
proqeseve, njė ditė do ta lodhi kete popull deri nė skamje te skajshme dhe
deshprim total me premtimet boshe ne rrafshin nacional nga rreshtimi pacifist.
Lideret institucional nė Kosovė, dal nga dal janė duke rreshitur ne
gabime te thella qė njė ditė do te binden edhe vetė se interesat nacionale nuk
shkelen pėr interesa karjere, posteshė, lakmishė te ndryshme deri ne
interesa meskine!
Vemendshem pėr ti percjellur dhe kuptuar qendrimet,
kontatimet dhe vlersimet parimishtė ishte sygjeruar opozita dhe ne vaqenti
PDK-nė qė mos tė pranoi tė hyjė nė kurrfar kualicjoni apo bashkqeverisje te
zgjeruar, sepse kjo ishte provuar 3 vite mė parė dhe ka qen vetem humbje kohe
sipas mendimit tė shumė
analistėve. Ketu shifet se ne kuadėr tė rreshtimit real politik ka shumsi te
mendimeve dhe transparencė politike, kjo eshtė ajo qė e dalon nga rrymimet
pacifisto-komuniste te cilat kan ende diktatur dhe nuk lejohet mendimi i lirė.
Logjika paternaliste e formacjonit politike qė ende
mjerishtė ekziston dhe kultivohet ne disa parti te aferta nga platformat
programore,po vertetohej dita ditės.
Sa janė perfillur detyrat ligjore nga lideri i pozitės pėr
takimet e domosdoshme me opoziten po i verteton koha, apo mos vall ky takim
erdhi nga presioni i z.Sollana, se president nuk kishte nevoj me pritur
ardhjen e z.Solana e me i tregue se esht president dhe institucioni e obligon tė
konsultohet edhe me lider opozitar sepse ay dhe opozita e kishin marrur voten e
popullit pėr ta pėrfaqesuar konform vullnetit te tyre politik.
Dihet se z.Solana eshte arkitekti i unionint Serbi&Mali i zi dhe nė plan ka qė
edhe Kosova ne te ardhmen te jete pjes e ketij unioni (kejo verhet nese
analizohen deklaratat dhe puna e tij) e jo shume larg ketij unioni parashihet qe
ti bashkangjiten edhe Bosna e Maqedonia!!! Solana e di shume mire qė me Rugoven
do te i'a arrin leht qe me sukses ta realizoj projektin e tij qė e ka marr per
detyre nga BE, mirpo per kete i nevojitet edhe dikush nga PDK-ja sepse eshte
force politike qe ka peshe me te madhe se vet LDK-ja edhe pse eshte ne opozite.
Solana deshiron qe kryeminister i Kosoves te ishte z. Hashim Thaqi sepse
shpreson qe duke bere presione edhe kesaj radhe do te bindin Thaqin te
nenshkruaj ndonje pavarsi te kushtezuar qe nuk eshte tjeter veēse pjese e
unionit serbi&mali i zi. Arsyet se pse Rugova nuk pranon qe te formohet
qeverisje gjithperfshirese eshte se e di shume mire ai qė Hashim Thaqi kesaj
radhe nuk do te leshon pe. Rugova me stafin e vet shpreson qe pa PDK ne qeveri
edhe kesaj radhe do ta mashtroj popullin leht se pavarsia e kushtezuar eshte hap
qe na qon kah pavarsia e plotė (keshtu e mashtronin popullin me pare edhe
komunistat e ish Jugosllavisė se Kosova eshte Republike, por vetem i mungon emri)
dhe duhet dhan pelqimin sepse do humbin shansen qe na eshte dhan. Mirpo, kesaj
radhe nuk besoj qe ka me pas lehte me bind popullin me prralla dhe pa
pergjegjesin e tyre as njė lider apo institucjon. Pra, tė gjithe shqiptaret i
madh e i vogel, burr dhe grua, i ri dhe i vjeter, me shkoll pa shkoll, Akademik
dhe nxens, qe te gjithe jan per pavarsi! dhe se si do te realizohej kjo ka forma
dhe menyra te ndryshme nga tė menduarit nga formacionet politike, qė njera thot
se nuk mvaret krejt prej neve! Dhe tjetra thot se kete pamvarsi pragmatike duhet
ta bėjmė neve populli i Kosovės me perkrahjen e te tjerve.
Po kush ta solli Rambujen ???? politika nėnshtruse dhe ramja pėr
toke e moralit shqiptar qe e shkaktoj rreshimi pacifist jo veprues qė nga viti1991
e deri ka vitet 1997!
Janė pikrisht kta djem, luftetar nėn flamurin e uēk-sė dhe mesimet
e Adem Jasharit, Luan Haradinit, Zahir Pajazitit, Edmond Hoxhės dhe Ardian
Krasniqit e shumė tė tjereve, qė bėn Luften ēlirimtare dhe erdhi deri te
organizimi i Rambujes e mandej deri te intervenimi i forcave te NATOS.
Ėshtė formacioni nihilist qė pengoj marrveshjen e Rambujes,
snjohu Qeverin e perkoshme, injoroj luften ēlirimtare, gjakun e atyre bijve te
Kosovės! Sakrificat kombetar janė te qmuara dhe te rrespektuara nga shumė qendra
te vendosjės nderkombetare, si p.sh. Palestinezet jan populli i sakrificės,
dhe ne zemer te jerusalemit ja fusin frigen armiqve te tyre, sikur mos tja benin
keshtu ato sdo merrnin tė drejta e tyre kurr, dhe fal sakrifices sė tyre kan
arritur deri ketu, dhe eshtė mese e bindur qė do ta marrin shtetin Palestinez
fal gadishmeris pėr sakrific, nga femija qe dalin te gjuajn gur dhe deri tek ata
studenta qe hudhen vazhdimishtė ne protesta aktive, kjo ka detyruar faktorin
nderkombetar ta shtion interesimin pėr ta shtruar kete qeshtje ne tavolina pėr
vendosje.
Populli i Kosovės, me luftė politike dhe ushtarake at aparat shtetror qe
kishte ish jugosllavia me polici dhe ushtri e ka sfiduar.
Eshtė shumė e vertet se edhe ne Kosovė ka pėrfunduar koha e
votimeve te diktuara me shifra prej 60% e mė shumė, dhe kjo u deshmuar me
votimet e fundit ku as njė subjekt elektoral nuk ia doli mbi 50%, prandaj shifet
se kan kaluar kohrat e sistemeve totalitare dhe duhet tė jemi njė shoqeri ne
avancim pėr demokraci shoqerore pėr bashkpunim sa i perket qeshtjės nacionale,
nga i gjithė spektri intelektual, politik dhe institucional.
Ne historinė politike tė Evropės, pėr herė tė parė ngjet qė bashkė
me ata, qė bėjnė luftė pushtuese e kjo domethėnė luftė tė padrejtė, dhe ata qė
bėjnė luftė vetėmbrojtėse dhe ēlirimtare e kjo domethėnė luftė tė drejtė tė
barazohen. Mund tė supozohet se kjo ngjet pėr arsye politike e strategjike apo
pėr plotesim skenaresh. Ēėshtė e vėrteta, krijuesit e rendit tė ri botėror po i
mbrojnė politikisht tė drejtat dhe liritė e njeriut nė krejt planet, sado qė kjo
mbrojtje siē kemi mundur tė bindemi, nuk u ka sjellė
dhe nuk po ua sjell lirinė dhe pavarėsinė njė vargu popujsh, qė ju takon. Pėr
kėtė kemi pasur rastin tė bindemi edhe vetė nė Kosovė: faktorėt e ndryshėm
ndėrkombėtarė: qeveri, parlamente kombėtare, zyrtarė, shoqata tė ndryshme
humanitare nė vazhdimėsi janė shprehur nė favor tė tė drejtave e tė lirive tona;
mbrojtja e tė drejtave dhe e lirive tona nga ana e tyre, ndėrkaq, nuk na shpėtoi
ne nga dhuna e shtetit serb. U desh tė shfrytėzohet e drejta natyrore pėr
vetėmbrojtje individuale e kolektive, u desh tė bėhet UĒK-ja,
u desh tė bėhet lufta ēlirimtare pėr tė shpėtuar nga ajo dhunė e shkaktuar nga
Shteti Serb.
Qka mund te pritet nga Presidenti mė tepėr se kur ju
ngushtua mundesia qė tė vazhdoi tė jetė lider partiak, nga qfaqja e
shqetesimeve nderkombetare,Pėr shkak se ajo Kornizė nuk lejon qė tė jesh ne te
njejten kohė udheheqes institucional dhe kryetar partie njėkohėsisht, u desh tė
ndėrhyjnė ndėrkombėtarėt qė ai tė iku nga posti i kryetarit tė LDK-sė dhe, prapė,
nuk u shkoq! E ngriu postin vetėm qė tė mund tė kthehet kur ti kalojė njė ditė
detyra e presidentit! Pushteti i mashtron njerėzit dhe sa mė dobisjellės tė
jetė pushteti aq mė shumė i pushton si materje qė i nenshrohet formave
degjeneruse. Pranda, qfar mund te jetė kontributi i keti soi udheheqes pėr ti
krijuar kushtet dhe mundesit reale pėr njė bashkpunim te dy formacjoneve
politike, si pozit dhe opozit!
Opozita a eshtė ne nivel tė pergjegjesisė nga mandati qė e ka
marrur me votė, dhe rolin e saj ne relacjon me poziten, si parakushte pėr
bashkpunim tė tyre lidhur me fazen e zgjidhjės sė statuesit final pėr Kosovėn.
Opozita duhet ndermerrė veprime mė aktive ne rrafshin politik dhe
institucional,dhe shumė detyra tjera nė jetėn tonė civile e qytetare.
Pėr shumė obligime ligjore opozita nuk ka qen ne nivel te
pergjegjesisė qytetare qė rrjedhė nga vota demokratike, sigurishtė se njė pjesė
e asjė nga leverditė qė ia sjell shpėrdorimi i demokracisė nė institucionet
administrative dhe politike, ia ka mbyllur mundesin vetės.
Natyreshem nė qdo vend me demokraci parlamentare, detyra e parė e
opozitės eshtė tė demaskojė shpėrdorimet e qeveritarėve dhe tė mbrojė interesat
e qytetarėve. Tė mos lejojė qė korrupsioni tė mbahet e tė durohet siē po mbahet
e siē po durohet: si pjesė e mentalitetit!
Ja njė nga shumė qastet e padurushmerisė pėr ta vlersuar dhe ēmuar
njeri
tjetrin dy nga ideret kryesor politik pozitė dhe opozitė, Ēfarė iu pėrgjegj
Rugova Thaēit ne polemikat e krijuara ne mes tyre nen njė tryezė nen prezencen e
nderkombetarve, atehere kur z.Thaqi i vuari ne kritik
z.Petersen dhe administraten e tyre pėr ngecje nga te gjitha fushatė dhe ne
drejtim te bllokimit te institucjoneve! Z.President, u ndie i fyrė dhe
reagoi me zė te lartė se une jamė presidenti dhe sigurin thoshte se e bejė une,
ndersa Thaqi i tha se ti nuk e bėn sigurin sepse nuk eshtė ne kompetencat tua
por ti
eshtė mirė te na spjegoshė periadhjen pėr ate pasurin tende dhe te afermive tua
dhe pėr shumė veprime tua jashtė ligjore etj.........!
BEFASIA, qoftė ne vesh tė zotit paralajmrimi i z.Rugova i cili puplikisht para
mjeteve puplike pėr informim dhe nen prezencen e disa nga perfaqesuesit
nderkombetar, deklaroi se do ta kam edhe mbeshtetjen e opozitės! Duke shtuar se
nese mbahen bisedimet pėr statusin e Kosovės me mua do te jetė edhe
opozita.
Dihet se ky njeri vetem kur ka qenė i detyruar ka pranuar te ketė
takime me lider politik dhe pas zgjedhjeve te fundit me opoziten, sepse
pėrndryshe i ka injorizuar deri ne skajshmeri! Si gjithnjė edhe kėsaj
rradhe ende pa u marr vesh me opozitėn se si duhet tė veprohet nėse do tė vijė
deri te
bisedimet pėr statusin, ai llogarit se opozita mund te jetė ne rolin e ndoni
kuklle qė atehere kur tė i nevoitet prezenca e tyre apo pėrkrahja dhe kur mund
tė behetė fjalė pėr bisedimet pėr statusin final tė Kosovės.
Popullit tė Kosovės nuk mund tė ia merrė tė drejten tė interesohet
pėr fatin e tijė!
Populli i Kosovės e meriton tė dijė se cila do tė jetė e ardhmja e
tij, Status kuoja gjashtėvjeēare e Kosovės ėshtė thjesht e paqėndrueshme, tha
nėnsekretari amerikan i Shtetit Nikolas Bėrns nė Londėr para nisjes nė
turneun e shkurtėr ballkanik. Kur ėshtė fjala pėr rrugėn qė duhet ndjekur
pėr statusin e ardhshėm tė Kosovės, diplomati amerikan tha se Evropa dhe SHBA-tė
qėllimisht nuk kanė dėshiruar tė pėrcaktojnė statusin e Kosovės para se palėt e
interesuara tė ulen pranė tryezės sė bisedimeve.
Ato duhet tė pėrcaktojnė tė ardhmen e vendit tė tyre, por njė gjė e dimė: status
kuoja qė aktualisht mbretėron nė Kosovė absolutisht nuk ėshtė e qėndrueshme, tha
Bėrns gjashtė vjet pas pėrfundimit tė luftės, populli i Kosovės e meriton tė
dijė se cila do tė jetė e ardhmja e tij dhe ne mund t'i ndihmojmė. Kombet e
Bashkuara, kur tė vijė koha, do tė konvokojnė bisedimet nė tė cilat duhet tė
kyēet edhe Evropa edhe SHBA-tė.
Tashmė kemi thėnė se Ballkani ka kohė qė kanė qenė nė plan tė dytė sepse
nė ndėrkohė vėmendjen e vendeve tona e kishin preokupuar ngjarje tė shumta
dramatike nė botė. Tani ėshtė momenti qė tė kthehemi nė Ballkan dhe t'i japim
fund punės qė aq mirė e filluam nė mesin e viteve nėntėdhjetė", tha
Bėrns,progresi qė ėshtė arritur nė pėrmbushjen e standardeve nė Kosovė
pėrfundimisht hap dyert e ndryshimit tė politikės sė gjertanishme.
Sipas fjalėve tė nėnsekretarit Bėrns, Uashingtoni tashmė ka marrė
vendimin pėr shkallėn e pėrmbushjse sė standardeve nė Kosovė. Qeveria ime
konsideron se nė pėrmbushjen e standardevee ėshtė arritur
progres i mjaftueshėm dhe nėse Kai Aide vjen nė pėrfundim tė njėjtė, do ta
inkurajojmė sekretarin e pėrgjithshėėm Kofi Anan qė diku gjatė vjeshtės tė
konvokojė bisedimet pėr statusin, tha Bėrns.
Qka thot zedhenesi i politikės amerikane, z.Nikolas Bėrns, pėr ta vedisuar
klasen politike dhe institucionale tė Kosovės, se ata duhet qė tė bazohen ne
forcat vendore sepse fatin ton duhet neve ta marrim dhe ta vendosim pa pritur se
dikush tjetėr do tė na falė apo dhuron pamvarsin. z.Bėrns ia bani te qartė
politikave vendor se duhet te jen dinamik dhe aktiv qė ti avancoin proqeset pėr
ta vendosur statusin final pėr Kosovėn.
Nuk varet nga amerikanėt dhe evropianėt qė tė vendosin pėr fatin e Kosovės, por
populli i Kosovės duhet tė vendosė pėr fatin e vet, ka deklaruar nė Prishtinė nė
njė konferencė me gazetarė, nėnsekretari i Shtetit amerikan pėr ēėshtje Politike,
Nikolas Bėrns. Ai tha se Shtetet e Bashkuara tė Amerikės,
Bashkimi Evropian dhe OKB, do tė jenė tė pėrfshira direkt nė bisedimet pėr
zgjidhjen e statusit final tė Kosovės. Dhe se fundi fatin e Kosovės e ka ne
duart e tija vetė populli i sajė.
Niset pėr nė Kosovė delegacioni i TMKsė i kryesuar nga Gjeneral Agim Ēeku
Gjenerali kthehet nė Kosovė pėr ta pėrforcuar kabinetin e tij me dy ushtarakė tė diplomuar nė Citadel tė Carolinės sė Jugut
Qazim Doda, New York - 16 maj 2005
Vizita e parė e Gjeneral Ēekut nė Amerikė, ėshtė konsideruar si njėra ndėr
momentet historike pėr shqiptarėt e Amerikės ku pėrbėjnė njė komunitet prej mė
se gjysėm milioni. Me rastin e diplomimit tė dy kadetėve shqiptarė Valon Ahmetit
dhe Berat Shalės nga shkolla ushtarake Citadel e Carolinės sė Jugut, Gjeneral
Ēeku vjen me ftesėn e drejtorit tė kėsaj shkolle General Major John S.Grinalds.
Ishte kjo vizita e parė qė Ēeku po i bėn Amerikės dhe ėshtė ndėr vizitat e
rralla qė njė Gjeneral vjen nga njė shtet tjetėr pėr ti marrė ushtarėt e vet
kėtu nė Amerikė. Nė pėrbėrje tė delegacionit ishin edhe ushtarakėt Kolonel
Muharrem Mahmutaj dhe Nėnkolonel Xhavit Gashi qė tė dy anėtarė tė kabinetit tė
Gjeneral Ēekut.
Nė darkėn e organizuar pėr hirė tė diplomomit tė kėtyre dy ushtarakėve tė rinjė, Gjeneral Ēeku i dekoroi me gradėn e Kapitenit dhe shtoi kėtė kam dashur ta bėj kur tė kthehen kėta ushtarė nė Kosovė, por mė nė fund vendosa qė ta bėja sonte ne prezencėn tuaj. Ky ishte respekti mė i madh qė deri tani u bėhet shqiptarėve tė Amerikės qė edhe pse tė larguar nga atdheu pėr pak ēaste e ndien veten e tyre sikur tė ishin nė mes tė Kosovės.
Valon Ahmeti dhe Berat Shala erdhėn nė Amerikė nga njė konkurs qė u organizua katėr vite mė parė dhe nė mesin e mėse 1,500 konkrruesve kėta dy tė rinjė fituan tė drejtėn qė tė vinin pėr tu shkolluar nė Citadel.
Edhe pse konkursi u zhvillua me sukses dhe nuk pati vėshtirėsi, me tė arritur nė Amerikė kėta tė rinjė hasėn nė vishtirėsi financiare sepse shoqata Atlantiku e pėrbėrė nga ish ushtarėt e batalionit Atlantiku nuk ia arritėn qėllimit qė ti financonin pėrkundėr vullnetit dhe dėshirės sė zjarrtė qė kishin.Nė Amerikė gjithmonė ndodhin gjėra qė tė befasojnė e njėra ndėr to ishte paraqitja e Viktor Ulaj i cili kishte lindur ne Amerikė por e fliste shqipen sikur tė ishte rritur nė malėsi prej nga vijnė prindėrit e tij. Viktor Ulaj gjithmonė ėshtė shquar pėr aktivitetet e tija nė dobi tė ēėshtjes shqiptare dhe kėsaj radhe u dallua me financimin e shkollimit tė tyre me njė shumė prej mėse $200,000. Fondacioni Amėza tė cilin e udhėheqė Viktor Ulaj e bėri tė mundur qė pėr herė tė parė nė historinė shqiptare ti shkollojė dy ushtarakė shqiptarė dhe ti kthejė nė Kosovė.
Kthimi i kėtyre dy ushtarakėve tė rinjė nė Kosovė, ėshtė njė shembull shpresėdhėnės pėr mijėra studentė shqiptarė qė studijojnė ne Amerikė dhe ėndėrra e tyre ėshtė qe edhe ata tė kthehen nė atdhe. Duke qenė ndėr kadetėt mė tė dalluar nė Citadel, gjatė kėtyre katėr viteve morėn disa miėnjohje dhe dekorata si dhe ishin vazhdimisht tė rreshtuar nė listėn e mė tė mirėve tė kėsaj shkolle. Valon Ahmeti, pėrpos edukimit tė pėrgithshėm ushtarak,ai tregoi prirje edhe nė fushen e shkencave politike, kurse Berat Shala ia shtoi edukimit tė tij ushtarak edhe edukimin pėr kriminalistikė qė pėrfshinė luftėn kundėr krimit tė organizuar dhe terrorizmit.
TMKja vazhdon tė profesionalizohet dhe ėshtė duke krijuar besim tė plotė tek faktori ndėrkombėtar se nė tė ardhmen ėshtė e aftė tė funksionojė si njė ushtri e rregullt e Kosovės. Nė bazė tė disa tė dhėnave jozyrtare, mėsohet se Valon Ahmeti do tė jetė zėdhėnės i ardhshėm i TMKsė.

VANCOUVER British
Columbia (CA) : Gjeneral - Major nė pension, Lewis
MacKenzie, tha pas ngjarjes, se Partia e Re Demokrate(NPD) kanadeze, sipas tij
po bėnė gabim nė se e ka detyruar me forcė, kandidatin e saj tė jap dorėheqjen
me shkas tė dhėnjes sė opinionit tė tij pėr ish- presidentin serb Sllobodan
Millosheviq - mbi luftėn nė Kosovė.
Millosheviqi ėshtė tash i burgosur dhe po gjykohet si kriminel lufte,
tha ai.
|
|
Former NDP candidate Rollie Keith |
Disa fakte zyrtare nga gjenocidi nė Kosovė
Simbas tė dhėnave qė mund tė sigurojė komuniteti ndėrkombėtar, athere mbi
800,000 shqiptar autokton tė Kosovės mbas 24 Marsit 1999 u pėrzunė, u dėbuan me
forcė dhe dhunė tė egėr nga policia, ushtria dhe paramilitarėt serb. Pjesa
tjetėr qė mbeti nė Kosovė, u detyrua tė strehohet nė male dhe nė vende tė
fshehta nga frika presekutimit dhe e shfarrosjes.
Organizata ndėrkombėtare UNHCR besonte at'here se rreth 30,000 civil sėrb u
dislokuan nė Kosovė si ushtarak, numėri i tyre erdhi gjithnje duke u rritur.
Numėri i tė
vrareve dhe tė zhdukurve edhe sot e kėsaj dite ka qėnė i pamunudur qė tė
indetifikofet zyrtarisht nga burime tė pavarura - pasi shumė prej tė vrarėve
duke ju zhdukur indetitetin i kanė djegur dhe varrosur nė varre masive ende tė
pa zbuluara..
NATO, ka thėnė se gjatė luftės, tė vrarė dhe tė humbur mund tė ishin nė Kosovė 225,000 njėrėz, meshkuj e femra pėr tė cilėt nuk dihej asgjė mbi fatin e tyre. Nga kėta rezultojnė tani tė sigurtė mbi 10,000 vetė qė janė pushkatuar nė mėnyrėn mė barbare. NATO, ka thėnė gjithashtu se ka dokumnta qė provojnė se nė territorin e Serbisė dhe nė Kosovė gjenden rreth 10 varreza masive.
Autoritetet ndėrkombėtare kanė shprehur gatishmėrinė e tyre pėr tė zbardhur fatin e gati 3,000 personave tė cilėt akoma janė tė zhdukur. Ky ėshtė vetėm njė fakt qė mund tė argumentoj ēmendurinė kanibaliste tė dekleratave tė papėrgjegjshme tė ish deputetit kanadez
Kosova gjashtė vjetė pas kėsaj lufte
Lufta nė Kosovė ėshtė lufta 78 ditore kur shqiptarėt falėnderojnė bashkėsinė ndėrkombėtare dhe nė veēanti SHBA-s, dhe NATO-n pėr ēlirimin e vendit nga regjimi serb i Sllobodan Millosheviqit. Sulmet ajrore kundėr objektivave serbe, siē dihet tashmė filluan pas dėshtimit tė pėrpjekjeve diplomatike me Sllobodan Millosheviq, pėr zgjidhjen e problemit tė Kosovės.
U deshėn, pra 78 ditė bombardime tė aeroplanėve ushtarakė tė NATO-s dhe SHBA-s, qė presidenti i atėhershėm serb Millosheviq, sot i burgosuri i Hagės pėr krime kundra njerėzimit tė nėnshkruante largimin e forcave tė tij nga Kosova dhe hyrjen e forcave paqėruajtėse tė NATO-s.
Presidenti i Kosovės dr Ibrahim Rugova, ka thėnė se dita e fillimit tė fushatės tė sulmeve ajrore ka hyrė nė historinė mė tė re tė Kosovės si ditė e agimit tė lirisė pėr tė gjithė, kurse nė historinė botėrore ka hyrė si ditė pėr mbrojtjen e njė populli dhe pėr shpėtimin e tij nga e keqja.
Ai ka vlerėsuar se pas gjashtė vjetėsh Kosova ka arritur pėrparime nė tė gjitha fushat.Kėshtu mendojnė edhe shumica shqiptare nė Kosovė nė gjashtėvjetorin e sulmeve ajrore tė NATO-s.
Nė Kosovė aktualisht ndodhen rreth 18 mijė ushtarė tė Aleancės Veritanike tė koduar me emrin KFOR. Zyrtarė tė lartė tė NATO-s kanė pohuar se deri nė zgjidhjen e statusit tė Kosovės do tė mbahet numri i njejtė i ushtarėve.
Sot, mė 7.7.2004 mbushen 6 vite kur ne fushen e nderit, ballėpėrballė me forcat serbe ranė pėr tė mos vdekur kurrSylejmon Avdyli, Nezir Elezi,Blerim Ukshini, Arben Ukshini e Ahmet Pulatani nga Morina si dhe Imer Bytyqi nga Nishori i Therandes

Meqė fshati Morin shtrihet mu ne kufi me Shqipėrin, keta djelmosha shpejt e mėsuan startegjin e luftes se qka do tė thot te mbrohet Morina. Djemt e Morines u bashkuan si nji, duke e u kyqur edhe nga pesė vėllezėr te nji familje, pa kursyer asgjė,per dheun e tė parėve tė tyre. Pas aksioneve tė para tė drejtėperdrejta me ushtrinė serbe,keta trima u kaliten edhe mė shum kurse forcat serbe mbeten tė izuluara vetem nė karakoll duke menduar se kanė tė bejnė me nji brigadė tė tėrė. Pėrpos mbrojtjes sė fshatit kėta djelmosha me shum sukses ju ndihmuan edhe bashkėluftetarėve tjerė nė frontet e tjera si nė Smolic,Ponashec, Brovin, Nivakaz dhe Junik.
Fronti i Morinės apo mrojtja e fshatit Morinė u bė qė nga Prilli e deri me 7.7.1998
dhe ishte plotsisht ne duart e kėtyre trimave. Mbajtja e kėtij fshati nėn kontroll
nga keta djem, pati rensi strategjike pėr tėr regjionin e Rekės sė Keqe, Dukagjinit
dhe mbarė Kosovės. Duke ju falemenderu kėtyre trimave, nga ketu kaluan, hyn
dhe dulėn shum luftėtarė tė lirisė duke i pritė dhe percjellė pa ju ndodhur
asgjė dhe pa ra nė pritat e kurdisura nga anmiku.Nė ketė fshat ishte njeri nder
koridoret me tė sigurta per furnizimin me armatim dhe teknikė luftarake UĒK-ja
ne mbarė Kosovėn. Kėtu forcat serbe pesuan humbje tė mėdhe nė njerėz Humbjen
e tyre e pranoi edhe Kryekasapi Milloshevici nė Hagė ku vetem per nji dit ju
vran 64 ushtarė te njesive elite. Morina ra kur ne fushen e nderit ranė tė gjashtė
dėshmoret Sylejmon Avdyli, Blerim Ukshini,Ahmet Pulatani nga Morina si dhe Imer
Bytyqi nga Nishori i Therandes apo mė shum se gjysma dhe u zunė tė gjallė dy
luftetarė. Pėr aksionet e frytshme dhe pėr pathyshmerin e kėtyre trimave, muar
vesh e tėr bota shqiptare dhe nga kurreshtja qė tė jenė bashkluftėtarė tė kėtyre,
ju bashkuan shum djelmosha tjerė nga e ter Kosova dhe nga Diaspora, ku njeri
nder ta edhe ra deshmorė.

Me kėta deshmorė sot krenohet Morina, Reka e Keqe, Rrafshi i Dukagjinit dhe e ter Kosova. Gjaku i tyre u bėthemeli lirisė, themel i Kosovės. Sot ne pervjetorin e tyre pėrkulemi me dinjitet dhe i lehtė ju qoftė dheu i
Kosoves
Lavdi./shkroi bashkėpunėtori erenikut: Islam Sadiku/
E shtunė 3 korrik, 2004
BAROMETRI
DIPLOMATIK
Prof.Dr.Mehdi
HYSENI
PĖR
KOSOVĖN DHE BALLKANIN, SI PASHIQI,
SI MILOSHEVIQI, SI TADIQI-"NJĖ STRATEGJI
DEMOKRATIKE"!
Zgjedhjet presidenciale tė Serbisė, u komentuan dhe u pėrgėzuan
me pompė nga Tirana zyrtare e bashibozukėve politikė, duke
konsideruar se zgjedhja Boris Tadiqit ( anėtar i PDS-sė) pėr kryetar tė
Republikės Serbisė, dėshmoi prėcaktimin demokratik europiuan tė Serbisė.
Kėshtu deklaroi Ilir Meta, me tė mėsuar se nė vend tė Vojisllav
Nikoliqit(PRS), votat e elektoratit serb, i kishte fituar demokrati Boris
Tadiq. Konstatimet e kėtilla optimiste
tė paekuilibruara dhe me ngjyrė apologjike, si shprehje e bindjes
politike tė zyrtarėve tė garniturės sė regjimit tė premierit Fatos Nano
ndaj homologėve
tė tyre domkratė-socilaistė tė pushtetit antidemokratik tė Serbisė,
jo vetėm se janė tė ngutshme, por janė krejtėsisht
tė pathemelta, sepse kanė pėr qėllim tė dezinformojnė si opinionin e
brendshėm, ashtu edhe atė jashtėm, nė mėnyrė qė ta bindin Evropėn,
se me zgjedhjen e Boris Tadiqit ka triumfuar opcioni demokratik-ervopian
mbi atė tė forcave ēetnike radikale nė Serbi(!) Ky konstatim, si dhe tė
tjerat, qė janė shprehur nė kėtė ton, politikisht janė difekte, sepse nė
prapavijė fshehin atė mė tė keqėn-tė zezėn e politikės serbe orvaten, qė
ta bėjnė tė bardhė, kur ajo nė esencė (sikurse dje, ashtu edhe sot pa
praninė fizike tė Slobodan Milosheviqit dhe tė Vojislav Sheshelit) ėshtė e
zezė, dhe nuk ka asnjė shenjė tė bardhė tė ngjashėm a tė pėrbashkėt me
institutin e demokracisė as nė kuptimin teorik as nė atė praktik, e mos tė
flasim pėr ndonė ngjashmėri tė saj me demokracinė tradicionale tė Evropės
Perėndimore. Kėtė e ka vėrtetuar konstanta historike e tė gjitha regjimeve
tė deritashme politike tė Serbisė, duke filluar qė nga periudha e garashaninėve,
obrenoviqėve, karagjorgjeviqėve, pashiqėve, nediqėve, qosiqėve, milosheviqėve,
koshtuniqėve etj., si
dhe zgjidhja e paradisaditshme e Boris Tadiqit pėr kryetar, se Serbia
gjatė ekzistencės sė saj tė derisotme kurrėnjėherė nuk ka pasur qeveri
apo kryetarė me prirje dhe me orientim tė njėmendtė demokratik
evroperėndimor. Pėrkundrazi, Serbia dhe tė gjithė kryetarėt e saj tė
deritashėm kanė qenė, dhe janė (me ide programore dhe me veprime praktike)
vetėm nacionalshovinistė, diktatorė, tiranė, fashistė dhe antidemokratė, qė
demokracinė proevropiane e kanė dėshmuar para Evropės dhe para botės, me ushtrimin e politikės
sė tyre pushtuese ndaj popujve dhe vendeve tė tyre fqinje (Shqipėria, Kroacia,
Hungaria, Bullgaria, Bosnja), duke iu grabitur dhe pėrthithur territoret e tyre
indigjene, qė nga shekulli XIV i mesjetės sė errėt, qė personifikohet me
pushtimet e perandorisė serbobizantine tė car Stefan Dushanit e deri me
regjimin nazifashist gjenocidal tė Serbisė socialiste-demokratike tė
Slobodan Milosheviqit, tė Vojislav Sheshelit, tė Vuk Drashkoviqit dhe tė
Boris Tadiqit. Nė kėtė kontekst, mund tė pohohet, se kanė ndyrshuar vetėm
emėrtimet dhe emrat e regjimeve dhe
tė kryetarėve tė Serbisė sė derisotme, por jo edhe pėrmbajtja dhe
orientimi i tyre ēetniko-fashist, nacionlashovinist, despotik dhe
antisemitist nuk ka pėsuar kurrfarė metamorfoze as nė kuptimin
e demokracisė evroperėndimore, as nė kuptimin shprehjes sė gatishmėrisė
sė pėrmirėsimit tė marrėdhėnieve ndėrfqinjėsore, posaēėrisht me
shqiptarėt, pėr tė hequr dorė njėherė e pėrgjithmonė nga territoret e
tyre tė kolonizuara dhe tė aneksuara me forcė, me dhunė, me gjenocid, me
reprezalie, me vrasje dhe me shpėrngulje permanente qė nga viti 1876 e deri nė
ditėt e sotme, kur edhe demokrati, kryetari sapozgjedhur i Republikės sė
Serbisė (pėr befasi tė politikės vardisėse dhe miope tė regjimit prototip
tė Fatos Nanos dhe tė Ilir Metės etj.), nė frymėn demokratike-paqėsore
evropiane, ka pohuar se me tė gjitha mjetet dhe me konsekuencė, do ta mbėshtetė
Projektin antishqiptar pėr Kosovėn (tė miratuar para ca kohėsh nga Kuvendi
dhe Qeveria e Serbisė, i cili nė origjinal dhe nė gjuhė tė huaja, u ėshtė
dėrguar edhe qendrave tė vendosjes sė bashkėsisė ndėrkombėtare), duke nėnvizuar
nė tonin e sert-demokratiak dhe vizional tė Slobodan Milosheviqit, tė
Vojislav Sheshelit, Vojislav Koshtunicės, tė Vuk Drashkoviqit, tė
Nebojsha Ēoviqit, dhe tė Rada Trajkoviqit: Kosova ėshtė pjesė e
Serbisė. Ja, pra, sipas kryetarit demokrat serb, Boris Tadiq, ky ėshtė
thelbi i pėrcaktimit tė politikės demokratike tė Serbisė ndaj
Evropės: Kosova ėshtė Serbia jonė. Do tė bėj ēdo gjė
si nė aspektin e politikės sė brendshme, ashtu edhe asaj tė jashtme,
qė ky projekt tė jetė i suksesshėm, sepse ky nuk ėshtė kundėrshtuar nga
bashkėsia ndėrkombėtare.(Balkanweb,1 korrik,2004).
Se
sa, vėrtet, kryetari i ri i Serbisė, Boris Tadiq ėshtė i vendosur, i
pakompromis, paqėsor dhe demokrat sikurse S.Milosheviqi, V.Shesheli
dhe V.Drashkoviqi etj. nė
mbrojtjen e kėtij Projekti hegjemonist tė Serbisė sė Madhe, kur ėshtė
fjala pėr rikthimin e
Kosovės nėn saēin kolonial tė Serbisė demokratike, e dėshmon
edhe ky pohim i tij zemėrgjerė, i shprehur nė frymėn e tolerancės
dhe tė kulturės demokratike-pluraliste tė
projekteve tė ndryshme tė Bashkimit Evropian(BE): Nuk
ekziston asnjė politikan shqiptar me tė cilin nuk do tė bisedoja. Kosova ėshtė
pjesė pėrbėrėse e SMZ-sė dhe dua tė shkoj atje e tė bisedoj me zyrtarėt
e UNMIK-ut dhe tė KFOR-it.
Kjo
gatishmėri e pėrcaktimit politik tė kryetarit tė Serbisė, Boris Tadiq,
duhet kuptuar realisht, sepse edhe ky ėshtė nacionalist serbomadh sikurse
paraardhėsit e tij, Slobodan Milosheviq dhe Vojislav Sheshel, edhe pse ėshtė
i rreshtuar nė PDS-nė, nuk dallon pėr asnjė nuancė nga politika programore
e strategjisė sė politikės kolonialiste-gjenocidale e tyre, kur ėshtė
fjala pėr Kosovėn-Shqipėrinė Etnike, esenca e politikės sė tij demokratike,
do tė ndryshojė vetėm pėr nga emri i tij (sepse ky quhet Boris Tadiq, e jo
S.Milosheviq dhe V.Sheshel),si dhe nga
emėrtimi i partisė sė tij, e cila mban emrin Partia Demokratike e
Serbisė(PDS), e jo Partia Socialiste e Serbisė(PSS). Ja, pra, kjo ėshtė
e gjithė diskrepanca e pėrcaktimit demokratik-evropian tė Serbisė
me triumfin e Boris Tadiqit nė zgjedhjet e fundme presidenciale tė Serbisė.
Pavarėsisht nga analizat dhe komentet me ton optimizmi
tė simulimeve tė ndryshme nė favor tė triumfit tė demokracisė nė
Serbi, fitorja e
Boris Tadiqit
nuk mund tė quhet nė asnjė mėnyrė shpresėdhėnėse,
apo alternativė demokratike,
e as shtendosėse nė favor tė pavarėsisė sė Kosovės, sepse para sė
gjithash ėshtė e barasvlershme me tė gjitha fitoret e deritashme
demokratike tė
regjimit gjenocidal dhe fashit tė Slobodan Milosheviqit. Kėtė e provon edhe pėrmbajtja
e Projektit Kosova-Serbia jonė, e miratuar si nga Qeveria, ashtu edhe
Kuvendi i Serbisė. Projekt, ky, i cili nėnkupton: bisedime e dialog me
shqiptarėt dhe bashkėsinė ndėrkombėtare pėr Kosovėn (sikurse Slobodan
Milosheviqi) nė ēdo kohė, dhe nė ēdo moment, qoftė me palėn shqiptare,
qoftė me UNMIK-un, qoftė me KFOR-in, siē ka deklartuar nė kėtė frymė edhe
kryetari i ri demokrat i Serbisė, Boris Tadiq, por jo edhe pėr statusin
e pavarėsisė sė saj, sepse Kosova ėshtė tokė serbe.
Ky do tė jetė pėrcaktimi demokratik-evropian i
Serbisė me
nė krye Boris Tadiqin. Sipas kėsaj del krejtsisht e qartė se : Serbia ėshtė
gatshme, qė ti pranojė tė gjitha ofertat e BE-sė (integrim ekonomik,
politik, tregar, ushtarak etj.), si dhe tė bashkėsisė ndėrkombėtare, por
vetėm me njė kusht, qė
sikurse deri tash, kėtu e 100 vjet mė parė (1912): Kosova tė ketė
statusin kolonial serb. Nė kėtė
mėnyrė ėshtė shprehur edhe kyetari i sapozgjedhur i Serbisė,Boris
Tadiq.
Atėherė, autori i kėtij komenti me tė drejtė e shtron kėtė pyetje: - Ēfarė
alternative e politikės demokratike dhe proevropiane paskėsha triumfuar nė
Serbi me zgjedhjen
e Boris Tadiqit, kur politika strategjike e tij ėshtė tėrėsisht simetrike
me atė tė ish-presidentit tė tij Slobodan Milosheviq, dhe tė nėnkryetarit
tė Vojsilav Sheshelit, Vojislav Nikoliqit, i cili dėshtoi si kundėrkandidat
i tij nė zgjedhjet presidenciale tė Serbisė?! -
Ndryshoi, vetėm (mashtrimi i elektoratit tė miniroteteve tė ndryshme
nė Serbi nė ngjyrat dhe rekuizitat e verdha demokratike tė PDS-sė, bėri qė
votat ti shkojnė nė kutinė demokratike tė Boris Tadiqit, e jo nė
atė tė
Partisė Radikale Serbe, ku valonte sheshit flamuri i kamės ēetnike dhe
luga e kėpucėve e pastrimit etnik tė tyre nga ana e lepenistėve
fashistė serbė: Vojislav Sheshel dhe Vojislav Nikoliq) TAKTIKA (e cila me njė
potez, pa kurrfarė mbulese nė favor tė demokracisė dhe tė demokratizimit
tė Serbisė, e hipnotizoi politikėn zyrtare tė Tiranės dhe atė
evropiane, se nė Serbi
triumfoi opcioni demokratik mbi fashizmin ortodoks
sheshelist. Kėtė reagim euforik tė ēastit tė qarqeve
tė politikės shqiptare dhe tė asaj
evropiane, duhet kuptuar vetėm si dėshirė demokratike, e jo
kursesi si vlerėsim tė qėlluar dhe objektiv politik, qė shpreh tė vėrtetėn
pėr suksesin
e zgjedhjeve tė fundti presidenciale nė Serbi.): Pėr ardhmėrinė e Kosovės-Shqipėrisė
Etnike, tė bashkėpunimit,
tė sigurisė, tė paqes dhe tė stabilitetit tė Ballkanit, si TADIQI,
si MILOSHEVIQI,
si NIKOLIQI nuk kanė
kurrfarė dallimi
nė realizimin e Projeteve nacionaliste tė Serbisė sė Madhe. Domethėnė,
me zgjedhjen e Boris Tadiqit nė krye tė Serbisė nuk duhet tė ngazėllehet
as tė ushqejė iluzionet tė shkreta asnjė politikė e vendeve fqinje tė
Serbisė (posaēėrisht ajo shqiptare)as diplomaica e shteteve tė BE-sė, as
ajo Shteteve tė Bashkuara
tė Amerikės, sepse fitorja e Boris Tadiqit nuk pasqyron dhe nuk ėshtė
kurrfarė garancie e ndonjė metamorfoze tė ardhme (tė afėrt a tė largėt)
demokratike nė Serbi. Pra, nė zgjedhjet e fundit nė Serbi sėrish ka fituar
e njėjta strategji
e Projektit Velika
Srbija (pėrderisa
Kosova konsiderohet si pjesė e Serbisė) e Ilia Garashaninit
(1844) dhe e Slobodan Milosheviqit : Aty ku ėshtė ngulitur njė serb, ėshtė
Serbi ?!
BAROMETRI
DIPLOMATIK
Prof.Dr.Mehdi
HYSENI
JO KUNDĖR UNMIK-UT, POR KUNDĖR
SERBISĖ, E CILA
ME NJĖ PLUMB PO MUNDOHET T I VRASĖ UNMIK-UN,
KFOR-IN DHE KOSOVĖN E LIRĖ
DEMOKRATIKE(!)
Tė
mos mashtrohemi, dhe tė mos harrojmė kurrėn e kurrės devizėn e
vjetėr dhe tė re tejet rrezikshme
antishqiptare tė psikologjisė politiko-patologjike
serbomadhe se, atė qė
Serbia dhe serbėt e quajnė tė bardhė lidhur me qenien shqiptare, pėr
shqiptarėt dhe pėr Shqipėrinė
Etnike ėshtė vetėm e zezė dhe fatale. Kėtė konstatim tonin e ka dėshmuar
pėrvoja e hidhur dhe tragjike e
historisė sė kontakteve dhe tė marrėdhėnieve serbe -
shqiptare nė Ballkan. Prandaj, edhe nė lidhje me ēėshtjen koloniale tė
Kosovės, pėrkatėsisht tė Shqipėrisė Etnike, si dhe tė
prezencės dhe veprimtarisė sė deritashme tė UNMIK-ut, tė KFOR-it nė
Kosovė, kėrkesat, qėndrimet dhe
vlerėsimet e politikės zyrtare shqiptare (qoftė pozitė a opozitė) nė asnjė
segment tė pėrmbajtjes sė tyre nuk duhet tė jenė
simetrike me ato tė politikės dhe tė propagandės sė qeverisė
serbe tė Beogradit zyrtar, sepse ato,
thjesht, do ta justifikonin dhe pėrligjnin
hollokaustin dhe kolonializmin e
deritashėm shekullor serb mbi shqiptarėt dhe Shqipėrinė Etnike. Sė kėndjemi,
nė mėnyrė tė
ngutshme dhe largpamėse, nevojitet qė tė
pezullohet nga rendi i ditės ēdo kėrkesė politike (pavarėsisht nga
forma e shtruarjes sė tyre, dhe
kush i inicon
apo i sponsoron ato nė momentin mė kritik tė zgjidhjes sė statusit
tė Kosovės) nga ana e palės shqiptare, qė ka tė bėjė me
largimin e UNMIK-ut nga Kosova, sepse ato sheshit reflektojnė
me milimetėr shenjėn
barazuese-simetrike tė kėrkesės
armiqėsore pesėvjeēare tė
Serbisė pėr pėrzėnien e UNMIK-ut, tė
KFOR-it, pėrkatėsisht tė OKB-sė, tė NATO-s dhe tė Shteteve tė Bashkuara
nga Kosova. Njė prapavijė tė kėtillė
tė politikės sė rrezikshme serbe
kundėr pavarėsisė sė
Kosovės dhe tė pėrfaqėsuesve tė bashkėsisė ndėrkombėtare nė Kosovė,
nuk janė nė gjendje ta perceptojnė,
as ta nuhatin (as nga afėr,
as nga larg) vetėm ata aktorė
politikė dhe biznesmenė, tė cilėt janė alivanosr
nga karriera politike, dhe
janė ngopur me kapitalin
e tyre (si rrjedhim i zhvillimit tė paligjshėm tė transaksioneve tė
deritashme tregtare dhe ekonomike
me Serbinė kolonialiste tė
Slobodan Milosheviqit dhe tė Vojisalav Koshtunicės), tė fituar nė kurriz tė
shqiptarėve dhe tė Kosovės sė varfėruar dhe viktimizuar nga imperializmi
kolonialist dhe gjenocidal serb, dhe nga kollaboracionistėt
dhe mafiozėt e majmėruar tė tij, tė cilėt, edhe pse, tė gjithė pasurinė
dhe kapitalin e tyre e kanė bėrė, duke i shfrytėzuar egėrsisht dhe nė mėnyrėn
mė tė paturpshme Kosovėn dhe shqiptarėt, (edhe sot, sikurse nė kohėn e
okupimit tė Kosovės), duke i kompremetuar frytet dhe vlerat e luftės kombėtare
ēlirimtare tė UĒK-sė (nė qeveri, nė Kuvend dhe nė institucione tė tjera
tė Kosovės), bėjnė politikė-ekonomikė-tregti, si dhe projekte
strategjike afatgjata tė tjera
pėr ardhmėrinė e Kosovės, perspektivėn e sė cilės e shohin vetėm
nė dritėn e politikės, tė tregtisė dhe tė ekonomisė sė
Serbisė?! Ky element negativ, duhet tė eliminohet me ēdo kusht nga politika
shqiptare jo vetėm nė Kosovė, por edhe me gjerė, e jo, asessi
tė shtrohen kėrkesa absurde dhe
iracionale, qė e ushqejnė dhe e forcojnė atė nė favor tė kėrkesės armiqėsore
serbe, se UNMIK-u dhe KFOR-i, duhet tė largohen nga Kosova, me motivacion,
se nuk kanė bėrė asgjė pėr tė mirėn e serbėve nė Kosovė.
Ska dyshim se, brenda pesėvjeēarit tė shkuar(12.VI.1999-12.VI.2004)
kėtė tezė armiqėsore kundėr UNMIK-ut dhe KFOR-it, pėrkatėsisht
OKB-sė, NATO-s dhe SHBA-sė nė Kosovė, politika dhe propaganda serbomadhe, e
kanė dėshmuar praktikisht, duke e shpifur,
bojkotuar dhe shantazhuar nė ēdo hap si UNMIK-un, ashtu edhe KFOR-in, me tė
vemtin qėllim dhe tė fundit, qė kėto dy institucione-struktura
politiko-ushtarake me karakter
humanitar dhe paqėsor ndėrkombėtar, ti njollosin dhe komprometojnė nė sy
tė bashkėsisė ndėrkombėtare, duke i konfrontuar me shqiptarėt nė Kosovė.
Duke
veēuar zhvillimin e ngjarjeve tė marsit (17 dhe 18)2004 nė Kosovė, (tė
cilat politika zyrtare shoviniste
serbomadhe e Beogradit sė bashku me Kishėn Oretodokse Serbe, po
pėrdorė tėrė arsenalin e saj propagandistik shpifės dhe subversiv, qė
ato para
opinionit ndėrkombėtar, ti karakterizojė
si anti-UNMIK dhe anti-KFOR, pėrkatėsisht se ato kanė qenė tė oreintuara
kundėr bashkėsisė ndėrkombėtare, gjė qė konstatimet dhe vlerėsimet e
tilla tendencioze serbe nė asnjė
aspekt nuk janė tė
vėrteta, as tė qėndrueshme, por ėshtė e kundėrta, sepse ato kanė
qenė tė organizuara kundėr pėrzierjes direkte
dhe indirekte tė Serbisė nė ēėshtje tė brendshme tė Kosovės, tė
UNMIK-ut dhe tė KFOR-it. Kėtė e provoi edhe demisionimi i parakohshėm i tre
kryeadministratorėve tė UNMIK-ut, dr.Bernard Kushner, Hans Hekerup dhe Hari
Holker gjatė kėtij pesėvjeēari, qėkur Kosova ndodhet nėn mandatin ndėrkombėtar
paqėsor
tė OKB-sė. Nė kėtė relacion qėndron problemi-nė luftėn e hapur dhe tė
fshehtė tė Serbisė fashistoide kundėr UNMIK-ut, pėrkatėsisht OKB-sė, gjė
qė direkt dhe indirekt kjo nėnkupton ndjekjen e UNMIK-ut dhe tė KFOR-it nga
Kosova , nė mėnyrė qė vakuumin e tyre, ta plotėsojė Serbia, duke rikthyer
ushtrinė, policinė dhe ēetat e bandat paramilitare tė Arkanit, tė Slobodan
Milosheviqit, tė Vojislav Sheshelit dhe tė Vuk Drashkoviqit nė Kosovė )
nuk do tė duhej tė vinte nė shprehje kurrfarė ideizimi, projektimi, as
aplikimi nga elitat politike tė konsumuara
apo nga ato (ende) tė padėshmuara,
si rrjedhim i moshės sė mitur nė
sfondin doktrinar dhe praktik tė politikės
sė brendshme shqiptare dhe
tė asaj ndėrkombėtare, duke shtruar kėrkesa, ultimatume, kushtėzime,
apo duke organizuar demonstrata tė
ndryshme pėr tė ushtruar trysni ndaj UNMIK-ut dhe KFOR-it, qė
tė braktisin Kosovėn para se tė zgjidhej statusi i saj pėrfundimtar.
Kjo taktikė politike ėshtė 100% e gabuar, sepse brendia e saj ėshtė tėrėsisht
kompatibile me strategjinė dhe me taktikėn
e politikės kolonialiste tė Serbisė, e cila edhe
pas vdekjes politike tė ish-presidentit tė saj, Slobodan
Milosheviq, domethėnė pas vėnies sė Kosovės nėn mandatin juridik ndėrkombėtar
tė OKB-sė, me ērast Serbia e humbi pėrgjithmonė
koloninė e saj qindravjeēare (1912-1999) qe pesė pesė vjet rresht
(duke mos zgjedhur mjete, as metoda) zhvillon luftė tė egėr dhe tė ethshme
kundėr vendosjes sė procesit pasqėsor dhe zhvillimit tė sistemit
institucional shtetėror dhe demokratik tė Kosovės, qė po krijohet me ndihmėn
dhe nėn mbikėqyrjen e drejtpėrdrejtė
tė Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara (UNMIK-ut), si dhe tė strukturave tė
tjera poltiko-ushtarake ndėrkombėtare nė Kosovė, tė pėrfshira nė kuadrin
e saj, pėrkatėsisht tė bashkėsisė ndėrkombėtare.
Absurditeti i koincidencės politike kundėr UNMIK-ut?!
Si
mund tė shpejgohet dhe tė justifikohet subjekti
i koincidencės politike shqiptare-serbe kundėr UNMIK-ut, kur
pala serbe nė krye me kollovogjėt e POVRATAK-ut ēetniko-fashist
serb dhe tė Kishės Ortodokse Serbe, Artemije Radosavleviq, Oliver Ivanoviq,
Rada Trajkoviq, Milan Ivanoviq, Nebojsha Ēoviq (si dhe me
tė gjithė ministrat serbė nė Qeverinė dhe nė Kuvendin e Kosovės, tė
ndėrsyerė dhe tė mbėshtetur nga qeveria e Beogradit), UNMIK-un dhe KFOR-in,
i kanė quajtur dhe akoma i konsiderojnė okupatorė tė Kosovės serbe,
dhe bashkėpjesėmarrės-mbėshtetės tė terrorizmit shqiptar nė Kosovė
(?!) Edhe pse kjo akuzė ėshtė e
fabrikuar nga krerėt fashistė tė regjimit gjenocidal serb tė Slobodfan
Milosheviqit, me rastin e bombardimit tė NATO-s kundėr Serbisė militare,
paramilitare dhe policore, pėr tė shpėtuar popullatėn shqiptare nga
ushtrimi i terrorizmit dhe i gjenocidit shtetėror serb nė Kosovė, kjo,
jo vetėm se ka vazhdur tė mbijetojė edhe pas vdekjes politike tė
kryearkitektit tė saj, Slobodan Milosheviq, por edhe po zbatohet me pėrpikmėri
nga ana e politikės propagandistike tė Serbisė demokratike (tė
drejtuar nga Vojisalv Koshtunica, Nebojsha Ēoviqi, Zoran Zhivkoviqi,
Vladan Batiqi, etj.) pėr ta luftuar UNMIK-un dhe KFOR-in nga Kosova, me tė
vetmin jusitifikim, se kėta nuk kanė bėrė asgjė nė mbrojtjen e
minoritetit serb?! Duke manipuluar me teza tė kėtilla
shpifėse ēetniko-fashiste
nė llogari tė UNMIK-ut dhe tė viktimave shqiptare tė hollokaustit serbomadh,
Serbia demokratike-anitmillosheviqiane, nė saje tė pėrdorimit tė
agjenturave tė saj kriminele, tė njohura si rojat e urės, ia arriti,
pikėsėpari, ta copėtojė qytetin e Mitrovicės nė dysh, dhe sot e asaj dite
(qė nga qershori 1999), me ndihmėn e KFOR-it francez, pjesa veriore e saj
ndodhet si plaēkė tregu nė duart e bandave paramilitare dhe policore tė
regjimit tė Sllobodan Millosheviqit dhe tė Kishės Ortodokse Serbe. Vėrtet, kėtė
gabim gjeopolitik tė KFOR-it francez nė llogari tė serbėve dhe tė
Serbisė, edhe pse kanė kaluar pesė vjet, UNMIK-u nuk ka qenė nė gjendje, qė
ta korrigjojė nė favorin e ushtrimit tė politikės dhe tė stabilizimit tė
procesit unik paqėsor nė
kuadrin e jurisdiksionit tė tij, sipas Rezolutės 1244 pėr Kosovėn, si dhe
sipas Kartės sė Kombeve tė
Bashkuara. Ky koncesion i imponuar nga politika e hedhurinave paramilitare ēetniko-fashiste
tė aparatit shtetėror tė Slobodan Milosheviqit ka ndikuar negativisht nė
kredibilitetin e UNMIK-ut ngase sipas
kėsaj strategjie dhe taktike perfide tė
Serbisė kundėr misionit paqėsor
ndėrkombėtar tė OKB-sė nė
Kosovė, mėpastaj kanė ardhur nė shprehje edhe koncesione
tė tjera serbėve si
rrjedhim i politikės sė diktatit dhe i pėrzierjes direkte tė Serbisė nė
ēėshtjet e brendshme tė Kosovės, edhe pse kjo qe pesė vjet ėshtė nėn
jurisidiksionin ndėrkombėtar tė OKB-sė. Nė kėtė kontekst, pėr
fillin e difektit kryesor tė UNMIK-ut lidhur me problemin e krijuar tė
Mitrovicės Veriore-ngeljes sė saj nėn sundimin
paralel politko-administrativ dhe juridik tė harangave paramilitare
serbe (ndėr tė tjera), ja se ē shkruan nė librin e tij mė tė ri,
ish-kryeadministratori i UNMIK-ut,
dr.Bernard Kushner (i cili ishte viktima e parė direkte dhe indirekte e sulmeve
dhe e akuzave tė pareshtura tė politikės dhe tė propagandės sė ndyrė tė
luftės speciale tė Kėshėllit Nacional Serb tė Graēanicės, produkt ky, i
sajuar kryekėput nga kryeklerikėt
e Kishės Ortodokse Serbe, e cila ėshtė fjatori kryesor, dhe mban pėrgjegjėsinė
e pashmangshme pėr tė gjitha veprimet e
deritashme negative tė serbėve pėrballė UNMIK-ut dhe
viktimave shqiptare
si para, ashtu edhe pas pėfundimit tė luftės nė Kosovė. Pikėrisht, Kisha
Ortodokse Serbe ishte zėdhėnėsi, mbėshtetėsi dhe propaganduesi
kryesor i pėrhapjes dhe i zbatimit
tė nacionalshovinizmit dhe racizmit semitist
serbomadh si nė Kosovė, ashtu edhe nė Kroaci dhe
Bosnjė, gjė qė kėtė fatkeqėsisht e dėshmuan
qindra-mijėra viktima tė gjenocidit dhe tė hollokaustit tė saj ndaj kėtyre
vendeve fqinje, Srebrenica, Vukovari, Raēaku, Meja, Llapushniku, Rahoveci,
Krusha e Madhe, Peja, Deēani dhe Gjakova me rrethinat e tyre... , etj., si dhe
mbi 1 milion tė shpėrngulur nga Kosova, nė format mė mizore dhe mė
anticivilizuese, qė bijnė ndesh me tė gjitha marrėveshjet, protokollet dhe
rezolutat e Kartės sė OKB-sė, si dhe me normat dhe rregullat e sė drejtės
humanitare ndėrkombėtare):
Mitrovica
qytet me njėqind mijė banorė, e ndarė mė dysh nga lumi Ibėr: nė jug
shqiptarėt, nė veri serbėt. Urėn mbi lumin Ibėr, para miqve tė mi, e
krahasoja me kalesėn nė Muzeun e Bejrutit, me zonėn limanore tė qytetit tė
Monrovias, me lagjet e pėrfshira nė trazira tė San Salvadorit; ndarje
vdekjeprurėse e njė qyteti. Kjo urė e Mitrovicės qe bėrė simbol i thyerjes
sė pangjitshme mes serbėve dhe shqiptarėve tė Kosovės. Kolonat franceze, tė
ngarkuara pėr kėtė zonė gjatė futjes sė aleatėve, mė 12 qershor 1999,
duke vendosur fushimin nė jug tė qytetit, nuk ndoqėn policinė e Beogradit,
por u ndalėn nė urė, duke futur rrallazi ndonjė njėsit tė vėzhgimit mė nė
veri, ku zbuluan pjesėtarė tė policisė dhe tė vrasėsve qė bartin skalpet
dhe flokė grashė shqiptare tė varura nė hallkat e rripit. Me
urdhėr tė kujt ishin ndalur (te ura) forcat tona ēlirimtare? Kurrė
nuk kam mundur ta mėsoj saktėsisht, por ky ishte njė gabim i madh politik.(
Dr. Bernard Kushner, Luftėrat e paqes, Graset, 2004, cituar sipas
burimit tė Ribashkimi i
Shqipėrisė).
Tė
largohen armiqtė e bendshėm dhe tė jashtėm tė pavarėsisė
sė Kosovės, e jo UNMIK-u, qė
ėshtė nė funksion tė arritjes sė saj
Me
gjithė tė metat e UNMIK-ut(qė
kursesi nuk mund tė tarjtohen as konsiderohen vetėm gabime tė UNMIK-ut, por
para sė gjithash kanė pėr shkak dhe pasojė veprimin destruktiv tė politikės
serbomadhe tė Beogradit, si dhe birat
anemike dhe sterile tė politikės sė defaktorizuar shqiptare, qė pėrbėjnė
strumbullarin e interesave individuale dhe tė grupeve tė ndryshme, e jo tė
mbrojtjes sė interesave tė pėrgjithshme tė Kosovės dhe tė shqiptarėve, si
para, ashtu edhe pas instalimit tė administratės ndėrkomnbėtare nė Kosovė)
nė procesin e ndėrtimit dhe tė ruajtjes sė paqes nė Kosovė, pala shqiptare
nuk ka asnjė arsye, qė tė ushtrojė presion apo kėrkesa ultimatumi pėr tė
larguar UNMIK-un nga Kosova, sepse UNMIK-u ėshtė nė funksion tė paqes dhe tė
drejtėsisė sė Kosovės, pėfrkatėsisht tė kėrkesės sė drejtė tė
shqiptarėve, qė ajo njė ditė ( e ajo ditė ėshtė shumė
e afėrt) tė jetė e lirė dhe krejtėsisht e pavarur nga
Serbia kolonialiste. Kėtė orientim dhe veprim koknret paqėsor dhe
demokratik tė UNMIK-ut, e provojnė edhe ndėrtimi dhe funksionimi i
institucioneve dhe organeve politiko-shtetėrore
tė Kosovės (Qeveria, Kuvendi etj.), pavarėsisht nga fakti se ato nė disa
fusha dhe instanca janė nė varėsi tė administrimit tė UNMIK-ut, ato pėrbėjnė
tėrėsinė organike dhe institucionale (si nė kuptimin politik,
ekonomik, ashtu edhe nė atė juridik e administrativ) tė shtetit tė ardhshėm
tė Kosovės. Pavarėsisht se gjatė kėtij pesėvjeēari tė administrimit ndėrkombėtar,
Kosova po pėrballet me shumė probleme tė nxehta dhe akute, siē janė
papunėsia dhe varfėria mbi 50%, kriminaliteti
i organizuar nė forma tė ndryshme, si pasojė e kollaboracionizmit tė
magnatėve shqiptarė, tė cilėt, as dikur nė kohėn e okupimit, e as
sot nė Kosovėn e ēliruar nuk i kanė prerė lidhjet e tyre tregtare dhe
mafioze me Serbinė, pėrkundrazi i kanė fuqizuar dhe begatuar
nė shkallė edhe mė tė
lartė dhe mė tė pėrkryerė,
sepse pėrpos ruajtjes sė besimit dhe lidhjeve
tė bashkėpunimit tė tyre ekonomiko-tregtar me partnerėt e ndryshėm tė
Serbisė, ata kanė arritur tė infiltrohen edhe nė postet dhe funksionet mė tė
larta tė institucioneve ekonomike
dhe politike tė Kosovės. Ky fenomen absurd dhe i papranueshėm si pėr
gjendjen e rėndė dhe katastrofike tė pėrgjithshme ekzistenciale tė shqiptarėve
(sepse ende pa u zgjidhur statusi pėrfundimtar i Kosovės, ka krijuar diferenca
tė thella midis klasave: mbi 70% skamnorė, kurse 30% tjetėr ka arritur kulmin
e pasurimit dhe tė standardit mė
tė lartė jetėsor, qė tejkalon edhe standardet e shteteve mė tė zhvilluara
nė Evropė dhe nė botė), ashtu edhe pėr ushtrimin e detyrave dhe tė
kompetencave tė ligjshme tė administratės ndėrkombėtare nė Kosovė, ėshtė
ndėr faktorėt kryesorė, qė ka ndikuar dhe po ndikon negativisht nė
zvarritjen e zgjidhjes sė problemeve ekzistuese nė Kosovė, e jo, nuk ėshtė
fajtor UNMIK-u, as kryeabdikuesit e tij, por vetė politika e korruptuar
shqiptare, e cila kursesi nuk po mund ta gjejė rrugėn, as formulėn
e shkėputjes nga partnerėt e saj mafiozė shqiptarė, tė cilėt si nė kohė
lufte, ashtu edhe nė kohė paqe janė dėshmuar si pėrfillės konsekuentė tė
interesave tė tyre tė ngushta parciale, grupore dhe individuale, qė janė vetėm
nė funksion tė mbajtjes gjallė tė recidivave tė politikės gjenocidale
serbe nė
Kosovė, e kursesi nuk janė nė favor tė mbėshtetjes , as tė avancimit tė
politikės, as tė ekonomisė, as tė proceseve demokratike shoqėrore nė Kosovė.
Vėrtet, kapitali i tyre me prejardhje tė paidentifikuar 15-vjeēare, e
ka fjalėn kryesore nė udhėheqjen e gjithmbarshme tė politikės sė sotme tė
Kosovės.
Tanimė,
ėshtė krejetėsisht e qartė dhe tejet transparente se,
recidivat tradicionalė tė kolaboracionizmit shqiptar, qė janė vėnė
nė shėrbim lojal dhe dezhurn tė mbrojtjes
sė interesave tė politikės sė egėr kolonialiste tė Serbisė sė Slobodan
Milosheviqit nė Kosovė, nė vijimėsi, do tė orvaten, qė (pėrmes
dhuratave humanitare skamnorėve) ta kompromitojnė ēdo politikė tė mirėfilltė
dhe largpamėse shqiptare, me qėllim qė ta
konfrontojė me faktorėt kryesorė tė bashkėsisė ndėrkombėtare nė Kosovė
(UNMIKU-un, KFOR-in dhe SHBA-nė). Nė tė vėrtetė, ky ėshtė mesazhi i pėrmbajtjes
sė kėrkesės politike tė
shovinistėve dhe fashistėve serbė, tė cilėt qe pesė vjet radhazi janė
duke luftuar, qė ti pėrzėnė UNMIK-un dhe KFOR-in nga Kosova. Mirėpo, (pėrpos
largimit tė tre emisarėve sepcialė tė OKB-sė, dr. Bernard Kushner, Hans
Hekerup dhe Hari Holker) mbeturinat e politikės dhe tė propagandės zyrtare tė
Serbisė, tė drejtuara nga Kisha Ortodokse Serebe, e ndihmuar dhe e mbėshteyur
nga qendrat e ndryshme tė zbulimit dhe kundėrzbulimit serbomalazez (policore,
paramilitare dhe militare) nuk ia arritėn, qė (nė saje tė raporteve dhe
tė dojseve rreme dhe tė
falsifikuara akuzuese nė llogari tė UNMIK-ut, KFOR-it dhe tė shqiptarėve, tė
dėrguara pėr miratim nė
Amerikė dhe nė Evropė pėrmes peshkopit
Artemije Radosavleviq dhe Nebojsha Ēoviq) ti bindnin as instancat mė tė
larta politike tė administratės shtetėrore amerikane, as
Kėshillin e Sigurimit tė Kombeve tė Bashkuara, as Bashkimin Evropian,
e as NATO-n, qė tė merrnin ndonjė
vendim tė gabuar pėr largimin e UNMIK-ut dhe tė KFOR-it nga Kosova. Prandaj,
si pala ekstremiste-antidemokratike serbe, ashtu edhe pala shqiptare
demokratike-paqėsore shqiptare (qė duket se ka filluar ta humbas durimin, si
rrjedhojė e zvarritjes sė njohjes sė pavarėsisė sė Kosovės, pėr shkak tė
ndėrhyrjes direkte dhe indirekte tė
Serbisė nė ēėshtje tė brendshme tė Kosovės si avokat dhe pandan i
UNMIK-ut dhe KFOR-it), duhet ta mbajnė parasysh faktin se,
as UNMIK-un, as KFOR-in nuk mund ti largojnė nga Kosova nė saje tė
kėrkesave tė tyre absurde, paradoksale dhe tė njėanshme, sepse
ipso facto ato nuk pėrkojnė
me realitetet e reja nė Kosovė, as me
pėrmbajtjen e diplomacisė preventive dhe tė misioneve paqėsore tė OKB-sė nė
kuadrin e ruajtjes sė sigurisė
dhe tė paqes nė
shkallė ndėrkombėtare. Pra, me gjithė problemet ekzistuese, qė tani
rėndojnė mbi popullatėn e
Kosovės, politika shqiptare nuk duhet tė bjerė viktimė e parashtrimit
tė ultimatumeve tė politikės kolonialsite antishqiptare tė Serbisė, qė tė
solidarizohet me to, duke kėrkuar largimin e UNMIK-ut dhe tė KFOR-it nga
Kosova, mbase shqiptarėt janė aleatė tė tyre, kurse serbėt janė armiqė tė
tyre dhe tė shqiptarėve, sepse
kanė luftuar si kundėr NATO-s (bashkėsisė ndėrkombėtare), ashtu edhe kundėr
UĒK-sė-TMK-sė, tė cilėn edhe pas pėrfundimit tė luftės, politika dhe
propaganda zyrtare e SMZ-sė, (nė tė gjitha veprimat
dhe instancat e saj shtetėrore tė brendshme dhe ndėrkombėtare) e quan
terroriste dhe jolegjitime. Pikėrisht,
kjo ėshtė esenca e kėrkesės sė palės gjencodiale serbe pėr ta larguar
UNMIK-un dhe KFOR-in nga Kosova, nė mėnyrė qė, mėpastaj, sikurse nė mars,
prill dhe maj tė vitit 1999 (vit ky nga mė tragjikėt pėr historinė e kombit
shqiptar dhe tė Kosovės, sepse Serbia
ēenike-fashiste ia arriti, qė tė ushtrojė terrrorin dhe kasaphanen mbi
shqiptarėt dhe Kosovėn nė shkallėn mė
mizore tė barbarisė sė saj tradicionale-gjenocidale: duke therrur,
duke vrarė, foshnja nė djepė, fėmijė, gra pleqė tė rinj dhe tė moshuar,
duke plaēkitur, duke djegur ēdo frymė dhe shenjė shqiptare, si dhe duke
deportuar me hekur dhe zjarr afėr 1 milion shqiptar jashtė Kosovės nė
Maqedoni, nė Shqipėri, nė Turqi, nė Evropė, nė Amerikė dhe nė Australi),
tė rikthehet triumfalisht nė Kosovė me hordhitė e saj inkvizitore pėr ti
mbrojtur rendin, drejtėsinė, sigurinė dhe
vlerat demokratike dhe multietnike tė qytetarėve tė Kosovės, tė
cilėn edhe sot, pas shkėputjes sė saj (nė mėnyrėn mė vulgare, antiligjore
dhe antihistorike) definitive nga trungu kolonial i saj, e konsideron si pjesė
integrale dhe tė natyrshme tė Stara Srbija. Historikisht, ky emėrtim
gjeografiko-administrativ i
shpikur nga kuazishkenca falsifikatore historike dhe politika e Serbisė,
nė fakt pėrfshin tė gjitha trojet e Shqipėrisė Etnike (Kosovėn, Kurshumlinė,
Bllacėn, Vranjėn, Leskovikun, Presheven, Bujanocin, Medvegjėn etj.), e jo tė
Shumadisė, e cila tė gjitha kėto troje shqiptare i ka pushtuar dhe kolonizuar
qė nga vitet 1876, 1878, 1912.
Sa
mė sipėr, me njė fjalė, Serbia pushtuese dhe kolonialiste ka arsye, qė
ta vėrė nė lojė dhe akuzojė UNMIK-un dhe KFOr-in, qė sa mė
parė ti detyrojė, qė tė abstenojnė
nga Kosova, sepse si UNMIK-un, ashtu edhe KFOR-in i konsideron okuptaorė tė
Kosovės serbe. Ndėrkaq, pala shqiptare nuk ka asnjė arsye, qė
(me vetėdije apo pavetėdije) tė luajė nė kėtė letėr politike
armiqėsore tė Serbisė pėr tė pėrjashtuar UNMIK-un dhe KFOR-in nga
Kosova, para se tė jetė zgjidhur statusi i saj pėrfundimtar nė favorin e
pavarėsisė dhe tė vetėvendosjes sė saj. Pavarėsisht nga konkluzionet e
ngutshme tė politikės shqiptare,
se ka ardhur koha qė UNMIK-u tia transferojė
tė tė gjitha kompetencat dhe autorizimet shtetėrore qeverisė dhe Kuvendit tė
Kosovės, ėshtė e papranueshme
dhe iracionale kėrkesa e parashtruar, qė UNMK-u tė largohet nga Kosova,
para se Kosovės ti njihet subjektiviteti juridik ndėrkombėtar. Realizimi i
njė kėrkese tė kėtillė absurde, do tė ishte fatale pėr interesat vitale tė
shqiptarėve dhe tė Kosovės, sepse do tė shpėrthente njė luftė e re ndėrmjet
Kosovės dhe Serbisė kolonizatore nga e cila mė tepėr do tė pėrfitoninin
SMZ-ja dhe aleatėt e saj tradicionalė sllavė dhe prosllavė, sesa shqiptarėt
e pėrēarė dhe tė dezintegruar nė hapėsirat e Shqipėrisė Etnike. Fatkeqėsisht,
nė kėtė kontekst, veprimet, qėndrimet dhe pikėpamjet e deritashme tė
politikės shqiptare, jo vetėm se janė lexuar-pėrpunuar nė hollėsira
nga strategjitė dhe taktikat e e
teorisė sė lojėrave politike nga armiqėt
dhe oponentėt shovinistė serbomėdhnej, por edhe janė shfyrtėzuar, dhe po
shfrytėzohen me tė madhe nė dobi tė faktorizimit tė politikės sė SMZ-sė
si nė planin e brendshėm tė saj, ashtu edhe nė atė tė jashtėm ndėrkombėtar.
Pra, nė kėtė vėshtrim, mjafton, tė theksojmė vetėm njė (1) element:
Serbia dhe aleatėt e saj jo vetėm se janė dijeni, por edhe e kanė vėrtetuar
nė praktikė, se politika shqiptare nė pėrgjithėsi
nuk ka gjuhė, as veprim tė pėrbashkėt. E pranuam apo nuk e
pranuam, na erdhi keq a na erdhi turp, kėtė realitet tė hidhur dhe tragjik tė
faktorit tė brendshėm shqiptar, e provoi edhe lufta ēlirimtare kombėtare dhe
antikoloniale e UĒK-sė kundėr
Serbisė pushtuese mė 19989-1999, sepse Shqipėria
demokratike e Sali Berishės dhe e Fatos Nanos (edhe pse ishte e detyruar
mbi ēdo bazė, qoftė historike, kushtetuese, politike, kombėtare, humanitare
dhe ligjore) nuk e ndihmuan ushtarakisht luftėn dhe rezistencėn gjithėpopullore
tė UĒK-sė pėr ta shpėtuar Kosovėn dhe shqiptarėt nga terrori gjenocidal i
focave paramilitare, policore dhe militare tė Serbisė sė Slobodan
Milosheviqit. Kėtė element, e theksova, me qėllim qė, tė mos e mbivlerėsojmė
vetėveten duke bėrė hop, pa e kėrcyer pėrroin,
tė mos ushqejmė iluzione tė shkreta, se po qe se, do tė shpėrthejė
njė luftė e re midis Kosovės dhe Serbisė, nė anėn tonė, do tė kemi Shqipėrinė
demokratike dhe tė korruptuar tė Fatos Nanos, e cila as me tė, as me
Sali Berishėn nuk e ka dhėnė provimin e pjekurisė politike tė mbrojtjes sė
Kosovės, as tė interesave tė pėrgjithshme kombėtare dhe ndėrkombėtare tė
Shqipėrisė dhe tė shqiptarėve nė Ballkan. Natyrisht, popullin shqiptar
liridashės do ta kemi nė anėn tonė, por jo edhe politikat dėshtuese tė
tandemit Salo-Nano, sepse shembulli i deritashėm i tyre ka provuar, se kėto dy
figura tragjike tė politikės shqiptare me asnjė potez tė tyre tė deritashėm
politik, nuk kanė dėshmuar nė praktikė, se e njohin dhe janė nė gjendje pėr
ti mbrojtur interesat e ligjshme jetike tė kombit shqiptar nė Ballkan. Pėrkundrazi,
kanė dėshmuar dhe po dėshmojnė tė kundėrtėn,
duke e sakrifikuar dhe holluar pėrditė
e mė shumė interesin e pėrgjithshėm kombėtar shtetėror nė favor tė
promovimit dhe tė ruajtjes sė interesit tė tyre personal, partiak dhe
ideologjik, qė pėrbėn thelbin e zhvillimit tė luftės sė tyre pėr pushtet,
e jo pėr
ndėrtimin dhe zhvillimin e gjithmbarshėm ekonomiko-shoqėror tė njė Shqipėrie
tė vėrtetė me perspektivė demokratike dhe tė bashkuar pėrbrenda kufijve
tė saj tė natyrshėm dhe tė ligjshėm historikė dhe gjeopolitikė,
ashtu sikurse veproi
me largėpamėsi politika kombėtare dhe ndėrkombėtare e gjermane, e
cila, pas rrėzimit tė Murit tė Berlinit mė 1989, arriti qė ti ribashkojė
Gjermaninė dhe gjermanėt nė njė shtet tė vetėm kombėtar.
Sa
mė parė, duhet ti flakim nga mendja ėndėrrat dhe irealizmin
e formulės sė gabuar
politike tė largimit tė UNMIK-ut dhe tė KFOR-it nga Kosova, sepse kjo shkon
vetėm nė buti tė mullirit tė Serbisė kolonialiste gjenocidale dhe tė
politikės sė kolaboracionizmit tė majmėruar-mafioz shqiptaro-serb, e jo
assesi nė pėrshpejtimin e procesit tė pavarėsimit tė Kosovės, e as tė
zgjidhjes sė problemeve tė tjera akute tė shqiptarėve
tė kolonizuar nė Ballkan.
Ne
kemi arsye tė plotė morale, politike dhe ligjore tė kėmbėngulim nė
vazhdimin e mandatit tė mėtejmė tė pranisė sė UNMIK-ut dhe
tė KFOR-it nė Kosovė (deri nė
aktin pėrfundimtar tė njohjes sė pavarėsisė sė Kosovės), sepse kėta janė
ndėr faktorėt mė relevantė tė
bashkėsisė ndėrkombėtare, qė kanė kontribuar
dhe po kontribuojnė nė hedhjen e themeleve tė forta tė ndėrtimit dhe
tė sigurisė, rendit dhe paqes tė njė Kosove tė re dhe demokratike, ku
krahas shumnicės dėrrmuese shqiptare, tė gjithė qytetarėt e tjerė tė saj,
do ti gėzojnė tė drejtat dhe liritė e njeriut, duke qenė njėsoj tė
barabartė para ligjit dhe Kushtetės sė saj. Ndėrkaq, Serbia
demokratike ka arsye, tė
kėrkojė tė kundėrtėn nga pala shqiptare: largimin brenda nate tė
UNMIK-ut dhe tė KFOR-it nga Kosova,
sepse nė kėtė mėnyrė, do tė rikthente sovranitetin e saj kolonial mbi
shqiptarėt dhe Kosovėn. Pėr kėtė arsye, politika shqiptare, duhet tė
revidojė ēdo iniciativė dhe rivendikim, qė synon tė jetė nė pėrputhje me
kėrkesėn ultimative serbe : UNMIK, shko(!). Ēfarė naiviteti politik(!)
- Le tė shkojnė, dhe le tė tretėn, e tė mos kthehen kurrė ato banda
ēetnike-fashiste serbe dhe proserbe, tė cilat Kosovėn
e shndėrruan nė lumenj gjaku shqiptar, e plaēkitėn dhe
e dogjėn pothuasje ēdo shtėpi
dhe pėllėmbė tė saj.
Mė sak, le tė shkojnė, qė tė mos kthehen kurrė mė nė politikė, as nė pushtetin shqiptar, ata intrigantė dhe shtirės demokratė dhe atdhetarė (qė pėr pazaret e tyre ditore dhe tė padronėve tė tyre serboēetnikė e fashistė, duke e plaēkitur dhe jetuar nė kurriz tė popullit), tė cilėt pas pėrfundimit tė luftės (nė paqe) ia ulėn pazarin pavarėsisė sė Kosovės dhe luftės ēlirimtare mbrojtėse tė UĒK-sė. Ai soj i politikanėve dhe i politikave tė dėshtuara, e sollėn Kosovėn nė njė pozitė tė kėtillė tė mjerueshme ekonomike dhe politike, tė cilėt pa dyshim se e mbajnė pėrgjegjėsinė kryesore pėr zvarritjen e zgjidhjes sė statusit tė pavarėsisė sė Kosovės, gjė qė kjo nuk mund ti atribuohet as UNMIK-ut e as KFOR-it.
Nė
kėtė temė, sigurisht se ata, qė nuk ia duan tė
mirėn vetėveteės, as pavarėsisė sė Kosovės e as ribashkimit tė Shqipėrisė
dhe tė shqiptarėve, do pėrgjigjen kundėrshtueshėm dhe
me njė zė : Po, formė
demokratike ėshtė tė kritikohet dhe tė demonstrohet kundėr UNMIK-ut dhe
KFOR-it, apo kundėr ndonjė fenomenit tjetėr tė jetės shoqėrore.
Natyrisht se, ēdo kritikė e bazueshme dhe racionale, pavarėsisht se kujt i
drejtohet ajo, ka karakter demokratik. Mirėpo, nė rastin tonė konkret as
kritika, e as demonstrimi i tillė
nuk kanė tė bėjnė fare me gjuhėn
dhe me mjetet shpehėse
tė demokracisė, as tė mbrojtjes sė interesit tė pėrgjithshėm tė Kosovės,
sepse thjesht, kėrkesa pėr largimin e UNMIK-ut dhe tė KFOR-it nga Kosova
ėshtė kompatibile me pėrmbajtjen e tė
sė njėjtės kėrkesė shoviniste dhe armiqėsore
tė politikės zyrtare tė SMZ-sė, pėrkatėsisht tė Kishės Ortodokse
Serbe, tė Povratakut, tė KNS-sė (eksponentė kryesorė motorikė)
strukura destruktive kėto, tė
cilat detyrė mbi detyra nacionaliste,
patriotike dhe demokratike e kanė qė
UNMIK-un dhe KFOR-in (pėrmes shpifjeve
dhe konstruksioneve tė pabaza, nė emėr tė diskriminimit tė
minoritetit serb nė Kosovė) sa mė parė tė jetė e mundur, ti eliminojnė
nga Kosova, duke harruar se ato janė shkaku dhe pasoja
e dislokimit tė tyre nė
Kosovė. Prandaj, me gjithė kėrkesat e tilla nė disfavor tė pranisė sė
misionit paqėsor tė bashkėsisė ndėrkombėtare nė Kosovė, UNMIK-u dhe
KFOR-i mund tė lėvizin nga Kosova, vetėm atėherė, kur pėr kėtė do tė
vendosin Shtetet e Bashkuara tė Amerikės, Kėshilli i Sigurimit tė Kombeve tė
Bashkuara dhe NATO-ja, e jo, as pala agresore-gjenocidale serbe, as ajo paqėsore-demokratike
shqiptare.
Vėrtet,
bashkėsia ndėrkombėtare ėshtė nė vonesė me njohjen e pavarėsisė sė
Kosovės (gjė qė OKB-ja, sa mė parė nevojitet, tė gjejė kohėn e pėrshtatshme
pėr miratimin e Rezolutės sė re pėr Kosovėn, sipas sė cilės, do ti
njihej e drejta e vetėvendosjes sė saj, sipas Kartės sė Kombeve tė
Bashkuara dhe tė sė drejtės ndėrkombėtare), pikėsėpari, pėr shkak tė
bllokadave dhe ndėrhyrjeve tė palejueshme antiligjore tė Serbisė nė ēėshtje
tė brendshme tė Kosovės, si dhe
nė kompetencat dhe autorizimet ligjore tė UNMIK-ut dhe tė KFOIR-it, mirėpo,
kjo vonesė, kursesi nuk do tė
thotė se janė pjekur kushtet politike, qė UNMIK-u dhe KFOR-i, ta
braktisin Kosovėn, para se ta pėrfundojnė mandatin e misionit tė tyre paqėsor
nė favor tė zgjidhjes sė drejtė tė ēėshtjes koloniale tė Kosovės. Pra,
politika shqiptare nevojitet tė jetė e hollė dhe vigjilente, tė mos kėrkojė,
as tė mos kritikojė, atė qė e kėrkon dhe
e kritikon Serbia fashiste gjenocidale (e cila
pėr tre gjenocidet e kryera nė Kroaci, nė Bosnjė dhe nė Kosovė,
ende nuk i ka shlyerė
llogaritė e saj), por atė qė ėshtė nė favor tė pavarėsisė sė Kosovės
dhe aleatėve tė saj historikė (SHBA, NATO dhe OKB), duke e pėrgėnjeshtruar
tezėn e rreme dhe falsifikuese serbe UNMIK, JASHTĖ!?, me antitezėn e
peshuar dhe tė qėndrueshme shqiptare: UNMIK, MOS IK, se ne jemi nė anėn e njėjtė
tė barikadės, tė drejtėsisė dhe tė lirisė, ashtu siē parashikojnė
dispozitat e Kartės sė Kombeve tė Bashkuara dhe rregullat dhe normat e sė
drejtės ndėrkombėtare, se tė gjithė popujve tė robėruar dhe tė
kolonizuar nė botė, duhet
tu njihet e drejta e vetėvendosjes, sė kėndejmi, nuk mund tė ketė ndonjė
rezervė diskrete pėr rastin e Kosovės, sepse ėshtė shembull tipik i
kolonializmit serbosllav, tanimė i perėnduar edhe nė kontenin e Afrikės, por
jo edhe nė zemėr tė Evropės.
E enjte, 13 maj, 2004
BAROMETRI
DIPLOMATIK
Prof.Dr.Mehdi
HYSENI
KOSOVA
NUK MUND TĖ KANTONIZOHET NĖN SERBI,
SEPSE
ĖSHTĖ TERRITOR INTEGRAL I SHQIPĖRISĖ
ETNIKE
Kohėve
tė fundit, sidomos nga fillimi i kėtij viti, Serbia ka intensifikuar propagandėn
e saj politike dhe diplomatike pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė Kosovės nė
favorin e saj tė moēėm kolonialist. Nė kėtė kontekst, deri tani janė
nxjerrė dhe miratuar disa deklarata dhe rezoluta nga ana e Kuvendit te Serbisė,
qė Kosova, me ēdo kusht tė ndahet nė dy entitete (kantonizim, qė do tė
thotė ndarje administrative dhe territoriale e Kosovės mes shqiptarėve dhe
serbėve).
Sipas
logjikės sė politikės militariste tė qarqeve zyrtare tė Serbisė, pėrkatėsisht
tė SMZ-sė Platforma e entiteteve, pėrkatėsisht kantonizimi i Kosovės
ėshtė zgjidhja mė reale dhe nė
interes jo vetėm tė serbėve, por edhe tė vetė shqiptarėve( Deklaratė e
Oliver Ivanoviqit, anėtar aktual i Kuvendit tė Kosovės, TV Palma plus,
3.3.2004). Mesazhi politik i kėsaj deklarate tė kriminelit serb, Oliver
Ivanoviq, ėshtė i qartė vetėm nga kėndvėshtrimi i politikės pushtuese
kolonialsite serbe, sepse me ēdo kusht aludon qė nė territorin etnik
shqiptar-Kosovėn, tė mbrohet interesi i qenies nacionale serbe. Domethėnė,
pasqyrimi i kėtij realiteti nuk ka tė bėjė fare me interesin shqiptar,
siē ka pohuar Oliver Ivanoviq, por ėshtė i ndėrlidhur vetėm me interesin
prioritar dhe tė fundit vetėm tė entitetit serb, i cili historikisht kurrė
nuk ka ekzistuar nė Kosovė si i tillė. Serbė dhe malazezė kolonizues ka
pasur dhe ka edhe sot, por etni serbe jo kurrė. Ky pohim i palės serbe, ėshtė
vetėm argument i falsifikuar si nė kuptimin historik, ashtu edhe nė
atė gjeopolitik dhe shkencor. Kėtė justifikim politika e as shkenca
shqiptare nuk duhet ta pranojė si kompromis
nė emėr tė koekzistencės
multietnike dhe pluraliste, pavarėsisht nga ushtrimi i trysnisė iracionale dhe
absurde i disa faktorėve tė politikės ndėrkombėtare tė fuqive tė mėdha
evropiane-botėrore, sepse Kosova ėshtė pjesė e pandashme integrale e Shqipėrisė
Etnike, nė tė cilėn Serbia as Mali i Zi nuk kanė kurrfarė hiseje, pėrpos
kolonėve tė tyre nė kuptimin fizik , tė cilėt janė importuar me dhunė
dhe me gjenocid nė Kosovė, dhe nė tė gjitha hapėsirat e Shqipėrisė sė
sotme tė kolonizuar nga Serbia dhe Mali i Zi(1878, 1912, 1913,1914, 1918,
1924..., 1999), tė cilat mbi kėtė bazė po kėrkojnė nga Evropa, pėrkatėsisht
nga bashkėsia ndėrkombėtare, qė tė trajtohen dhe tė shpėrblehen si
entitet serb, duke e ricopėtuar dhe rindarė Kosovėn nė kantone serbemalazeze.
Po qe se do tė
vinte deri te kantonizimi i Kosovės, atėherė ne do tė kapitullonim edhe nė
planin historik edhe nė atė territorial, sepse sheshazi, do tia falnim
territorin tonė Serbisė kolonilaiste, gjė qė ky
edhe ėshtė objektivi aftagjatė i strategjisė sė kolonilaizmit dhe
hegjemonzimit serbomadh, ti rrudhė sa mė shumė shqiptarėt territorialisht,
nė mėnyrė qė tė vihet nė pikėpyetje
prejardhja dhe ekzistenca e tyre nė tokat e tyre etnike.
Serbia
nuk do tė pajtohet me pavarėsinė e Kosovės(!)
Ky
ėshtė konstatim i prerė i politikanėve dhe i politikės zyrtare tė Serbisė
sė Madhe, qė nga periudha historike e obrenoviqėve, karagjorgjeviqėve,
pashiqėve, nediqėve, rankoviqėve, millosheviqėve, radosavleviqėve, ēoviqėve,
koshtuniēėve etj. Mirėpo, ne aspak ky fakt i pabazuar nuk na shqetėson,
sepse Kosova ėshtė shqiptare, jo serbe, as malazeze, ne as qė po kėrkojmė
njė gjė tė tillė nga Serbia, as Mali i Zi, sepse tė dyja kėto shtete mbi
supet e tyre kanė hipotekėn koloniale shqiptare. Prandaj, nisur nga kjo logjikė
shqiptarėt e Kosovės, as tė Shqipėrisė Etnike nuk kanė asnjė arsye pse tė
hyjnė nė pazar me Serbinė,
as me Malin e Zi pėr kantonizimin a decentralizimin e Kosovės, qė
do tė pėrfundonin nė favor tė neokolonial izmit serbomadh, duke e ricopėtuar
territorin e Kosovės shqiptare nė eksklava serbomalazeze. Nė kėtė rast, ēdo
spekulim politiko-filozofik i teoretizimit tė koncepteve tė demokratizimit dhe
tė pluralizimit nė emėr tė ruajtjes sė Kosovės multietnike (
serbo-shqiptare) ėshtė i tepėrt dhe absurd, sepse kjo formulė nėnkupton
vetėm gėrshetimin dhe mbrojtjen e interesave
tė aktorėve tė ndryshėm tė politikės ndėrkombėtare, kryesisht tė disa
shteteve tė Evropės, qė Kosovėn dhe shqiptarėt sėrish ti mbajnė
pengjė tė ricopėtuar nėn tutelėn tradicionale shekullore tė
kolonializmit tė egėr serbomalazez si nė aspektin territorial, ashtu edhe nė
atė etnik dhe gjeopolitik. Sipas morfologjisė politike tė shqipėruar
nga historianėt, juristėt dhe diplomatėt e Shqipėrisė Etnike,
realizimi nė praktikė i kėsaj strategjie dhe taktike antishqiptare, do tė
thoshte, se shqiptarėt nė Kosovė janė minoritet, e jo tėrėsi etnike
kombėtare shqiptare, qė pėrbėn mbi 90% popullatėn saj. Nė tė vėrtetė,
ky ėshtė thelbi i pėrmbajtjes sė kantonizimit dhe i
decentralizimit tė Kosovės nė dy entitete (serbo-shqiptare). Mirėpo,
pavarėsisht nga sonadazhet dhe shantazhet e kėtilla tė propagandės dhe
diplomacisė serbosllavo-evropiane nė kurriz tė ineteresit jetik tė qenies
etnike dhe territoriale shqiptare, ne nuk duhet tė pranojmė asnjė nga
iniciativat dhe ultimatumet e tilla, qė teoretikisht
dhe praktikisht nėnkuptojnė rikomponimin
territorial tė Kosovės, pėrkatėsisht tė Shqipėrisė Etnike nė favor tė
zgjerimit territorialė tė Serbisė sė Madhe.
Vėrtet,
Beogradi mund tė nxjerrė rezoluta, proklamata e traktate ēfarė tė dojė,
por ato nuk kanė asnjė gjasė, qė tė vihen nė praktikėn politike, juridike
dhe kushtetuese nė Kosovė (edhe pse ėshtė i pranishėm minoriteti kolonist
serbomalazez) ngaqė Kosova ėshtė pronė e natyrshme historike e terrotorit
unik tė Shqipėrisė Etnike. Prandaj, si e tillė nuk ka kurrfarė ndėrlidhurie
historike, politike, juridike dhe kushtetuese me Serbinė. Thjesht, Serbia mund
tė promovojė ligje e ligjshmėri, doracakė historikė tė brumit
tė politikės gjenocidale tė Slobodan Milosheviqit, por vetėm pėr Serbinė
dhe serbėt nė Serbi, e jo kursesi pėr shqiptarėt dhe pėr Kosovėn shqiptare,
sepse, tanimė ka perėnduar ajo kohė artė, kur falsifikatorėt serbomėdhenj
kanė shkruar historinė e sofistikuar, dhe krejtėsisht tė rreme pėr shqiptarėt
dhe Shqipėrinė Etnike, tė cilėn nė
faqet e zeza tė pseudoshkencės historike tė tyre, nė vijimėsi e kanė
pasqyruar si pronė etnike dhe territoriale serbe, e jo shqiptare dhe tė
Shqipėrisė Etnike. Nė tė vėrtetė, edhe gjenocidi i fundit i Serbisė sė
Slobodan Milosheviqit mbi shqiptarėt dhe Kosovėn (1989-1999), ėshtė kryerė
mbi kėtė bazė tė vjetėr tė historiografisė dhe politikės falsifikatore tė
Serbisė sė Madhe kolonialiste dhe imperialiste. Kėtė fakt tė pamohueshėm
nuk e pranojnė, dhe nuk duan ta shohin vetėm neokolonialistėt dhe neofashistėt
ndėrkombėtarė, tė cilėt me ēdo kusht po bėjnė pėrpjekje, qė ta
murkullojnė si tė tillė nga agjendat dhe projektet e tyre afatgjata
eksperimentuese tė intergimit tė Ballkanit Perėndimor nė kuadrin e
pėrzierjes integruese tė Evropės Juglindore.
Duke
ushqyerė iluzione, se edhe pas kryerjes dhjetė gjenocideve qindravjeēare mbi
shqiptarėt dhe Shqipėrinė, do ta kenė mbėshtetjen e gjithanshme tė fuqive
tė mėdha
Botėrore
(Rusia dhe Kina) Serbia dhe Mali i Zi zyrtarisht pėrmes propagandės sė tyre tė
ethshme antishqiptare, edhe nė rastin e kėrkesės sė drejtė pėr
kantonizimin e Kosovės, po orvatėn ti ndėrrojnė tezat: Serbia nuk do
ta njehė pavarėsinė e Kosovės(!) Kjo tezė ėshtė e vjetėr dhe e
zhvatur qe me se njė shekull si nga politika, ashtu edhe nga historiagrafia
falisfikatore e Serbisė, e cila si e tillė ka qenė dhe ėshtė, edhe sot vetėm
nė funksion tė jusitifikimit tė statusit kolonial tė Kosovės nga ana e
kolonizatorėve tė
saj tė ligjshėm serbomalazezė. Prandaj, kjo tezė e ndėrruar nuk ka
lidhje me kėrkesėn e drejtė tė shqiptarėve pėr pavarėsinė e Kosovės,
domethėnė ėshtė anitezė e tezės racionale
historiko-politike e juridike shqiptare, domethėnė ėshtė e kundėrt :
shqiptarėt, tanimė qe pesė vjet janė shkėputur nga Serbia, dhe mė nuk do tė
njohin kurrfarė sovraniteti as pranie fizike tė sundimit tė sistemit kolonial
serbomadh nė Kosovė. Prandaj, serbėt duhet ta kenė tė qartė faktin se,
shqiptarėt janė ata, qė do
tė vendosin pėr fatin e tyre dhe tė Kosovės, e jo Serbia, as Mali i Zi si
shtete kolonizatore tė Shqipėrisė Etnike. Kjo nuk ėshtė e diskutueshme
fare, por e diskutueshme ėshtė se si kėsaj ēėshtje tė ndėrhyrjes sė
Serbisė nė ēėshtje tė brendshme tė Kosovės, pėrkatėsisht
tė zgjidhjes pėrfundimtare tė statusit tė Kosovės, do ti qaset politika
zyrtare shqiptare e Prishtinės, e cila nė kėtė rast, nuk ka arsye, qė ti
bėjė asnjė kompromis pėr kantonizimin, as rajonalizimin e Kosovės, ashtu siē
po parashikojnė projektrezolutat e miratuara nga Qeveria dhe Kuvendi i Serbisė.
Asnjė tendecė e shfaqur nė kėtė drejtim nga ana e politikės shqiptare, nuk
mund tė justifikohet, se ka pėr pasojė peshėn e diktatit apo tė
ulitmatumeve tė Bashkimit Evropian(BE) apo tė disa faktorėve tė caktuar tė
bashkėsisė ndėrkombėtare. Nė kėtė rast, politika shqiptare duhet tė jetė
largpamėse dhe e prerė nė mbajtjen e qėndrimeve dhe tė marrjes sė
vendimeve tė saj, kur tė vijė nė shprehje agjenda ndėrkombėtare pėr
shqyrtimin e statusit pėrfundimtar tė Kosovės, tė mos pranojė as mė pak, e
as mė shumė sesa pavarėsinė dhe sovranitetin e Kosovės si subjekt juridik
ndėrkombėtar, status ky qė nėnkupton shkėputjen pėrfundimtare
tė Kosovės nga rrėnjėt e thella shekullore tė kolonializmit dhe e
hegjemonizmit tė Serbisė dhe tė Malit tė Zi(SMZ).
Sipas
D.T.Batakoviq:Nuk ekziston kombi i Kosovės ?!
Kjo tezė shoviniste dhe iracionale, ka vetėm njė element pozitiv, e ky ėshtė: Nė historinė e Kosovės, pėrkatėsisht tė Shqipėrisė Etnike, qė nga periudha e ilirėve dhe e lulėzimit tė ilirizmit e deri mė sot nė fillimshekullin XXI, nuk ka figuruar dhe nuk figuron asnjė komb serb as malazez, por vetėm si fundėrrina tė hordhive barbarike, migruese-koloniste gjithmonė nė lėvizje kėrkuese pėr tė grabitur pasuri, prona dhe toka tė huaja ( kroate, hungareze, bullgare, rumune), pėr tė shkatėrruar kultura dhe pėr tė shlyerė gjurmėt e qytetėrimit tė lashtė evroperėndimor, e sė kėndjemi edhe shqiptare. Prandaj, nė kėtė kuptim ėshtė plotėsisht e pranueshme kjo tezė e re shkencore e akademikut serbomadh, Dushan T.Batakoviq, i cili pėrmes saj ka aluduar sheshit, qė tė vėrė nė pikėpyetje gjenealogjinė historike dhe etnike jo vetėm tė kombit shqiptar tė Kosovės, por tė mbarė Shqipėrisė Etnike.
Ja,
cilat janė argumentet valide tė kėsaj teze tė ndėrruar
pseudohistoriko-shkencore dhe politike tė histrianit serb, Dushan T.Tabakoviq:
(1) kantonizimi i Kosovės e pengon terrorin dhe dhunėn; (2) as parandėrhyrjes
sė NATO-s, shqiptarėt nuk pėrbėnin mė shumė se 75-80% tė popullsisė sė
Kosovės (mbi 1 milion), sepse nė hapėsirat e saj kanė jetuar mbi 300.000 mijė
serbė dhe mbi 100.mijė myslimanė
sllavė, turq dhe romė, sipas kėtyre tė dhėnave
nuk ka popull unik nė Kosovė; (3) konflikti nė Kosovė ėshtė ndėrlidhur
edhe me faktin se kush do ta
ushtrojė kontrollin e plotė mbi territorin e saj. Kėtė e dėshmon edhe
periudha e viteve 1968-1989, e sundimit tė elitės politike komuniste shqiptare,
e cila ka ndikuar, qė gjatė kėsaj periudhe tė diskriminohen dhe tė shpėrngulen
nga Kosova mbi 100.000 mijė serbė. Ky kjo dukuri ka qenė e shoqėruar edhe me
asimilin e pakicės myslimane ( p.sh. turqit etnikė) nė kombin shqiptar nė
Kosovė. Prandaj, pėr kėtė arsye, shqiptarėt e Kosovės po insistojnė nė
mbrojtjen e konceptit etnik, i cili nė aspektin territorial ėshtė pėrkufizuar:
vetėm atyre iu konvenon termi komb i Kosovės, sepse ky iu mundėson
mbizotėrimin e tyre absolut nė njė mozaik etnik, dhe krijon hapėsirė pėr
vazhdimin e diskriminimit etnik.(Sloboda,organ zyrtar i Mbrojtjes Popullore
Serbe nė Amerikė, 25.August 1999 Issue 1753).
Ky
bilanc statistikor i argumenteve faktografike tė dioptrisė
politike tė akademikut serbomadh, Dushan T.Batakoviq, nė esencė nuk pėrbėn
asnjė element tė bazueshėm qoftė historik, juridik apo politik, por ėshtė
riprodhim direkt dhe indirekt i ushtrimit tė propagandės sė politikės
zyrtare tė Beogradit dhe tė teftereve tė rreme dhe tė falsifikuara tė
engjujve tė zi tė politizuar (siē janė Artemije Radosavleviq, Sava
Janjiq, Anastasije..., etj.) tė Kishės Ortodokse Serbe (KOS-it) dhe tė
ekspoziturave sekrete tė zbulimit dhe tė kundėrzbulmit tė shėrbimeve
policore dhe ushtarake serbosllave, tė njohura si OZNA dhe UDBA, qė
ka pėr qėllim tė manipulojė me
historiografinė dhe politikėn ndėrkombėtare.
Sa i pėrket pasqyrimit tė shifrave, se sa serbė janė shpėrngulur nga Kosova(1968-1989), dhe nė ēfarė rrethanash, edhe nė kėtė rast, Dushan T.Batakoviq manipulon nė mėnyrė tė njėanshme dhe krejtėsisht falsifikuese, duke ndėrruar tezat nė favor tė fabrikimit tė gėnjeshtrave tė vjetra serbe tė elaborateve tė Ivo Andriqit, Vasa Qubrilloviqit dhe tė Slobodan Miloshevit, qė kanė pasur, dhe kanė pėr qėllim pastrimin etnik tė shqiptarėve tė Kosovės dhe tė trojeve tė tjera tė Shqipėrisė Etnike. E vėrteta ėshtė krejtėsisht ndryshe: Sė pari, gjatė kėsaj periudhe nuk ka pasur shpėrngulje masive tė serbėve (100.000 sish) nga Kosova, siē pohon D.Batakoviq, por ka pasur migrime ekonomike individuale tė serbėve nė njė njė shkallė tejet tė ulėt prej 11%, tė cilėt pėr kushte dhe standard mė tė mirė ekonomik kanė gravituar nė zonat mė tė zhvilluara tė Serbisė, e jo pėr shkaqe tė diskriminit politik, as ekonomik nga ana e shqiptarėve nė Kosovė. Sipas burimeve tė shumta historiografike tė periudhave tė ndryshme kohore, nga Kosova, asnjėherė nuk ka pasur shpėrngulje masive me shtrėngim tė serbėve, si pasojė e diskriminimit tė elitave politike shqiptare, e as pas pėrfundimit tė LDB, sepse, ata kurrė nuk e kanė pasur pushtetin faktik, as material, por vetė elitat dhe harangat ēetniko-komuniste dhe fashiste serbe, tė cilat deri mė 24 mars 1999, kanė luajtur me fatin e shqiptarėve dhe tė Kosovės si ua ka dashur qejfi dhe teka e tyre e sundimit barbar kolonialist. Sė dyti, shpėrngulje masive, pėr shkak tė terrorit gjenocidal kolonial serb ka pasur nė anėn shqiptare, kėtė e di shumė mirė historiani D.Batakoviq, dhe histrianėt e tjerė serbomėdhnj, por tradicionalisht, e kanė pasur pėr detyrė patriotike nga politika e tė gjitha regjimeve dhe e Kishės Ortokdse Serbe, qė ta murkullojnė tė vėrtetėn historike mbi Kosovėn dhe shqiptarėt e Shqipėrisė Etnike. Duke mos dashur tė hyjmė nė statistikėn e hollėsishme shekullore serbe tė kryerjes sė pastrimit etnik tė shqiptarėve nga trojet e tyre etnike, po e pėrkujtojmė D. Batakoviqin, se vetėm gjatė periudhės sė viteve 1945-1966 nga Kosova dhe viset e tjera etnike janė shpėrngulur mbi 300 mijė shqiptarė nė Turqi, kurse prej vitit 1980 deri mė 1999, si rrjedhim i shtypjes dhe terrorit gjenocidal tė regjimit tė Slobodan Milosheviqit, dhe tė shpifjeve dhe inskenimeve brutale tė KOS-it me tefteret e tyre antishqiptare nga Kosova janė shpėrngulur afėr njė milion shqiptarė, ku edhe sot, gjysma prej tyre ende ndodhen nėpėr shtete tė ndryshme tė Evropės, tė Amerikės, tė Australisė etj. Sė treti, ėshtė rrenė e kulluar e D.Batakoviqit, kur pohon se nė Kosovė nuk ka mė shumė se 1 milion shqiptarė, kur dihet se Kosova, qysh nė vitin 1968 ka pasur 1.200.000 mijė banorė, domethėnė tre herė mė shumė se Republika e Malit tė Zi. Ky rast konket, dhe vitet e mėpastajme tė statusit kolonial tė Kosovės dhe tė shqiptarėve, dėshmojnė se regjimet serboēetnike dhe fashiste drejtuese ishin diskriminatore dhe raciste, qė zbatuan reformat agrare dhe demokratike nė favor tė asimilimit, tė shpėrnguljes me dhunė jo vetėm tė shqiptarėve, por edhe tė minoritet turk e tė tjerėve, e jo elitat komuniste shqiptare, siē gėnjen me paturpėsi D.Batakoviq. Prandaj, nuk ėshtė e vėrtetė, se shqiptarėt kanė qenė nė gjendje tė nėnshtrojnė apo asimilojnė minoritetin turk, por shovinistėt serbė janė ata qė nė vazhdimėsi kanė tentuar ti asimilojnė si shqiptarėt, ashtu edhe turqit ngase ata e kishin nė duar e tyre aparatin policor dhe ushtarak shtetėror, e jo shqiptarėt, as minoriteti turk. Nė favor tė kėtij konstatimi, po jap vetėm njė kundrargument tezave politike shpifėse dhe propagandistike antishqiptare tė D.Batakoviqit. Deri mė 1974, kur u miratua Kushtetuta pėr tė ashtuquajturėn autonomi tė Kosovės, regjistrimi i popullėsisė shqiptare nė Kosovė ėshtė bėrė nė trysninė direkte tė politikės dhe tė ligjeve dhe ligjshmėrive policore, ushtarake e kishtare serbe, duke i detyruar shqiptarėt tė deklarohen turq elhamdulilah, e jo shqiptarė. Kjo ėshtė e vėrteta, e jo teza e ndėrruar dhe e falsifikuar e D.Batakoviqit, i cili kėtė bagazh diskriminimi, aparteidi dhe racizmi, me kėmbėngulėsi ėshtė orvatur tua qepė shqiptarėve dhe elitave politike tė tyre drejtuese pa psuhtet as shtet faktik. Sė treti, nuk ėshtė i saktė pohimi i D.Batakoviqit, se struktura e popullatės shqiptare nė Kosovė ėshtė vetėm 50-80, por ėshtė mbi 90% kėtė e kanė prvuar tė gjitha zgjedhjet e organizuara nė Kosovė, qė nga viti 1990 e deri mė sot (2004). Prandaj, pavarėsisht nga tendenca dhe qėllimet e errta tė kuazishkencės, tė politikės zyrtare dhe tė Kishės Ortodokse Serbe, se Kosova nuk pėrbėhet nga kombi i njėsuar shqiptar, kjo nė asnjė aspekt nuk ėshtė e vėrtetė, sepse Kosova e ka kombin shqiptar me shumicėn dėrrmuese prej 90%, ka territorin unik me kufijtė e saj, ku pushtetin e ushtrojnė organet e saj kompetente nė bashkėpunim tė pėrkohshėm me organet pėrkatėse tė UNMIK-ut, pėrkatėsisht tė OKB-sė.
Sipas
kėtyre tezave tė shtrembėruara
dhe tė trilluarara , tė shtruara
nga akademiku serbomadh(kėshilltar special i Kishės Ortodokse Serbe, sidomos pėr
ēėshtjen historike tė Kosovės) Dushan
T.Batakoviq, se kanotnizimi i Kosovės po pengojka terrorin dhe dhunėn
shqiptare ndaj serbėve, si dhe asimilimin e pakicave tė tjera
prezente nė Kosovė, me njė fjalė qenka
zgjidhja e vetme fatlume pėr problemin e Kosovės?! Vėnia
e pikės ēėshtjes sė Kosovės , sipas kėsaj ēasjeje propagandistike tė zėdhėnėsit
tė politikės, tė kishės dhe tė shkencės serbomadhe, D. Batakoviq, do tė
thotė qė me ēdo kusht, pa zgjedhur mjete (sikurse politika militariste dhe
gjenocidale e regjimit tė Slobodan Milosheviqit), tė favorizohet dhe tė
materializohet e drejta historike e serbėve mbi territorin etnik shqiptar
tė Kosovės, duke e ndarė atė nė
dy entitete, domethėnė serbo-shqiptare. Kjo ėshtė arsyeja kryesore pse
i ngarkuari special i KOS-it dhe i peshkopit Artemije Radosavleviq,
ka spekuluar dhe tani serish spekulon
me shifra tė rreme statistikore tė elaborateve kolonizuese serbomėdha mbi tė
vėrtetėn historiko-gjeopolitike dhe etnike tė Kosovės shqiptare.
Si
kėto fakte ireale dhe iracionale tė historianit D.Batakoviq, ashtu edhe
deklaratat dhe rezolutat mė tė reja, tė miratuara nga qeveria dhe Kuvendi i
Serbisė pėr kantonizimin dhe decentralizimin e Kosovės, pasqyrojnė
vetėm kėtė tė vėrtetė: Sė pari, Kosovėn ta copėtojnė nė dysh (nėn
maskėn e rrezikshme tė multietnikes dhe pluralizimit abstrakt nė rastin
konkret, ngase asnjėra nga kėto dy koncepte praktikisht nuk
mund tė jetėsohen mbi amtinė dhe recidivat kolonialė shekullorė tė
Serbisė
imperialiste), domethnė njė pjesė tė territorit tė Kosovės-Shqipėrisė
Etnike, ti dhurohet nė mėnyrė vullnetshme Unionit tė SMZ-sė. Sė dyti,
krijimi i kantonit serb, do tė vihej nėn kontrollin dhe mbrojtjen
direkte tė policisė dhe ushtrisė serbe. Sė treti, sipas kėsaj
filozofie tė oreksit
tradicional tė politikės neokolonialiste serbomadhe, si dhe pėrfillėsve tė
saj aleatorė nga jashtė, do tė thoshte se kantoni shqiptar, do tė
ngelte nėn mbrojtjen dhe kontrollin e forcave tė huaja ndėrkombėtare. Ja,
sipas dioptrisė sė politikės dhe propagandės subversive
shoviniste serbomadhe, kjo do
tė ishte formula pėrfundimtare e zigjdhjes sė problemit tė Kosovės?!
Pėrkundrazi, kantonizimi i tillė i Kosovės, shikuar pėrkohėsisht dhe nė
afat tė gjatė, do tė nėnkuptonte rikthimin e sovranitetit kolonial tė
Serbisė dhe tė Malit tė Zi mbi
Kosovėn dhe shqiptarėt. Prandaj, kjo formulė dhe tė gjitha tė tjerat
si kjo, janė tė papranueshme pėr zgjidhjen e statusit pėrfundimtar tė Kosovės
mbase realizimi i tyre drejtpėrdrejt, do tė shpiente nė njė luftė tė re tė
pėrgjakshme mes serbėve dhe shqiptarėve, e jo kursesi nė pajtimin e tyre
fqinjėsor. Kėtė rrezik potencial, duhet ta ketė mbajtur parasysh si SMZ-ja,
ashtu edhe eksponentėt e saj evrondėrkombėtarė me orientim proserb dhe
prosllav. Nė mėnyrė qė, me ēdo kusht, tė evitohet edhe njė katastrofė e
re nė Ballkan, si Serbia, ashtu edhe bashkėsia ndėrkombėtare, duhet tė
pajtohen me krijimin e realiteteve tė reja si nė Ballkan, nė Evropė dhe nė
mbarė botėn, e sė kėndejmi, ti njohin pavarėsinė e Kosovės, sepse as
Kosova, as pjesėt e tjera tė Shqipėrisė Etnike,
mė nuk ka gjasa reale, qė tė mbahen dhe tė trajtohen edhe mė tej si
njėsi tė reja integruese dhe riintegruese tė kolonializmit dhe
hegjemonzimit ekzistues serbomalazez. Pėr mė tepėr, po qe se i marrim nė
konsideratė velrat dhe standardet e drejtėsisė dhe tė rendit juridik pozitiv
ndėrkombėtar, sipas tė tė cilave kolonializmi ėshtė krim ndėrkombėtar,domethėnė
ėshtė i dėnueshėm sipas tyre, atėherė, lind pyetja e pashmangshme, pse vetėm
mbi Kosovėn-Shqipėrinė Etnike dhe shqiptarėt nė Ballkan, tė tolerohet
kolonializmi serbomalazez dhe sllav? Faktikisht, as juridikisht mbi kėtė bazė
tė pajusitifikueshme (tė prezencės sė kolonializmit serbosllav) nuk mund tė
ruhet, as tė ndėrtohet kurrfarė shoqėrie multietnike dhe pluraliste, sepse
ka pėr shkak dhe pasojė sundimin e egėr serbosllav. Realisht, shqiptarėt
mund tė kohabitojnė me serbet, me malazezėt, me grekėt, me maqedonėt, vetėm
atėherė kur tė jenė ēliruar pėrfundimisht nga bagazhi kolonial dhe
imperialist i tyre, ashtu siē parashikojnė tė tė gjitha konventat dhe
traktatet e sė drejtės ndėrkombėtare, si dhe Karta e Kombeve tė Bashkuara,
tė cilat ēdo lloj dhe tė
kolonializmit e sanksionojnė si vepėr penale ndėrkombėtare.
Liria, pėrbashkėsia, stabilizimi dhe paqja e njė vendi multietnik mund tė sigurohen vetėm atėherė, kur populli i tij ėshtė i lirė dhe i pavarur nga vargonjtė e ēdo lloj hegjemonizmi dhe kolonializmi tė huaj. Ndryshe, kėto koncepte, do tė ngelin vetėm si standarde tė proklamuara nė letėr, me tė cilat do tė shėrbehen nė praktikė dhe nė teori vetėm autorėt e tyre, e jo edhe subjekti i studmit tė tyre-kolonializmi si fenomen anticivilizues dhe antinjerėzor, i cili ėshtė i dėnueshėm sipas sė drejtės ndėrkombėtare dhe Kartės sė OKB-sė.
Dorian
Kiri nga Tirana, ėshtė nderuar me ēmimin "10 shkollarėt mė tė
mirė tė vitit 2004", shpallet "Presidenti" i katedres dhe fiton
tė drejtėn e ēekut 2 miljon dollarė pėr katėr vjet studime.
E enjte, 13 maj, 2004
Nga Nju Jork (SHBA)BEQIR SINA
Boise(IDAHO) : U bėnė disa
vite qė nė njė numėr tė madh shkollash tė perendimit, tė gjitha
niveleve, prej atyre tė ciklit tė ulėt, e deri nė atė tė mesėm,
tė lartė e tjer, janė tė gjitha me njė numėr tė konsiderueshėm, nxėnėsish
e studentėsh, tė familjeve shqiptare nė mėrgim, qė kryejnė
shkollimin e studimet e larta, nė shtetet ku ata po jetojnė e punojnė
si: nė Europė dhe Sh.B.A etj. Megjithse sitetemet shkollore dhe kushtetet
e tyre tė mėsimit, janė tė ndryeshme me ato qė kanė lėnė pas, ata pėrsėri janė
nė shumicė nga mė tė mirėt e kėtyre shkollave nė mėrgim. Mes studentėve shqiptare qė studiojnė nė
kėto vende(Diasporė) dhe atyre vendas, ku jetojnė e studiojnė fėmijėt
e shqiptarėve nė emigracion, ndryshimet dhe arritjet , sukseset nė
nivelin e dijeve e tė mėsuarit, nuk janė tė pakta. Kėshtu,
studentėt e shkollarėt shqiptarė, i nėnshtrohen falė
zgjuarsisė natyrale, e kujdesit tė prindėrve, konkurseve dhe
klasifikimeve nga mė tė veshtirat qė ka sistemi arsimorė
perendimorė, me njė probabilitet shpesh herė mė tė madh pėr tė
fituar, nė shumicėn e shkollave, e universiteteve mė tė njohuar tė
kėtyre vendeve. Mundėsi, kėto sipas rezultateve qė dallohen pėr
tė fituar njė tė drejtė studimi falas(shkollarship) pa pengesat dhe veshtirėsitė
financiare. Shumė prej fėmijėve shqiptarė, sot, nė mėrgim, nuk
ndryshojnė aspak edhe nga mėnyra e jetesės, mentaliteti, kultura e
atyre vendeve, ku megjithse janė shumė mė tė ndryshme se tonat. Fėmijėt
e shiqptarve nė mėrgim, janė tė integruar shumė lehtė dhe nuk dallohen
fare nga fėmijėt e vendasve nė veshje, sjellje, kultur e mėsime .Shumė
prej kėtyre , shfrytėzojnė edhe shkollėn edhe studimet pėr tė punuar
nė kohėn e lirė , qė tė japin edhe ata sado pak, njė
kontribut tė madh, pėr veten dhe familjen e tyre nė planin ekonomik dhe
atė financiar, familjarė.
Njė shembull qė ja vlen tė potencohet, patjetėr ėshtė edhe ky i kėtij studenti shqiptarė nė mėrgim, nė SHBA-s i quajtur Dorian Kiri.
Dorian Kiri nga
Tirana(Shqipėri), ėshtė nderuar me ēmimin "10 shkollarėt mė tė mirė
tė vitit 2004"-" 2004 Top Ten Scholar " . Ēmim, ky, qė
ndahet ēdo vit shkollor, nga Boise State University Alumni Association, nė
shtetin federal Idaho. Ēmimi "10 shkollarėt mė tė mirė tė vitit
2004"-" 2004 Top Ten Scholar " ėshtė i zgjedhur nė mes tė 10
mirėve, tė cilėt, kanė diplomuar ose studiojn nė kėtė universitet, tė
zgjedhur nė baza akademike, me rekomandim nga trupi i dekanėve tė
universitetit, si dhe ėshtė pėrfshirė nė tė pjesa nga
aktivitetti i tyre, nė kėtė universitet.
. Kiri ėshtė nderuar nga William Knowlton, profesor i inxhinjerisė.
Dorian Kiri, studenti i
universitetit "
Pėrfaqėsuesi i kompanisė "Micron Technology Foundation"
deklaroj mė 12 gusht 2003, ēekun e $2 million USD pėr tė gjithė
ata studentė, qė kanė fituar shkollarship, pėr katėr vjet nė Inxhinjerin
Elektrike, nė
Studentėt
tė cilėt janė 10 mė tė mirėt e universitetit "Boise State
University" Idaho:
Joeli Adriany, San Diego, Calif., is a senior biology major, Abbey
Elsberry, Meridian, graduated summa cum laude in December 2003 with a
bachelor of science degree in physical education and a cumulative grade-point
average of 4.0,Michelle Fellows, Boise, graduated from Boise
State with a bachelor of science degree in psychology in December 2003, Chris
Grant, Boise, is a senior mechanical engineering major and a member of
the National Deans List and Phi Eta Sigma National Honor Society, Jonathan
Greif, Buhl, is a senior graduating with dual degrees in biology and
history, with a minor in philosophy, Carrie Humphreys, Kuna, a
senior in the Honors College, is majoring in political science with an
international relations emphasis, and completing a minor in French literature, Dorian
Kiri, Tirana, Albania, is a senior electrical engineering major. He is
the president of the Institute of Electrical and Electronics Engineers student
club and treasurer of Eta Kappa Nu electrical engineering honor society,
Nichole E. McDonald, Boise, graduated summa cum laude in December 2003
with a bachelor of arts degree in anthropology, emphasis in archaeology, and a
Native American Studies minor. Teresa Plummer, North Pole,
Alaska, is a senior psychology major and member of Psi Chi National Honor
Society with a cumulative grade-point average of 4.0, Alyssa Tiedeman,
Townsend, Mont., is a senior accounting major with a 4.0 grade-point average
Kontrolli i informacionit rrezikon proceset demokratike
Nga: Gezim MEKULI*, Oslo, 9 maj, 2004
Shekulli i kaluar dominohej
nga dy kryeideologji; Komunizmi dhe Fashizmi. Karakteristike e qe te dy
ideologjive ishte projekti i tyre i perbashket dhe "historik": Te
luftojne demokracine liberale: Fashizmi si ideologji vdiq ne 1945, ne
Berlin. Ndersa
komunizmi, po ashtu, vdes ne qytetin e ribashkuar te Berlinit, ne vitin
1989.
Epoka
e re lindi. Epoke e cila do te zgjidhte konfontimet e luftes se ftohte: Acarimet
ne mes se majtes dhe te djathes. Nuk
kaloj shume kohe dhe se shpejti, ne skenen politike dhe ekonomike te botes, u
ngjit nacionalizmi agresiv dhe fundamentalizmi religjioz. Qe
te dyja keto ideologji te aferta me dy ideologjite e "varrosura". Qe
te dyja keto njesoj kercnuese, mu si dy ideologjite e meparshme.
Por
ne hapsiren tone po rilind edhe nje ideologji tjeter: Ideologjia per te te
mesuar se si te mendosh e shkruash ndryshe...!
Opinioni
politik
Sot
mediat masive jane komponent vendimtar per ndertimin e opinionit politik. Nuk
eshte asgje e re te thuhet se ata qe kane qasje ne opinionin politik jane elite
dhe grupe me fuqi ne shoqeri. E re eshte se mediat masive kane krijuar nje
opinion politikk me dimensione tersisht te reja:
Sipas
sociologut francez Pierre Bourdieu ne gjdo shoqeri gjindet e ashtu quajtura
"hapsire doksike" (Bourieu 1977) Fjala DOXA eshte marre nga greqishtja,
e qe don te thot "jo politike", "jo e diskutueshme" ose
"mendim i perkryer e i perfunduar" .
Hapsira
doksike don te thot kure nje shoqeri nuk shtron pyetje mbi mednimet/idete dhe
proceset politike: Shoqeri e cila nuk kerkon llogari nga politika ne pushtet;
Sipas ketyre keto procese konsiderohen si te perkryera. Keto cmohen si te
kuptueshme, normale dhe si dicka te natyrshme...
Brenda
hapsires doksike mund te kete debate. Por debati para se gjithash mund te
jete ortodoks. Pra debati do te pranoje qe te vetkufizohet brenda kornizave, te
cilat po ashtu konsiderohen si korniza te perkryera. Sipas filozofit Bourdieu,
edhe ne keto shoqeri mund te kete debate heterodokse, pra do te shtroheshin e
studioheshin qeshtje e analiza fundamentale. Por fuqi te medha angzhohen qe ta
kundershtojne kete debat heterodoks dhe mundesisht qe ta mbjne te gjalle
hapsiren doksike.
Pergjithesisht
Klasa e dominuar ka intrese qe ta perkufizoj dhe ta ligeshstoje hapsiren
doksike dhe te zbuloj e te marri vesh se qka eshte duke u zhvilluar ne
shoqeri. Nderkaq klasa dominuese ka intrese qe ta mbroje integritetin e hapsires
doksike, ose, po qe se nuk eshte e mundur kjo, te pakten te vendose dhe ta
faforizoj debatin ortodoks apo debatin "me pak te rrezikshem", ne vend
te debatit heterodoks.
Politikat
partiake jane duke tentuar te krijojne hapsiren doksike ("mendimin e
padiskutueshem" ose "mendim e perkryer e te perfunduar") ne
shoqerine tone. Dhe
kjo po ndodhe nepermes kontrollit te informacionit dhe tentimit te ndikimit ne
qendrimet e opinonet tona.
Detyre e mediave eshte qe
te perforcojne konsensusin qe tashme eshte krijuar dhe formesuar.
Kontrolli i informacionit,
brenda kontekstit tė shtypit dhe ligjit tė medias, nė pėrgjithėsi, pėrcaktohet
si kontrroll i politikes ne pushtet ndaj publikuesve dhe shkrimeve te tyre. Ne
Kosovė, kjo te lene te nenkuptoje, se informacioni eshte prodhuar nga te tjeret,
dhe me pas i konsumuar nga ne
!
Tentativa per te bere lojale
shkrimet dhe publikimet ndaj ligjedhenesit, si dhe cungimi/prerja e permbajtjes
se ndonje artikulli, komenti apo lajmi eshte per kontrolluesit e informacionit
ne Kosove veqori karakteristike: Shembull: Pas kryengritjes, demonstratave dhe
protestave te shqiptareve te lodhur ( e qe keto u keqperdoren nga agjent te
sigurimeve antishqiptare) te dates 16, 17 dhe 18 Mai, medait masive, pa kurfar
mbeshtetje shkencore, u sulmuan per "jo profesionalizem" dhe "papergjegjesi
gazetareske"!
Pra, per mos aftesite dhe
deshtimet ne proceset politike te disa politikave nderkombetare e kombetare,
tentohet te "shpiket" dhe te fabrikohet dhe te denohet fajtori i
trazirave. E ky mekat, sipas misionit te organiztės pėr siguri dhe bashkėpunim
nė Evropė, sipas grupit ndėrkombėtar te krizave (ICG), dhe Komisionerit te pėrkohshėm
pėr media, Robert Zhilletca, gjindet ne mediat masive!
"
Skan qka i bejne gomarit, e i bien samarit
!
1.
Studimi
me i vjeter e shkencave te komunikacionit, i bere para luftes se dyte botrore,
konkludonte se mediat ishin te plotfuqishme, dhe
2. Pas luftes
se II-te botrore vie nje reagim kritik rrethe kesaj teorie. Ketu thuhet se
fuqia mediale eshte e kufizuar (per shkak te rrjtetit te individit ne shoqeri)
Pra mediat thithen nga populi ne menyre selektive dhe kritike.
Se
pari: Mediat veprojne si vertetuese dhe si pohuese te qendrimeve e
opinioneve te cilat tashme egzistojen ne publik. Shume me rralle mediat veprojne
si ndryshuese te qendrimeve/opinioneve egzistuese. (Klapper 1987, Kap. II)
Arsyeja se pse mediat veprojne ne kete menyre eshte se, mediat nuk veprojne te
izoluara nga lidhshmerit e tjera te shoqerise. Eshte jo profesionale, se si keto
organizata, analist e individ te rrespektuar nuk i marrin ne konsiderate
proceset shkencore e sociologjike te formimit te nje shoqerie. Shkenctarisht
dihet se mediat nuk mbesin te izoluara nga faktoret e tjere te shoqerise. Keto
nuk kane mundesi qe te cimentizojne apo te ndalojne proceset sociale e
poltike. Keto jane prodhim i stausit dhe gjendjes ne te cilen kalon dhe gjindet
shoqeria dhe kombi. Konkretisht populli i eksponohet mediave ne meyre selektive,
kjo don te thot se keta kerkojne lajmin qe ju pershtatet opionioneve dhe
menimeve te tyre, dhe keto i regjistrojne ne menyre selektive edhe ne kujtesen e
tyre.
Se dyti: Mediat megjithate, kontribojne si ndryshues te qendrimeve, qendrime e
opinone, te cilat, tashme, ekzistojne ne opinion. Por ketu behet fjale per
ndryshime te vogla. Pra, mediat mund te ndryshojne qendrimet. Por
nese vie deri tek ndryshimi i qendrimeve/mendimeve, athere mund te flitet se
keto qendrime/mendime nuk funksionojne sa duhet.
Se treti: Mediat konsiderohen
te jene shume efektive ne ndertimin e qendrimeve/opinioneve te reja. Dhe kjo per
faktin pasi qe shoqeria, paraprakisht, nuk ka ndonje mendim apo qendrim; (eshte
mendimzbrazet. Aty ku me pare nuk ka ndonje qendrim/opinion per nje
zgjidhje politike, ekonomike..etj., mediat jane shume efektive ne
vaksinimin e mevonshme te qendrimve/mendimve. Pra
mungesa e qendrimeve/ideve bene qe mediat te jene efektive ne strukutrimin e
ndodhive.
Se
katerti: pasiqe egzistojen media te llojllojshme efekti i tyre ndikues eshte po
ashtu jo i njejte. Shfrytezimi i shume mediave se bashku me kontaktin personal
llogaritet te jete shume ndikues, dhe kjo metode eshte perdorur ne shume fushata
te ndryshme propagandistike.
Napoleoni
dhe UNMIK-u
Masat
ndeshkuese mbi kontrollin e shtypit historikisht ishin te egra. Cfare te le tė
kuptosh, se tė gjitha keto aplikime te censures, gjate histories se njeriut,
nuk e arriten qellimin e deshiruar. P.sh nė Francėn e vitit 1789, shtypi
"gėzonte " lirinė e sajė. Napoleoni instaloj nė vitin 1810 censurėn
dhe aplikoj nje sistem pėrgjimi dhe spionimi. Nė Paris (1811), pra 20 vjet pas
revolucionit francez, kishte vetėm katėr gazeta, pėrderisa nė vitin 1790
kishte mbi 300 sish.
Mediave
shqiptare, si ne tė kaluaren, i imponohet "detyrimi dhe obligimi"
ndaj politikave ditore. Edhe sot, si me pare, idetė liberale tė lirisė dhe
pavaresise se shtypit refuzohen, dhunohen e ndalohen. Edhe sot kerkohet te
drejtohet dhe te kontrollohet forma dhe permbajtja e informimit dhe lajmit....!?
(Shembull: ambienti medial ne Kosove, i
krijuar pas dates 16, 17, dhe 18 mars.
Mediat tona kane edhe mekatet
e tyre: Kete fenomen, ka me vite te tera qe une, nepermes shkrimeve/analizave
publicistike, edhe e kam kritikuar dhe gjykuar.
Por sot shtrohet pyetja: A mos jane duke u gjykuar dhe denuar ne panike mediat shqiptare ne pergjithesi?
*Autori vazhdon studimet pasdiplomike nė shkencat e Mediave, Filmit dhe Komunikacionit nė Universitetin e Oslos, Norvegji|
MITROVICA
BOMBĖ E KURDISUR /NDARJA E SAJĖ DE FAKTO DHE TENTIMI I NDARJĖS DE
JURE/ |
|
Shkruan
: Sylė ARIFI Basel,
pranverė, .2004
Qėshtja e pazgjidhur e Mitrovicės ende vazhdon tė lengoi. Kjo
qeshtje duhet shiquar nga disa aspekte trajtimi. Pretendimi ta mbajnė
si plagė tė hapur qė pas luftės qlirimtare
me qellime tė caktuara nga njė skenar i pėrpunuar jo vetėm
nga pushteti aktual i serbisė, po
i ndimuar dhe nga faktori nderkombėtar administrues nė Kosovė.
Faktori nderkombetar pas shumė planeve tė hartuara dhe tė puplikuara
deri me tani, si rezulltat ka
bėrė ndarjėn e qytetit tė Mitrovicės dhe teritorin e sajė nė dy
pjesė, duke e ndarė nė
parime etnike,
pjesa e banuar kryesisht me pakicėn serbe, dhe ate tė banuar me
shumicėn shqiptare. Vazhdon tė lėngojė kjo plagė e hapur
artificialishtė, pa
Mitrovicėn e bashkuar nuk mund tė ketė zgjidhje tė ēėshtjes sė
Kosovės.
Kohė mė parė u puplikua me pompuzitet i ashtu qujturi plani i
Shtajnerit, pėr bashkimin e Mitrovicės, por ja se ky plan mbeti vetem
nė letėr dhe tani i mbuluar
me pluhurin e harreses. Mirpo edhe ky planifikim ishte njė nga skenaret
e ndryshimeve nė gjithė hapsirėn
gjografike te popullsisė etnike Shqiptare, me humbje kohe pėr ta
izoluar kėte problem qė tani pėr tani eshtė si nyja kryesore, qė i
paraprin zgjidhjės sė qeshtjės pėr statusit final pėr Kosovėn.
Zaten, zhagitja e qellimshme pėr ta zgjidhur kėte qeshtje tė
ashtuqujtur tė Mitrovicės, mbetet enigmatike pėr Shqiptaret dhe e
planifikuar nga nderkombetaret, por me shumė rreziqe qė mund tė
parashikohen. Kjo qeshtje eshtė e kudisur si bombe pėr tu ndezur qdo
qastė, se keshtu ju intereseon skenaristeve qė e kan pushtetin apsulut
nė Kosovė, pėr ta konkretizuar planin e tyre tė zgjidhjės sė kėsaj
qeshtje pėr Mitrovicėn.Jo rastesishtė nuk eshtė ndimuar planifikimi
pėr levizje apo koncentrimin e popullsisė serbe nė Mitrovicėn
veriore, dhe nė heshtje lagimin e popullit Shqiptar nga vatrat e tyre
me kercenime mė tė ndryshme, e sidomos e aktualizuar duke i nxitur dhe
stimuluar me shitjen e shtepive dhe banesave. Pėr kunder rezullutes
1244 tė OKB-sė ku parashifet kontrolli i plotė ushtarak dhe policor i
tė gjithė teritorit tė Kosovės me kufit e mė parshėm tė pėrcaktuar
me kushtetuten e vitit 1974, dhe nė qytetin e Mitrovicės lejohet tė
ushtrohet pushteti i plotė policor dhe administrativ i Serbisė duke u
aplikuar Ligjet Serbe dhe Kushtetuta e tyre.
Prandajė, ndarja faktike dhe tentim i ndarjės juridike tė keti
qyteti nga nderkombėtaret eshtė nė kundershtim me tė gjitha
rregullat e shkruara dhe tė pashkruara konform dokumenteve
nderkombetare, rezulluten 1244, kornizen kushtetuse e tė tjera
dokumenteve dhe deklaratave kombetare dhe nderkombetare.
Mund tė pyesi dikush se ēfarė ka ndodhur atėherė kur ky
qytet i yni aq i qmuar dhe strategjikė pėr popullin e Kosovės, de
fakto qėndron i ndarė dhe de jure ėshtė nėn juridiksionin e Kosovės
me bashkadministrim tė
faktorit ndėrkombėtar me atė kosovar?
por tani kohet e fundit mund tė thuhet nė bashkveprim tė
kordinuar mir me faktorin serbė, sepse eshtė lejuar qė nė kėte
hapsir tė vlejnė ligjetė e njė shteti tjetėr.
Kėsaj ndarje de
fakto tė qytetit tė Mitrovicės,
paraprakishtė i kanė paraprirė shumė faktorė, si
nga rrafshi ushtarak e mė vonė edhe nga ai politiko-diplomatik.
Lėshimet qė janė bėrė nga vetė faktori
kombėtar, e sidomos
nga mos reflektimi i mjaftuar politik e ushtarak i vetė klasės
politike dhe tani institucionale tė Kosovės, pėr tė ju
kushtuar kujdes mė i madhė kėsaj zone qė i takon njė rėndėsie
tė veēantė e strategjike pėr tė gjithė popullin e Kosovės, eshtė
akti mė i papėrgjegjeshem qė sot reflekton me pasoja tė pa
parashikushme.
Strategjija afatgjate e perpunuar nga faktori politik dhe
institucionale pėr kėte
zonė ekonomike ka munguar, ende dhe sot mungon.
Prandaj kjo eshtė njė pergjegjėsi historike e kėsaj klase
politike dhe intelektuale e Shqiptarve duke mos qenė
nė nivel tė detyrave nacionale pėr ta mbrojtur njė interesė
kaq tė madhė pėr popullin e Kosovės. Pretendim i vazhdushem nga tė
gjithė pushtuesit e huajė e deri tė pretendimet e tanishem nga
serbija, qė me qdo kushtė kerkohet
tė e ndajė kėte qytetė, sepse e ka si qellim strategjik ta mbajė tė
pushtuar apo nėn
kontroll ekonomik Kombinatin
e Trepqės. Qyteti i
Mitrovicės, me pasuritė e njohura e tė panjohura tė nėntokės sė
bardhė, tė Trepēės sė arit tė ēfardo ngjyre, ishte gjithnjė
objekt pushtimi nga tė gjithė agresionistet e huajė.
Njė pjesė e klasės politike tė Kosovės, mė heret qė nga
kshilli i perkoheshėm bashadministrues me ndrkombetaret, nė njė
periudhė kalimtare deri nė zgjidhjetė e pėrgjithshme tė mbajtura nė
Kosovė, dhe pas kėtyre zgjidhjeve me krijimin e institucjoneve tė
Kosovės, heshtazi ka pranuar tė legalizohen tė ashtuqujturat teritore
tė banuara me shumicė popullsi jo serbe, e tani
tė koncentruara me pakicė serbe si enklava, apo pėr
enklavizimin e disa lokaliteteve nė Kosovė, pėr qka eshtė ndimuar
qoftė dhe pa dashje nga njė
pjesė e subjektit politik nė Kosovė.
Kreu i kėsaj strukture politike qė pranoi lehtazi ta nėnshkruajė
aktin e legalizimit pėr
krijimin e enklavave serbe nė
territorin e Kosovės ka pėrgjegjėsi historike dhe pasojat e kėsaj
papergjegjėsija sot po na reflektohen, dhe gjykohet se mė von do tė
na kushtoi mė shumė. Sidoqoftė
kjo neglizhencė e kėsajė strukture politike nga veprimet e tilla, do
tė bindet njė ditė se ky
akt i papėrgjegjshėm e ka demtur rend qeshtjen e Kosovės, se ky
veprim i pa matur politik do tė gjykohet historikishtė nga populli i
Kosovės.
Ndarjes sė hapėsirės etnike shqiptare brenda territorit tė
Kosovės, me ndarjėn e
qytetit tė minatorit dhe enklavizimi i disa lokaliteteve mbrenda
teritorit tė Kosovės eshtė pasojė
e qendrimeve nihilizuse me
nenqmim tė skajshėm tė faktorit vendor,
duke e mbivlerėsuar forcėn e huajė.
Faktori i angazhuar intenzivishtė pėr qytetin e Mitrovicės,
eshtė serbija e cila e din shumė mirė gjeostrategjin ekonomike tė
keti gjiganti pėr tė mirat nga pasurija nentoksosre, nga ky interes
strategjikė, sigurishtė se nuk do tė hjkė dorė lehtazi.
Serbija
pėr shumė vite e ka qfryetzuar kėte ekonomi tė ditur dhe shumė tė
paditur pėr Shqiptarėt, sepse e ka ushtruar kontrollin e plotė mbi
sferėn ekonomike tė Trepqės.
Ngjarjėt e fundit nė Mitrovicė nuk janė tė rastesishme, dhe
ky skenar sigurishtė se ka qellim tė fundit qė kėte qytet ta ndajė
pėrfundimishtė, duke e mendur ta vėn nėn kontroll, qfryetzim
me pretendim tė pronsimt
ligjor e kushtetus tė Serbisė, me
peqlimin dhe ndimen e faktorit nderkombėtar.Pavarėsisht nga qėndrimet
e nderkombetarėve, neglizhencen e njė pjese tė klasės Politike e
institucionale tė Kosovės, dhe angazhimeve tė shumta tė Serbisė,
qyteti e Mitrovicės, edhe
mė tutje do tė jetė i bashkuar,nė Kosovėn e kufijve tė sajė
legjitim e tė njohur ndėrkombėtarisht me rezolutės
l244 tė OKB-sė. |
Gjendet i vrarė dhe me pasė i maskruar, trupi i njė biznesmeni shqiptar nė New York
Policia arriti tė indetifikojė viktimėn kur
deklaroi qė sipas ekspertizės rezulton se tė dhėnat falsin se
trupi i pajetė i pėrket Zef Vulaj , njė 42 vjecar, biznesmen i
fuqishem nė shtatė restorante, nė New York dhe Konektikat.
Danbury Police Capt. Arthur Sullo, u tha gazetarve nė njė konferenc shtypi sot nė vend ngjarje se Vulaj mund tė jetė vrarė rreth 25 mile larg dhe ėshtė sjell e hedhur nė afėrsi tė restorantit ku ai punonte. Dedektivi Sulo tha se disa njėrėz janė duke bashkėpunuar me policinė nė zbardhjen e krimit por disa tė tjer hezitojnė.
Njė e pėrditėshme tjetėr "NewYorkNewsDay" shkrojti sot, se pjesėt e trupit tė tij u gjendėn nė njė zonė me drurė prapa njė shenje tė madhe qė shkruhej Mos hidhni mbeturina nė njė rrugė pa krye qė ėshtė vetėm pak minuta nga autostrada I 684, pjesė e sė cilės lidh Bedfordin me Danburin. Kufoma e zotit Vulaj kishte tė paktėn dy plagė plumbash, pėrpara se ajo tė ishte copėtuar, tha zėdhėnėsi i policisė sė Danburit, kapiteni Artur P.Sullo.Policia ėshtė shumė afėr tė vėrtetės nė cdo minutė qė kalon pasi policia ka marrė leja pėr dy kontrolle dhe dyshimet kanė kaluar nė drejtim tė konkretizimit. Ai tha se kėrkesa pėr kontroll kishte lidhje me inspektimin e restorantit tė zotit Vulaj nė Danburi, i cili ėshtė mbyllur nga policia qė nga dita e djeshme si dhe apartamentin e njė punonjėsi emrin e tė cilit, zoti Sullo, nuk e identifikoi. Policia gjithashtu ka konfiskuar njė venė qė pėrdorej nga restoranti duke e pėrfshirė edhe kėtė nė procesin e hetimit.
Nga Nju Jork(SHBA) BEQIR SINA
20 prill, 2004 -Toronto, ON: Nėn udhėheqjes se ish-kongresmenit tė njohur nė bashkėsinė shqiptare z. Xhozef DioGuardi (Joseph J. DioGuardi) dhe Kėshilltares pėr Ēėshtje tė Ballkanit znj. Shirli Klojs (Shirley Cloyes), Lidhja Qytetare Shqiptaro-Amerikane ka arritur qė tė bindė dy prej udhėheqėsve kryesorė tė politikės sė jashtme tė SHBA nė Kongres, z. Henri Haid (Henry Hyde), ligjėvėnės i shtetit Illinois dhe Kryetar i Komitetit pėr Marrėdhėnie me Jashtė tė Kongresit Amerikan, dhe z. Tom Lantos, Demokratin Nr. 1 tė Kalifornisė nė kėtė Komitet, qė tė paraqesin para Kongresit Amerikan Rezolutėn Nr. 28 (H. Res. 28) qė mbėshtet Pavarėsinė e Kosovės dhe i kėrkon SHBA (politikės sė Jashtme) tė njohė Pavarėsinė e Kosovės Tani.
Ėshtė i njė rėndėsie tė jashtėzakonshme tė trajtohet fakti; se sa ėshtė e pėrfshirė e gjitha, bashkėsia shqiptare nė Amerikė e Kanada, pėr tė e vlersuar fushatėn pėr Pavarėsimin e Kosovės me pergjegjėsi tė madhe kombėtare. Fushatė, e cila kjo ka arritur nė fazėn mė tė rėndėsishme, duke u shoqėruar edhe me njė peticion ndėrkombetar, tė nėshkruar deri tani nga qindramijra shqiptarė, anemban globit. Bashkėsia shqiptare nė Amerikė e Kanada nė kėtė mėnyrė tė vepruarit, po e pėrshpejton punėn dhe veprimtarinė e saj nė kėtė drejtim. Pikėrisht, javėn e kaluar njė grup pėrfaqsues i Lidhjes Shqiptaro-Kanadeze, nėn drejtimin e shkollarėve Shqiptarė zhvilluan nje takim tė rėndėsishėm me Ministrin e Jashtėm Kanadez tė nderuarin Uilliam Graham (William C. Graham). Me kėtė rast Ministrit tė Jashtėm Kanadez iu pėrcoll mendimi i rreth 25 mijė shqiptarėve tė Ontarios dhe rreth 50 mijė shqiptarve tė Kanadasė pėr pavarėsinė e Kosovės. Zyrtari i lartė Kanadez e zhvilloi kėtė takim nė vazhdėn e takimeve zgjedhore me pėrfaqėsues tė bashkėsive Kanadeze tė Boshnjakėve, Ukrainasve dhe Somalezėve.
Grupi pėrfaqsues pėrbėhej nga Fisnik Prishtina, Ismet Mirena, Luan Banka, Roland Isaj, Saimir Lolja, Sami Ademi e Visar Xhaferri. Gjatė bashkėbisedimit, Ministrit tė Jashtėm Kanadez iu dorėzua edhe njė letėr-kėrkesė e pėrgatitur me kujdes dhe e bashkėshoqėruar me letrėn shoqėruese tė firmosur nga Kongresmenėt Henri Haid dhe Tom Lantosh dhe dokumentin H.Res.28. Letra e pėrcjellur me kėtė rast Ministrit tė Jashtėm kanadez parashtron kėrkesėn qė edhe Parlamenti Kanadez tė nxjerrė njė Rezolutė tė ngjashme me atė H.Res.28. Nė letrėn e tyre pėrcjellur Qeverisė Kanadese sė pari falenderohet Qeveria Kanadeze, SHBA, NATO e OKB pėr ēka kanė bėrė deri tani pėr ēlirimin e Kosovės dhe rrugėn drejt demokratizimit e statutit pėrfundimtar. Gjithashtu, ata vlerėsuan Qeverinė Kanadeze pėr sistemin shtetėror tė tė drejtave dhe pėrgjegjėsive, atė tė sigurisė, tatimor dhe ambjentit. Mė tej ata kanė arrirė qė me anė tė kėsaj letre tė spjegojnė disa arsye se pse ndodhi dhuna e muajit Mars nė Kosovė, etj.
Ato pohuan se njė Kosovė e qėndrueshme don tė thotė njė Europe Juglindore e qėndrueshme, qė do tė thotė njė Europė e sigurtė, e cila do tė thotė njė Amerikė Veriore e sigurtė. Ato ritheksuan se historia Shqiptare ėshtė njė listė e pafundme e lirisė fetare, e bashkėjetesės, arsimimit, pėrpjekjeve pėr jetėn, e respektit pėr popujt e tjerė dhe kulturėn e tyre, dhe etjes pėr zhvillim. Biles me kėtė rast, u shpreh edhe dėshira qė cilėsitė shtetrore si nė Kanada tė investohen pėr shqiptarėt nė Europėn Juglindore.
Qėllimi i shkollarėve shqiptarė nė Toronto ėshtė qė tė punohet sa mė shumė dhe tė shfrytėzohet ēdo takim me zyrtarėt e lart Kanadezė pėr ndėrkombėtarizmin e ēeshtjes Shqiptare, me pėrparėsi zgjidhjen pėrfundimtare tė ēėshtjes sė Kosovės tani dhe gjetjen e mėnyrave tė frtytdhėnėse pėr zgjidhjen e ēėshtjes kombėtare e cila nuk ėshtė mė vetėm problem i shqiptarėve, por edhe shteteve i shteteve tė mėdha. Nėpėrmjet kėtij aktiviteti Dr. Saimir Lolja , thotė se iu pėrcjell shqiptarėve nė botė mesazhin qė nėpėrmjet shoqatave tė tyre tė punojnė me politikanėt e vendeve ku jetojnė qė parlamentet e tyre tė nxjerrin edhe ata nga njė rezolutė tė ngjashme me H.Res.28 tė Kongresit Amerikan.
Ndėrkohė qė takime tė tilla intensive tė shqiptarve nė disaporė, tė paktėn nė ē'frado nivelin qofshin ato, po e fuqizojnė edhe mė shumė vet rolin dhe pozitėn e shqiptarve nė kėto vende . Ato janė kontribut i madh i ēėshtjes kombėtare nė relacionin vend-lindje - perendeim dhe dėshmojnė formalishtė, se sa i fuqishėm tani ėshtė zėri i shqiptarve nė diasporė .
Prandaj, edhe "Qilimi" i pavarsisė sė Kosovės shtruar nga Kongresmenėt Henri Haid dhe Tom Lantosh patjetėr duhet pėrgėzuar dhe falenderuar, pėrzemėrsisht, pėr punėn qė po bėjnė pėr pamvarėsimin e Kosovės dhe ēeshtjen Shqiptare. Prandaj ėshtė nė tė mirėn e tė gjithė shqiptarve tė shprehin respektin dhe ta mbėshtetin tė gjithė kėtė rrugė tė pamvarėsimit tė Kosovės Tani. Pavarėsia e Kosovės jo vetėm nga shqiptarėt por edhe nga bota e qytetėruar po pranohet si ēelėsi i vetėm i zgjidhjes sė mosmarrėveshjeve ndėretnike nė Europėn Juglindore. Pavarėsia e Kosovės gjykohet si njė zgjidhje e pa diskutueshme, e cila duhet tė njihet sa mė parė nga qėndrat e vendosjes sė kėtyre problemeve, nga Shtetet e Bashkuara tė Amerikės, Kanadaja dhe Bashkimi Europian. Kėta fuqi botėrore tani kanė edhe rastin e shkėlqyer me Kosovėn qė ndėrtojnė paqen nė Europėn JugLindore.
PAJTIMI ME KUSHTEZIMET NDERKOMBETARE
/ NGA NJĖ PJESĖ E SPEKTERIT POLITIK E
INSTITUCIONAL I KOSOVĖS/
Korniza kushtetuse e cila ishte e inponuar nga faktori ndėrkombėtar, pėr faktorin politik shqiptar paraqiti veshtersi duke u ballafaqua me altrenativė tė pushteteve administrative, ligjore dhe kushtetuse tė ushtruar nga vetė nderkombetaret, dhe nė relacione me pushtetin moral tė institucjoneve vendore, tė cilat dulen pas zgjidhjeve tė pėrgjithshme nė Kosovė. Por, duhet tė thuhet vazhdimishtė se me kete dokument nuk u pajtuan njė pjesė e klasės politike dhe intelektuale e Kosovės, duke ju referuar tė metave dhe pasojave tė mundeshme tė mėvonshme pėr ta ushtruar nė tė vertet pushtetin demokratik nga institucjonet e Kosovės, nė kėte periudhė kalimtare me administrim tė pėrkoheshem nderkombetar.
Pas miratimit tė keti dokumenti bazė pėr tu administruar Kosova, filloi tė bėhet e realizuar praktikishtė duke u bėrė zgjidhjet e pėrgjithshme dhe mė von ato tė pushtetit lokal, nga tė cilat dulen institucjonet e para e demokratike, nėn organizim, monitorim dhe mbikqyrje nderkombetare. Institucjoni i parlamentit, institucjoni i presidentit dhe qeveria. Menjėher pas konstituimit tė ketyre tri pushteteve tė dalura nga zgjedhjet demokratike, nė praktik doli se ka pengesa nė marrjen e vendime nė procedura demokratike pa konsultimin apo miratimin e faktorit ndėrkombėtar.
Jo rastesishtė nė kėte dokument eshtė thėn se institucioni i presidentit tė jetė formal e jo vendimmarrės, se nuk duhet qė Kosova tė ketė ministrinė e mbrojtjes, atė tė rendit, tė jashtme, ministrin e drejtesisė gjygjsorin dhe ajo mė kryesorja qė nė kėte dokument mos tė figurojė e drejta e popullit tė Kosovės qė me Referendum tė pėrcaktohet zgjidhja e statutit final tė saj.
Faktori nderkombėtar edhe kėsaj radhe bėri njė testimin faktorit vendor, me miratimin e kėti dokument me imponim pa u pyetur e konsultuar faktori relevant politik i Kosovės. Pajtimi i detyruar i njė pjese tė subjektit politik tė Kosovės me kėte dokument administrativ, populli i Kosovės sot po i pėrjeton pasojat e keti presioni me imponim tė kesajė kornize kushtetuse, e cila e kushtezon duke e koncentruar tėrė pushtetin ekonomik, politik dhe administrativ vetėm pėr nderkombetaret, ndersa pėr vendoret jep vetem pushtet tė ashtuqujtur formal, sa pėr tė kerkuar pėrgjegjėsi pa patur kurrfar kompetenca tė elementeve shtetrore siq kan tė gjitha institucjonet demokratik te dalura nga sistemi zgjidhore edemokratike nė tė gjitha shtetet e Botės se lir. Pushteti i vendorve eshtė vetem fiktiv dhe dekorativ sa pėr t`ia mundesuar sundimin administrativ tė Kosovės nga strukturat nderkombetaret tė istaluara siq janė UNMIK-u dhe KFOR-i.
Ēfarė ndodhi pas tė gjithė kėsaj rrėmuje politike dhe kėtij testimi ndėrkombėtar qė iu bė faktorit politik nė Kosovė, se nė veēanti tri forcave relevante politike, si bashkėdrejtuese nė KPA? Sigurisht qė ndodhi ajo qė nuk ėshtė pritur apo sė paku nuk mund tė ishte e besuar se mund tė ndodhė: se pėrfaqėsuesit e njė spektri politik nga disa forcave relavante politike, lehtazi e dhanė pėlqimin, duke mos e kuptuar gjendejen qė mund tė vije mė vonė pas zgjedhejeve, me kufizimin dhe kushtezime te kompetencave pėr institucjonet e Kosovės . Prandaj me njė letesi tė shtuar u pajtuan me skenaret e keti puqi kushtetues pėr njė popull qė ka njė teritor kompakt dhe me kufit e njohur nderkombetarishtė, qė edhe mė parė kishin njė tė kaluar me rend kushtetues.
Po tė bėhej njė analizė rreth pyetjes se ēfarė mund tė pritej ndryshe nga kjo qė na ndodhi tani nė vazhdimin e kėtij procesi politik nė Kosovė, me prani dhe administrim nga bashksia ndėrkombėtare, duke miratuar njė dokument bazė kushtuar sistemit zgjedhor qė do tė ndertohet nė Kosovėn e pas Luftės, dhe ndertimit tė institucjoneve nga vendoret pėr ushtrimin e pushtetit vetqeverisės e demokratik duke u ndimuar nga nderkombetaret, pa u menduar mir se ēėshtja e pa zgjidhur e Kosovės, do tė ndimohet konkretishtė me zgjidhjen e mundshme pėr ta definuar statusin politik pėr Kosovėn. Mirpo, pa u dhėnė ndonjė version konkret se ēfarė do tė ishte ajo zgjidhje, apo se paku pa u caktuar ndonjė afat kohor se kur do tė ndodhė ajo zgjidhje e mundshme, pėr Kosovėn.
Ēdo veprim i mėtejmė politiko-diplomatik, pas miratimit dhe zbatimit praktik tė keti dokumenti kushtetues, do tė mbetet i kamufluar dhe steril nėse dhe pas tri vitesh ēėshtja e Kosovės mbetet ende nė argjendat e nderkombetarve dhe vendorve qė kerkon zgjidhje konkrete dhe tė menihershme, sepse qdo shtyrje apo zhagitje do tė jetė me pasoja tė pa parashikushme. Gjithashtu qdo tentim i synuar nga nderkombetaret pėr ti ndimuar ambicjet e pushtetit serbė kinse nė emėr tė mbrojtjės se njė pakice, duke i mohuar tė drejtatė shumicėn Shqiptare nė Kosovė, shkakton paqartesi dhe mjegulla politiko-diplomatike qė i serviren fatkeqesishtė qendrave vendosese siq eshtė bashkesija evropjane dhe Kshilli i Sigurimit tė OKB-sė, kėsaj radhe jo pa fajin tonė, dhe gjykoim se ky emisjon i nderkombetarve do tė deshtoi kėsaj radhe nė Kosovė, nese nuk e ndryshon menyrėn e trajtimit dhe komunikimit me vendorėt.
Sidoqoftė miratimi i Kornizės kushtetuse me dekretim tė njėanshėm e subjektiv, pa u konsulltuar nė baza tė gjėra i gjithė spektri politik e intelektual nė Kosovė, dhe sovrani populli i Kosovės , do tė pasojnė hapa tė tjerė tė imponuar pėr ndonjė zgjidhje tė ēėshtjes sė Kosovės si tė pa pranuar e tė pa qėndrueshme, pa u pytur vullneti i popullit nė Kosovė, me njė referendur si forma ma demokratike.
Mė vonė u vertetua se tria pushtetet e dalura nga vota e lir e demokratike e qytetarve tė Kosovės, konform dispozitave nga Koriza kushtetuse, mjerisht nuk kanė mėvetėsi tė ushtrojnė pushtetin qė u takon, sepse mė tepėr pėrdoren si dekor sa pėr ta plotėsuar bashkėpunimin, dhe bashkėqeverisjen e Kosovės, se sa pėr ushtrimin e pushtetit real pėr interesat e pėrgjithshme tė popullit nė Kosovė.
Legjislativi, qė nga fillimet e punės parlamentare, ka hasur nė veshtersi pėr kryemjen e punve dhe detyrave tė veta si nga delegatėt, dhe institucjoni i parlamentit ka hasur nė pengesa ta ushtroi pushtetin e plotė legjislativ dhe ate politik. Nderhyrjet e jashtme nė punėn e parlamentit nuk kan munguar e sidomos nga perfaqesuesit e institucjoneve nderkombetare nė Kosovė, dhe lidhur me procedurat parlamentare dhe veprime tjera konform rendit demokratike.
Nderhyrjet e pa parashikuara mund tė konsiderohen veprimet jo demokratike pėr anulimin e qfardo vendimi, rezullute apo deklarate parlamentare tė miratuar, si dokumente valide tė Kuvendit, dhe mosnenshkrimi i shumicės se ligjeve tė miratuara nga Parlamenti nė procedurė demokratike.
Tė gjithka keto veprime kan shkaktuar mllef dhe indinjatė tek faktori politik, intelektual, dhe te institucjonet legjitime tė Kosovės, dhe paknaqesija mė e madhe eshtė reflektuar kryesishtė te masa e pėrgjithshme e popullit tė Kosovės.
Parlamenti i Kosovės duke e ushtruar mandatin e tijė gjatė kėsaj periudhe, konsideroim se ka qen i kufizuar i imponuar tė bėnė shkelje tė procedurave, me diktate pėr rend dite, mohim i shpeshtė i deputetve pėr tė ngritur qeshtje tė rendesishme pėr dikutim nė seanca plenare, kufizimet me cenzurime, me ngatrrim tė shpeshtė tė kompetencave, me mos lejimet e diktuara qė parlamentaret dhe sencat plenare tė parlamentit pėr tė diskutuar dhe reaguar ndajė shumė qeshtjeve dhe ngjarjeve qė kishte qen pėr obligim tė reagohet, me mos lejim tė ngriten apo tė debatohen disa nisma parlamentare qė janė jetike pėr popullin e Kosovės, dhe shpeshė me papergjegjėson e mjaftuar tė drejtuesit tė seancave parlamentare.
Gjithashtu, janė penguar pėr tu vėnė nė rend dite tolerimi i dualizmit tė tri pushteteve, pushtetit ilegjitim qė e ushtroin strukturat e organizuara paralele nėpėr enklave ku janė koncentruar apo grumbulluar pakica serbe, tė debatohet pėr bisedimet e mujshme dhe platformen e ketyre bisedimeve me Serbinė, pėr formėn e sistemit zgjedhor qė duhet tė vlenė pėr popullin e Kosovės, dhe shumė e shumė dukuri qė ishin tė domosdoshme pėr tu shtruar pėr diskutim nė senca plenare.
Mos pėrgjegjeje tė ftesave tė bėra nga parlamenti drejtuar pėrgjegjėsve nderkombetar ketu nė Kosovė, pėr referim tė disa qeshtjeve nga segmente qė janė tė rezervuara pėr ta e nė veqanti pėr fushen e sigurisė dhe rendit, rrespektivishtė mungesa e koperimit nė bashkqeverisje me nderkombetaret, pėrqka njė mospergjegjesi e mjaftuar sigurishtė se i ka sjellur dhe nė pozita tė veshtira me mundesi tė deshtimeve pėr ta realizuar emisjonin nderkombetar nė Kosovė.
Istitucjoni i Qeverisė i dalur nga njė marraveshtje nga njė koncenzues i imponuar pėr bashkqeverisje, len pėrshtypjen se mbrenda keti institucjoni veproin disa qeveri, sepse shpeshė qdo ministri len pėrshtypjen se ai eshtė Kryeministri se mungon platforma e pėrbashket pėr njė strategji vepruse. Poashtu shifet se edhe ekzekutivi ka fushveprimin e tijė tė kufizuar, i mungoin kompetencat nga shumė segmente dhe fusha tė veprimit. Cila qeveri e ndoni Shteti demokratik, mund tė jetė e kufizuar qė tė mos ketė tė drejtė ta ushtroi funksionin e sajė pėr interesa tė ati populli i cili e ka votuar. Si mund tė ndodhė sot qė nė kėte fazė tė zhvillimeve politike dhe ekonomike tė Kosovės qė qeverija e sajė nuk mund tė e pėrdor buxhetin e vetė pėr ta zhvilluar ekonomin dhe ngritjen e shkallė se zhvillimeve dhe tė standarteve tė familjeve qė po sa janė dalur nga Lufta, me shumė shkatrrime nga mė tė ndryshme dhe me njė ekonomi katastrofale, dhe gjendeje tė mjerushme ekonomike tė shumicės sė familjeve. Dihet se nė Kosovėn e pas luftės ende kemi shumė familje pa strehė dhe mjete tė mjaftuara pėr tė mbijetuar, dhe qeverija e tyre del me suficite tė larta, duke e mos perjashtuar dhe pėrgjegjėsin e tyre pėr leshime tė saja jo vetem nė kete fushė. Kufizimet e ekzekutivit pėr ta zhvilluar dhe avancuar proqesin e privatizimit, apo thėn troq pėrjashtimin e keti institucjoni nga njė zhvillim i tillė ekonomik sepse as njė shoqeri demokratike nuk mund tė zhvillohet ekonomikishtė pa u zbatuar reformat e avancuara ekonomike edhe pėrmes privatizimeve tė pronave shoqerore. Kontrolli i plotė mbi ekonomin e kosovės nga nderkombetaret, me pasoja tė pa parashikushme qė tani po i perjetoin populli i Kosovės nė minimume pėr tė mbijetuar. Pra ky eshtė njė terror ekonomik qė po e perjeton ky popull, tani fatkeqesishtė me pėrgjegjėsin e plotė tė faktorit administrues me Kosovėn nė keto faza kalimtare. Mbyllja e prespektivės pėr shumicėn e popullit tė Kosovės, e aftė pėr punė, pėr tu punsuar.
Institucjoni i presidentit, dihet se ishte njėri nga institucjonet ku me Kornizen kushtetuse mbetet vetem me pushtet simbolik, moral pėr prezentim dekorativ tė Kosovės dhe popullit tė sajė, gjegjesishtė me kompetenca tė kufizuara apo thėn troqė pa kurrfar kompetencashė konform rendit demokratik tė njė shteti juridik.
Mirpo, edhe presidentit pas disa veprimeve tė tija pėr ta ushtruar detyrėn e tijė, siq ishin disa tentime tė veprimeve i eshtė terhjekur vrejtja nga pergjegjėsit e institucjoneve nderkombetare se nuk e ka ate tė drejtė, nga fushė veprimtarija e tijė.
Por, se presidenti i Kosovės mbetet i kenaqur vetem me takime simbolike, me delegacjone tė huaja dhe vendore, se vazhdimishtė kenaqet duke bėrė lutje Kryetarve tė shumė Shteteve duke i uruar pėr festa, i faliminderon vazhdimishtė si shprehi tė zakonshme, pėr lutjet e tyre vazhduse pėr Kosovėn,
dhe si duket knaqesin e veqant e ka kur pėrhere e perserit se tani Kosovės i nevoitet njohja formale, per qka ketė knaqesi deri me sot nuk i`kan prishur as qendrat e vendosjesė apo personalitet nderkombetare se paku puplikishtė. Si duket presidenti i Kosovės mjaftohet qė edhe mė tutje tė vazhdoi tė jetė nė kete detyrė, dhe fare nuk qan hallin e popullit tė Kosovės. Ditė mė parė njėri nga ishė bashkpuntoret e tijė, ishė Kryeministri i Kosovės nė mergim pėr gjatė tė ashtuqujturit pushteti parale, nė paraqitjen e tijė puplike lidhur me aktualitetin qė po e kalon Kosova sot e pėrmend dhe dr.Rugoven se ai nuk ka guxim tė qfaqė ndoni mospajtim apo ta kundershtoi ndoni here institucjonet nderkombetare, UNMIK-un dhe KFOR-in, lidhur me situaten e Kosovės. Nė hapsiren e gjografisė politike qė dr. Rugova sot e udheheqė, vazhdimishtė ka patur dhe ka tė atillė bashkpuntor qė z.Rugova tė lirohet nga vetknaqesija e tijė, te kultivon mbrenda keti trupi politik mendim tė lirė e demokratik, te komunikon me bazen e tijė partijake e mė gjėrė pėr ti kuptuar mė afer hallet e popullit, dhe tani kemi edhe nga udheheqja e lart partijake qė i drejtohen presidentit tė e bėnė kerkesėn pėr njohjen e pamvarsisė pėr Shtetin e Kosovės, me nė fund tė ushtrohet nė menyrė institucionale nė principe dhe procedura diplomatike konform rregullave kushtetuse dhe nė pėrfillje tė dokumenteve nderkombetare.Korniza kushtetuse, dhe miratimi i sajė i pjeserishem nga njė pjesė e subjektit politik nė Kosovė, mungesa e kompetencave pėr institucjonet e Kosovės dhe pengimi apo zhagitja e bartjės sė ketyre kompetencave tek vendoret, vendosja e afatizimeve apo kushteve tė qujtura standartet pėr Kosovėn pėr tu plotesuar deri nė gjysmen e vitit 2005, sjelljet e pa perfillshme dhe shpeshė shantazhuse tė nderkombetarve ndajė institucjoneve tė Kosovės, me njė papergjegjėsi pėr deshtim tė mundeshem tė administrimit nderkombetar pėr Kosovėn, angazhime vazhduse pėr ta nxitur dhe investuar Serbinė dhe pakicėn serbe nė Kosovė, pėr veprime penguse ndajė proqeseve avancuse pėr zgjidhjen definitive tė statusit pėr Kosovėn, dhe logjikishtė del se tė gjitha keto janė burim i mbeshtetjes se paknaqsive tek populli i Kosovės. Nderkombetaret dhe institucjonet vendore duhet tė bėjnė analiza nga paknaqesit e akumulluar pėr pesė vitet e pas luftės qlirimtare, duke marrur mesime tė kontriboin nė permirsimin e raporteve duke krijuar proqese tė reja avancuse pėr ta zgjidhur fillimishtė dhe pa vonesė statusin e Kosovės duke i njohur popullit tė Kosovės deklarimin e tijė pėrmes referendumit, pėr pamvarsi tė Shtetit tė Kosovės
Sylė ARIFI
prill, 2004, Basel
Keshtu, "stafeta" rinore keto dite me formimin e degeve te reja e ēoi
emrin e kesaj organizate edhe ne qytetin veri-lindore te Struges. Struga,
qyteti i vogel i IRJM-FYROM, e cila, njihet per nje popullsi te paster
autoktone shqiptare, nga nje takim me disa te rijne te ketij qyteti ka
njoftuar me ane te nje kumtese enkas per median ne faqen e tyre
elektronike http://www.newalbaniangeneration.com/shqip.html,
ku thone se :"Ne mbledhjen per themelimin e NAG- ashtu siē jane
inicialet e e kesaj organizate nendega Struge, u mbajt me 01.04.2004 ne
Struge, ne prani te Kryetarit NAG per qytetin e Gostivarit z.Xhelil Bajrami,
Nenkryetarit z.Arlind Huseini, dhe Pergjegjesit per Financa z. Armend Ajdari
si dhe aktivisteve te tjere te organizates, ka vendosur te themelohet
nendega NAG-Struge me kryetar dhe anetar te bordit, siē vijon:
Arban Lita- Kryetar, Student 21vjeē, Struge FYRO Macedonia e-mail: arban70@hotmail.com
GSM: +389 70 859-236- Preferon kontakte nepermes postes elektronike.
Qendrim Murtishi- Nenkryetar Student 20vjeē Ladorisht-Struge FYRO Macedonia
e-mail: factor_xus@yahoo.com
GSM: +389 70 501-179- Arieta Veliu- Sekretar Student 20 vjeēe
Struge FYRO Macedonia e-mail: ? GSM: + 389 70 805-867 Dhe Anetar te kryesise:
Largeta Bilali e-mail: ggreta17@hotmail.com
, Blerim Zylali, e-mail: blerimzylali@hotmail.com,
Pleurat Ihani, e-mail: pleurat2@hotmail.com
Ne fund te kumteses dega e re e Struges, thekson se "Me intenca te zgjerimit te anetarsise, mbledhja kaloi ne nje atmosfere te kendshme dhe besojme se kemi zgjedhur te rinj qe gjer ne fund do ta perfaqesojne NAG ne Struge, poashtu zgjodhem edhe perfaqesuesin per studentet prane UT- Blerton Pollozhani, I cili njekohsisht eshte edhe anetar I unionit te studenteve te Univeryitetit te Tetoves.
Shqiptaret
dhe ballkani ne syte e nje profesori norvegjez!
Nga: Gezim MEKULI,
05.04.04, Las Palmas (Gran Kanaria)
Dielli
percellellues i fillimmuajit prill, eshte me se i zakonshem per kete ishull
vullkanvdekur, e te mrekullueshem, turistik te Spanjes. Ne kete udhetim, me
qellime studimi, jemi kater student nga
universiteti i Oslo-s, departamenti per Film, Media dhe Komuniukacion.
Pas
perfundimit te praktikes, sot, per nxenesit e shkolles se mesme norvegjeze, me
kerkesen e profesorit te historise dhe te mediave, z. Magne Jonassen, (pergjegjes
per projektin tone 4 javor) ligjerova mbi shqiptaret dhe fqinjet e tyre sot
!
Njohurite
e thella dhe objektive, te z, prof. Magne Jonassen (56),
per popullin shqiptar me nxiten qe te zhvilloj nje bisede per opinionin
tone ne Kosove e Shqiperi.
Nje
grimce histori per shkollen norvegjeze ne Gran Kanaria
Historia
e shkolles norvegjeze ne Gran Kanaria fillon qe nga viti 1974. Dhe pikerisht ne
kete vit kjo shkolle feston 30 vjetorin e themelimit te saje. Themelues te kesaj
shkolle ishin nje qift norvrgjez: Bashkeshortja vuante nga reumatizmi. Bashkeshorti
ishte mesues. Ne vitin e
pare shkolla u perqendrua ne nje dhome te vogel, dhe kishte, vetem, 13 nxenes.
Shkolla
nuk kishte vend te pershtashem per veprimtari, dhe detyrohej qe te levizte nga
nje vend ne tjetrin. Tek ne vitin 1986, ne Bco. De la verga, ndertohet nje
lokacion, enkas, per shkollen, dhe numri i nxenesve arrine ne 80-te.
Brenda
5-6 vitesh numri i nxenesve, ne kete shkolle u shtua ne shpejtesi, dhe sot, ketu,
ka me shume se 300 nxenes norvegjez. Kjo shkolle ka maksimumin e asaj qe
parashikohet me norma pedagogjike norvegjeze. Ne kete shkolle mesimi zhvillohet
qe nga filloristet (6 vjecar) e gjere tek mesimi i shkolles se mesme.
Shkolla
norvegjeze posedon kopshtin e femijeve dhe klubin per argetim dhe kohe te lire. Per
te rriturit ketu ka oferta te ndryshme. Vecanerisht
terheces jane kurset e mesimit te gjuhes spanjolle dhe kurset per pergaditje te
gjelles se shishme tradicionale spanjolle.
Ana
jone e fucishme eshte klima e nxehte. Asnje shkolle tjeter norvegjeze, qe vepron
jashte mbretrise norvegjeze, nuk mund ti beje konkurence shkolles sone ne Gran
Kanaria, shton z. Magne. Ne kemi plane per te ndertuar nje object te ri
dhe me bashkkohor. Qellimi eshte qe te kemi mbi 450 nxenes.
-
Sa vite keni qe ligjeroni ne kete shkolle?
12
vite. Me pare pata punuar si mesues ne norvegji, per me shume se 16 vite. Por,
paralelisht une, kam punuar edhe si
gazetar dhe nje pjese tjeter redaktor ne radio.
-
Cilen lende ligjeroni?
Une
jam profesor ne shkollen e mesme dhe ligjeroje ne historine e vjeter dhe te re,
ne mediat masive dhe shoqerine civile.
-
Sa nxenes vijojne mesimin ne shkollen norvegjeze ne Gran
Kanaria?
Jane
350 nxenes dhe 45 mesues dhe psikolog norvegjez. Shkolla ka edhe internatin e
saje, me kapacitet prej 70 vende per te rinjet. Ne kete internat qeveria
norvegjeze dergon edhe femije dhe te rinje, te semure nga astma, me qellim
kurimi. Dhe keta mbajne mesimin plotesues ketu.
-
Me kerkesen e juaj, per nxenesit e kesaj shkolle, une
mbajta edhe nje ligjerate mbi qeshtjen e pazgjidhur te Kosoves dhe shqiptaret ne
pergjithesi. Une konstatova se Ju keni njohuri te medha per popullin shqiptar
dhe problemin e Kosoves. Kjo njohuri e juaj mbi shqiptaret eshte fituar vetem
nga mediat apo edhe nga tjera burime?
Nga
te dyjat bashke. Une kam lexuar shume mbi historine e ballkanit kjo me ka
zgjuar interesimin gjdo here. Une kam realizuar radioprograme mbi Jugosllavine e
vjeter, dhe kam shkruar shume reportazhe nga ky vend.
-
Jeni optimist sa i perket ceshtjes se Kosoves?
Une
mendoj, dhe jam i bindur, se shumica e norvegjezeve nuk kane njohuri mbi
problematiken e gjere dhe te veshtire ne te cilen ka kaluar dhe po kalon sot
Ballkani. Une kam takuar dhe personalisht njof shume njerez, vecanerisht, nga
Mali i Zi. Jane njerez shume te kendshem, por posa njeriu futet ne politiken
ballkanike, eshte veshtire te bisedosh me keta. Une nuk shofe ndonje zgjidhje te
shpejte te ceshtjes se Kosoves
Ne planin afatgjate eshte vendimtare qe fucite
e medha te jene te nje fjale dhe bashkpunues rrethe zgjedhjes se ceshtjes se
Kosoves. Por edhe gruppet e tjera etnike duhet te kontribojne ketu. Nuk duhet qe
te kerkohet kontribut, tolerance dhe bashkpunim vetem nga shqiptaret e Kosoves.
Jo, presioni politik dhe ekonomik duhet te jete present edhe per Serbine
Te
tria keto, se bashku, duhet te ndikojne ne zhvillim pozitiv te procesit politik.
Une kam pershtypjen se urrejtja eshte aq e fucishme, sa qe duhet te kalojne
gjenerata te tera derisa te arrihet nje qetesi dhe harmoni ne kete hapsire.
-
Une ketu takova nje nxenes, qe ishte ne vitin e 3-te, e qe
kishte sherbyer ne Kosove, se bashku me forcat nderkombetare te KFOR-it. Ju ka
rrefyer ky nxenes mbi pervojat dhe perjetimet ne Kosove.
Ka qene i lodhur dhe i deprimuar gjate sherbimit ushtarak?
Ai eshte 24 vjecar dhe ka qene ushtar norvegjez i KFOR-it. Ai me ka treguar shume pak per perjetimet e tije ne Kosove. Mirepo ai pajtohet plotesisht me mendimet e mia rrethe problemit te Ballkanit.
- Cfare do te ishte roli i arsimit dhe kultures ne proceste politike te Kosoves?
Eshte
me se e qarte se Kosova duhet te kete oferte me te mire te arsimit dhe kultures.
Ne kete rast Norvegjia mund te ndihmonte ekonomikisht, praktikisht dhe me kuadro
profesionale. Edukimi dhe arsimimi, ndoshta, vecanerisht, ne lenden e historise,
do te ishte nje celes qe do te krijonte nje mirekuptim reciprok, me te gjere e
me te thelle, per problemet historike qe ju ndesheni sot atje.
-
Keni menduar, ndonjehre, qe te vizitoni Kosoven?
Eshte nje vend fantrastik dhe i bukur. Per shume cka me perkujton Norvegjine time. Po te ishte qetesi dhe po te mbretronte paqja ne ate vend, padyshim se do te ishte nje vend shume terheqes per turizmin. Por, une mendoje se eshte heret te flitet per nje turizem masiv sic e ndeshim ketu ne Spanje. Une me deshire do te vizitoja Kosoven e bukur.
-
Keni ndonje keshille se cfare do te qetsonte politikien e
trazuar ballkanike?
Do te duhej qe te rinjet te vetedijesiohen; duke filluar qe ne shkolla, shtepi dhe aktivitetet sportive e kulturore. Kjo do te krijonte nje bazament per te filluar procesin e qetesise. Por kjo, poashtu, do te kerkon kohe te gjate dhe vecanerisht durim jashtezakonisht te madh. Pavaresia e Kosoves, padyshim, do te ishte zgjedhje racionale
-
Zoti Magne ju faleminderit per kohen dhe per mikepritjen!
Mire qofshi, dhe mire se vini herave tjera ketu. Do te jeni i mireseardhur. Edhe dicka, te lutem me dergo nje kopje nga gazeta e juaj ku do te botohet ky artikull, e kam ne qejf gjuhen shqipe
Mediat
dhe Politika
Mediat
dhe monopoli i agjensive tė lajmeve informative
Shkruan:
Gėzim Mekuli*, Oslo
Me
zvillimin shpėrthyes tė mediave nė kėtė fundshekull, dhe ndikimit tė tyre
nė pothuaja tė gjitha fushta e jetės, duket tė ketė ndryshuar skajsshmėrisht
karakteri i formės dhe i shpėrndarjes sė Lajmit; "Lajmi pėr shume
shtepi mediale ėshtė bėrė profit; keshtu pat filluar epoka e mediave qė nga
koherat e vjetra tė informimit. Ai i cili nuk mund tė ofronte informacione tė
shpejta, tė kutpueshme, dhe me qmim tė volitshem, ai nuk mund tė bėnte
"tregti".
Edhe
sot, gara ekonomike eshte duke kercnuar vlerat e informacionit; duke e shnderuar
ate nga ndihmuese/sqaruese ne ate materiale...
Informata
dhe presioni politiko-ekonomik
Pėr
opinionin publik "shiten" dhe parapėlqehen dukshem mė shume ndodhitė, informacionet
dhe tragjeditė spektakulare, se sa informatat dhe lajmet relevante, serioze e tė
rėndėsishme per nje shoqėri.
Lajmi
i cili pėr opinionin publik do tė ishte lajm i "peshės sė dytė apo
tretė", lansohet si njė lajm i rėndėsisė sė "veqant dhe jetik",
duke anashkaluar dhe "harruar" problemet dhe telashet e njė shoqėrie
tė tėrė. Shembull: lajmi i lansuar me pompozitet nga njė zyrtar i Unmik-ut
ne Kosove: "Ja, shiqoni ku ka arritur Kosova sot, ajo ka edhe aeroportin e
tije civil ka edhe internetin...!!! Ky ėshtė njė lajm qė aktualisht pėr
opinionin publik tė Kosovės nuk zgjon aq interesim e "orgazėm shpirtėror",
nė krahasim me tragjedinė kolektive tė tė rinjėve, tragjedi e cila ėshtė
duke u ndėrtuar mbi supet dhe ardhmėrinė e tyre siq jane: papunėsia,
pamundesia materiale per arsim, pasiguria, mungesa e sigurimit shendetesor,
invalidor dhe pensional, jo ardhmėria ...panenshtėtėsia
.!
Kėto
dukuri tė rėnda e tė rėndėsisė jetike, lansohen nė media tona, qėllimisht
"imtėsisht", apo tė themi duke u anashkaluar fare. Kjo menyrė e
lansimit tė lajmeve spektakulare, nga ky lloj i grupit politikk medial nuk
realizohet pa qėllime... Vetėdija e Opinionit publik, (sipas sjelljes sė disa
mediave), lė tė kuptoj se, nė kete pjesė tė rruzullit tokėsor, ka nevoje
pėr intervenime poltike mediale, "riinstalime kulturore dhe risocializime"
Monopoli
i agjensive tė lajmeve informative
Ka
vite qe jetoj ne perendim (RFGjermane dhe Norvegji) dhe ka kohe qe me ka bere
pershtypje transportimi dhe ndertimi i lajmit nga mediat masive. Konkretisht, me
ka provokuar vemendjen lancimi i qeshtjese shqiptare dhe luftes ne Kosove dhe
ndodhive politke qe zhvilloheshin dhe po zhvillohen ne kete vend. Kosova nuk
paraqitej objektivisht. Kosova dhe shqiptaret, edhe sot, nuk reflektohet nga
shume agjensi, profesionalisht, objektivisht dhe shkenctarisht.
Pse
keshtu?
Nga
pamundėsia materiale apo "jopėrshtatshmėria politike", qė secila
shtėpi mediale tė ketė prezent korrenspondentin/en e tijė neper botė,
agjensitė informative tė lajmeve luajnė, pėr mediat, njė rol thelbėsor.
Schneider
dhe Raue dy professor shkencash informatike thonė: "Agjensitė informative
vendosin nė njė masė tė madhe, se cili lajm "guxon" tė shtypet
ose lansohet/shpėrndahet, dhe cilat lajme "nuk guxojnė",
asdhenjehere, tė dėpėrtojn, te behen publike e tė ngulitėn nė vetėdijen e
shumicės sė opinionit publik"!
Institucionet
dhe politikat shqiptare ne Kosovė nuk e kane tė themeluar agjensine kombetare
informative. Ajo ėshtė duke u zevendesuar nga disa gazetar dhe
"specialist mediash", kombetar e ndėrkombėtar. Nė mungesė tė mos
njohjes sė mentalitetit dhe aspiratave tė kėtije populli, dhe nivelit arsimor
tė tij, kėta "specialist mediash" nė menyrė jo tė kėnaqshme dhe
shpesh manipuluese e bėjne keq-informimin e opinionit publik. Shembull: Rasti i
fundit eshte se si UNMIK-u, dhe mediat qe ai i ka nene kontroll, desinformoj
opinionin publik kombetar e nderkombetar, ne rastin e protestave te shqiptareve
ne Kosove. Ku fillimisht u tha per 31 te vrare e se fundu e zbriti kete numer ne
21!!!
E
ne anene tjeter per mediat ala UNMIK konsiderohet e papranushme dhe
joprofesionale nėse behet llartėsimi dhe hyjnizimi i pavarėsisė, kėnges,
kulturės dhe identitetit kombėtar...!
Disa
media shqiptare ne Kosovė, nuk kane guxim (apo edhe nuk u lejohet) qė nė
menyrė objektive dhe tė pavarur tė kritikohet, te debatohet dhe tė
monitorizohet rrjedha dhe proceset e politikave ekonomike, sociale e kombetare
ne hapsirat shqiptare!!! Dėshirohet qė mediat tė pėrkthejnė dhe citojnė,
besnikėrisht e masovikisht, agjensit informative qė ligjdhėnėsi/zbatuesi i
preferon.
Njė
ofertė e madhe e "pakontrrolluar" lajmesh rrjedhė sot neper bote nga
agjensite informative nderkombetare: Shembull: dpa furnizon kėto media me mbi
600 lajme e inormata ne dite, Reuters 450, AP 250, AFP 200, ddp/ADN mbi 300. Dhe
dhe kėshtu gjdo ditė lansohet nga njė "libėr enciklopedik" lajmesh
e informatash me mbi 1300 faqe... Dhe kėto vetėm nga 5 agjensitė mė tė mėdha
nė botė. Temat e mėdha dhe tė rėndesishme shpeshė shofin dritėn vonė nė
opinionin publik. Shumė tragjedi, probleme, kombe e shtete shkrihen dhe
harrohen nga grumbulli i madh i kėtyre lajmeve. Dy tė tretat e
informacioneve, (pra lajmit) lindin dhe lansohen (direkt ose indirekt) nga SHBA
dhe Europa perendimore.
Mė
shume se dy tė tretat e gazetarėve tė ketyre agjensive informative janė
shtetas amerikan ose europianoperėndimor. DHE KETA SHOFIN BOTĖN ME SYTĖ E
TYRE.
Shume forca relevante si
ato politike dhe ekonomike kėrkojn nga mediat mbėshtetje pėr perforcimin dhe
sigurimin e pozitave tė tyre. Ato shpeshherė edhe bejne marveshje tė fshefura
pėr "mos sulm" medial. Nėse kėto media ndonjėher nuk pėrkrahin
dhe lansojnė besnikėrsiht idetė dhe planet e kėtyre forcave partiake/ekonomike/politike,
"traktati i mos sulmit medial" do tė jetė i pavlefshem; nga politika
ne pushtet do tė pasonin sanksionet: Mund tė jetė nė form letrave,
telegrameve, thirjeve telefonike, peticioneve, dėnimeve materiale, e deri edhe
tė kėrcnimet dhe mbyllja e medias. Ky
lloj sulmi politik mund tė jetė organizim i centralizuar dhe/ose lokal.
Mediat
masive nė demokracine pėrėndimore nė shiqim tė par duken se janė duke
vepruar dhe janė tė ndėrtuara nė njė liri dhe pavarėsi tė plot tė
shtypit, por sipas Chomskys dhe Postamans edhe nė kėto vende bota e mediave ėshtė
e kėrcnuar nga totalitarizmi, presioni ekonomik e politik, censura dhe
propaganda.
Po
si mbijeton media shqiptare? Ėshtė e dhunuar dhe e pėrndjekur kjo nga
politika partiake, dhe shteti? Nėse jo nga partia e shteit, nga ekonomia? Janė
kėto pyetje tė "vogla" pėr opinionin tonė, por pyetje qė kėrkojnė
pergjigje shkencore tė mėdha nga sociologėt, filozofet, psikologėt,
antropologėt, profesor tė shkencave tė komunikacionit...etj. Sa me parė
aq mė mirė!
*Autori
vazhdon studimet pasdiplomike ne shkencat e Mediave, Filmit dhe Komunikacionit
ne Universitetin e Oslos, Norvegji.
Muaj
mars ishte muaj i shperthimit tė pakėnaqėsive gjithėpopullore nė Kosovė,
me elemente sociale, ekonomike, psikologjike dhe sė fundi me parashtrim tė kerkesave
politike, tani qė burimin e kan nė pakėnaqėsit e popullit tė Kosovės me rrjedhen e proēeseve politike qė po i kalon Kosova
edhe pas 5 vitesh nga Lufta Ēlirimtare. Basel,
29.03.04
Me 17 dhe 18 marsė, e gjithė Kosova vrullshėm dhe pa parashikime u pėrfshi
nga njė demostrim gjithė popullor, duke qfaqur njė deshprim me shumqka qė
eshtė duke ndodhur nė Kosovė dhe me Kosovėn, dhe kjo revollt kryesishtė e
drejtuar ndajė shumė skenareve qė e kan bllokuar sistemin e funksionimit
nga shumė fusha, deri nė krijimin e njė statuskohe qė nuk mund ta duron
populli i Kosovės.Themi
se pas 5 vitesh nga lufta qlirimtare, kjo ishte revollta mė e fuqishme e
shprehur nga i gjithė populli i Kosovės, e cila gati i mori pėrmasat e njė
kryengritje, sepse nė fund doli mesazhi i kesaj proteste me paknaqesin e
madhe tė krijuar nga gjendja e rėnd,
me pėrgjegjėsin e faktorit
nderkombetar, nga
bllokimi i funksionimit tė
institucjoneve vendore.Eshtė
shumė indikative dhe pėr studim tė gjithashėm qė nė aspektin kohorė dhe
ate teritorijal e gjeti shtrirjen e vetė kjo protestė. E gjithė hapsira e
Kosovės nga shumica e qyteteve dhe fshatrave u pėrfshi nė pasditen 17
marsit nga demostrime duke kerkuar prishjen e status kohes, me kerkesa tė mėtejme
pėr ndėrrim tė strategjisė pėr njė funksionim mė tė drejtė dhe tė
avancuar pėr ta permirsuar jo vetem jetėn e pėrgjithshme ekonomike po dhe
ate politike pėr popullin e Kosovės, dhe kjo e gjitha e drejtuar ndajė
faktorit nderkombetar me pėrgjegjėsi tė plota pėr ta administruar kosovėn
nė kėte fazė kalimtare, dhe me ndryshimin e veprimeve duke kerkuar
dinamizem dhe politikė akive tė institucjoneve vendore.
Sigurishtė
se nė revollta e tilla gjithėpopullore, ka patur padyshim dhe elemente dhune
qė i kan konvenuar dikujtė nė prishjen e imazhit tė tyre si tėrsi.
Shpejetsija e tyre si nė aspektin kohor dhe hapsinor logjikishtė mund
tė jenė e kuptuara nga mendejet
e shendosha politike dhe intelektuale. Por tentim i prishjės imazhit dhe
mesazhit tė ketyre protestave nga disa dashakeqinjė
nuk munguar fatkeqesishtė nga
njė pjesė e subjektit politik nė Kosovė, me tentim tė deformimit tė
karakterit dhe synimeve tė kėsaj revolte demostruse tė shprehur nga populli
i Kosovės, eshtė i pa qartė dhe kontraproduktiv, njė qendrim dhe vlersim i
tillė jo i drejtė. Ndersa, faktorit nderkombetar pa u leshuar nė vlersime
reale tė protestave si kategori civilizuse pėr qdo popull dhe analizimin e
kerkesave qė dolen si mesazhe pėr nderkombetaret, u leshuan nė
keqinterpretimin e tyre duke u bazuar vetem nė disa elemente dhune qė pa
dyshim ishin qfaqur dhe nuk janė nė tė miren e kėsaj revolte, por synim i
faktorit nderkombetar me ket rastė eshtė
pėr ta arsyetuar pėrgjegjėsin e vetė nė segmentet e sigurisė, dhe
papėrgjegjėsin e tyre nė rrafshin politik e diplomatik pėr proqeset
politike qė po i kalon Kosova. Sigurishtė po ky faktor eshtė duke u munduar
me qdo kushtė qė kėte pėrgjegjesi ta barti dikun tjetėr duke e qfajsuar
veten dhe apriori duke e fajsuar faktorin politik vendor, dhe z.Sollana shkon
edhe mė larg duke e fajsuar popullin Shqiptar nė Kosovė, APSURD I LLOT TĖ
VETĖ.Kishte
shumė nga nderkombetaret nė takime enkasė me rastin e vlesimit tė kėtyre
protestave duke filluar qė nga takimi i mbledhjės se kshillit tė sigurimit
tė OKB-sė, qė thoni se mos zgjidhja e statusit pėr Kosovėn dhe zgjatja e
pa kufishme pėr keto qeshtje politike mund tė jetė dhe motiv dhe shkaku
kryesore qė e arsyeton kėte proqes demostrativ tė njė populli.Nė
favorė tė kėsaj platfome e lan pėrshtypjetė sidomos diskutimet e ministrit
tė jshtem tė Gjermonisė, perfaqesuesit tė Shqipėrisė dhe disa diplomatve
tjerė tė akredituar pranė OKB-sė.
Sidomosė, z.Riqard Hollbruk i cili e dha njė mesazh tė qartė pėr
revollten e akumulluar tė popullit tė Kosovės, dhe pergjegjėsin pėr
shkaqet dhe motivet e kėsaj proteste ia tha troq faktorin nderkombetar se nuk
eshtė serioz nė zgjidhjen e qeshtjės sė Kosovės, edhe pas shumė vitesh
nga Lufta. Prandaj, dhe apeloi se faktori nderkombėtar qė sa mė parė ta
vendos qeshtjen e statusit pėr Kosovėn, pėr ta kryer me sukses emisjoni e
tyre pėr Kosovė. Poashtu, bashkesija
evropjane kishte qendrim dhe vlersim kritik sa i pėrket disa elementeve jo tė
mira qė kan ndodhur nė kuadėr tė ketyre protestave duke i gjykaur po lente
pershtypjen se diqka duhet me ndermarrur duke ndryshuar nė orjentimin e njė
politike mė tė avancuar pėr ta ndimuar zgjidhjen e qeshtjės sė Kosovės.
Sidomos tė pa pranushme janė disa elemente dhunė tė bėra sidomosė ndajė
elementeve tė sigurisė UNMIK-ut
dhe KFORI-it dhe demtimet e pasurisė private dhe tė atyre me elemente etnike,
fetare dhe kulturale pamvarsishtė nga pakicat e tronditura me ket rast.
Sidoqoftė elementet e dhunės janė tė pa pranushme, duke i konsideruar si tė
demshme, kunder humanitet njerzor dhe karakterizohen si jo civilizuse, por
sidoqoftė protestat duhet tė vlersohen si tėrsi dhe kryesishtė duht tė
flitet mė shumė pėr shkaqet dhe motivet e tyre, dhe mesazhin e dalur nga
kjo revoltė.
Eshtė e sigurt se fillimi i kėsaj revollte eshtė nxitur nga mbytja e tre femive nė
qytetin e Mitrovicės, siq eshtė konfirmuar boterishtė, dhe nga femija i shpetuar i cili eshtė intevestuar nga disa
televizjone vendore dhe nderkombetare, si deshmitari okular nė vendin e
ngjarjes tragjike ku janė mbytur femijėt Shqiptar nga disa indivd kriminel
serbė. Natyrshem ky ishte si shkaku i ndezjės sė shkendisė sė parė pėr
tu filluar kjo protestė popullore, anė e mabanė Kosovės, dhe ka mjaftuar
ky akt barbarė qė populli i Kosovės i shtyrė nga shumė e shumė shkaqe tjera tė grumbulluara, me motive politike sidomosė
nga gjendeja e krijuar nė Kosovė. Janė lojratė e skenuara nga
nderkombetaret me lejimin e tri pushteteve nė Kosovė, duke ju mundesuar
krijimin e enklava dhe vazhdim tė enklavizimeve tjera tė
qyteteve dhe fshatrave tė Kosovės, nga pakica serbe, dhe vazhdimin e
politikave tė qarta pėr ndarjen e qytetit tė Mitrovicės tani jo vetėm
ndarje faktike por edhe juridike me ndimen e nderkombetarve. Kercnimet e kohėpaskoheshme
tė pushtetit serbė duke mos u kenaqur me agresionin kushtetues ndaj Kosovės
por duke quar mesazhe tė njėpasnjishme pėr tu kthyer ushtrija dhe policija
serbe nė Kosovė, dhe se fundi pėr kantonizim apo ndarjėn e teritorit tė
Kosovės. Tė gjitha keto pretendime serbe pėr Kosovėn nuk janė shumė
deshpruse pėr popullin e Kosovės, por zhgenjyse janė qendrimet e diplomacisė
nderkombetare pėr ta ndimuar ketė ambicje tė qfrenuar serbe. Tė
gjitha keto veprime tė bėra janė organizuar nga njė skenar ugurzi pėr
keto hapsira ballkanike, dhe janė tė ndimuara nė heshtje nga njė pasivitet
jo i kuptuar nga njė pjesė e
subjektit politik vendor dhe
mungesa e kompetencave pėr institucjionet e Kosovės.
Tė
ndimuara aktivishtė nė realizimin e ketyre skemave tė shemtuara nga
pushteti serbė qė ushtrohet nė enklava e tyre nė Kosovė ku vlejnė ligjet
dhe kushtetuta serbe, me tė gjitha segmentet e fushverimeve shtetrore, qė
lejohen nga nderkombetaret edhe sot e kėsaj dite, pėr kunder premtimeve se nė
Kosovė duhet tė funksionoi vetem njė pushtet ky i administrimit
nderkombetar."
Situatat e krijuara pasprotestes,
kandryshim raportėsh jo
vetem nė mes tė vendorve por dhe nė relacjion me institucjonet
nderkombetare tė instaluara nė Kosovė, dhe tė atyre takimeve ndekombetar
qofshin ato nga instancat mė tė larta e deri tek paraqitjet puplike tė
emisarve dhe dipolmatve ndekombetar, me njė theks tė veqant tė ushtrohet
presion tek vendoret. Faktori
politik i Kosovės tani eshtė
para disa pėrgjegjėsive pėr
ndodhjen e ketyre revolltave, por pėr mosfunksionim aktiv dhe dinamik tė
institucjoneve tė Kosovės, si p.sh. se kushė e pengoi Parlamentin e Kosovės
ta shpallė Pamvarsin e Kosovės kushė e pengon faktorin politik dhe
institucjonet e Kosovės tė ketė provuar
tė i imponohet faktorit nderkombetar me ndoni bllokim apo ngrirje tė
raportesh, deri nė rrespektimin e institucjoneve tė Kosovės, kushė i
pengon mė tutje faktorin politik dhe institucjonet tona qė tė
bashkveproin duke e hartuar njė strategji politike dalse nga kjo
gjendeje statike, dhe Pėrse
disa nga institucjonet tona mė konkretishtė prisit e tyre, me njė
vetkanqesi deklaroin para
opinjonit vendor dhe nderkombetar se nė Kosovė eshtė gjdo gjė nė rregull,
pa paraqitur kurrfar problemeshė, dhe vetem duke faliminderuar tė tjeretė
pa e rrespektuar gjendejen reale tė krijuar nė vend dhe shkeputje totale me
jetėn e perditeshėm tė popullit nė Kosovės. Zaten, njėra pjesė e keti
faktori vazhdon tė jetė nė pozitat e tyre tė mė parshme, pa gjykuar se
Kosova dhe populli i sajė nuk ndimohet vetem me fjalė tė mira, pa sakrifica
qofshin ato ndoni here edhe personale. Prandaj, pėr kete qeshtje mund tė i
ipet tė drejtė bashkesisė nderkombetare atehere ku bėn vrejteje nė adresė
tė kreut politik dhe institucional lidhur me ushtrimin e pushtetit moral qė
e kan keto institucjone tė votuara nga ky populli i revoltuar apo vall nuk e
ka merituar ky elektorat qė tė i drejtohet udheheqeja e sajė, qoftė dhe nė
protesta sepse nga ndoni here duhet ta ndashė jo vetėm tė miren por dhe tė
rrezikoshė pėr popullin tėnd. Pėrkrahje
mori i vetmi dr.Bajram Rexhepi Kryeminister i cili se bashku me disa ministra
e ushtroi pėrgjegjėsin e tija nė rrafshin moral duke dalur nė mesin e
protestuseve pamvarsishtė rrezikut qė mund tė i jetė kercnuar, por ai
pranoi qė se paku para popullit ta arsyeton marrjen dhe ushtrimin e pushtetit,
nga vota e lirė e demokratike.
Eshtė
letė tė foleshė vetem fjalė tė mdhaja para popullit por ndoni here
paraqitet nevoja qė mandatin ta arsyetoshė, nga qfardo rrethana. Eshtė
hipokrizi tė kerkosh nga tė tjerėt pergjegjėsi kur vetė je i pa pėrgjegjėshem.
Tė
gjith ata vlersues tė kėsaj ngjarje tė madhe tė ndodhur nė kėte mars,
qofshin ata udheheqes politik, institucional dhe pėrfaqesues tė shoqerisė
civile, njė ditė do tė binden pėr gjykimit e tyre dhe vlersimet pėr
revollten e ndodhur, qofshin ato nė kontest negativ qė mjerishtė nuk kan
munguar, dhe ty atyre pozitive qė i kan pėrmbajtur duke i vequar vetem ato
elemente dhunė, qė nuk kan qenė sigurishtė synim i protestets, por
revollta ka patur tė vetmin synim se status koh pėr Kosovėn tė
prishet, se protesta tė ketė ndikim vendimtarė nė ndryshimin e
raporteve nė mes tė vendorve dhe nderkombetarve, se pas kėsaj proteste
sigurishtė janė bindur apo do tė binden pashmangshem nderkombetaret se
strategjija e tyre pėr ta zgjidhur qeshtjen e poullit tė Kosovės do tė
ndryshoi nė drejtim tė avancimit pėr tu shpejtuar vendosja e statusit
politik pėr Kosovėn, sepse njė popull pas njė rezistenca shumė vjeqare nė
rrafshin politike qė nga dhjetra e dhjetra vitesh dhe pas njė luftė
qlirimtare e organizuar dhe e bėrė nga UQK-ja e ndimuar nga faktori nderkombetar, nuk mund tė jetė i pa shpresė,
si nė geto dhe tė i mohet e drejta e tijė pėr ta deklaruar dhe konfirmuar
vullnetin e tijė legjitim pėr pamvarsi dhe intergrime kombetare.
SYLĖ
ARIFI
*Autori vazhdon studimet pasdiplomike nė shkencat e Mediave, Filmit dhe Komunikacionit nė Universitetin e Oslos, Norvegji
GJENERATA E RE SHQIPTARE
DEMONSTRATĖ PAQĖSORE PARA SHTĖPISĖ SĖ BARDHĖ NĖ WASHINGTON,
DC
Apel : Te gjitha mediave elektronike dhe te shkruara ne Kosove
Ngjarjet e
fundit ne Kosove shkaktuan plage ne shpirterat e gjithe shqiptarve, jo vetem ne
Kosove.
Ato dite dhe nate ishin te mbushura plote ankth per ate se ēka do te
ndodhe me fatin e Kosoves.
E gjithe kjo dukej si nje enderr e keqe, athua
agjenturat e huaja antishqiptare, ashtu si u identifikuan kohe me pare, arriten
me kaq lehtesi te prishin imazhin e Kosoves per nje kohe kaq te shkurte.
Shqiptaret e Kosoves edhe ne te kaluaren, edhe sot edhe gjere ne amshim nuk mund
te jene armiq te Forcave te Koalicionit dhe Bashkesise Nderkombetare. Shqiptaret
e Kosoves jane kunder tendencave dhe qarqeve sekrete te ndryshme antishqiptare
qe veprojne ne Kosove.
Ju kisha lute qe ne kete faze akute, pas ngjarjeve
tragjike ne Kosove, te angazhoheni dhe kontribuoni edhe me teper me punen Tuaj
ne qetesimin e situates se krijuar.
Mendoj se eshte e nevojshme qe ne emisionet
e juaja si ne radio,televizion dhe media tjera, te zhvillohet nje debat i
drejtperdrejte me qytetare, nga disa qendra te Kosoves, ku do te degjohet dhe
opininoni i tyre.
Ata njerez te zgjedhur nga qendra te ndryshme te Kosoves te
jene mundesisht apartiak, te strukturave moshore dhe profesioneve te ndryshme,
te respektuar dhe te njohur nga rrethi ku jetojne dhe veprojne.
Ne kontakt
emisionet e tilla shpresoj te degjohet zeri i se vertetes dhe i arsyes nga te
gjitha shtresat e popullates kosovare.
Emisonet e tilla me qytetaret e Kosoves,
kishin per te zgjuar interesim te jashtezakonshem dhe si te tilla do te
kontribuonin shume ne krijmin e opinioneve pozitive ne rrjedhat dhe perpsektiven
e shoqerise kosovare.
Dr.Besnik R. Bardhi
Gjakove,22.03.2004
Bashkejetesa drejtperdrejte
E enjte, 18 mars, 2004
Rasti tragjik i ndodhur ne fshatin Qaber,ku
humben jeten dhe u zhduken femijet shqiptare ne valet e terbuara te lumit Iber,
padyshim tregon shembullin tipik dhe perspektiven e zymte te bashkjeteses se
shqiptarve dhe serbve.
Shqiptaret e kan te qarte, per njeqind vite radhazi se si
mund te (mos)jetohet me serbe.
Eksperimenti i bashkejeteses ne kohen e Titos, i
pagezuar Vellazerim -Bashkim, edhe pas 50 viteve deshtoj ne menyre te turpshme
dhe gjeneroj ne luftera te pergjakshme ne Ballkan, te rralla ne rruzullin
tokesor per nga intensiteti i dhunes dhe pa njerezija.
Ajo ēka brengos me se
shumti eshte fakti se i njejti eksperiment serish iu imponohet shqiptarve edhe
pas asaj kasaphane qe ndodhi ne Kosove ne vitet 1998 dhe 1999.
Nuk thuhet kote: Historia mesohet qe te mos perseritet. Ne krahasim me rastet e vrasjeve dhe
plagosjeve te serbeve, ku prejudikohen kryesit e veprave dhe pa fakte menjehere
akuzohet pala shqiptare, ne rastin e tragjedise se femijeve ne fshatin Qaber, ka
edhe nje fat nga se njeri nga femijet mbijetoj kete tmerr dhe deshmoi qarte kush
eshte dhe nga ka ardhe krimineli .
Mbreme te gjitha familjet kosovare paten rastin te shofin drejteperdrejte ne ekranet televizive rezultatin e bashkjeteses
( lexo: vellazerim - bashkimin ), pikerisht nga vendi i ngjarjes.
Dr.Besnik
Bardhi Gjakove,18.03.2004
Atentat ndaj Kosovės
Dr.Besnik Bardhi, Gjakovė
Sulmi i cili u bė sot nė orėt e hershme tė mėngjesit
ndaj instituconit mė tė lartė tė Kosovės, nė fakt ėshtė sulm ndaj Kosovės
dhe popullit tė sajė. Dy ditė pas dhėnjės sė deklaratės shqetėsuese tė
Presidentit Rugova, se qarqe tė ndryshme nga shtetet fqinje po tentojnė tė bėjnė
destabilizimin e Kosovės, ndodhi atentati mbi Kosovėn.
Kush ėshtė i
interesuar tė bėjė destabilizimin e Kosovės , qė moti ėshtė shumė e qartė.
Tė kota janė tė gjitha tentativat qė tė bėhet bllokimi i proqesit tė mėvetėsisė
sė Kosovės. Pėrpelitjet nervoze qė bėhen kohėve tė fundit nga qarqet
antishqiptare pėr tė parandaluar realizimin e statusit final tė Kosovės, janė
shenja alarmante qė ne nuk duhet humbur vigjilencėn dhe kujdesin e shtuar ndaj
kėtyre lėvizjeve. Populli shqiptarė nė Kosovė shumė shtrenjtė pagoj
haraqin pėr liri, u deshėn mė shumė se njėqind vite dhe shumė luftėra tė
pėrgjakshme kundėr okupatorėve sllavė.
Kthim prapa nuk ka.
Tani ėshtė
momenti final qė tė bashkohemi tok tė gjithė shqiptarėt pa dallim pėrkatėsie
politike, fetare dhe grupacioni.
Si veteran nė aktivitetet atėdhetare, e
aktualisht apartiak dhe si qytetar i kėtij vendi, bėjė apel tek tė gjitha
partitė, insitucionet dhe mbarė populli shqiptarė, tė bashkohen si kurr mė
pare, nė njė front unik ashtu qė amanetin qė na e lanė luftėtarėt e rėnė
pėr liri, gjatė gjitha luftėrave, ta bėjnė realitet.
Dr.Besnik Bardhi,
Gjakovė
BAROMETRI
DIPLOMATIK
7
mars,
2004
Prof.Dr.
MEHDI HYSENI
SHKELMIMI
PAVARĖSISĖ SĖ KOSOVĖS
Ska dyshim se fillimi i dialogimit tė grupeve tė interesit, tė ashtuquajtura tekniko-ekonomike serbo-shqiptar nė Prishtinė, mė 3 mars 2004, ėshtė njė shkelm i rrezikshėm, dhe me pasoja tė paparashikuara pėr ardhmėrinė e statusit pėrfundimtar tė Kosovės. Lind pyetja pse kjo formulė dialogimi e ashtuquajtur grupe punuese pėr standardet e Kosovės, ėshtė pėrgatitur dhe rezervuar si hap i parė, nė mėnyrė qė mėpastaj (domethėnė nė njė intereval kohe tė padefinuar), tė hyhet papengesa nė temėn e zgjidhjes sė statusit pėrfundimtar tė Kosovės? Sepse kjo metodologji e zgjidhjes sė konflikteve ndėrkombėtare (kėtė ēasje me tė drejtė mund ta quajmė me dimensione ndėrkombėtare ngase ēėshtja e Kosovės ėshtė ndėrkombėtarizuar qė nga Konferenca e Rambujesė nė Paris, mė 18 shkurt 1999, i rezervon tė drejtėn vendore dhe atė ndėrkombėtare SMZ-sė, nė mėnyrė qė nesėr tė marrė pjesė direkte (si partner i barabartė) sė bashku me palėn shqiptare nė zgjidhjen e statusit tė Kosovės. Me njė fjalė, epilogu i kėtij dialogu tė filluar serbo-shqiptar, do tė rezultojė me hartimin e njė platforme politike tė njėsuar dhe tė harmonizuar nga tė dy palėt e theksuara nėn mbikėqyrjen dhe miratimin e faktorit ndėrkombėtar, e cila do tė shėrbejė si bazėnisje pėr zgjidhjen e problemit tė Kosovės, domethėnė me pėlqimin e dyanshėm, ashtu si po kėrkon Serbia nga bashkėsia ndėrkombėtare. Kjo ėshtė esenca e organizimit dhe e zhvillimit tė dialogut pėr standardet e Kosovės nga ana e grupeve tė interesit, tė palėve nė konflikt, e jo kurrfarė muhabeti pėr zgjidhjen e problemeve teknike dhe ekonomike tė cilat qėndrojnė pezull midis Kosovės dhe SMZ-sė. Pra, deklaratat e kėtilla si nga politika zyrtare serbo-shqiptare (Beograd-Prishtinė), ashtu edhe nga instancat politike paqėsore ndėrkombėtare tė UNMIK-ut, janė vetėm me syzhe tė qėlluar tė pėrrallave tė bukura multietnike transicionale pėr ti vėrė nė gjumė ēapkenėt e lazdruar
Tanimė, tė gjithė e kemi tė qartė faktin se Ushtria Ēlirimtare e Kosovės (UĒK) i ka meritat kryesore dhe tė padiskutueshme pėr ndėrkombėtarizimin e ēėshtjes sė Kosovės, e jo asnjė politikė e djeshme apo e sotme zyrtare shqiptare, e cila sot ėshtė nė pushtet ose jashtė pushteti nė Kosovė. Mirėpo, praktika katėrvjeēare (qershor 1999-mars 2004) e elitės politike shqiptare nė Kosovė, me tė gjitha veprimet e saj tė deritashme qoftė diplomatike, qoftė politike e ka injoruar kėtė faktor vendimtar tė ndryshimit tė faqes sė historisė sė Kosovės si nė kuptimin e politikės sė brendshme nė relacionet ndėrballkanike, ashtu edhe tė asaj ndėrkombėtare.
Ky diskurs i politikės sė paekulibruar ndaj faktorit ushtarak(UĒK) shqiptar, (me vetėdije dhe pavetėdije) ėshtė duke rrezikuar sheshit standardet e ndėrkombėtarzimit tė ēėshtjes sė Kosovės. Kėtė defaktorizim dhe defensivė tė politikės shqiptare, ndėr tė tjera, e provojnė edhe aplikimi dhe miratimi i tė ashtuquajturave standarde teknike pėr Kosovėn, tė cilat janė patentuar dhe inicuar qe katėr vjet rradhazi nga Serbia me nė nė krye Kishėn Ortodokėse Serbe(KOS-in), e jo nga bashkėsia ndėrkombėtare, e cila nė mėnyrė naive fajėsohet pėr vėnien nė jetė tė standardeve tė theksuara serbe dhe proserbe.Me njė fjalė, standardet teknike pėr Kosovėn janė pjellė difrekte dhe indirekte e raporteve antishqiptare tė politikės dhe tė propagandės tė KOS-it nė Kosovė me nė krye peshkopin e saj, Artmenije Radosavleviqin. Nė saje tė raporteve tė rreme dhe tė inskenuara pėr shkeljen e tė drejtave tė njeriut minoritetit serb nė Kosovė, qarqet zyrtare tė politikės sė Beogradit me nė krye eksponentėt e saj shovinistė dhe antidemokratė, Nebojsha Ēoviq, Vladan Batiq, vladika Artmeije e tė tjerė, arritėn, qė tė riaktualizojnė Platformėn politike(sipas skemės raciste dhe antisemitiste tė Memorandumit tė Akademisė sė Shkencave dhe tė Arteve tė Serbisė, mė 1986) tė regjimit ēetniko-fashist tė Slobodan Milosheviqit, qė nė radhė tė parė kishte pėr qėllim kompremtimin dhe denoncimin e luftės sė drejtė ēlirimtare dhe antikoloniale tė UĒK-sė, si dhe tė politikės aktuale shqiptare dhe tė politikės paqėsore tė bashkėsisė ndėrkombėtare nė Kosovė.
Si
pasojė e indiferencės sė politikės
dhe diplomacisė shqiptare nė Ballkan,(pas vėnies sė Kosovės nėn
administrimin paqėsor ndėrkombėtar tė UNMIK-ut dhe tė KFOR-it) Serbia ia
arrti, qė ta kthejė gėzofin sipas motit, nė radhė tė parė, duke
shfrytėzuar dobėsitė dhe koncesionet e politikės sė jashtme tė Shqipėrisė
sė regjimit tė Fatos Nanos. Sė pari, nė planin ndėrkombėtar e fitoi
simpatinė dhe mbėshtetjen e parezervė tė Shqipėrisė, e cila ndėr shtetet
e para nė Evropė, dhe nė botė, u angazhua qė Serbia ( e cila per shkaqe tė
politikės dhe agresioneve tė saj pushtuese kundėr Kroacisė, Bosnjės dhe
Kosovės ishte izoluar nga bashkėsia ndėrkombėtare pothuajse njė dekadė tė
plotė. Mirėpo, as politika e jashtme e as diplomacia zyrtare e Tiranės nuk
dijti, as nuk deshi, qė nė favorin e saj, ta kapitalizonte njė epėrsi tė kėtillė
tė diplomacisė nė instancat e bashkėsisė ndėrkombėtare) pa asnjė
therrė nė kėmbė, tė rikthehej nė institucionet dhe nė organizatat ndėrkombėtare
(OKB, OSBE, Pakti i Stabilitetit pėr shtetet e Evropės Juglindore etj.).Sė
dyti, pa u zgjidhur statusi pėrfundimtar i Kosovės, dhe pa u zgjidhur ama asnjė
problem tjetėr i shqiptarėve tė kolonizuar nė Ballkan (nė Greqi, nė Serbi,
nė Mal tė Zi, dhe nė FYROM)Shqipėria e Fatos Nanos rivendosi marrėdhėnie
diplomatike me Beogradin, si dhe i sforcoi nė shkallė edhe mė tė lartė marrėdhėniet
ndėrshtetėrore me vendet kolonialiste sllave fqinje.
Nga
njė pozicionim i kėtillė i gabuar dhe krejtėsisht iracional i
diplomacisė dhe i politikės sė jashtme tė pushtetit shtetėror tė Fatos
Nanos nė kontekstin e politikės sė marrėdhėnieve ndėrshtetėrore
ballkanike dhe tė asaj ndėrkombėtare karshi ēėshtjes
shqiptare tė pazgjidhur nė Kosovė, pėrkatėsisht nė Shqipėrinė
Etnike, ndikoi pozitivisht nė rehabilitimin e politikės pushtuese tė SMZ-sė,
sepse asaj iu hapėn shtigje tė reja, qė nė planin ndėrkombėtar, sėrish
ti vėrė nė rend dite kėrkesat e vjetra stereotipe tė politikės
gjenocidale tė Slobodan Milosheviqit, se Kosova ėshtė tokė serbe, dhe
ēėshtje e brendshme e Serbisė. Artikulimn e
kėsaj teze antishqiptare, politika dhe propaganda
serbomadhe e Beogradit, duke
shfrytėzuar paktimin me diplomacinė zyrtare tė Fatos Nanos, dhe tė partenrėve
tė saj tradicionalė ndėrkombėtarė, qysh para katėr vitesh, e dėshmoi nė
praktikė me shkėputjen e Mitrovicės nga sistemit juridik ndėrkombėtar i
administratės sė UNMIK-ut; me zhbėrjen e tampon Zonės
sė sigurisė kufitare tė Kosovės me Serbinė (si rrjedhim, territori i Kosovės
rrudhet pėr, 2500 hektarė tokė nė
favor tė FYROMIT); me krijimin e enklavave njėetnike serbe, tė cilat sot me
dirigjimin dhe me ndihmėn direkte tė Beogradit dhe tė KOS-it, po kėrkojnė
kantonizimin e Kosovės; me kushtėzimin e pashmnagshėm, qė nė Kosovė tė
rikthehet mbi 75% e popullsisė serbe, e cila
tani ka statusin e refugjatit nė Serbi
etj. E gjithė kjo bazė strategjike e artit demagogjik dhe e paranojės
kolektive tė politikės zyrtare serbe tė Beogradit, pa dyshim ka ndikuar nė
hartimin e standardeve teknike pėr Kosovėn, prapavija e sė cilės nė
thelb ėshtė e lexueshme dhe tejet transparente: destandardizim i ndėrkombėtarizimit
tė ēėshtjes sė Kosovės (rikthim nė devizėn e vjetėr-Kosova ēėshtje
e brendshme e Serbisė), dhe destabilizim e mohim i tėrėsishėm i tė gjitha pėrpjkejeve
dhe investimeve tė bashkėsisė ndėrkombėtare pėr ndėrtimin e njė Kosove
demokratike, paqėsore dhe tė pavarur nga sistemi kolonial i SMZ-sė.
Prandaj,
fillimi nga puna i grupeve tė interesit serbo-shqiptar nė relacionin
Prishtinė-Beograd, i paralajmėruar qėmoti si kornizė standardizuese pėr
zgjidhjen e ēėshtjeve ekonomike dhe teknike tė Kosovės, nuk ka
lidhje me asnjė standard as normė tė sė drejtės ndėrkombėtare, por ėshtė
pėrzierje direkte nė ēėshtje tė brendshme tė Kosovės nga ana e SMZ-sė. Pėr
mė tepėr, zgjedhja dhe miratimi i formulės
sė kėtillė negociuese teknike, e imponuar pikėsėapri nga politika
recidiviste e aventurave militariste tė Slobodan Milosheviqit, ka pėr qėllim
izolimin e faktorit ushtarak (UĒK-TMK) nga politika zyrtare shqiptare e Kosovės,
dhe ajo ndėrkombėtare, si dhe pėr tė rikthyerr Kosovėn
nė ēėshtje tė brendshme debatimi tė
Serbisė dhe tė Malit tė Zi, pėrkatėsisht pėr ta rikthyer Kosovėn nėn
sovranitetin kolonial tė SMZ-sė.
Nė
mėnyrė qė tė mos cenohet pėr vdekje, e gjithė ajo qė ėshtė arritur nė
ndėrkombėtarzimin e ēėshtjes sė Kosovės pėr tė jetuar
si shtet sovran dhe i pavarur nga SMZ-ja, politika shqiptare nė Kosovė,
nevojitet qė nė mėnyrė imediate ta rishqyrtojė pėlqimin e saj lidhur me
fillimin e grupeve profresionale-negociuese pėr ēėshtjet teknike
tė Kosovės, dhe nė vend tė saj ti jepė shans arsyes dhe drejtėsisė (jo
politikės komprometuese antishqiptare tė Serbisė, qė po vepron jashtė ēdo
arsyeje tė sė drejtės historike dhe tė vetėvendosjes sė Kosovės dhe tė
shqiptarėve), duke shpallur referendumin gjithėpopullor shqiptar nė Kosovė,
ku qytetarėt e saj do tė deklarohen pėr statusin e saj, si dhe pėr tė
gjitha problemet, qė sot rėndojnė mbi supet e saj. Ky do tė quhej standard i
ligjshėm, i moralshėm, demokratik dhe i arsyeshėm, i bazuar nė vlerat
ekzistuese tė sistemit pozitiv juridik ndėrkombėtar, e jo kursesi
standardet teknike tė
grupeve negociuese tė interesit, tė patentuara nga SMZ-ja, dhe tė
finalizuara nga mbėshtetėsit e saj tė politikės shqiptare, si dhe
tė asaj ndėrkombėtare, tė cilat erdhėn shprehje si rrjedhojė e politikės
sė pritjes dhe e nėnshtrimit ndaj konsideratave gjepolitike tė kolonializmit
shekullor tė SMZ-sė.
Ėshtė
me interes tė veēantė, tė nėnvizojmė faktin se sipas njė paradigme tė kėtillė
STANDARDIZUESE tė grupeve
tė interesit pėr ēėshtje teknike , qė kanė pėr objektiv kryesor
zhvlerėsimin e interesin tė
pėrgjithshėm kombėtar dhe shtetėror tė Kosovės,( tė pėrqafuar nga
politika shqiptare), nė historinė e derisotme tė rendit ndėrkombėtar,
nuk ėshtė zgjidhur asnjė konflikt kolonial pas pėrfundimit tė Luftės sė
Dytė Botėrore. Njė qasje e kėtillė problemit kolonial tė Kosovės, tė
paktėn nėnkupton mospranimin e prerė tė agresorit kolonial serbomadh, qė
ēėshtja koloniale Kosovės tė mos i nėnshtrohet asnjė parimi a standardi
zgjidhjes sė drejtė juridike ndėrkombėtare, por edhe mė tej tė lihet
pezull si ēėshtje teknike e brendshme e Serbisė. Kėtė refleks
historik antishqiptar tė paranojės sė shfrenuar dhe tė metodologjisė
pajtuese tė regjimit serb tė Beogradit nuk janė nė gjendje ta shohin vetėm
ato politika, tė cilat pėr hir tė biznesit vetjak, interesin nacional e
kanė kuptuar vetėm si vlerėsim rasti dhe jashtė kohe. Ky ėshtė
avantazhi strategjik i politikės dhe i diplomacisė shqiptare nė
zgjidhjen pėrfundimtare tė statusit tė Kosovės. Sė pari, pajtim teknik,
e sė fundi, pėrqafim besnik me Serbinė, duke mohuar kėshtu vetėvetėn,
si dhe tė gjitha viktimat dhe
gjakun e derdhur pėr ēlirimin e Kosovės nga Serbia. Po qe se do tė
triumfonte logjika e njė politike tė kėtillė falimentuese, e cila do tė
ishte njė shkelmim i fortė pavarėsisėsisė sė Kosovės, atėherė, vėrtet,
do tė vinte nė shprehje simetria e balancės sė vetėkėnaqėsisė dhe e
kapitullimit pėrpara paradoksit ekspansionist dhe kolonialist tė SMZ-sė nė
kurriz tė Kosovės dhe tė gjithė shqiptarėve nė Ballkan.
PERSIKOPI
I DREJTĖSISĖ
Prof.Dr.
Mehdi HYSENI
MBIJETESA
LIGJORE E FLETARRESTEVE
TĖ SERBISĖ SĖ SLOBODAN MILOSHEVIQIT(!)
Arrestimi
i gjeneralit, komandantit tė TMK-sė, Agim Ēeku, mė 29 shkurt 2004 nė
Aeroportin e Busdapestit tė Hungarisė nga ana e policisė kufitare hungareze,
si pretekst i njė fletarresti tė interpolit serb, qė qenka nė
fuqi, qyshė nga gjyqėsia e shtetit policor gjenocidal tė ish-kryetarit tė
Serbisė, Slobodan Milosheviq, ėshtė edhe njė dėshmi e qartė, se kjo, tanimė
ėshtė bėrė dukuri e ligjshme, se edhe
regjimi demokratik i Vojislav Koshtunicės, i Vladan Batiqit, i Nebojsha
Ēoviqit,Dragolub Miēunoviqit, Svetozar Maroviqit etj., ende ėshtė duke
funksionuar me ligjet dhe me Kushtetutėn e Serbisė sė Slobodan Milosheviqit.
Pėr mė tepėr(nė njė kontekst tjetėr), kėtė tė vėrtetė
e ka pohuar kėto ditė edhe oponenti vehement i regjimit tė Slobodan
Milosheviqit, kryetari i SPO-sė, Vuk Drashkoviq, duke nėnvizuar se:
Serbia nė shumėēka
nuk ka lėvizur pėrpara pėr asnjė milimetėr nga regjimi i Milosheviqit, por
edhe mė tej po jeton me Kushtetutėn, me ligjet dhe me kuadrot e Milosheviqit(Beta,29.02.2004).
Nė thelb, kjo deklaratė e kryeliderit tė SPO-sė, Vuk Drashkoviq i
mohon tė gjitha mbivlerėsimet politike tė rastit tė disa qarqeve tė
Bashkimit Evropian(BE-sė), si dhe tė diplomacisė e politikės sė jashtme tė
regjimit tė Fatos Nanos, se Serbia pasmillosheviqiane
ka marrė rrugėn e demokratizimit
dhe tė progresit tė pėrgjithshėm shqoėror. Kėtė konstatim tė njėanshėm,
subjektiv dhe tė paqėndrueshėm nė asnjė aspekt, e provoi edhe vrasja e
ish-kryeministrit tė Serbisė, Zoran Gjingjiqit mė 12 mars 2003 nga ana e
terroristėve dhe e terrorizmit tė organizuar shtetėror tė hedhurinave tė
fundamentalizmit ēetniko-fashist tė sistemit tė Slobodan Milosheviqit.
Vertet,
dr.Zoran Gjingjiqi, u vra nga dora kriminele-banditeske e disa paramilitarėve tė
njėsive speciale tė ashtuquajtura beretat e kuqe, tė cilat kanė
bėrė krime terroriste edhe nė Kroaci, edhe nė
Bosnjė edhe nė Kosovė kundėr popullatės sė pafajshme civile ,(pėr ēka
asnjėri prej tyre deri mė sot nuk janė testuar para Tribunalit ndėrkombėtar
tė Hagės, por organizimi i atnetatit tė tij kishte prapavijėn e thellė
politike tė autoriteteve dhe tė institucioneve tė caktuara tė pushtetit
shtetėror tė Serbisė, tė cilat nė mėnyrėn mė perfide pėrmes dorės
ekzekutuese tė tyre, tė monutar dhe tė paguar shtrenjtė, e organizuan
vrasjen e ish-premierit tė Serbisė, dr.Zoran Gjingjiq. Motivi kryesor dhe i
fundit i likuidimit tė dr.Zoran Gjingjiq ishte pse ai kriminelin Slobodan
Milosheviq, e dėrgoi nė Gjykatėn Ndėrkombėtare tė Hagės, pėr shkak tė
krimeve tė luftės nė hapėsirat
e ish-Jugosllavisė(Kroaci, Bosnjė dhe Kosovė). Prandaj, vrasja e
kryeministrit serb, Zoran Gjingjiq ishte
hakmarrje direkte dhe indirekte e mbeturinave tė aparatit policoro-ushtarak tė
Slobodan Milosheviqit, e jo kursesi shpalosja e deklaratave zyrtare tė tij kundėr
krimit tė organizuar pėrbrenda vetė Serbisė, siē pohonin, dhe sot pohojnė
politika dhe propaganda shoviniste antidemokratike e Serbisė, e cila de facto,
as de jure as sot nuk pajtohet me dėrgimin e kriminelčve tė saj tė luftės pėr
tė dhėnė llogari para trupit
gjykues ndėrkombėtar tė Hagės.
Nė
kėtė kontekst tė politikės dhe tė propagandės sė regjimit serbomadh
promilosheviqian, antidemokratik, dhe antishqiptar, duhet tė vėshtrohet edhe
mbijetesa ligjore e fletarrestimeve tė Serbisė, jo vetėm kundėr
gjeneralit Agim Ēeku, Fatmir Limaj dhe Hashim Thaēit e tė tjerėve, por edhe
kundėr tė tė gjithė qytetarėve shqiptarė tė Kosovės, tė cilėt
rrezikohen njėsoj pėr tu arrestuar dhe burgosur si rrjedhim i fletėarrstimeve
dhe aktpadive tė ndryshme(tė cilat, edhe pas vdekjes sė Serbisė sė
Sllobodan Milosheviqit, ende nuk janė parashkruar nga mbėshtetėsit dhe
pasardhėsit e tij demokratė-paqėsorė, siē janė dr.Vojislav
Koshtunica, dr.Valdan Batiēi dhe dr.Nebojsha Ēoviqi), tė inskenuara nga ana e
gjykatave politike-policore dhe ushtarake tė Slobodan Milosheviqit pėr pėrndjekjen
dhe likuidimin e shqiptarėve tė Kosovės.
Sytė
i kemi, po dritė spo na bėjnė nė dritė,
po,
ku po shihet ajo demokraci e Serbisė?!
Qe
pothuajse katėr vjet pas shembjes sė regjimit gjenocidal tė Slobodan
Milosheviqit, disa segmente proserbe tė diplomacisė ndėrkombėtare, si dhe
diplomacia e Shqipėrisė, janė bindur, dhe po ushqejnė iluzione, duke jetuar
nė ėndėrra, se Serbia ėshtė pėrshėndetur me logjikėn dhe me veprimin
e politikės militariste serbomadhe, duke hyrė kėshtu nė rrjedhat e
domosdoshme tė reformave ekonomike integruese dhe demokartike tė Evropės sė
sotme. Njė vlerėsim i kėtillė
plotėsisht i gabuar dhe i parakohshėm(sepse nė Serbi ende nuk ka ndodhur
kurrfarė kthese demokratike, e cila do tė ishte antitezė e justifikueshme e
politikės dhe e sistemit tė Sloboidan Milosheviqit), ka pėr qėllim pėr ta
margjinalizuar tė vėrtetėn e hidhur tė gjenocidit serbomadh, tė ushtruar
mbi Kosovėn, shqiptarėt, kroatėt dhe myslimanėt boshnjakė.
Si
pasojė e mosvlerėsimit dhe e mossanksionimit objektiv tė ligjshėm (sipas
normave etike dhe ligjore tė sistemit juridik ndėrkombėtar) tė politikės
gjenocidale kolonialiste tė Serbisė sė Slobodan Milosheviqit, si dhe tė
garniturės pasardhėse tė tij me nė krye koshtuniqėt, batiqėt, ēoviqėt,
ivanoviqėt, trajkoviqėt etj., politika shqiptare nė Kosovė ( me gjithė ndėrtimin
e institucioneve demokratike parlamentare: Kryetari, Qeveria, Parlamenti, etj ,
si rrjedhim i ndėrmjetėsimit dhe i mbėshtetjes direkte tė administratės ndėrkombėtare
paqėsore tė UNMIK-ut dhe tė KFOR-it.) vihet fait
accompli.
Kėsaj
radhe, nuk do ti pėremendim tė gjitha koncesionet e imponuara tė politikės
shqiptare tė Kosovė (sepse opinioni publik shqiptar, tanimė
i ka tė njohura njė pėr njė), qė janė bėrė nė favor tė
rehabilitimit tė politikės gjenocidale tė Serbisė, me qėllim tė
pajtueshmėrisė sė koncepteve divergjente politike shqiptare serbe nė
relacionin Prishtinė Beograd. Mirėpo, nė kėtė rast,
ia vlen tė nėnvizojmė faktin se, si ka qenė e mundur (edhe moralisht,
edhe ligjėrisht), qė Serbia e Slobodan Milosheviqit, tė mos e humbas
kontinuitetin e saj ligjor dhe kushtetues mbi Kosovėn dhe shqiptarėt, edhe pas
pėrzėnies sė forcave policore, ushtarake,paramilitare dhe gjyqesore politike
tė saj nga Kosova, mė 12 qershor 1999, si rrjedhim i ndėrhyrjes ushtarake tė
Aleancės sė Atlantikut Verior(NATO-s) dhe tė luftės ēlirimtare kombėtare tė
UĒK-sė?!
Pse
qe katėr vjet rresht, tė zbatohen
ligjet dhe kornizat kushtetues kriminele tė Serbisė sė millosheviqėve nė
Kosovė, kur dihet se ato si nė aspektin doktrinar, ashtu edhe nė atė praktik
janė shkaktari dhe pasoja e vetme e djegies dhe e shkretėnimit tė Kosovės
dhe tė shqiptarėve? Sundimi i
kushtetutave dhe i ligjeve tė kėtilla antishqiptare
nė fuqi si nė Kosovė, ashtu edhe nė Serbi, ka vetėm njė simteri politike
dhe ligjore=Serbėt Kosovėn edhe mė tej e konsiderojnė Serbi(!?) Edhe
pse kjo ėshtė tezė e papranueshme dhe e
sofistikuar e politikės kolonialiste dhe hegjemonmiste tė Serbisė sė madhe (ngase
dihet, historikisht Kosova ėshtė dhe, do tė jetė pėrgjithmonė tokė e
patjetėrsueshme shqiptare), fatkeqėsisht kjo pėr habi tė gjithė neve po
funksionon nė praktikė me kushtetutat dhe me
ligjiet raciste gjenocidale tė kryekriminelit-kanibalit tė Ballkanit,
Slobodan Milosheviq. Si pasojė e njė gjendjeje tė
kėtillė antiligjore, antikushtetuese, antidemokratike dhe antishqiptare, ėshtė
reflektuar edhe rasti i arrestimit tė komandantit tė TMK-sė Agim Ēekut nga
policia kufitare e aeroportit tė Budapestit tė Hungarisė, mė 29 shkurt,2004.
Gjithėsesi,
ia vlen tė ēmohen reagimet e zyrtarėve tė politikės shqiptare tė Kosovės
(Ibrahim Rugova, kryetar, dhe Bajram Rexhepi, kryeministėr) kundėr arrestimit
tė gjeneralit Agim Ēeku. Mirėpo, shtrohet pyetja a mjafton kjo, qė politika
zyrtare shqiptare e Kosovės, tė
ngelė vetėm nė reagime verbale kundėr akteve tė tilla antishqiptare tė
politikės dhe tė propagandės sė regjimit serb tė Beogradit? Deri kur
Parlamenti dhe Qeveria e Kosovės, do tė heshtin,
qė qytetarėt e tyre tė keqtrajtohen nėpėr pikat ndėrkufitare tė
shteteve tė ndryshme ballkanike dhe atyre
evropiane, si pasojė e fletarrestimeve kundėr shqiptarėve tė Kosovės,
tė dekretuara dhe tė nėnshkruara nga dora kriminele e Slobodan Milosheviqit,
ish-kryetar i Serbisė? Pse kjo ēėshtje e fletėarrestimeve, deri tani
nuk ėshtė spastruar me Serbinė nga ana e politikės zyrtare e Kosovės, duke
shfrytėzuar favoret e sė drejtės dhe tė drejtėsisė ndėrkombėtare (ligjet
dhe konventat ndėrkombėtare mbi tė drejtat dhe liritė themelore tė njeriut),
nė radhė tė parė, duke shfrytėzuar mekanizmat e institucioneve tė caktuara
tė Bashkimit Evropian, tė Kėshillit tė Evropės, tė OKB-sė, si dhe tė
Tribunalit tė Hagės? Ska dyshim se, qe katėr (vjet) jo vetėm se ėshtė
dashur tė shfuqizohen fletėpaditė dhe feltėarrestimet e regjimit tė
juntės policore-ushtarake e paramilitare tė Serbisė
kundėr shqiptarėve, porse ėshtė dashur qė decidivisht tė pezullohen
nga praktika gjyqėspore dhe e drejtėsisė sė Kosovės, tė gjitha ato ligje,
dekretligje dhe kushtetuta tė Serbisė, qė janė nė kolizion me objektivat
dhe me parimet e pavarėsisė dhe tė vetėvendosjes sė Kosovės, si dhe
me karakterin dhe me pėrmbajtjen e luftės kombėtare ēlirimtare tė Kosovės
(UĒK), pavarėsisht nga imponimi dhe diktati i shėrbimeve tė vullnetit tė
mirė tė instancave pėrkatėse tė bashkėsisė ndėrkombėtare. Pėrderisa
tė jenė nė fuqi fletėarrestimet e tilla, si dhe ligjet e ligjshmėritė
serbe nė Kosovė, do tė jetė e vėshtirė, dhe nė pikėpyetje tė madhe,
fillimi i njė dialogu tė barabartė serbo shqiptar midis Prishtinės
dhe Beogradit, qoftė edhe dialogimi i parashikuar pėr standaret e Kosovės,
tė cilin tanimė ka filluar ta injorojė edhe pala e minortetit serb nė Kosovė
me nė krye Oliver Ivanoviqin, Rada Trajkoviqin etj.,natyrisht, tė ndėrsyerė,
dhe tė mbėshtetur drejtpėrdrejt nga politika propaganidstike e regimit tė
brishtė nacionalshovinist tė
Beogradit. Nė kėtė vėshtrim, me Beogradin mund tė dialogohet, vetėm pasi
Kosova ta ketė fituar statusin si shtet i pavarur dhe sovran, e jo, assesi nė
kėtė fazė kur Kosova ende ndodhet nėn mandatin juridik ndėrkombėtar tė
OKB-sė, domethėnė pa status tė pėrcaktuar politik, kombėtar, shtetėror
dhe ndėrkombėtar.
Politika
zyrtare e Kosovės, duhet ti mbrojė vlerat e luftės sė drejtė tė UĒK-sė=TMK-sė,
ndryshe ėshtė i pashmangshėm kapitullimi i saj
Pse
Serbia po orvatet, duke mos zgjedhur mjete dhe metoda pėr ta zhvlerėsuar luftėn
e drejtė ēlirimtare tė UĒK-sė, duke vėnė shenjėn e barazimit me agresion
dhe me luftėn pushtuese
gjenocidale tė saj, kjo nuk duhet ta nxjerrė nga takti politikėn
zyrtare shqiptare tė Kosovės, qė tė detyrohet ta bėjė ndonjė koncesion a
kompromis abusrd nė kėtė vėshtrim, sepse (pavarėsisht nga yryshet kėrcėnuese
tė politikės propagandistike e militariste tė SMZ-sė)kėto janė dy koncepte
tė kundėrta,
qė e pėrjashtojnė njėra-tjetrėn. Mirėpo, kėtė realitet nuk duan ta
shohin, as ta pranojnė fashistėt
serbomėdhenj(demokratėt e shtirur) tė politikės zyrtare tė Beogradit, duke
shpresuar se edhe kėsaj radhe (sikurse disaherė gjatė historisė sė
derisotme), do tia arrijnė pėr ti mashtruar politikanėt shqiptarė tė
Kosovės, si dhe disa faktorė tradicionalisht me prirje proserbe tė
kancelarive evropiane tė Moris Taleranit dhe tė Meternikut, se
agresioni dhe lufta grabitēare-gjenocidale e Serbisė nė Kosovė
(1989-1999) ishte ēlirimtare kundėr
bandave terroriste, kur se lufta ēlirimatre kombėtare dhe
antikoloniale e UĒK-sė, ishte pushtuese antiserbe(?!) Ja, kjo ishte, dhe
ėshtė logjika destruktive e politikės militariste e regjimit serb tė
Slobodan Milosheviqit, dhe e Kishės Ortodokėse Serbe pėr shfarosjen
pėr likuidimin fizik, politik, ushtarak e diplomatik tė
UĒK-sė, si dhe tė shfarosjes sė popullatės civile shqiptare tė
Kosovės. Fatkeqėsisht, kjo strategji dhe taktikė me prapavijė tė rrezikshme
antishqiptare, jo vetėm se ėshtė e pranishme, por edhe po vepron me tė gjithė
mekanizmat e tyre, qė gjenocidin serbomadh, tė kryerė mbi shqiptarėt dhe
Kosovėn, tia atribuojė UĒK-sė
heroike tė lavdishme, duke mbajtur parasysh faktin se ajo, pėrkatėsisht
TMK-ja ishte, dhe pa dyshim do tė jetė kėshtjella e pamposhtur e mbroijtjes sė
Kosovės dhe e shqiptarėve.
Kryeaktorėt,
si dhe tė gjithė aktorėt e politikės raciste serbmadhe tė Beogradit, e dijnė
mirė se ēfarė krimesh antinjerėzore kanė bėrė nė Kosovė kundėr
shqiptarėve, viktimat e tė cilėve janė improtuar edhe nėpėr vende tė
ndryshme nėpėr Serbi, madje edhe nė perfieri tė kryeqytetit tė saj,
Beogradit, mirėpo, nuk kanė forcė as etikė njerėzore, qė tė pranojnė
veprat e tilla kriminale, qė janė tė dėnueshme sipas konventave ndėrkombėtare
tė Gjenevės, dhe tė sė drejtės ndėrkombėtare etj. Nė vend se serbėt e
inkriminuar nė gjenocidin e tyre nė Kosovė, ta pranojnė gabimin e politikės
sė tyre, dhe botėrisht tu kėrkojnė falje shqiptarėve, ashtu sikurse
veproi kryetari i SMZ-sė Svetozar Maroviqi, duke iu kėrkuar falje kroatėve,
Beogradi pėrmes politikės sė tij zyrtarem, edhe pas rėnies sė Slobodan
Milosheviqit, po vazhdon kėngėn e vjetėr ndaj Kosovės dhe shqiptarėve.
Kėtė e provon edhe rasti i getoizimit
tė Mitrovicės nė dysh pėrkundėr observimit ndėrkombėtar tė
UNMIK-ut, si dhe formimi organeve dhe institucioneve paralele serbe (Mitrovicė,
Zveēan, Kamenicė etj.), qė mes rreshtave paralajmėrojnė, se politika
dhe pushtetit shtetėror i Beogradit, tanimė
i ka bėrė tė gjitha parapėrgatitjet pėr copėtimin e Kosovės nė dy
entitete, po qe se statusi i Kosovės nuk zgjidhet sipas pėlqimit tė tyre, e nė
pėrputhje me Rezolutėn 1244, pėrkatėsisht me paragrafin e saj, sipas tė
cilit Serbisė i njihet e drejta e ushtrimit tė sovranitetit territorial shtetėror
mbi Kosovėn. Nė tė vėrtetė, kjo dispozitė e Rezolutės 1244 tė KS tė
Kombeve tė Bashkuara, ėshtė e vetmja fije ligjore e kashtės sė
kumtrit, qė po e buhavit agresivitetin
e shfrenuar tė politikės dhe tė propagndės sė Serbisė kundėr vlerave tė
ligjshme (si nė sfondin e sė drejtės historike kombėtare, ashtu edhe tė sė
drejtės sė sotme ndėrkombėtare) dhe tė pamohueshme tė luftės sė drejtė
ēlirimtare tė UĒK-sė,pėrkatėsisht tė TMK-sė
me qėllim qė, i gjithė kreu i strukturės sė saj ushtarake e
politike(gjenerali Agim Ēeku, Hashim Thaēi, kryetari i PDK-sė dhe Ramush
Haradinaj, kryetar i AAK-sė), tė bėhet objekt i pashmangshėm i procesit gjyqėsor
tė Tribunalit tė Hagės. Kėtė devizė anti-UĒK=TMK, qė prejudikon
pezullimin e ēdo varinati tė njohjes sė pavarėsisė sė Kosovės, duhet
demistifikuar dhe demaskuar me mjetet
pėkatėse politike, ligjore dhe demokratike, tė cilat ipso facto edhe
e kanė legjitimuar dhe legalizuar ndėrkombėtarisht UĒK-nė=TMK-nė, e
cila si e tillė ėshtė e pranishme si pjesė e pandashme e politikės vendore
dhe e asaj ndėrkombėtare.
Zhvillimi
i dialogut me prita dhe pusi tė interpolit serb(?!)
Nė
njėrėn anė Serbia me nė krye Nebojsha Ēoviqin, i ka kryer tė gjitha
formalitet, qė tė hyjė nė dilaog me shqiptarėt nė Prishtinė, kurse nė anėn
tjetėr, ka aktivizuar interpolin
serb, qė nė bazė tė fletarrestimeve tė policisė sekrete dhe gjyqėsisė
policore tė regjimit tė Slobodan Milosheviqit, ti arrestojė krerėt e UĒK-sė=TMK-sė
me petekst tė kryerjes sė terrorizmit kundėr Serbisė nė Kosovė(1989-1999).
Mbi kėtė bazė antiligjore, sė fundi (mė 29 shkurt tė kėtij viti) u gjetė
nė pusinė hungareze(natyrisht tė kurdisur nga Beogardi)gjenerali Agim
Ēeku, i cili pa asnjė arsye ėshtė mbajtur nė arrest pėr disa orė nga
organet policore kufitare tė aeroportit nė Budapest tė Hungarisė. Edhe ky
rast i arrestimit tė gjeneralit Agim Ēeku, paralajmėrton
sheshit se fillimi i dialogut me Serbinė (nė emėr tė standardeve),
nuk do tė zbutė asnjė problem ekzistues, qė rėndon marrėniet ndėrfqinjėsore
Kosovė Serbi. Pėrkundrazi dialogu i parashikuar serbo-shqiptar, do ti
tensionojė edhe mė shumė marrėdhėniet politike midis Prishtinės dhe
Beogradit, pėr shkak se Serbia me ēdo kusht po pėrpiqet, qė tė rivendosė
pushtetin e saj administrativ dhe shtetėror nė Kosovė, duke e konsideruar atė
si pronė ligjore tė saj.
Lind
pyetja si mund tė hyhet nė njė dialog tė tillė, kur politika zyrtare serbe
pa filluar fare bisedimet, ka filluar ti skėrmitė dhėmbėt me arrestime,
me bojktomin e Parlamentit tė Kosovės, pėrkatėsisht
tė grupeve tė standardizimit tė Kosovės? Tė gjitha kėto janė
simptome reale qė pasqyrojnė politikėn e kushtėzimit dhe tė pėrēmimit tė
regjimit zyrtarė tė SMZ-sė ndaj Kosovės, pėrkatėsisht tė fillimit tė njė
dialogu, qė ėshtė i gjykuar tė dėshtojė ngase nga pala serbe ėshtė i
aranzhuar nė frymėn e politikės imperialiste tė Slobodan Milosheviqit. Nė kėtė
rast konkret, si pala shqiptare, si ajo mediatore ndėrkombėtare, e pėrfaqėsuar
nga UNMIK-u, duhet tė mbajnė parasysh faktin se nė kuptimin fizik do tė
dialogojnė me Serbinė ( pa praninė e S.Milosheviqit), mirėpo nė kuoptimin
politik, do tė ballafaqohen me recidivistėt e politikės sė stij, sic janė
Vojoislav Koshtunica, Nebojsha Ēoviqi, vladika Artemije Radosavleqviqi , dhe me
asė tė tjerė tė ekipit politik tė vjetėr dhe tė ri
serboēetnikė. Gjendja e tanishme nė Serbi dhe nė Kosovė tregon se,
ende nuk janė krijuar kushtet dhe rrethanat reale politike, qė shqiptarėt tė
hyjnė bisedime me serbėt pėr zgjidhjen e ndonjė problemi kontestues pronėsor-juridik
apo politik, sepse politika e Beogradit ende nuk ėshtė shkėputur nga
ideologjia dhe praktika e
regjimit gjenocidal militarist e policor tė Slobodan Milosheviqit. Atėherė,
ēfarė efekti do tė kishte, qė pala shqiptare tė negociojė me Beogradin,
edhe nėse ėshtė fjala pėr standardet e theksuara, kur qėnmdrimet dhe
pozicinet e tij politike nuk kanė pėsuar asnjė ndryshim nga politika e
Slobodan Milosheviqit ndaj Kosovės dhe shqiptarėve.
Se me ēfarė partnerėsh seriozė politikė tė Beogradit zyrtar, do tė takohen pala shqiptare e udhėhequr nga kryeadministratori i UNMIK-ut, Hari Holker lidhur me standardet e Kosovės, lidhur me kėtė po japim njė konluzion aksiomnatik dhe dhe plotėsisht tė ekuilibruar si nė aspektin e demokratikės, ashtu edhe tė asaj ligjores ndėrkombėtare, tė prof.dr. Vojin Dimitrijeviq( Drejtor i Qendrės sė Beogradit pėr tė Drejtat e Njeriut, i cili ka deklaruar se nė Serbi ėshtė nė zhvillim e sipėr kundėrrevolucioni. Ja, se si (eksperti shumėvjeēar i sė drejtės ndėrkombėtare), e ka cilėsuar gjendjen e sotme politike, dhe tė pėrgjithshme nė Serbi: Nė Serbi po zhvillohet me hov tė madh njė kontrarevolucion bizar, atipik nga tė njėjtit njerėz tė aparatit tė Slobodan Milosheviqit, me tė vetmin qėllim, qė tė harrohen dhe margiinalizohen tė gjitha tė kėqiat dhe dėmet, qė i ka shkaktuar sundimi i tij.(Dnevnik,29.02.2004).
|
Dhuna ne Film dhe Televizion Raporti i ri i hulumtuesve amerikan tregon se, lidhshmeria, ne mes dhunes se filmit / TV, dhe ndikimit te saje ne sjelljen agresive te femijeve dhe te te rrinjeve, ėshtė tmersisht i larte. Nga: Gezim Mekuli, Gran Canaria* Ėshtė shqetsues fakti se si lajmi i hulumtuesve amerikan, i cili ėshtė prezentuar para me shume se nje viti, nuk ka fituar vemendjen e merituar ne opinionin publik kosovar. Fjala ėshtė per dhunen qe shfaqet ne film dhe TV, dhe pasojat/ndikimin qe sjelle kjo dukuri ne sjelljen dhe agresivitetin e njeriut. Raporti i hulumtuesve amerikan quhet: " Media violence and the American public", dhe ėshtė shkruar nga psikologu Brad J. Bushman dhe Craig A. Anderson. Ky raport deshomn se, 60% e programeve televizive amerikane perbejne dhune. Nje nxenes amerikan para se te filloj te ndjeke shkollen fillore ka pare me shume se 8000 vrasje dhe me shume se 100000 atke dhune. Sipas hulumtuesve amerikan video lojerat kane perberje mbi 85% dhune dhe sex. Para publikimt te ketije raporti mbizotronte bindja se, lidhshmeria ne mes dhunes ne film/TV dhe agresionit/dhunes ne shoqeri nuk eshte aq e qarte. Dhe kjo per faktin se, hulumtimet, ishin shume diskutabile dhe me rezultate kunderthense. Industria mediale argetuese pohon se, egzistimi i dhunes ne film dhe TV nuk ka ndonje ndikim ne sjelljen agresive te femijeve. Akoma me teper, disa teori shkencore pohonin se, dhuna ne TV dhe Film ka rolin e nje "ventili sigurues per zbrazjen e impulseve" agresive. Kėtė teori deri vone e mbronte teoria e quajtur KATARSIS TEORI (pastrimit shpirteror). Cfare flasin faktet? Ne qershore te vitit 2000, gjashte organizata profesionale, ne SHBA, (nder tjerash edhe shoqata e mjekeve te femijeve, shoqata e mjekeve te pergjithshem, shoqata e psikologeve dhe ajo e psikiatrise) hartuan nje deklarate te perbashket ku thuhej: " at this time, well over 1.000 studies point owerwhelmingly to a causial connection betwen media violence and aggresive behavior in some children" Kjo kundershtohet nga industria televizive dhe e filmit, e cila pohon se efekti i ndikimit negativ tek femijet, ėshtė "shume me i vogel!" Por, me ndihmen e metodave te reja statistikore, te ashtuquajtura studime meta analitike, ėshtė e mundur qe te vertetohet efekti i shume studimeve. Duke krahasuar lidhshmerite ne mes dhunes ne film/TV dhe agresivitetit qe ajo "mbjelle" ne sjelljet e femijeve, vie ne dukje se:
Shumica e njerezve nuk dyshojne, ne mes lidhshmerie se duhanit dhe kancerit. Perderisa ndaj dhunes se film dhe TV-se, nuk i ipet aq rendesi e vemendje te duhur, mbase, siq shkruajn hulumtuesit e raportit, njerezit nuk i kuptojne aq lehte proceset psikologjike siq i kuptojne ato fiziologjike. Ajo qe me beri kureshtar, qe te lexoj raportin, ishte pikersiht analogjia krahasuese me lidhshmerine ne mes pirjes se duhanit dhe kancerit. Hulumtuesit kane rrespektin me krahasimin qe bejne:
Ne fillim te viteve te 50, industrialistet e pasur te duahnit, gjithnje mohonin (dhe perkrahnin hulumtuesit qe ishin kunder kesaj teze), se shkenctarisht ėshtė e vertetuar se, duhani shkakton kancerin! Keshtu ndodh edhe, sot, me industrine argetuese mediale. Bushman dhe Anderson argumentojne se, 1% e shiquesve behen me agresiv pasi qe te kene shiquar nje program televiziv me permbajtje dhune. Kjo do te thot se po qe se 10 milion qytetare ne SHBA, ndjekin nje program televiziv me dhune, 100000 persone behen me agresiv. Po qe se nje film, me permbajtje dhune, shfaqet ne televizionin e Kosoves, dhe ky film ndiqet prej 400000 shiquesve, athere, sipas ketije hulumtimi, 4000 shiques, behen me agresiv ne jeten reale. Interese te medha ekonomike ekzistojne ne skenen mediale. Konserne te medha mediale (multinacionale dhe nacionale) kan interese ne gazeta, TV, dhe film. Keta kane interesat e veta qe te mohojne egziztimin e lidhshmerise se dhunes TV/filmit dhe agresiviteti ne shoqeri. Andaj, redaktoret dhe gazetaret do te duhej qe te ritkhehen ne idealin dhe etiken e gzetarise, dhe te thone e te mbrojne te verteten shkencore mbi dhunen ne media dhe ndikimine saje ne opinion, veqanerisht tek femijet. *Autori ndjek mesimin praktik ne shkollen norvegjeze. |
Shqipėria: 90'000
km/2, 28'000 kufirė shterorė, 68'000 tokė jashtė kėtij kufiri nė tė
gjitha viset shqiptare
Nga
Nju Jork (SHBA) BEQIR SINA
20 shkurt 2004
Brooklyn
NY : Nė njė
material tė botuar nė Revistėn "Mbrojtja",(Organ Ushtarak e
Kulturor i Ministrise Mbrojtjes) ėshtė dhėnė njė informacion i plotė pėr
shtrirjen territoriale tė Shqipėrisė, marrė nga Fjalori Enciklopedik rus, Shėn
Peterburg, 1890, zėri"Albania"(nėn redaktimin e prof.
I.E.Andrejevskit, botuesit F.A. Brokgoz, Maipcig, I. A. Efron). Sipas kėtij
studimi tė mirėfillėt dhe prestigjoz mbi tė gjitha, shkruhet se :
Shqipėria: 90'000
km/2 e barabart kjo, me 28'000 kufirė shterorė dhe 68'000 tokė jashtė kėtij
kufiri nė tė gjitha viset shqiptare.
Nė
veri, kufinjtė e saj formohen nga krahina pranė Malit tė Zi, Ulqinit dhe nga
toka e Sanxhakut tė Novi Pazarit, tė pushtuara nga
Bregdeti
i Shqipėrisė: Albano- Adriatike dhe Albano-Jonike
Shqipėria
nuk ėshtė e zhveshur nga rėndėsia, pėr shkak tė pozicionit tė saj qė ka
afėr detit. Bregdeti i Shqipėrisė afrohet pranė gadishullit Apenin 70 km dhe,
falė kėtij pozicioni tė favorėshėm, kryhet ndėrlidhja me Italinė dhe
fuqitė e tjera evropiane. Distanca nga brigjet e lumit Buna deri nė Prevezė
ėshtė rreth 330 km. Ndarjes sė bregdetit shqiptar nė dy pjesė tė barabarta,
nė
Shqipėria
e Sipėrme
Nė
veqanti, pjesėt qė i takojnė kurrizit tė Gramozit dhe tė Pindit dallohen,
ndėrmjet tė tjerash, se ato janė kundėrvėnie midis Shqipėrisė sė Sipėrme,
tė Veriut, dhe asaj tė Poshtėme tė Jugut.Shqipėria e Sipėrme, qė ėshtė
Iliria e vjetėr , zbret me shkėmbinj tė thepisur nė brigjet e Adriatikut. Nė
kėtė brigje, thellėsia e detit ndryshon nė mėnyrė tė theksuar, ndėrsa nė
ato pjesė qė i pėrkasin Bunės, Drinit dhe Durrėsit, thellėsitė janė tė
vogla. Nė kėto toka mbizotrojnė sėmundje epidemike; kjo gjė ka bėrė qė
banorėt e kėtyre viseve tė largohen nė male dhe nė brigjet e liqenit tė
Ohrit.
Shqipėria
e jugut(Epiri i vjetėr)
Ndryshe
nga Shqipėria e Sipėrme; Shqipėria e jugut(Epiri i vjetėr) pėrbėhet nga
tokė krejtėsisht vullkanike, gjė qė tregon edhe emėrtimi i vjetėr qė kanė
malet e Himarės. Nė kėtė vend ndodhin termete, qė nuk janė tė fuqishme.
Malet, njėri nga tjetri, paraqiten me ndėrprerje; ato kanė lartėsi tė
ndryshme, me gryka krateresh tė shuara; nė pjesėn mė tė madhe tė tyre janė
tė thepisura. Ato zbresin drejt detit vetėm afėr Filatit, pėrball
Korfuzit;deri te pika e fundit , Preveza, hasen pika tokėsore qė kanė fushė
bregdetare.
PERISKOPI
I DREJTĖSISĖ
Prof.Dr.Mehdi
HYSENI
EDHE UJI FLE, POR PROPAGANDA
KOLONIALISTE SERBOMADHE
ANTISHQIPTARE
KURRĖ NUK FLE!
Fatkeqėsisht,
kėtė fenomen tė shėmtuar
antishqiptar nga pėrvoja e hidhur qindravjeēaare e pikėpjekjes sė shqiptarėve
indigjenė me serbėt barbarė-gjenocidalė, ardhacakė(doshlakė)
tė vendosur nė Ballkan, as politika e as historia shqiptare nuk e kanė fokusuar
nė mėnyrė tė merituar
nė asnjėrėn nga kaptinat e
pėrmbajtjes sė tyre zhvillimore dhe vlerėsuese tė derisotme. Si boomerang
i njė vakumi tė kėtillė, edhe nė
fillimshekullin XXI (shkurt 2004) si politika,
shkenca, ashtu edhe propaganda zyrtare
shqiptare janė ende nė defensivė (duke kėrkuar pėr ta ndėshkuar
fajtorin e brendshėm, jo pėr shkak
tė tradhtisė sė interesave tė
pėrgjithshme tė kombit dhe atdheut shqiptar, por
pėr shkak tė qėndresės nė mbrojtjen e tij kėmbėngulėse nga
propaganda luftėnxitėse dhe gjenocidi shekullor serbomadh! Kėtė dukuri
ANIMOZITETI e provojnė edhe spekulimet
dhe heshtja nėpėr koluare dhe kafeqajtoret e kasabave, tani tė
restauruara nė taverna e piceri moderne
tė autodidaktėve
kuazishkencorė dhe tė filozofisė politike, tė zhvilluara nė stilin
ekuidistnacės pedagogjiko-gjeografike prej sė largėtės
tek e afėrta, domethėnė mbrapshtė si nė kuptimin e tradicionales
historike kombėtare, ashtu dhe tė asaj shkencore politike tė brendshme dhe tė
jashtme ), dhe rob i abolimit tė kolonializmit
gjenocidal dhe tė
imperializmit serbomadh. Mirėpo, pavarėsisht nga motivi dhe prirja
tradicionale e pėrshtatjes politikės
sė inercionit dhe tendencės sė rehabilitimit
tė hollokaustit serbomalazez ndaj shqiptarėve, qė nga 1878 e deri mė 2004,
ne nuk guxojmė tė harrojmė se standardet demokratike, as multietnia e
imponuar me serbosllavėt kolonialistė, nuk do tė japin frytet e njėmendta,
po qe se edhe mė tej vetėm
shqiptarėve nė Ballkan u mohohet identiteti kombėtar dhe shtetėror nė
kolizion me tė drejtėn e tyre historike, dhe me
tė drejtėn ndėrkombėtare,
sipas sė cilės shqiptarėt sikurse tė
gjithė popujt nė botė e gėzon tė drejtėn e vetėvendosjes. Andaj, nuk kemi
as mė tė voglėn arsye, qė tė heshtim para kėtyre fakteve tė pamohueshme
si mbi bazėn e historikes, ashtu edhe mbi atė tė juridikes.
As
nė kuptimin shkencor, as nė atė
religjioz, heshtja para shfaqjes sė
ēfarėdo dukurie negative, qė i kanoset njeriut si individ
a njė kombi si kolektivitet,
mbi kėto dy baza, me tė drejtė vlerėsohet si element i frikėsimit, i
qyqarllėkut, i injorancės, i oportunizmit, i karrierizmit dhe i egoizmit
individual a grupor, tė gjitha kėto veēori shpiejnė nė krijimin e dyshimit,
tė humbjes sė besimit nė vetėveten, tė konfuzionit ndaj njohjes sė
vėrtetės mbi fenomenet e caktuara nė shoqėri.
Lind
pyetja, edhe sa do tė heshtė inteligjencia dhe politika zyrtare shqiptare,
para sė vėrtetės sė pamohueshme, se shqiptarėt nuk
janė duke jetuar nėpėr
territore tė huaja etnike sllave (Serbia, Mali i Zi dhe FYROM-i), por janė
etni autoktone e paeksportuar as nga gjysmė Shqipėria e sotme, as nga
Perandoria Osmane e dikurshme? Deri kur do tė
qėndrojmė indiferent sikurse pula e qullosur ndaj akuzave,
rrenave, shpifjeve dhe trillimeve tė propagandas sė zezė dhe tė bardhė(
sqarim: propagandė e zezė quhet ajo, burimet e sė cilės janė tė
murkulluara, ndėrsa e bardhė quhet propaganda burimet e sė cilės janė tė
njohura pėr opinionin-mh) tė politikės propagandistike zyrtare tė Beogradit
dhe tė Podgoricės, se shqiptarėt janė: terroristė, fundamentalistė,
separatistė etj.etj.? Deri kur? Deri kur?- Prapė lind pyetja, kush, dhe si
duhet tė pėrgėnjeshtrohen dhe tė neutralizohen kėto akuza tė rėnda shpifėse
nė llogari tė gjithė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė para botės? Pėrgjigjja
ėshtė e thjeshtė dhe, mė se qartė, ata persona dhe institucione zyrtare
shqiptare, tė cilat janė tė ngarkuara dhe tė autorizuara me detyra, me
funksione dhe me kompetenca
tė caktuara para presidentit,
parlamentit, qeverisė, si dhe tė akredituara para institucioneve evropiane
dhe ndėrkombėtare. Nė rastin e kundėrt (jashtė Shqipėrisė, Kosovės dhe
IRJM-sė), do tė duhej tė reagonin subjektet politike shqiptare, pėrkatėsisht
pėrfaqėsuesit e tyre, tė cilėt participojnė nė qeverinė dhe nė kuvendin
e Serbisė dhe tė Malit tė Zi, si dhe masmediat
e pavarura shqiptare, e jo tė heshtin pa asnjė arsye(pėr tė mos e
zhbalancuar ekuilibrin e krijuar me shfaqjet e huaja tė dėmshme nė kurriz tė
sė drejtės historike, tė drejtės sė vetėvendosjes
dhe tė politikės parimore shqiptare) para
yryshit tė propagandės antishqiptare, tė kuridsur nė kuzhinėn
tradicionale tė shėrbimeve tė ndryshme tė zbulimit dhe tė kundėrzbulimit
shovinist serbomadh nė Beograd, e cila tani ėshjtė riaktivizuar pėrmes
fabrikės sė ashtuquajtur
Agjencia e Sigurimit Ushtarak e Unionit tė SMZ-sė (dikur e njohur me emrin famėkeq
KOS e ish-RSFJ-sė, dhe mė pas nėn sundimin e kriminelit Slobodan
Milosheviq) me nė krye kolonelin Momir Stojanoviq, i cili (sipas raporteve tė
organizatave humanitare joqeveritare ndėrkombėtare, dhe tė Kosovės) dyshohet
se ka qenė i ndėrlikuar zyrtarisht nė kryerjen e krimeve tė luftės nė
Kosovė.
Thjesht,
kėtė, tanimė e dijnė edhe vremēat,
heshtja ėshtė e barasvlershme me miratimin. Prapė lindė pyetja, pse tė
heshtim para kolerės gllabėruese serbomadhe, kur tė gjitha argumentet
janė nė anėn e sė vėrtetės
shqiptare. Historikisht, as nė dekadėn e fundme tė shekullit XX(1990-2000), e
as tani nė katėrvjetshin (2004) e prologut tė shekullit XXI, shqiptarėt (as
teorikisht, as praktikisht) nuk janė shėrbyerė me doktrinėn dhe praktikėn e
urrjetjes nacionaliste, me
politikėn, as me propagandėn terroriste kundėr asnjė populli fqinj nė
Ballkan, ashtu siē ka vepruar me shekuj, dhe tani sėrish (pas dėshtimit tė
regjimit gjenocidal tė Slobodan Milosheviqit, mė 12 qershor 1999, si rrjedhim
i ndėrhyrjes sė Aleancės sė Atlantikut Verior-NATO-s) ėshtė hedhur nė
ofensivė propaganda shpifėse antishqiptare e Unionit tė SMZ-sė, me nė krye
Momir Stojanovic, ish-bashkėpunėtor i ngushtė i Slobodan Milosheviqit(ish-president
i Serbisė, pėrkatėsisht i RFJ-sė).
3.
Sajesa e projekteve tė vjetra serbomėdha
Arsenali
i shpifjeve dhe i akuzave tė
kėtilla tendencioze, tė njėanshme tė makinerisė propaganidistike ēetniko-serbe,
kundėr shqiptarėve dhe Shqipėrisė, fare nuk ėshtė novus as pėr nga pėrmbajtja,
as pėr nga metodologjia e lansimit tė tij, por ėshtė sajesė me bazė shumė
tė vjetėr tė brumit gjenocidal tė propagandės kolonialiste serbomadhe, duke
filluar qė nga Naēertanije
(1844)e Ilia Garashaninit, nga regjimet diktatoriale e ekspansioniste tė Milosh
Obrenoviqit, tė Vasa Qubrilloviqit,
tė Ivo Andriqit, tė Nikola
Pashiqit, tė Aleksandar Rankoviqit, tė Dobrica Qosiqit, e deri te Slobodan
Milosheviqi, Vojisllav Sheshel,
Zharka Razhnjatoviq(Arkani), me tė vetmin emėrues tė pėrbashkė=dėbimi me
dhunė, me zjarr, me reprezalije dhe me gjenocid i shqiptarėve nga trevat e
tyre tė Shqipėrisė Etnike. Kėtė strategji tė dikurshme dhe tė sotshme
antishqiptare dhe anti Shqipėri, politika propagandistike e Serbisė, sikurse
kjo e sotmja e Momir Stojaniviqt, para opinionit tė vet dhe atij ndėrkombėtar,
e justifikonte me luftėn e saj kundėr shfaqjes dhe veprimt tė
terrorizmit shqiptar nė Ballkan. O tempora! O mores! Edhe sa shekuj
duhet tė kalojnė, e Evropa ta kuptojė, dhe ta sanksionojė njėherė e pėrgjithmonė
terrorizimin shtetėror dhe politikėn gjenocidale imperialste tė Serbisė sė
Madhe, e cila si dikur edhe sot, ka ngelur e patransformuar nė logjikėn e saj
tė ekspansionizmit dhe tė militarizmit kolonilailist ndaj vendeve fqinje, siē
janė Shqipėria Etnike, Kroacia, Hungaria, Bosnja dhe Bullgaria.
Gjithashtu,
pėrmbajtja dhe mjetet operative tė funksionimit tė Agjencisė sė Sigurimit
Ushtarak (ASU), tė drejtuar nga drejtori i saj, Momir Stojanoviq, janė nė tėrėsi
surogat original i Projekteve denoncuese
tė shqiptarėve nga ana e OZNE-sė(15.08.1944),
e UDB-sė(mars 1946) dhe e KOS-it(14.09.1955, tė cilat kanė
qenė institucionet kryesore tė policisė dhe tė ushtrisė sė Jugosllavisė sė
Titos (tė komanduar nga kryeēetnikėt serbomėdhenj,
tė shtirur si kumunistė dhe si partizanė nė likuidimin fizik
individual dhe pastrimin etnik kolektiv tė shqiptarėve nga Kosova dhe nga tė
gjitha trevat e tjera tė banuara me shqiptarė tė Shqipėrisė Etnike. Nė kėtė
kontekst, kėshtu flasin edhe shifrat statistikore tė kronologjisė sė zezė
historike tė OZN-sė, tė UDB-sė
dhe tė KOS-it serbomadh ndaj
shqiptarėve nė Kosovė. Menjėherė, pas miratimit tė Rezolutės sė Bujanit
pėr tė drejtėn e vetėvendosjes dhe bashkimit tė Kosovės me Shqipėrinė (mė
2 janar 1944) nė Kosovė depėrtojnė ēetnikėt e maskuar nė unormat partizane,
me ērast nė shenjė hakmarrjeje pėr kėtė akt tė rėndėsishėm historik
pėr Kosovėn dhe Shqipėrinė, kryejnė akte tė terrorizmit tė organizuar dhe
spastrim etnik ndaj popullatės sė pafajshme civile shqiptare. Si rrjedhojė
e mospajtimit me krijimin e njė gjendjeje tė tillė tragjike, shqiptarėt
ngrihen nė Kryengritjen gjithėpopullore tė Drenicės me nė krye tribunin
kombėtar, Shaban Polluzha. Mirėpo,
pas njė rezistence tė pathyeshme tė luftės sė Drenicės, Josip B. Tito, (me
dekretligj) urdhėron qė Drenica tė vihet nė adiminstratėn e dhunshme
ushtarake, si organ i pushtetit ushtarak shtetėror. Edhe pse mė 9 maj
1945 kishte pėrfunduar Lufta e Dytė Botėrore, Drenica
ende gjendej nė tym e flakė tė barutit tė hordhive pushtuese, duke pėrjetuar
ankthin e tmerrit, dhe tė
gjenocidit tė ushtrive ēetnike serbe me yllin partisan deri nė qershor
tė vitit 1945, kur kjo pezullohet definitivisht me urdhėrin e Titos. Mirėpo,
kėtu nuk pėrfundon tragjedia kombėtare e shqiptarėve, sepse mė 10 korrik
1945, Kėshilli Krahinuer Populluer i Kosovės dhe i Metohisė, nxori Rezolutėm
se Kosova me vullnetin e shqiptarėve i bashkohet Serbisė.Natyrisht, kjo
ishte njė gėnjeshtėr dhe manipulim politik, si rezultat i pėrdorimit tė
dhunės dhe terrorit ndaj shqiptarėve, tė cilėt nuk kishin votuar ti
bashkoheshin Serbisė(siē pohonte propaganda e ndyrė pushtuese
serboēetnike pėrmes gojės, po ashtu tė ndyrė tė kolaboracionistit dhe vrasėsit
tė shqiptarėve, Ali Shukrisė nga Mitrovica), por kishin votuar, qė ti
bashkoheshin nėnės Shqipėri. Gjithashtu, ky guxim, ky heroizėm, kjo vendosmėri
dhe atdhedashuri ndaj Shqipėrisė Etnike e shqiptarėve tė Kosovės, dhe tė
gjitha pjesėve tė tjera shqiptare, qė morėn pjesė nė Luftėn e Drenicės pėr
tu ēliruar nga ēizmja koloniale serboēetnike, e patii ēmimin e vet tė
lartė, sepse pasi botėrisht nuk u pajtuan qė Kosova tė mbetet nėn Serbinė
e madhe, Tito me klikėn e tij serbomalazeze (Svetozar V.Tempo, Dushan
Mugosha,Sava Dėrleviq, Pavle Joviēeviq etj.) ( nė stilin e propagandės sė
sotme shpifėse teroriste tė Momir Stojanoviqit, se Kosova e Shqipėria po vėlon
nga terrorizmat e huaja, me qėllim qė tė rehabilitojė hollokaustin serboēetnik
tė regjimit tė Slobodan Milosheviqit ndaj shqiptarėve nė Kosovė dhe mė
gjerė), sėrish thuri njė grackė tjetėr tragjike pėr shqiptarėt, qė shumė
vonė, nė dhjetėvjeēarin e fundmė tė shekullit XX (pas shthurjes sė
ish-RSFJ-sė, pėrkatėsisht rikolonizimit tė Kosovės nga harangat barbare
paramilitare, militare dhe policore serboēetnike), filloi tė
riaktualizohet nga dėshmitarė tė gjallė (si intelektuali i njohur,
Azem Xani nga Polaci i Drenicės, i
cili nė temėn viktimat e Tivarit, ka shkruar njė libėr
shumė tė vlefshėm(nė dy vėllime), si
dhe nga veprimtarė tė tjerė shkencės dhe tė kulturės shqiptare, e
njohur me emrin Procesi i Tivarit.
Ia
vlen tė theksojmė se, edhe pas golgotės shqiptare tė Tivarit, populli
shqiptar nė Kosovė nuk ėshtė pajtuar me gjendjen koloniale robėruese nga
serbomalazezėt, por nė vazhdimėsi e ka ngritur zėrin dhe pushkėn kundėr
tyre (1946-1947). Mirėpo, regjimi serbomadh Tito-Rankoviq, ēdo kryengritje tė
armatosur e ka shuar nė gjak. Kėshtu, edhe gjatė viteve 1956-1957, me
pretkest tė grumbullimit tė armėve nėpėr shtėpitė e shqiptarėve,
makineria brutale e ekspeditave ndėshkuese policore serbe
i ka torturuar mbi 50 mijė shqiptarė, dhe mbi 1000 tė tjerė i ka
likuiduar nė mėnyrėn mė mizore, si dhe mbi 300 mijė tė tjerė i ka shpėrngulur
nė Anadolli tė Turqisė (sipas elaboratit tė Vasa Qubrilloviqit: djeg,
vrit, shpėrngul dhe kolonizo).
Po
ashtu, propaganda serbomadhe antishqiptare ishte aktive dhe shumė e rrezikshme,
edhe nė vitin 1968, e cila pėrmes agjentėve dhe mekanizmave tė saj veprues
ndikoi nė thyrjen brutale tė demonstratave tė studentėve shqiptarė, tė
Prishtinės, tė cilėt(edhe pse pa pushtet faktik as juridik) ishin tė vetmit
pėrfaqėsues legjitimė tė popullit shqiptar nė Kosovė. Kėtė e dėshmoi
edhe shtruarja e kėrkesave tė tyre tė drejta dhe tė ligjshme, qė Kosovė tė
fitoni statusin e Republikės, dhe pėrdorimin
e simboleve kombėtare shqiptare. Duke qenė se shqiptarėve iu lejua vetėm
pėrdorimi i flamurit kombėtar shqiptar, si minoritet kombėsi, lėvizjet
patriotike shqiptare me nė krye Adem Demaēin, dhe me pasardhėsit e tij,
Hydajet Hyseni, Kadri Zeka, Jusuf Gėrvalla e tė tjerė, vazhduan luftėn
ilegale pėr ēlirimin definitiv tė Kosovės nga kėmba e pushtuesit kolonizues
serbomalazez. Si rrjedhim, mė 1981 shpėrthyen demonstratat studentore nė
Prishtinė, nėn drejtimin e Hydajet Hysenit me shokė dhe me shoqe tė paepur pėr
liri dhe pavarėsi tė Kosovės. Mirėpo, edhe kėto demonstrata tė studentėve
shqiptarė, UDB-a, KOS-i jugosllavė dhe kolaboracionistėt shqiptarė, i shuan
nė gjak, duke pėrdorur tanke ushtarake e policore, por dėshirėn dhe
vullnetin atdhedashes pėr lirinė e Kosovės, pėrkatėsisht tė trojeve etnike
shqiptare, as tanket, as topat, as raketat, as burgosja, as torturat ataviste,
as vrasja e patriotėve mė tė dalluar shqiptarė, nuk pati fuqi pėr ti varrosur,
sepse nuk voni shumė kohė, e nga vrushkujt e gjakut liridashes te LPK-sė, tė
LKĒK-sė dhe tė lėvizjeve dhe tė fronteve tė tjera revalucionare shqiptare,
lindi Ushtria Ēlirimtare e Kosovės(UĒK) me nė krye me heroin kombėtar
legjendar, Adem Jasharin, e cila me luftėn e saj heroike, dhe me urtinė
politike ia arriti ta ēlirojė Kosovėn nga bandat vrastare tė kolonizatorėve
shekullorė serboēetnikė. Pikėrisht, kėtu qėndron problemi dhe
mosmarrėveshja me politikėn dhe me
propagandėn e luftėnxitėse tė Unionit tė SMZ-sė, sepse pas disfatės
sė luftės gjenocidale nė Kosovė, domethėnė pas humbjes sė kolonisė sė
tyre mė tė pasur nė Evropė, Kosovės me burime nėntokėsore (ari, argjend,
plumb, baker, krom, thėngjill etj.), tash qe katėr radhazi Beogardi sė bashku
me Kishėn Ortodkėse Serbe dhe me tė gjitha shėrbimet sekrete policore dhe
ushtarake, po rovatet qė tė ushtrojė propagandė dezinformuese kundėr UĒK-sė
se ajo nė essencė ėshtė terroriste sė bashku me tė gjithė ato
subjekte politike vendore dhe individė shqiptarė, duke mos kursyerė as mbėshtetsin
kryesor tė UĒK-sė, Shtetet e Bashkuara tė Amerikės dhe tė partnerėve tė
saj evropianė nė kuadrin e NATO-s. Mirėpo, pavarėsisht nga kėto tendenca
paranoike dhe shpifarake tė propagandės serbomalazeze
tė UDB-sė, tė KOS-it, pėrkatėsisht tė ASU-sė sė Momir Stojanoviqit,
lufta e drejtė ēlirimtare kombėtare dhe antikoloniale e UĒK-sė, as e lėvizjeve
tė tjera shqiptare kundėr pushtuesve kolonialė serbomalazezė, me asnjė ligj
tė sė drejtės ndėrkombėtare, nuk mund tė cilėsohet
si terroriste, sepse ka karakter tė pėrgjithshėm tė luftės ēlirimtare
kombėtare, e jo karakter grabitēar, terrorist dhe gjenocidal, sikurse lufta
pushtuese e Serbisė ndaj Kosovės. Ky raport nė asnjė mėnyrė nuk mund tė
ndryshohet as ligjėrisht, as politikisht, sepse viktimat dhe varret masive nė
Kosovė flasin se kush ishte nė rolin e agresorit, e kush ishte nė rolin e
mbrojtėsit dhe tė ēlirimtarit.
Prandaj,
pavarėsisht nga aftėsitė profesionale tė agjentėve dhe tė Agjencisė
sė Sigurimit Ushtarak tė Momir Stojanoviqit, qė ta revidojnė tė vėrtetėn
historike dhe politike tė Kosovės nė llogari tė propagandės kolonialiste
serbe tė Unionit tė SMZ-sė, me qėllim qė ta gėnjenė dhe ta frikėsojnė
opinionin ndėrkombėtar se Ballkanit po i kanmoset njė rrezik i madh nga
terrorizmi shqiptar i Alkaides, i cili po manifestojka pėrmes ndėrtimit
tė njė transversaleje tė
gjelbėr muslimane nė Ballkan(Maqedonia, Shqipėria, Kosova dhe
Sanxhaku).Sipas gramatikės cirilike tė propagandės
shpifėse dhe dezinformuese tė Beogradit, kjo do tė thotė se shqiptarėt
dhe muslimanėt e Sanxhakut, tė mbėshtetur nga Shqipėria dhe Turqia, janė nė
mundim e sipėr, qė tė krijonė shtetin e pare silamik nė Ballkan, pėrkatėsisht
nė Evropė. Kėto shpifje diletnate dhe bizare nė llogari tė shqiptarėve dhe
tė Shqipėrisė, vihen nė kontekstin historik jo tė realiteteve tė sotme tė
krinjuara nė Ballkan dhe nė Evropė, por nė atė periudhės historike tė
Perandorisė Osmane, e cila sipas justifikimit tė politikės
propagandistike dhe tė kuazishkencės
serbomadhe tė Beogardit, e paskėsha pasur ėndėrr shekullore, qė tė depėrtojė
nė Evropėn Perėndimore.Mirėpo, nė rastin konkret
krahas Shqipėrisė dhe shqiptarėve dhe perandorisė sė perėnduar
osmane, akuzohet edhe politika e sotme e Turqisė, e cila sipas kėtij varianti
tė transversals sė gjelbėr, kjo paska pėr qėllim tė fundit, qė duke
pėrdorur Sanxhakun, ta ndajė Serbinė dhe Malin e Zi, dhe tė gjithė serbėt
ti copėtojė nė minoritete kombėtare nėpėr enklavat heterogjene tė
shteteve tė reja, tė cilat do tė kriohen nė Ballkan?! Duhet tė nėnvizojmė
se autorėt e kėtij koncepti strategjiko-taktik tė propagandės
serbomalazeze, tė cilėt e kanė trilluar transversalen e gjelbėrr, tė
theksuar, indirect pėrmes trukeve nacionalshoviniste (pėr ta ruajtur epėrsinė
e interesave koloniale dhe ekuilibrin e sferės sė interesit tė zones
bizantine sllave nė Ballkan), i kritikojnė ashpėr strategėt e Rendit tė Ri
Botėror, e nė radhė tė parė Amerikėn, Kombete Bashkuara dhe Bashkimin
Evropian, me motivacion se kėto janė shkaktari kryesorė, i mbėshtetjes sė
pavarėsisė sė Kosovės nė dėm tė sovranitetit dhe tė pavarėsisė sė
Serbisė. (Me gjasė) pėr ti shpėtuar kėsaj
gracke, tė trilluar dhe krejtėsisht tė zhveshur si nė aspektin
e realpolitikės, ashtu edhe tė angazhimit strategjik tė SHBA-sė pėr
zgjidhjen e krizave ndėretnike nė Ballkan, kuzhina e propagandės
serbomadhe, pėrmes ASU-sė sė Momir Stojanoviqit, ka nxjerrė nė shesh
argumente tė reja tė terrorizmit shqiptar nė Ballkan. Kėsaj
eureke tė propagandės subversive speciale, tė kombinuar me sondazhe dhe
elemente tė strategjisė sė frikėsimit, tė gatuar nė kuzhinėn e vjetėr
dhe tė re politikės sė bosėve tė Dedinjės dhe beretave tė kuqe
tė Legisė sė Zemunit, me qėllim qė politikėn shqiptare ta mbėshtesin pėr
muri, duke e izoluar nga populli dhe mbėshtetja e Amerikės dhe e aleatėve
tė saj, mund tI ketė besuar verbėrazi vetėm kasapi i Ballkanit,
Slobodan Milosheviqi, si dhe bashkėpunėtorėt
e tij tė ngushtė racistė: Shesheli, Milutinoviqi, Shainoviqi etj, tė cilėt
sot gjenden, duke u akuzuar nė Tribunalin e Hagės, pėr shkak tė politikės
gjenocidale ndaj shqiptarėve, kroatėve dhe muslimanėve boshnjakė.
6.
Preventiva pėr neutralizimin e propagandės terroriste serbomalazeze
Me
gjithė konstatimet e theksuara, kjo nuk mjafton, tė ngelim vetėm nė
konstatime empirike individuale a profesinale, por pėr trillimet dhe shpifjet e
kėtilla tė terrorizmit tė eksportuar nga Serbia dhe Mali i Zi nė adresė
tė UĒK-sė, tė individėve dhe tė
institucioneve tė ndryshme shqiptare tė Kosovės dhe tė Shqipėrisė, ėshtė
domosdoshme tė merren kundėrmasa urgjente nga strukturat zyrtare shtetėrore s
tė Kosovės, ashtu edhe tė Republikės sė Shqipėrisė, me qėllim tė pėrballimit
dhe tė sanksionimit me kohė tė produkteve tė propagandės terroriste
zyrtare tė Serbisė, pėrndryshe, nėse ne flejmė dhe grindemi mes veti
edhe nė kėtė fillimshekull (duke kėrkuar fajtorin-armikun e brendshėm
shqiptar, i cili po na e prish dashurinė tregtare personale e grupore me
Unionin e SMZ-sė) sikurse
gjatė historisė sė
derisotme, na kanoset serish rreziku serioz, qė mbi kokat dhe trojet tona
etnike, tė rikthehet propaganda dhe terrorizmi gjenocidal i barbarizmit
serbomalazez. Pėr tė evituar njė rrezik tė kėtillė, tė cilin tanimė e ka
bėrė tė ditur zyrtarisht eksponenti i propagandės
speciale, subversive luftėnxitėse serbe kundėr shqiptarėve dhe Shqipėrisė,
Momir Stojanoviq, politika zyrtare shqiptare, duhet tiI marrė kėto masa
urgjente, me qėllim qė, tė identifikohet dhe tė sanksionohet ligjėrisht sa
mė parė, Momir Stojanoviq, si bartės kryesor i strategjisė dhe i taktikės sė
propagandės sė tij tė trilluar terroriste nė adresė tė shqiptarėve,
tė Kosovės dhe tė Shqipėrisė:
(I)
Qeveria e
Republikės sė Shqipėrisė (pa vonuar, me procedurė urgjente), duhet tė
deklarohet zyrtarisht para bashkėsisė ndėkombėtare nė vlerėsimin e saj
meritor, ėshtė e vėrtetė apo gėnjeshtėr se, sipas informacioneve tė shėrbimeve
dhe tė policive sekrete
serbomalazeze(tė analizuara dhe arkivuara me shifrėn tepėr sekret nga
titullari zyrtar, Momir Stojanoviq) nė Shqipėri, nė pjesė veriore tė saj:
Bajram Curr, Krujė e Tropojė, nė Kosovė, nė Kėrēovė dhe nė Gostivar,
Alkaida jo vetėm se qenka e pranishme, por edhe po veprueka si e tillė.
Kėshtu, ka pohuar decidivisht kryepropaganduesi serbomadh antishqiptar, Momir
Stojanoviq pėrmes intervistės sė tij, dhėnė Agjencisė sė lajmeve
TANJUG tė Unionit tė SMZ-sė, mė 2.02.2004. Edhe pse kjo nuk ėshtė e
vėrtetė se ēka ka
deklaruar zyrtarisht ish-koloneli i KOS-it nė Kosovė, Momir Stojanoviq, qarqet
zyrtare shqiptare nga tė gjitha hapėsirat e Shqipėrisė Etnike, duhet tė
dalin sa mė pare para opinionit me reagimet e tyre pėrgėnjeshtruese, nė mėnyrė
qė tė dale nė shesh, se kush po e dezinformon faktorin ndėrkombėtar nė
Ballkan me shfaqjen e terrorizmit tė trilluar shqiptar. E vėrteta ėshtė
krejtėsisht tjetėr nga ajo ēka ka pohuar, Momir Stojanoviq. Nė Ballkan ka
terrorizėm (kjo u dėshmua edhe me vrasjen e premierit tė Serbisė, dr.Zoran
Gjingjiqit), madje shumė i rrezikshėm dhe me pasoja tė paparashikuara, por ai
ėshtė terrorizmi kolonial
serbomadh, e jo kursesi terorizėm shqiptar, siē pohon propaganda
antishqiptare e drejtorit tė ASU-sė, Momir Stojanoviq. Sa ėshtė i rrezikshėm,
dhe se mund tė eskalojė brenda natės siē thuhet nė zhargonin e
politikės ditore, kėtė e provoi edhe vrasja e Ana Lindit(ministėr i Punėve
tė Jashtme tė Suedisė, shtetit mė human dhe mė demokratik nė Evropė) nga
akti terrorist serb me pėrmasa ndėrkombėtare.
(II)Ministria e Punėve tė Jashtme tė Shqipėrisė, nevojitet qė
pėsmes notes protestuese diplomatike, tė reagojė ashpėr te qeveria e Unionit
tė SMZ-sė, pėr shkak tė akuzave dhe shpifjeve tė konstruktuara tė
drejtorit tė Agjencisės sė Sigurimit Ushtarak (ASU) tė SMZ-sė, Momir
Stojanoviq, se nė Shqipėri po veprojnė grupe terroriste dhe Alkaida;
(II)
Gjithashtu, Qeveria dhe Kuvendi i Kosovės, ashtu si ka
vepruar me kohė Shėrbimi informativ i KFOR-it, urgjentisht, duhet ti
denoncojnė botėrisht spekulimet e konstruktuara tė propagandės sė ASU-sė,
serbomalazeze, tė deklaruara pėrmes drejtorit tė saj, Momir Stojanoviq, se nė
Kosovė po vepron Alkaida terroriste;
(III)
Tė njėjtin reagim pėrgėnjeshtrues, duhet ta kenė bėrė
subjektet politike shqiptare nė IRJM; Subjektet politike shqiptare nė Mal tė
Zi, si dhe ato nė Kosovėn Lindore.
Edhe
pse tė gjithė paragrafėt e intervistės sė theksuar tė Momir
Stojanoviqit janė konstruksion i
njė gėnjeshtre sensacionale tė kryeagjentėve tė Beretave tė Kuqe
terroriste paramilitare serbomalazeze, tė cilat shkaktuan me qindra e mijėra
viktima nė njerėz nė Kroaci, nė Bosnjė dhe nė Kosovė, kjo patjetėr duhet
tė demantohet dhe tė demaskohet nga ana e politikės dhe e propagandės sė
mirėfilltė shqiptare, e cila qe 14 vjet ka rėnė gjumin dimėror, e nuk
shohin fare se ēpo ngjet rretheqark tyre. UDB-a ka hyrė jo vetėm nė Kosovė,
nė Mal tė Zi, , por edhe nė zemėr tė Shqipėrisė, po lėviz lirshėm, dhe
pa kurrfarė pengese, sikurse nė kohėn e esadistėve dhe tė
zogollistėve, e ngjizur me agjentura sllave dhe tė huaja po drejton
propagandėn e saj tė nėndhshme pėr ta mbajtur shtetin shqiptar pėrherė tė
destabilizuar dhe nė gjendje anarkie. Kjo dukuri negative dhe tejet e dėmshme
pėr sigurinė dhe rendin nė Shqipėri, duhet tė eliminohet me mjetet pėrkatėse
preventive, pėrndryshe kjo do
tiu kushtojė shtrenjtė jo vetėm Shqipėrisė, por tė gjithė shqiptarėve.
Ndėr masat preventive pėr tu prerė penetrimi i agjenturave tė ndryshme
serbomalazeze me parashenjė tregtare e biznesi
brenda kufijve shqiptarė, qeveria e Shqipėrisė, nevojitet tė rivendosė
regjimin e vizave reciproke me Unionin e SMZ0-sė. Natyrisht,aplikimi i kėsaj
mase do tė shkaktonte reagime nė qarqet e ashtuqujatura shkatėrrimtare tė
sistemit shtetėror tė Shqipėrisė, mirėpo, kjo masė preventive, ėshtė mė
se domosdoshme, sepse do tė ndikonte pozitivisht nė dekontaminin e
territorit shqiptar nga vėrshimi legalė dhe ilegalė i bandave agjenturore
serbomalazeze. Ndryshe, do tė jetė shumė vėshtirė, qė tė parandalohet
importimi i terrozimit
serbosllav nė Shqipėri. Politika e jashtme e Shqipėrisė mund ta ketė
hequr regjimin e vizave me tėrė botėn, por me Unionin e Serbisė
dhe tė Malit tė Zi, duhet ta rikthejė nė shqyrtim kėtė ēėshtje ngase pėrkundėr
(heqjes sė vizave) dhe normalizimit tė marrėdhėnieve ndėrshtetėrore nė
shakllė diplomatike me tė, deri tani nuk ka dhėnė asnjė rezultat nė
kuptimin reciprok,( kur ėshtė fjala pėr palėn shqiptare), sepse politika dhe
propaganda e Beogradit po vepron me tė njėjtat standarde tė regjimit tė
Slobodan Milosheviqit kundėr interesave vitale tė Kosovės, tė Shqipėrisė,
si dhe tė shqiptarėve nėpėr trevat e kolonizuara nga Serbia dhe Mali i Zi,
duke tentuar qė para bashkėsisė ndėrkombėtare, ti ndėrrojė tezat dhe
rolet gjenocidale serbomėdha, se UĒK-ja dhe shqiptarėt
nė Kosovė e Shqipėri janė terroristė, e jo Serbia dhe Mali i Zi, tė
cilat, pothuajse njė dekadė tė plotė tė shekullit XX(1990-1999) ishin ndėr
vendet mė terroriste nė botė, pas pėrfundimit tė Luftės sė Dytė Botėrore.
Kėtė e provojnė me dhjetra varreza massive tė viktimave civile (fėmijė,
pleqė, gra,tė gjitha moshat),djegie massive e vendbanimeve nė Kosovė, nė
Kroaci dhe nė Bosnjė, si dhe miliona refugjatė shqiptarė, myslimanė
boshnjakė e kroatė nė Evropė, nė Amerikė e Australi. Ky lloj i terrorizmit
tė organizuar shtetėror dhe i gjenocidit tė institucionalizuar serbomalazez,
me gjithė listėn e dėshirave
dhe ulpiset e propagandės serbomadhe tė Momir Stojanoviqit nuk mund tiu
amputuhet as UĒK-sė, as shqiptarėve e as Shqipėrisė, por vetėm
kryeaktorėve dhe ekzekutorėve kryesorė tė politikės dhe propagandės
shfarosėse tė regjimit ēetniko-fashist tė Serbisė sė Slobodan Milosheviqit,
dhe atyre, qė e ndihmuan atė nė kryerjen e krimeve kundėr njerėzimit.
Lidhur
me deklaratėn zyrtare tė Momir
Stojanoviqit, se nė Kosovė, nė gjysmė Shqipėrinė e pavarur, si dhe nė
hapėsirat e tjera etnike shqiptare, ėshtė e pranishme Alkaida dhe organiztat
terroriste islamiste si Vehabia,
Tarikat, lulėkuqja etj., deri nė kėtė moment zyrtarisht ėshtė
deklaruar vetėm KFOR-I nė Kosovė, i cili perms zėdhėnėsit tė
tij,kolonelit Horst Pieper(raportit tė Zyrės pėr informim tė
KFOR-it),kategorisht i ka hudhur poshtė pohimet e theksuara shpifėse
propagandistike tė drejtorit tė Agjencisė sė Sigurimit Ushtarak (ASU) tė
Unionit tė SMZ-sė, Momir Stojanoviqit, duke nėnvizuar me theks tė posaēėm
se nė Kosovė, tė administruar nga UNMIK-u, nuk janė tė pranishme as nuk
veprojnė as Alkaida as grupe tė tjera terroriste pėr tė cilat ka
trumbetuar propaganda largpamėse e Momir Stojanoviqit( beta,3.2.2004).
7.
Shqipėria, as shqiptarėt nuk kanė
nevojė pėr avokatė
tė dyshuar terroristė serbomalazezė
Nėse
eventualisht, shfaqen dukuri terroriste(pavarėsisht nga prejardhja e tyre) nė
Kosovė dhe nė Shqipėri, ato do ti luftojnė me ngulmė dhe me tė gjitha mjetet,
qė i kanė nė dispozicion shqiptarėt dhe vetė Shqipėria(e jo kursesi agjentėt
dhe agjenturat terroriste tė Serbisė as tė Malit tė Zi, pavarėsisht nga oferta
qėllimmirė e tyre), duke bashkėpunuar
me aleatin mė besnik dhe shpėtimtar tė tyre-Amerikėn, me institucionet pėrkatėse
ndėrkombėtgare, me Kombet e Bashkuara, me KFOR-in dhe me Evropėn e sotme demokratike,
e jo me okupatorėt e dėshmuar terroristė
dhe gjenocidalė serbomalazez, tė cilėt pėr ta fshehur terrorizmin e tyre
dhjetėvjeēar(1990-1999), pasi tėrė bota e kuptoi se kush ėshtė terrorist nė
Ballkan, sė fundi, Momir Stojanoviq, u gjet, qė terrorizmin autokton serbomalazez
tua atribuojė shqiptarėve dhe Shqipėrisė. Mirėpo, kėto shpifje sensacionale
tė propagandės serbe tė Beogradit nuk do ti zhvas as UNMIK-u, as KFOR-I,
as Amerika, sepse koloneli Momir Stojanoviq qemoti ėshtė nė Listėn e Zezė tė
Bashkimit Evropian, si dhe ėshtė i apostrofuar nė Tribunalin e Hagės nga disa
dėshmitarė,pėr shkak tė dyshimit se ka gisht nė kryerjen e krimeve tė luftės
nė Kosovė. Kėtė e ka bėrė tė ditur, edhe Natasha Kandiq, kryetarja e Fondit
tė sė Drejtės Humanitare, nė Beograd, se ka nė dispozicion dokumentin e Tribunalit
tė Hagės nė tė cilin figuron emri i kolonelit Momir Stojanoviq. Kjo ēėshtje
delicate,qė bie ndesh me tė drejtėn huanitare ndėrkombėtare, dhe me dispozitat
e konventave tė Gjenevės, duhet tė jetė preokupim i propagandės sė ASU-sė sė
tij, e jo shpifja dhe atribuimi
i terrorizmit
serb apo i Alkaidės shqiptarėve dhe Shqipėrisė. Se koloneli Momir Stojanoviq
ka qenė i ndėrlikuar nė konfliktet e armatosura nė Kosovė, dėshmon edhe deklarata
e deponuar Gjykatės Ndėrkombėtare tė Hagės pėr krime tė luftės nė Jugosllavi,
e paraiqtur nga nga dėshmitari, Nik Peraj (ish-oficer i UJ-sė), nė tė cilėn
ka theksuar se, M.Stojanoviqi nė filim tė marsit 1999, i kishte treguar pėr
planin e pastrimit etnik, tė cilin do ta ndėrmerrte nė vepėr kundėr shqiptarėve
tė Kosovės nė komunėn e Gjakovės. Ndėr tė tjera, nė deklaratėn e tij, Nik Peraj,
kishte theksuar se si officer I UJ-sė, kishte marrė pjesė nė mbledhjen, kur
ėshtė planifikuar masakra nė Mejė dhe nė Korenicė, ku mė 28 prill 1999 nė Mejė
janė vrarė 68, kurse nė Korenicė 74 shqiptarė.(Vijesti,28.03.2003). Duhet tė
shtojmė se, pėr kolonelin kontravers,
Momir Stojanoviq nė Kosovė, duhet tė ketė qenė arkivuar ndonjė dosje e tij,
edhe nė dokumentacionin statistikor tė Kėshillit pėr Mbrojtjen e Lirive dhe
tė Drejtave tė Kosovės (KMLDNJ).
Mediat
dhe Politika
Spiralja
e heshtjes dhe opinioni publik
Nga GĖZIM MEKULI*
Mediat shqiptare shpeshherė manipulojnė me pėrmbajtjen e informacionit
duke pėrdorur, vetėdijshėm, nuancat e shumta tė shkrimit e tė shprehjes
gjuhėsore
. Ėshtė e njohur, se ndėrtimi dhe lanēimi i dy llojeve tė
informacioneve mbi tė njėjtėn ndodhi, mund tė ndryshojė shumė pėr nga
forma dhe pėrmbajtja, (edhe pse, nė asnjėrėn nga kėto informacione, nuk do
tė kishte gabime konkrete). Pėrzgjedhja e fjalėve dhe shprehjeve gjuhėsore
luan njė rol tė rėndėsishėm nė formėsimin e informacionit. Kjo pėrzgjedhje
ėshtė tregues se ēfarė dhe ēka synon tė arrijė politikisht njė shtėpi
mediale: p.sh. Kryetitujt e gazetave si "Angazhimi i SHBA-sė nė
Afganistan dhe Irak" dhe "Agresioni i SHBA-sė nė Irak dhe Afganistan",
pėrshkruajnė dhe transportojnė realitetin politik dhe ushtark qė sot,
aktualisht, ekziston nė kėto shtete
Por shtrohet pyetja: Si ndikon ky
manipulim fjalėsh nė opinionin publik? A krijon pėrshtypje dhe vlerėsime tė
ndryshme e tė dyshimta nė opinion, ky lloj formėsimi (shtrėmbėrimi)
sintaksor e gjuhėsor? Si transportohen politikat demokratike tė SHBA-sė nga kėto
industri mediale? Bėhet kjo me qėllim tė caktuar politik, apo ėshtė kjo
edhe njė nonsens i gazetarėve?
Opinionit shqiptar, pėr njė aktivitet, ndodhi apo
deklaratė politike, janė duke iu servirur informacione me pėrmbajtje, porosi
e pėrshtypje tė shumėllojshme. Rreth takimit tė njė udhėheqėsi partiak,
me votuesit potencialė, njė gazetė shkruan, se filan politikan "dokumentoi",
"kristalizoi" dhe "konstatoi", ndėrsa gazeta tjetėr,
oponente e politikanit nė fjalė, po pėr tė njėjtin takim potencon, se filan
politikan "supozoi", "hamendi" dhe "mendoi"...
Akoma mė tepėr konstruktimi i fjalisė nga gazetarėt e gazetaret partiake, se
"salla pėr pritjen e pėrfaqėsuesve tė partisė X
ishte gjysmė e
mbushur" ka asosacione e qėllime tė tjera kundrejt asaj, se "salla pėr
pritjen e pėrfaqėsuesve tė partisė Y ishte gjysmė e zbrazėt"!
Ėshtė e njohur se shumica e individėve nuk e pėlqejnė tė
jenė tė vetmuar e "tė leēitur" pėr sherr tė pikėpamjeve, qėndrimeve,
bindjeve dhe vlerėsimeve tė tyre politike personale. Nga frika e izolimit
intelektual e social kėta ndrydhin, dhe nėse ėshtė nevoja, edhe tradhtojnė
mendimet, idealin dhe qėndrimet e tyre intelektuale e shkencore; mendime tė
cilat do tė ishin nė kundėrshtim me klimėn momentale e dominuese nė
opinion. Shumė individė/intelektualė i bashkėngjiten qėndrimit, mendimeve
dhe politikave dominuese; (edhe pse njė qėndrim apo vlerėsim i tillė - qoftė
politik, ekonomik apo kulturor - dominues nė opinion, nė tė shumtėn e
rasteve ėshtė jo i qėlluar dhe i gabuar). P.sh. rast konkret kemi keqvlerėsimin
dhe dėnimin qė ėshtė duke iu bėrė figurave dhe bėrthamave tė para tė UĒK-sė
nė Kosovė. Ēfarė ndodh nė opinionin tonė publik? Shumė intelektualė kanė
zgjedhur heshtjen dhe "ndrydhjen" e opinioneve, mendimeve dhe qėndrimeve
tė tyre
! Nė lidhje me kėtė do tė pėrmendja klimėn dominuese politike
gjatė sundimit tė NSPD-sė hitleriane nė Gjermaninė e vitit 1939 1945.
Dihet nė lidhje me kėtė, heshtja dhe bashkėngjitja e intelektualėve tė
shumtė grupacionit diktatorial e antinjerėzor dominues tė kohės.
Me ndihmėn e opinioneve, qytetari dhe intelektuali
shqiptar, vazhdimisht ėshtė duke kėrkuar tė zbulojė se nė ēfarė raporti
ėshtė mendimi i tij politik me qėndrimet e shumicės sunduese dhe pakicės nėnshtruese.
Ky "rentgenizim i opinioneve" do tė realizohej, pjesėrisht, me ndihmėn
e bindjeve personale, por nė shoqėrinė tonė, para sė gjithash, janė mediat
ato qė shprehin klimėn e opinionit. Ambienti nė opinionin publik shqiptar ka
humbėsit dhe fituesit e saj. Nė kėtė etapė ėshtė duke u aktivizuar frika
nga izolimi, dhe kjo krijon qėndrime tė ndryshme kundrejt ndodhive politike (partiake)
me orientime tė ndryshme. Ata tė cilėt gjejnė pėrkrahje pėr mendimet dhe qėndrimet
e tyre, janė duke fituar vetėbesim tė fuqishėm, po bėhen mė aktivė dhe po
marrin pjesė nė debate tė jetės politike, sociale e kulturore. Ata tė cilėt
po e kuptojnė se i pėrkasin klimės "sė opinionit pakicė", janė
duke u vetėtėrhequr, janė duke u bėrė mė pasivė dhe e ndiejnė se ėshtė
e vėshtirė tė mbrohen e tė lanēohen pikėpamjet dhe mendimet e tyre. Kėshtu
debati i shoqėrisė shqiptare, i dalė dhe brumosur nga rrethanat qė tanimė
dihen dhe i stimuluar nga media, do tė karakterizohej e orientohej nė dy
drejtime: Nga ajo shumicė qė ėshtė nė sulm dhe ajo pakicė qė ėshtė nė
mbrojtje.
Se sa do tė mbijetojė kjo "spirale heshtjeje" mbetet tė shihet!?
* Autori vazhdon studimet nė shkencat e mediave, film dhe komunikacion nė Universitetin e Oslo-s Norvegji
----------------------------------------------------------------------------------------------------
"Ushqehen" gjepurat vetėm me gojė? Ka tė ashtuquajtura
gjepura private?
Sidoqoftė, mund tė konstatohet se thashethėmet pėrmbajnė e
prezentojnė, pikėsėpari njė "informacion", i cili, gjithsesi, ka
njė lidhshmėri tė afėrt me ndodhinė e sė kaluarės dhe, i cili, do tė
besohet nė njė pėrqindje nė opinion. Thashethėmet e mediave shqiptare mbi
njė personalitet tė njohur, tejkalojnė fjalėt, sepse kjo zgjon kėrshėri
dhe "aha efekt" mė tė bujshėm se sa njė qytetar "i thjeshtė",
fati i tij politik ėshtė i njė interesi mė tė gjėrė! Zakonisht kemi tė bėjmė
me fatin personal tė VIP-it si; jeta intime e tij, aktivitetet, mėnyra e tė
shprehurit, tė veshurit dhe, veēanėrisht, veēoritė psiko-fizike tė tij.
"Thashethėmet" mbi kryetarin e Kosoves dhe lidhjet e tije me
narko mafian italio-shqiptare, "tradhėtinė e politikanit", "pėrvetėsimin
e buxhetit shtetėror", "burgosjet partiako-politke", "ngritjen
apo zbritjen e ēmimeve" dhe tė ngjashme janė duke zhvilluar efektin e
vet tė gjatė negativ nė opinionin publik dardanas.
Krizat nė shoqėri nxisin kėrkesat pėr informacion dhe nė kėto grupe tė
shoqėrisė, siē jemi ne dardanasit, thashethėmet shpejt lindin e tejfryhen,
shpėrndahen si nė rrafshin horizontal dhe atė vertikal, kėto "marrin
dhenė" lehtazi.
Shkencėtarėt, shpėrndarjen dhe ndikimin e thashethėmeve e konsiderojnė si
epidemi. Ato janė aq tė errėta, tė pashėndosha e dinake saqė shpėrndahen
shumė ngadalė dhe rrėzikshėm, ato janė fuqishėm tė "ngjyrosura"
dhe mund tė orientojnė nė tronditje tė opinionit publik me pasoja tė
paparashikuara...(Rast konkret kemi luftėn nė Kosovė, dhe ndikimi vdekjeprurės
e dezorientues i thashethėmeve dhe fjalėve nė organizimin, orientimin dhe
drejtimin e popullit nė grumbullimin e mjeteve materiale, pėr tė ndihmuar
popullin shqiptar, udheheqjen politke "Kosovare" dhe UĒK-nė).
Thashethėmet dhe fjalėt copėtuan e grimėzuan energjinė e madhe morale,
politike e ekonomike tė disporės shqiptare. Pasojat dihen. Edhe sot ėshtė
duke vazhduar ky avaz, edhe sot instrumentalizohet populli "barkbosh"
dardanė, edhe sot e fusin nė grykė tė topit...e kapot medial qėndrojnė
anash, fėrkojnė duart...e presin..., kolltuqe e karrierė...!
Lakmia e mediumeve pėr zbukurime dhe konsumim lejon fabrikantėt qė me ēdo ēmim
tė pėrvetėsojė tė renė, ekskluziven, dhe senzacionalen.
Kėto media lejonė tė drejtohen dhe shėrbehen me fjalė apo si themi ne
"informata ēajtoresh"... Ka disa teori qė shpėrndarjen e thashethėmeve
dhe fjalėve i trajtojnė si teori kaotike: Kėto bėjnė hope, ecuria dhe
zhvillimi i tyre nuk mund tė parashikohet. Pasqyrė e kristaltė do tė ishte pėr
ne shqiptarėt nė pėrgjithsi raporti e ambienti i ndotur e armiqėsor, medial,
politik e ndėrnjerėzor, ku jo pak fjalėt dhe thashethėmet (tė pėrtypura me
shije nga grupacione tė caktuara mediale e partiake), kanė "kontribuar e
ndihmuar" pėr kėtė ambient!
Impotenca e mosvėnies nėn kontroll tė kėsaj tė keqeje, tė lindur nga "kutia
e pandorės" bėn qė thashethėmet tė jenė interesante dhe plotė kuriozitet
pėr opinionin publik dhe mjaft strategjik pėr qarqe tė caktuara politike. Opinioni
publik shqiptar mė sė paku ka disponim "pėr thithjen" e kėtyre "informatave".
Tepėr shumė TNT ka shpėrndarė dhe "mbjellė", nė fushat e Dardanisė
pushtuesi i pangopur serb. Mos tė lejojmė qė "mediat" karrieriste
dhe profituese tė minojnė dhe "TNT-izojnė" mendjen, trurin dhe tė
arriturat politike (edhe ashtu simbolike) tė Dardanisė!
BAROMETRI
DIPLOMATIK
Pof.Dr.Mehdi
HYSENI
SHQIPTARĖT
E MALĖSISĖ MIDIS NEOKOLONIALIZMIT
MALAZEZ DHE RAJONIZIMIT EVRODEMOKRATIK
Kohėve
tė fundit, si rrjedhim i rikatualizimit tė statusit tė
shqiptarėve nė Mal tė Zi, propaganda dhe politika zyrtare e Podgoricės dhe e
Beogradit nė mėnyrė tė bashkėrenduar dhe intensive kanė filluar
agjitacionin dhe anatemat kundėr qenies autoktone
shqiptare, me qėllim tė fundit qė
edhe mė tej nė fillimshekullin XXI (sipas hieroglifeve tė falsifikuara
tė historiografisė serbomalazeze dhe tė kishės bizantine serbomadhe) ēėshten
e pazgjidhur koloniale tė Malėsisė shqiptare, ta konisderojė
si pronė tė ligjshme tė paprekur tė shtetit serbomalazez. Mirėpo,
pavarėsisht nga
metastaza dhe vampirizimi i
neokolonializmit dhe i apartedit
malazez nė kurriz tė shqiptarėve dhe tė Malėsisė sė tyre stėrgjyshore,
fati i shqiptarėve dhe i trojeve tė tyre etnike tė Malėsisė, nuk kanė mė
asnjė gjasė reale, qė tė ngelin si mallra konsumi tė mėnysė sė
politikės ditore serbomalazeze sepse kjo tanimė nuk ėshtė vetėm ēėshtje e
brendshme e Malit tė Zi, pėrkatėsisht e Unionit tė SMZ-sė, por edhe ēėshtje
e jashme ndėrkombėtare mbase kombit shqiptar nė Mal tė Zi nė vazhdimėsinė
historike (1878-2004) i janė mohuar, dhe po i mohohen edhe sot tė drejtat dhe
liritė elementare tė ekzistencės sė tij, gjė qė kjo ėshtė nė kundėrshtim
flagrant jo vetėm me tė drejtėn natyrore e historike tė shqiptarėve, tė
ngulitur me shekuj nė trojet e tyre etnike tė Malėsisė, por edhe me
konventat dhe me
traktatet e sė drejtės dhe tė sistemit pozitiv juridik ndėrkombėtar,
tė cilat e pėrbėjnė bazėn e ligjeve dhe tė ligjshmėrive tė proceseve dhe
tė vlerave bashkėkohore mbi lirinė, demokracinė dhe civilizimin botėror.
Prandaj,
duke marrė pėr bazė Deklaratėn universale pėr liritė dhe tė drejtat e
njeriut (10.XII.1948), si dhe tė gjitha aktet e tjera themelore ndėrkombėtare
tė mėpastajme, tė cilat janė ndėrtuar dhe miratuar nė frymėn e kėsaj
deklarate (konventat, protokollet, deklaratat dhe rezolucionet e Asamblesė sė
Pėrgjishme tė Kombeve tė Bashkuara, tė Kėshillit tė Evropės(qė nga
miratimi i Statutit tė tij mė 1949), si dhe tė KSBE-sė, pėrkatėsisht tė
OSBE-sė qė nga Akti pėrfundimtar i Konferencės sė Helsinkit mė 1975 e deri
mė sot) provojnė se tė drejtat dhe liritė e njeriut nuk janė mė vetėm
objekt-ēėshtje e brendshme e sė drejtės vendore tė nodnjė shteti, por janė
subjekt i sė drejtės ndėrkombėtare. Kėto argumente tė pakontestueshme
ligjore dhe shkencore tė sė drejtės ndėrkombėtare, pa tjetėr duhet ti
marrė nė konsideratė regjimi aktual neokolonialist malazez i Podgoricės, pėrkatėsisht
i Unionit tė SMZ-sė, kur ėshtė fjala pėr realizimin dhe njohjen e tė
drejtave dhe lirive tė shqiptarėve si nė Mal tė Zi, ashtu edhe dhe tė
shqiptarėve nė Luginėn e Preshevės, tė cilėt sipas sė drejtės ndėrkombėtare
gėzojnė tė drejtėn e plotė ligjore dhe demokratike pėr rajonizimin e tyre
nė kuptimin territorial, etnik,
ekonomik, kulturor dhe shoqėror.
Ndėrrimi
i tezave historike dhe juridike-politike
ndėrkombėtare nė disfavor
tė shqiptarėve,
dhe
tė vetė
demokratizimit dhe tė stabilizimit
tė Malit tė Zi
Ska
dilemė se tanimė ka filluar tė
demistifikohet tema tabu e
shqiptarėve tė Malėsisė, statusi i sė cilės ėshtė i pandyrshuar qė nga
vitet 1878( sipas vendimeve tė njėanshme dhe tė padrejta tė Kongresit tė
Berlinit territoret e Malėsisė sė madhe tė Mbishkodrės i dhurohen
Malit tė Zi, kurse territoret e tjera tė Shqipėrisė Etnike:Kosova, Anamorava
dhe Ilirida i dhurohen Serbisė) dhe 1912,
kur nė saje tė gjenocidit dhe tė politikės sė forcės serbomalazeze shkėputet
nga trungu i Shqipėrisė Etnike, dhe bėhet pronė koloniale e Mbretėrisė sė
Malit tė Zi, mėpastaj e Mbretėrisė
Serbo-Kroato-Sllovene(1918) dhe, definitivisht mė 1943 pėrfundon nė pronėsinė
koloniale tė ish-RSFJ-sė sė Titos. Pothuajse, brenda kėsaj periudhe njėqindvjeēare
nėn sundimin e mbretėrėve, tė vojvodėve, tė fashistėve, tė ēetnikėve
tė ashtuqujatur socialisto-komunistė serbomalazezė etj., qenia shqiptare e
Malėsisė iu nėnshtrua formave mė drastike tė pastrimit etnik (ca nė
heshtje, ca botėrisht) dhe tė shkretėrimit
ekonomik, kulturor dhe shoqėror, nė pėrgjithėsi.
Si rrjedhim grafiku i pėriqndjes mbi
7% i popullatės sotme shqiptare nė
Mal tė Zi, e provon mė se besnikėrisht kėtė gjendje tragjike tė
shqiptarėve nė shekuj.
Duke
mos u pajtuar assesi me njė gjendje tė kėtillė katastrofike tė shqiptarėve
tė diskriminuar dhe tė kolonizuar nga ana e Malit tė Zi, Lidhja
Shqiptare-Amerikane me nė krye Xhozef Diagardin, si dhe Kėshilli Kombėtar
Shqiptaro-Amerikan nėn drejtimin e Martin Vulajt, kryetar (natyrisht, nė saje
tė iniciativės dhe tė kontributit tė madh tė gjithmbatrshėm, tė pareshtur
kombėtar patriotik shumėvjeēar tė diaspores sė Malėsisė shqiptare nė
Shtetet e Bashkuara tė Amerikės) kėtė status
tė papranueshėm pėr shqiptarėt
nė Mal tė Zi, nė formė tė argumentuar dokumentuese, e kanė parashtruar
edhe nė qarqet politike tė Kongresit amerikan, me ērast ėshtė konstatuar
se shqiptarėt nė Mal tė Zi janė ndėr
popujt mė tė diskriminuar nė Evropė nga aparteidi i egėr sundues malazias.
Edhe kjo ēasje problemit serioz tė shqiptarėve nė Mal tė Zi, ėshtė edhe
njė argument mė shumė pėr zbatimin e sė drejtės ndėrkombėtare nė favor
tė zgjidhjes sė ēėshtjes shqiptare nė Mal tė Zi, gjė qė vė nė dukje
faktin se, ky tanimė ka hyrė nė binarėt e ndėrkombėtarizimit si i
tillė, pavarėsisht se kėtė, nė
mėnyrė shpėrfillėse dhe
arrogante, qeveria e Malit tė Zi me pushtetarėt e saj, dhe me kryeministrin
Milo Gjukanoviq, janė duke i ndėrruar tezat historike, juridike dhe politike nė
disfavor jo vetėm tė shqiptarėve dhe tė Malėsisė sė Shqipėrisė Etnike,
por edhe tė vetė demokratizimit, tė stabilizimit dhe tė integrimit rajonal
dhe evropian tė Malit tė Zi.
Ridallgėzimin
euforik dhe emocioanl antishqiptar
tė disa udhėheqėsve tė subjekteve politike dhe tė qarqeve zyrtare tė Malit
tė Zi, e nxori nė sipėrfaqe iniciativa e shqiptarėve tė Malėsisė pėr
rajonizimin e tyre nė kuadrin e kėtij shteti malazias. Edhe pse kjo kėrkesė
e shqiptarėve pėr rajonizimin e Malėsisė ėshtė e ligjshme dhe nė frymėn
e standardeve tė integrimeve, tė rajonizimit dhe tė demokratizimit tė Evropės
Juglindore, nė kuadrin e sė cilės ėshtė pėrfshirė edhe Ballkani Perėndimor(domethėnė
edhe Mali i Zi dhe Serbia krahas Shqipėrisė, Kroacisė, Bosnjės dhe IRJM-sė)
si nocion politik pėrbrenda rrethit tė katėrt koncentrik tė zgjerimit tė
Bashkimit Evropian sipas Agjendės sė vitit 2000, kryetari i qeverisė
malazeze, Milo Gjukanoviq (pas dėshtimit tė Slobodan Milosheviqit nė
rikrijimin e Serbisė sė Madhe, i ekspozuar me pikėpamje mė demokratike
proevropiane, dikur aleat besnik i ballvanrevolucije dhe i jogurt
revolucije tė Slobodan Milosheviqit me ndihmėn dhe me bashkėpunim
direkt dhe indirekt tė
makinerisė sė tij tė totalitarizmit komunisto-scilaist, tė drejtuar nga
qendra komanduese e Beogradit, erdhi nė krye tė pushteit malazias sė bashku
me prototipin e tij, Momir Bulatoviq, kėtu e 14 vjet mė parė) kategorikisht e
ka hudhur poshtė atė si tė papranueshme, duke nėnvizuar se definitivisht
Mali i Zi nuk ka nevojė pėr diē tė tillė ngase ky nė periudhėn e kaluar e
ka dhėnė provimin e pjekurisė nė aspektin e multietnikes, prandaj edhe duhet
tė mbetet si i tillė(Vijesti,21.1.2004). Sipas kėsaj deklarate zyrtare tė
premierit Milo Gjukanoviq, dhėnė Televizionit MBC tė Podgoricės, pozita e
shqiptarėve dhe statusi i tyre territorial, politik, ekonomik dhe kombėtar,
duhet tė ngelė edhe mė tej i pandryshueshėm, nė varėsinė e apartedit dhe
tė neokolonializmit tė sundimit tė deritashėm tė regjimit tė Malit tė Zi.
Lind pyetja, cilat ishin njėsitė e tėrėsisė mėsimore tė provimit
tė pjekurisė politike dhe multietnike tė Qeverisė sė Milo Gjukanoviqit nė
lidhje me realzimin e tė drejtave dhe lirive mė elementare (sipas kritereve
dhe standardeve evropiane dhe ndėrkombėtare) tė shqiptarėve nė Mal tė Zi,
kur dihet se edhe gjatė qeverisjes sė pushtetit tė tij tė deritashėm
(1990-2004) janė diskriminuar si nė aspektin politik, kushtetues, ekonomik,
arsimor, ashtu edhe nė atė nacional. Si rrjedhojė e njė gjendjeje tė
kėtillė tė sundimit tė egėr kolonial malazias, shumica dėrrmuese e
popullsisė shqiptare ka qenė e detyruar ti nėnshtrohet ekzodit permanent,
duke kėrkuar strehim nė vende tė ndryshme tė Evropės, dhe kryeshisht nė
Amerikė pėr ti shpėtuar asimilimit dhe shfarosjes biologjike tė tij.
Mos vallė, sipas M.Gjukanoviqit, ky ėshtė promovimi i pjekurisė
politike dhe multietnike i
shtetit tė tij centralist antishqiptar?! Jo, assesi, kjo nuk ka kurrfarė
lidhjeje me teorinė, as me praktikėn e realizimit tė drejtave dhe lirive
elementare tė shqiptarėve nė trojet e tyre etnike tė Malėsisė. Pėr mė
tepėr, tė gjitha format dhe praktika e deritashme shfrytėzuese kolonialiste e
regjimit tė vetėproklamuar demokratik+pluralist tė Malit tė Zi ndaj
etnikumit shqiptar tė Malėsisė, tė drejtuar nga Milo Gjukanoviq dhe
garanitura e tij udhėheqėse politike, nė esencė pėrbėjnė shkelje
flagrante tė tė gjitha akteve ndėrkombėtare, qė kanė tė bėjnė me tė
drejtat dhe liritė e njeriut. Sa ėshtė i qėndrueshėm konstatimi
politik i kryeministrit Milo Gjukanoviq, se qeveria e tij malaziase e ka
kaluar provimin e pjekurisė politiko-multietnike nė favor tė jetėsimit
tė lirive dhe tė drejtave tė ekzistencės sė shqiptarėve, flet edhe ky
konstatim i Tahir Gjonbalajt(kryetar i Kėshillit Komunal tė Plavės, i cili me
plot tė drejtė ka pohuar se :Republika e Malit tė Zi qėmoti i ka harruar
shqiptarėt, kėshtu qė gjatė 50 viteve tė shkuara asgjė nuk ka investuar nė
viset e banuara me shqiptarė. Ne, definitivisht jemi qytetarė tė rendit tė
dytė ose tė tretė nė krahasim me qytetarėt e tjerė tė Malit tė
Zi(Glas Javnosti,12.01.2004). Kėtė deklaratė zyrtare, Tahir Gjon Balaj, e
ka ilustruar edhe me kėto fakte, tė cilat sheshit e pėrgėnjeshtrojnė
deklaratėn e theksuar tė
kryeministrit Milo Gjukanoviq, duke nėvizuar se: mbi 200 policė tė punėsuar
prej tyre vetėm njė (1) ėshtė shqiptar. Duke qenė se tani nga ushtria e
dikurshme jugosllave, rripin e kufirit tė Malit tė Zi, qė kufizohet me
Shqipėrinė e ka marrė pėr sipėr policia malazeze, mirėpo nė strukturėn e
saj nuk bėn pjesė asnjė shqiptar. Gjithashtu, Sektorin e Sigurimit e pėrbėjnė
70% tė malazezėve (17% nė komunėn
e Plavės), kurse nė Ministrinė e Punėve tė Brendshme tė Malit tė Zi 30%
janė tė zėnė me punė pjesėtarėt e pėrkatėsisė boshnjake. Po
ashtu edhe nė sistemin e gjyqėsisė nga 50 tė punėsuar, nė Plavė, nė
mesin e tyre nuk ka asnjė shqiptar.(Po aty).
Krahas
kėtij observimi objektiv dhe kritik, tė argumentuar tė Tahir Gjonbalajt nga
Plava e Malėsisė lidhur me realitetin e hidhur tė qenies shqiptare nė Mal tė
Zi dikur dhe sot, kryeministrit
malazias Milo Gjukanoviq, i
shtrohen edhe kėto pyetje relevante nga materia e sė drejtės ndėrkombėtare,
pse pikėsėapri qeveria e Malit tė Zi i ka cenuar pa precedencė tė gjitha
nenet e Deklaratės sė pėrgjithshme mbi tė drejtat e njeriut (qytetare,
politike, ekonomike, sociale, arsimore, kulturore, shkencore dhe nacionale), kur
dihet se nėnshkruese e kėsaj Rezolute historike mbi tė drejtat e njeriut
ishte edhe Jugosllavia socialiste e Titos? Pse instancat e caktuara politike tė
Malit tė Zi, kėrkesėn e ligjshme pėr rajonizimin e Malėsisė e kanė
kualifikuar si material epidemik, kur dihet se kjo ka bazėn e saj
historike dhe ligjore, qė pėrputhet me tė drejtėn ndėrkombėtare dhe
evropiane?! Me njė fjalė tė gjitha reagimet e kėtilla tė papeshuara as
politikisht, as historikisht e as juridikisht tė politikės zyrtare tė Malit tė
Zi ndaj ēėshtjes sė pazgjidhur shqiptare, nė mėnyrė imediate dhe
permanente imponojnė mobilizimin e pėrgjitshėm politik kombėtar tė tė
gjitha subjekteve politike shqiptare, jo vetėm nė Mal tė Zi, por edhe mė
gjerė, nė mėnyrė qė me kohė tė pezullohen tė gjitha shpifjet, gėnjeshtrat,
anatemat dhe i tėrė fallsiteti i strategjisė dhe i
taktikės sė politikės zyrtare kolonialiste tė Malit tė Zi ndaj sė vėrtetės
sė dhimbshme shekullore tė shqiptarėve nė Mal tė Zi. Ndryshe, si pasojė e
indiferentizmit dhe e dispersionit tė faktorit tė pėrgjithshėm politik
shqiptar, do tė ringjallet fantazma e topuzit poetik tė politikės
antishqiptare tė Petar P.Njegoshit, e cila do tė pretendojė, jo vetėm qė tė
mohojė identitetin kombėtar dhe territorial tė shqiptarėve nė Malėsi, por
do tė tentojė ta rikthejė rrotėn historike prapa, duke ushqyer ambicie,
qė ta pushtojė sėrish vilajetin e Shkodrės sikurse nė vitin 1913(!) Kėtė
rrezik eventual e paralajmėron edhe propaganda e fshehtė e nėndheshme
serbomalazeze, e lansuar pėrmes tė ashuquajturės Shoqata e luftėtarėve dhe
e vullnetarėve tė viteve 1912-1918 e Andrijevicės sė Malit tė Zi, e cila nė
mėnyrė indirekte, nė shenjė tė solidarizimit unanim me subjketet politike
dhe institucionet zyrtare shtetėrore tė Malit tė Zi, jo vetėm se nė heshtje
e hudhė poshtė, si tė dėmshme
dhe tė pavlerėshme kėrkesėn e shqiptarėve pėr formimin e Rajonit tė Malėsisė,
por nė mėnyrė tė rafinuar hidhet edhe nė njė absurd tjetėr, duke kėrkuar
qė kjo qytezė tė fitojė statusin e njė repubike tė pavarur, tė cilin e
paska pasur dikur nė kohėn e artė tė sundimit tė Petar P.Njegoshit(!?)
Ja, se ēthotė deklarata e tyre decidive: Ne vasojeviqėt kėrkojmė mėvetėsinė
e plotė pėr ish-qarkun e Andrijevicės, pėrkatėsisht statusin e republikės,
tė cilin e ka pasur gjatė kohės
sė sundimit tė Njegoshit. Ne, sė bashku me pasardhėsit
dhe adhuruesit e Andrijevicės planifikojmė, qė ti rikthejmė pjesėt
e territorit tė Malit tė Zi: Pejėn dhe Gjakovėn, tė cilat i janė grabitur
pa tė drejtė.(Vesti,18.01.2004). Ja, kjo ėshtė sėmundja e pashėrueshme
e politikės dhe e historisė malazeze sllave, se sado qė shtiren para Evropės
dhe Amerikės, pėrkatėsisht bashkėsisė ndėrkombėtare si demokratė paqėsorė
dhe aleatė tė tyre me prirje evroperėndimore, malazezėt, as serbėt,
kurrė nuk mund tė tjetėrsohen nė demokratė tė njėmendtė as evropianė e
as amerikanė ngase me shekuj janė
tė stėrvitur, qė nė Ballkan ti pushtojnė dhe kolonizojnė
territoret etnike tė shteteve fqinje, pikėspari tė Shqipėrisė, tė Kroacisė,
tė Bosnjės, tė Hungarisė dhe tė Bullgarisė. Kėshtu, tė paktėn flet
historia dhe politika e marrėdhėnieve tė vendeve dhe popujve tė Gadishullit
Ballkanik, tė cilėn histori, natyrisht, qė nga koha e Bizantit e deri mė sot
nuk e njeh, as nuk e pranon as logjika sllave serbomalazeze, as shkenca, as
politika, e as Kisha Ortodokėse Serbe, pėr kėtė arsye, edhe nė fillim tė
dekadės sė fundme tė shekullit XX (1990-1999) u ripėrsėrit historia grabitēare
dhe gjenocidi serbomalazez ndaj ricopėtimit dhe pushtimit tė territorit tė
Kroacisė, tė Bosnjės dhe tė Kosovės. Mirėpo, si rezultat i luftėrave ēlirimtare
kombėtare mbrojtėse tė kėtyre tre vendeve, si dhe nga mbėshtetja e drejtpėrdrejtė
e NATO-s, sė prirė nga Shtetet e Bashkuara tė Amerikės, dhe aleatėve tė
saj mė besėnikė nė kuadrin e Aleancės sė Atlantikut Verior, pėrnjėherėsh,
dhe pse mos tė thuhet pėrgjithmonė u pre nė embrion tradita
historiko-politike, militare dhe paramilitare e sėmundjes kolektive paranoide
serbomalazeze pėr tė pushtuar dhe sunduar territore tė huaja tė vendeve
fqinje ballkanike. Kėtė ridefinim tė politikės dhe tė diplomacisė evroperėndimore
nė Ballkan, qarqet politike zyrtare tė Unionit tė SMZ-sė, duhet ta vlerėsojnė
realisht si nė sfondin e sė drejtės historike, ashtu edhe tė asaj evropiane
dhe ndėrkombėtare, pėrndryshe as Serbia e as Mali i zi, nuk do tė kenė asnjė
gjasė reale, qė si partnerė me tė drejta tė barabarta tė integrohen nė
Bashkimin Evropian, as nė asociacionet intgeruese
me karakter rajonal. Mė thejsht, me bagazhin e tanishėm kolonial tė shqiptarėve
as Mali i Zi, as Serbia nuk mund tė llogarisin nė normalizimin e marrėdhėnieve
me shqiptarėt nė Ballkan, pavarėsisht se nominativisht Unioni i SMZ-sė ka
marrėdhėnie (goxha tė mira, tė ngrohta dhe miqėsore) diplomatike me politikėn
e jashtme tė regjimit tė Fatos Nanos. Megjithatė, ska dyshim se njė
idil romantik i diplomacisė bilaterale (joreciproke, pėr shkak se
asnjė problem i shqiptarėve tė kolonizuar nėn Serbi, Mal tė Zi dhe
IRJM nuk ėshtė zgjidhur deri tani nė pėrputhje me tė drejtėn historike tė
shqiptarėve dhe tė sė drejtės ndėrkombėtare) ndėrmjet Shqipėrisė dhe
Unionit tė SMZ-sė, realisht nuk mund tė ketė karakter afatgjatė sepse
ėshtė i mbarėsuar nga recidivi kolonial serbomalazez, i cili
ende ėshtė i pashėrueshėm ngase zgjedhja e terapisė sė zhdukjes sė tij
efikase dhe pėrfundimtare ende ėshtė stereotipe, dhe plotėsisht e gabuar
sepse ėshtė e pėrshkruar nga recetat bizantine tė
mjekėsisė popullore serbomalazeze, relikte kėto, qė u pėrkasin
shekujve XVIII, XIX dhe XX tė formimit tė shteteve njėnacionale nė Evropė,
nė saje tė rreshtimit tė aleancave tė ndryshme tė mbretėrėve dhe tė carėve
tė Fuqive tė Mėdha tė Evropės, qė kishin pėr qėllim pėr tė pushtuar
dhe pėrthithur popuj dhe vende tė vegjėl, natyrisht me dhunė dhe me luftėra
e agresione tė pėrgjakshme gjenocidale.
Mjetet dhe tė gjitha instrumentet e njė mjekėsie tė tillė tė
startegjisė sė ndyshkur tė Evropės sė vjetėr si Serbia, ashtu edhe Mali i
Zi, e sė kėndejmi, tė gjitha vendet ballkanike, duhet ta eliminojnė nga pėrvoja
e tyre e deritashme dokrinare dhe praktike, sepse ėshtė plotėsisht me pėrmbajtje
toksikologjike, dhe nė asnjė segment nuk pėrputhet me projektet e rajonizimit,
tė integrimit dhe tė globalizimit tė strategjisė sė Evropės sė re. Ėshtė
i pakrahasueshėm dallimi i Evropės sė re dhe i Evropės sė vjetėr ngaqė
e sotmja pėr objekt ka ndėrtimin e tashėm dhe tė ardhmėrisė sė saj
pa luftėra dhe nė mėnyrė paqėsore. Kėshtu, duhet kuptuar thelbin e Evropės
sė re, e cila zuri tė hapėrojė qė nga rrėzimi i Murit tė Berlinit (1989),
pėrkatėsisht nga pėrfundimi i
luftės sė ftohtė dhe i politikės bipolare tė dy superfuqive botėrore(SHBA-sė
dhe ish-BRSS-sė), me ērast pėrfundimisht pėrmbyset pėrgjithmonė
pernadoria e kuqe sovjetike, e cila ishte barriera kryesore e ndėrtimit tė
njė Evrope tė lirė, demokratike dhe pluraliste, sepse pjesa e saj lindore
ishte nėn tutelėn e kampit
socialist tė ish-Bashkimit Sovjetik.
Jo
urbanizim stereotip komunal malazias, por rajonizim
integrues-demokratik evropian tė Malėsisė shqiptare!
Problematizimi
i nėnshkrimit tė Peticionit tė shqiptarėve pėr
formimin e rajonit tė Malėsisė (Tuz, Plavė, Guci, Ulqin dhe Krajė)
shqiptare nga ana autoriteve tė qeverisė sė Malit tė Zi, politikisht ėshtė
i dėmshėm dhe juridikisht i papranueshėm, sepse para sė gjithash ėshtė nė
kundėrshtim me konceptet dhe me
standardet strategjike tė
intergimit dhe tė rajonizimit tė Evropės Qendrore
dhe tė asaj Juglindore. Pavarėsisht nga shfaqja e panikut dhe e
intrigave tė politikės propagandistike tė Podgoricės, se iniciativa e
shqiptarėve pėr rajonizimin e Malit
tė Zi ėshtė akt
anticivilizues joligjor ( kjo akuzė, duhet kuptuar vetėm si ndryshim
i tezave historike-politike dhe si floskulė propagandistike e strategjisė sė
frikėsimit tė regjimit aktual kolonialist
malazez ndaj ekzistencės dhe veprimit demokratik
tė faktorit politik shqiptar nė Mal tė Zi), tė gjitha subjektet
politike shqiptare, si dhe e tėrė
popullata vendoree Malėsisė, sė
bashku me diasporėn shqiptare nė mbarė botėn, nuk duhet tė heqin dorė nga
kėrkesa e tyre e parashtruar pėr
rajonizimin e territorit shqiptar si nė; kuptimin
ekonomik, politik, kulturor dhe territorial, sepse kjo nė esencė ėshtė kėrkesė
demokratike, e drejtė, dhe e ligjshme si nga aspekti<
i sė drejtės historike, ashtu edhe nga aspekti i
sė drejtės evropiane sipas sė cilės janė ndėrtuar dhe funksionojnė
nė praktikė mekanizmat e integrimit dhe tė rajonizimit tė teritoreve
tė ndryshme tė Evropės, qė sot i pėrkasin Bashkimit Evropian(BE).
Natyrisht,
ėshtė e kuptueshme pse qarqet e pushtetit
malazez e kontestojnė njėsimin
e territoreve shqiptare nė kuadrin e rajonoit tė Malėsisė, sepse edhe mė
tej duan ti mbajnė shqiptarėt si pengjė tė rendit tė dytė, pa
status tė pėrcaktuar politik, ekonomik, kombėtar dhe territorial, qė
nga ankesimi i tyre mė 1878, 1912, 1913 dhe 1943. Mirėpo, partitė politike
shqiptare nė Mal tė Zi, nė asnjė mėnyrė nuk kanė arsye, qė tė mos e mbėshtesin
iniciativėn pėr formimin e rajonit tė Malėsisė
ngase nė kėtė mėnyrė, do tė vepronin nė kundėrshtim me tė drejtėn
natyrore historike tė identitetit tė tyre autokton kombėtar dhe territorial,
si dhe me tė drejtėn ndėrkombėtare, tė cilat janė nė favor tė
rajonizimit dhe tė integrimit tė shqiptarėve nė kuadrin e Malėsisė sė
tyre.
Fundja,
pėr rrumbullakėsimin e kėsaj kėrkese racionale nė dobi tė formimit tė
rajonit tė njėsuar tė Malėsisė nė kuadrin
e Malit tė Zi, do tė ishte e udhės, qė popullatės shqiptare tė kėsaj
krahine ti jepej mundėsia e ligjshme dhe demokratike, qė pėr kėtė ēėshtje
vitale tė tyre, tė deklarohen me referendum, i cili do tė organizohej dhe
monitorohej drejtpėrdrejt nga pėrfaqėsuesit
pėrkatės tė OKB-sė dhe tė OSBE-sė, duke pėrfshirė edhe Shtetet e
Bashkuara tė Amerikės.
Shtruarja
e kėrkesės sė shqiptarėve tė kolonizuar tė Malit tė Zi pėr formimin e
rajonit tė Malėsisė sė Madhe, ėshtė njė nga format mė oportune dhe mė
racionale pėr tė ruajtur ekuilibrin ndėretnik dhe, ėshtė nė funksion tė stabilizmit dhe tė demokratizimit tė shtetit tė Malit
tė Zi, dhe jo tė shthurjes sė tij si shtet, ashtu siē po trumbeton politika
propagandistike e Malit tė Zi.
Pėrkundėr faktit se, si Mali i Zi, ashtu edhe Serbia tradicionalisht janė tė zhveshura nga prirjet dhe praktika e rajonizimit ndėretnik, nėse kėto, vėrtet prtendojnė tė jenė shtete demokratike tė familjes evroperėndimore, ashtu siē janė deklaruar botėrisht para institucioneve dhe mekanizmave tė Bashkimit Evropian(BE) dhe Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, atėherė nuk iu mbetet rrugė tjetėr veēse tė instruktohen dhe tė mėsojnė nga shembujt e shteteve evropiane, tė cilat qėmoti e kanė tejkaluar kėtė sėmundje tė fruthit, kur ėshtė fjala pėr rajonizimin dhe integrimin e tyre rajonal. Prandaj, nė vend tė zbatimit tė formulave tė vjetra tė politikės kolonizatore dhe gjenocidale(vazhdimisht duke i ndėrruar tezat historike tė autoktonisė shqiptare nė Ballkan nė favorin e politikės ekspansioniste serbomalazeze, qeveria e Malit tė Zi nė krye me Milo Gjukanoviqin, duhet tė ndjekė pėrvojėn e derisotme tė rajonizimit tė Evropės Perėndimore, nė mėnyrė qė, nė tė ardhmen tė mund tė identifikohet si pjesė pėrbėrėse e evorajoneve, tė cilat nė esencė janė njėsi rajonale tė Bashkimit Evropian. Nė rastin konkret tė parashtrimit tė kėrkesės sė shqiptarėve pėr rajonizimin e Malėsisė nė kuadrin e shtetit tė Malit tė Zi, qeveria dhe politika malazeze nuk kanė asnjė arsye qoftė morale, politike a ligjore, qė ta bllokojnė atė (ashtu siē kanė filluar tani me propagandėn e tyre fyese antishqiptare, por nėse vėrtet janė tė interesuara, qė edhe mė tej tė kanė marrėdhėnie tė mira me shqiptarėt dhe me Evropėn dhe Amerikėn demokratike, atėherė nė mėnyrė imediate, duhet ta pėrqafojnė inciativėn e shqiptarėve pėr krijimin e rajonit tė Malėsisė, sepse kjo ėshtė formula mė e kapshme politike, demokratike dhe ligjore, qė shpie nė rrugėn e zbutjes sė problemit ekzistues shqiptar nė Mal tė Zi, pėrkatėsisht tė decentralizimit, tė sigurisė dhe tė stabilitetit tė shtetit pluralist tė Malit tė Zi.
Vėrtet,
po qe se politika e qeverisė sė Milo Gjukanoviqit e kupton drejt shtruarjen e
kėrkesės sė shqiptarėve pėr rajonizimin e Malit tė Zi, atėherė ska
asnjė fije dyshimi se do tė davariten tė gjitha pėrpjekjet tendencioze, tė njėanshme, subjektive dhe antishqiptare tė pėrfaqėsuesve
tė partive politike dhe parlamentare tė Malit tė Zi, tė cilat nė mėnyrėn
mė perfide dhe intriguese po tentojnė ta bindin opinion malazez dhe atė
ndėrkombėtar se formimi i rajonit tė Malėsisė shqiptare ėshtė nė
kolizion me dispozitat e Kushtetutės dhe tė sovranitetit tė Republikės sė
Malit tė Zi ngase sipas Velizar Kalugjeroviqit(pėrfaqėsues i Partisė
Popullore Socialiste iniciativa e theksuar shqiptare ėshtė jo vetėm
absurde, por edhe antidemokratike, anticivilizuese dhe e rrezikshme.
(MINA, 10.01.2004). Ky vlerėsim politik i kėtij funksionari
socialist tė Malit tė Zi nuk ka tė bėjė fare me pėrmbajtjen e kėrkesės sė theksuar shqiptare pėr formimin e rajonit tė Malėsisė, sepse ajo
nė asnjė pargraf tė saj nuk e rrezikon ligjshmėrinė, kushtetushmėrinė, e
as sovranitetin e Malit tė Zi. Pėrkundrazi, nė kuptimin e ngushtė ėshtė nė
favor tė demokratizimit dhe tė artikulimit tė interesave tė pėrbashkėta si tė qytetarėve, ashtu edhe tė shtetėsisė
sė Malit tė Zi, kurse nė kuptimin e gjerė pėrbėn bazėn themelore tė
politikės integruese dhe globale evropiane.
Sipas vlerėsimeve shkencore tė ekspertėve tė sė drejtės evropiane dhe tė politikės ndėrkombėtare, krijimi i evorajoneve dhe i nėnrajoneve nuk janė kategori tė reja administrativo-politike, tė cilat i absorbojnė funksionet dhe atributet shtetėrore dhe parashtetėrore. Pėrkundrazi rajonizimet e tilla janė nė funksion tė drejtpėrdrejtė tė integrimit, tė respektimit tė kufijve ekzistues shtetėrorė, por orvaten qė kėta kufijė ti liberalizojnė dhe ti bėjnė tė kalueshėm dhe papengesa si pėr lėvizjen e njerėzve, ashtu edhe tė qarkullimit tė mallrave nė tė gjitha fushat me interes tė pėrgjithshėm tė qytetarėve, qė aspirojnė tė integrohen nė rajone tė caktuara, sepse nė kėtė mėnyrė arrihet zbutja e trysnive tė jetės sė pėrditshme dhe e fėrkimeve ndėrmjet etnive tė ndryshme si nė planin politik, ashtu edhe nė atė tė zhvillimit dhe tė prosperitetit ekonomik e shoqėror. Si paradigmė karakteristike pozitive e procesit tė rajonizimit, nė tė shumtėn e rasteve merret Tiroli, ( edhe pse ėshtė shtet konstituiv i Federatės Austriake, dhe, gjithashtu, edhe pjesė e Italisė Veriore me popullėsi tė pėrzier etnike, e cila flet gjuhėn italiane dhe gjermane) i cili ka arritur prosperitet tė konsiderueshėm ekonomik, si rrjedhim i decentralzimit dhe i rajonizimit.
Sa
mė sipėr, qeveria e Malit tė Zi nevojitet, qė nė sistemin e saj kushtetues
dhe politik, sa mė parė ta sanksionojė kėrkesėn e palės shqiptare pėr
rajonizimin e Malit tė Zi, sepse kjo ėshtė e drejtė e patjetėrsueshme e saj
dhe, nuk mund tė injorohet as tė
hudhet poshtė si nonsens i sovranitetit shtetėror tė malit tė Zi, kur
dihet se ky nocion ka pėsuar transformim evolutiv gjatė historisė sė tij, e
sidomos me tė pėrfunduar lufta e ftohtė(1990), kur respektimi dhe mbrojtja e tė drejtave dhe lirive tė njeriut fitojnė epėrsinė
ndaj tij, si kategori juridike ndėrkombėtare, e cila si e tillė mė nuk ėshtė
vetėm ēėshtje e brendshme e shteteve, por edhe e bashkėsisė ndėrkombėtare.
Ēdo qasje tjetėr e iniciativės paqėsore dhe demokratike tė shqiptarėve tė Malėsisė pėr rajonizimin e Malit tė Zi, do tė minonin stabilitetin dhe sigurinė e kėtij shteti multietnik, duke ēuar kėshtu nė konfrontime tė paparashikuara ndėretnike, tė cilat, pa dyshim, do tia mbyllnin dyert kėsaj republike, qė tė aderojė (sipas parashikimeve) nė Bashkimin Evropian, si dhe integrimet rajonale tė Ballkanit Perėndimor.
E mėrkurė, 14 janar, 2004
BAROMETRI
DIPLOMATIK
Prof.Dr.Mehdi HYSENI
SI
FITOI
SHESHELIZMI NĖ SERBI?
Pse
nė zgjedhjet parlamentare nė Serbi (28 dhjetor 2003),
shumicėn e votave
tė zgjedhėsve e fitoi Partia Radikale Serbe e Sheshelit, kjo fitore nė
radhė tė parė i
befasoi qendrat e vendosjes sė politikės evropiane (BE, NATO, OSBE) dhe ato
ndėrkombėtare(OKB, FMN), sė kėndjemi edhe Shtetet e Bashkuara tė Amerikės
ngase qė nga rėnia e Slobodan Milosheviqit nga pushteti (tetor 2000) kanė
investuar mjaft (
si kredibilitetin e tyre moralo-politik, ashtu
edhe mjete tė konsiderueshme nė dollarė dhe nė evro) pėr ta
rehabilituar politikisht dhe pėr ta rimėkėmbur
Serbinė si nė reformat ekonomike, ashtu edhe nė ato politike e demokratike.
Mirėpo, ja, fitorja e papritur e partisė ultranacionaliste ēetnike e
dr.Voislav Sheshelit, investimin katėrvjeēar tė bashkėsisė ndėrkombėtare
e ka vėnė nė pikėpyetje ngaqė
partitė dhe subjektet e tjera politike tė Serbisė (tė ashtuquajtura
demokratike sipas sondazheve
vlerėsuese tė politikės dhe tė institucioneve tė caktuara evroperėndimore)
me programet dhe me punėn e tyre tė deritashme
praktike nė transformimin e
rendit nacionalshovinist dhe fashist serb tė Slobodan Milosheviqit, nuk
kanė qenė nė
gjendje tė dėshmohen si kundėrpeshė e denjė ndaj
virusit endemik tė paranojės kolektive antidemokratike serbe.
Dėshtimi i kėtillė i forcave tė ashtuquajtura demokratike nė zgjedhjet parlamentare nė Serbi, para sė gjithash ka pėr pasojė tradicionalen historike tė nacionalizmit serbomadh, gjenerator, inspirator dhe mėkėmbės kryesor i sė cilės ka qenė dhe ėshtė pa dyshim Kisha Ortodokėse Serbe. Nė kėtė sfond, duhet tė kėrkohet dhe tė shqyrtohet filli i triumfit politiko-nacional tė ultranacionalistėve ēetnikė tė partisė sė Vojisllav Sheshelit nė zgjedhjet e fundme nė Serbi.
Sa ėshtė i qėndrueshėm konstatimi se
nė zgjedhjet e theksuara serbe, fitorja e SRS-sė sė Sheshelit
nuk ėshtė e rastėsishme, as nuk ka pėr pasojė mungesėn e mbėshtetjes sė
faktorėve tė jashtėm tė bashkėsisė ndėrkombėtare,
kėtė e dėshmoi edhe deklarata zyrtare e qarqeve kishtare serbe, se e
njohin dhe e mbėshtesin
atė pa asnjė rezervė. Prononcimi i kėtillė i Kishės ortodokėse Serbe,
noxori nė shesh faktin se orientimi dhe veprimi i saj politik, edhe sot, pas
shkaktimit tė luftėrave agresive dhe gjenocidit tė forcave ēetniko-fashiste,
nacionalsocilaiste nė
hapėsirat e ish-Jugosllavisė (Kroaci, Bosnjė dhe Kosovė), tė drejtuara nga
kriminelėt Slobodan Milosheviq dhe Vojislav Shesheli, jo vetėm se e ka ruajtur
kohezionin dhe ekuilibrin politik tė
logjikės destruktive tė ultranacionalizmit serbomadh, por kėtė e
ushqen dhe e mban gjallė edhe mė tej sipas parametrave tė
teorisė mitologjike tė
sė vėrtetės historike kundėr gjenealogjisė sė shqiptarėve
dhe Kosovės, pėrkatėsisht Shqipėrisė Etnike. Fundamentin e pėrmabjtjes sė
kėsaj teorie imagjinuese ireale dhe psikopatologjike tė Kishės Ortodokėse
Serbe nė vazhdimėsinė historike
tė marrėdhineve serbo-shqipatre e pėrbėjnė etita amorale,
historiografia falsifikatore, kuazishkenca politiko-dogmatike dhe
antidemokratike e
tė gjitha regjimeve tė derisotme serbomėdha nė favor tė sofistikimit
dhe tė eliminimit tė qenies sė pėrgjithshme dhe indivduale shqiptare nė
Ballkan.
Prandaj, duke mos rėnė viktimė e politikės ditore tė nacionalshovinizmit
serbomadh, se shkaktar kryesor i dėshtimit tė forcave demokratike nė
zgjedhjet e 28 dhjetorit 2003 nė Serbi
ishte diktati, njėanėsia dhe kushtėzimet e Gjykatės Ndėrkombėtare
tė Hagės (citat nga deklarata
e ish-kryetarit
tė ashtuquajturės RFJ dhe kryetar aktual i PDS-sė, dr.Vojislav Koshtunica)
ndaj qeverisė serbe pėr ti dorėzuar kriminelėt e luftės, si politika
shqiptare, ashtu edhe ajo ndėrkombėtare, duhet tė mbajnė parasysh faktetet e
theksuara, qė pėrbėjnė kuintesencėn
e vazhdimėsisė historike tė ultranacionalizmit shtetėror, nacional
dhe religjioz ortodokės serb. Njė iracionalizėm i kėtillė i pakufizuar i
qarqeve kishtare serbe ka luajtur rolin vendimtar, qė me shekuj tė ruhet dhe tė
kultivohet fryma e teorisė dhe e praktikės sė fundamentalizmit ekstrem
serbomadh nė disfavor tė orientimit progresiv demokratik tė forcave politike
serbe, dhe tė krijimit tė ndonjė ngrehine shtetėrore me karakter demokratik,
multietnik a pluralist. Gjithashtu, njė pragmatizėm
i kėtillė vulgar i politikės sė KOS-it, fatkeqėsisht, edhe sot ėshtė
tejet aktiv dhe frytdhėnės nė pėrhapjen,
nė propagandimin dhe
nė mbėshtetjen e hapur dhe tė fshehtė tė nacionalizmit
autodestruktiv dhe
tė radikalizmit tė forcave regresive ēetniko-fashiste nė Serbi, me qėllim qė,
edhe mė tej me idetė dhe me reliktet e saj indoktrinuese dogmatike serbomėdha,
ti imponohet bashkėsisė ndėrkombėtare dhe sistemit
ekzistues politiko-shoqėror serb, si zėdhėnėsi dhe faktori kryesor nė
mbrojtjen e interesave nacionalshoviniste tė Serbisė sė madhe, e jo kursesi
demokratike a tė reformuar, ashtu siē ėshtė deklaruar me mbulesė
politika zyrtare e Serbisė para bashkėsisė ndėrkombėtare , me rastin
e rėnies
nga pushteti tė ish-kryetarit-diktatorit tė saj, Slobodan Milosheviq nė tetor
tė vitit 2000.
Thjesht,
fitorja e SRS-sė, duhet tė vėshtrohet
nė pėrmbajtjen
e spekulimeve, tė prakticizmit dhe tė pozitivizmit tė tradicionales historiko-politike
tė shtetėsisė sė derisotme serbe, e cila nė kontinuitet ka qenė e operuar nga
elementet demokratike dhe pėrparimtare, si shkak dhe pasojė e influencės negative
dhe e ndėrlikimit tė KOS-it nė organizimin
institucional shtetėror tė Serbisė. Kėtė e dėshmon edhe rasti mė i ri
(1989), i ardhjes sė Slobodan Milosheviqit nė krye tė pushtetit shtetėror serb,
KOS-i ishte njė nga levat dhe forcat promotore, e cila e inspiroi, e pajisi
me dosje tė zeza antishqiptare, antikroate dhe antiboshnjake, dhe e mbrojti
deri nė fund politikėn e
regjimit tė tij gjenocidal dhe fashistoid kundėr kroatėve, myslimanėve
boshnjakė dhe shqiptarėve, e cila shkaktoi me mijėra e mijėra viktima dhe shkatėrrrime
tė pakompensueshme pėr
kėta tre popuj fatkeqinj tė Ballkanit.
Pra, vota e elektoratit serb shkoi nė aktivin e partisė ēetnike tė Sheshilit,
( i cili, siē shihet, edhe nga qelia burgut tė Hagės ka ndikim dhe besim nė
popullin serb) jo pėr shkak tė fajėsisė dhe tė
destruktivitetit tė gjykatėsėve tė Trubinalit ndėrkombėtar tė Hagės
(siē pohon politika propagandistike e Beogradit zyrtar), as tė Bashkimit Evropian,
as tė UNMIK-ut, e as tė Amerikės, por pėr shkak tė vetė pėrbėrjes sė tij paranoide
kolektive, e cila me shekuj ėshtė bėrė rob i politikės anitsemitiste dhe hegjemoniste
nė Ballkan. Si rrjedhim i destruktivitetit dhe i iracionales sė paranojės kolektive
serbe, ēmimin mė tė shtrenjtė e kanė paguar, dhe janė duke e paguar kroatėt,
boshnjakėt dhe shqiptarėt ende tė kolonizuar nė geton shekullore serbosllave.
Fitorja e Sheshelit nga Haga nuk mund tė konsiderohet kurrfarė befasie, sepse
nė kėtė mėnyrė elektorati serb i prirė nga flamurtarja shekullore e
nacionalshovinizmit serbomadh-KOS-i, e bėri nė dijeni si opinionin e
brendshėm, ashtu edhe tė jashtėm, se me gjithė stigmatizimet dhe paqartėsitė
e Tribunalit tė Hagės ndaj (patriotėve kriminelė tė Serbisė, siē e konsiderojnė
Slobodan Milosheviqin dhe Vojislav Sheshelin, si dhe kriminelė tė tjerė tė rangut
hollokaust tė Radovan Karaxhiqit, Ratko Mladiqit
etj., tė cilėt
pa dyshim janė nė vonesė, qė ti dorėzohen Gjykatės ndėrkombėtare tė
Hagės), ėshtė hakmarrje direkte kundėr politikės liberale tė ish-premierit tė
Republikės sė Serbisė, dr Zoran Gjingjiq, i cili me tė drejtė kriminelin Slobodan
Milosheviq ua
dorėzoi autoriteteve zyrtare tė Tribunalit tė Hagės, mirėpo, fatkeqėsisht e
pagoi me kokė nga plumbat e fundamentalzimit ēetniko-fashist serbomadh. Nė anėn
tjetėr, fitorja e sheshelizmit nė Serbi sheshit vuri nė dukje faktin se me gjithė
ndihmėn dhe investimet e bashkėsisė ndėrkombėtare, e tėrė bota mund tė demokratizohet
dhe tė reformohet, por jo, edhe logjika, edhe ndjenja, edhe teoria e praktika
e ndryshkur shekullore e antisemitizmit dhe e imperializmit kolonialist serb
ndaj popujve dhe territoreve tė tjera nė Ballkan.
Ndryshime
pozitive me karakter tė
njėmendtė demokratik nė Serbi, do tė ndodhin vetėm atėherė, kur bashkėsia ndėrkombėtare
(sipas Kartės sė Kombeve tė Bashkuara, tė drejtės humanitare ndėrkombėtare:
konventave mbi gjenocidin dhe agresionin..., etj.), duke u mbėshtetur nė tė
drejtėn dhe drejtėsinė
e rendit juridik pozitiv ndėrkombėtar, Serbinė (pėr shkak tė tre gjeonocideve
dhe shkatėrrimeve materiale tė saj, tė kryera kundėr Kroacisė, Bosnjės dhe Kosovės)
do ta nxirrte nė
bangėn e zezė tė Gjykatės Ndėrkombėtare, ashtu sikurse u veprua me Gjermaninė
nazifashiste tė Adolf Hitlerit mė 1945. Ndryshe, nuk mund tė pritet asnjė evoluim
nė vendosjen e ndonjė
rendi demokratik nė Unionin e SMZ-sė, as nė normalizimin e mirėfilltė
dhe tė akceptueshėm tė tij me vendet fqinje, sidomos me Kosovėn dhe me shqiptarėt
nė Ballkan, tė cilėt
edhe nė fillimshekullin XXI, po i konsideron plaēkė natyrore tė sistemit
tė tij kolonial.
Fundja, politika zyrtare shqiptare e Kosovės nuk ka asnjė arsye pse tė rezignohet,
e aq mė pak ti frikėsohet triumfit tė sheshelizmit nė Serbi, sepse edhe cilado
parti tjetėr tė fitonte nė zgjedhjet e theksuara serbe, pėr Kosovėn dhe shqiptarėt
nuk do tė ndryshonte asgjė nė kuptimin e lėvizjes pozitive tė vendosjes sė marrėdhėnieve
reale me Unionin e SMZ-sė ngase tė gjitha partitė e tjera serbe (pėr ēėshtjen
shqiptare dhe Kosovėn) kanė tė njėjtin program strategjiko-politik, sepse ato
dallohen vetėm pėr nga emėrtimet e tyre
akronimologjike, e asgjė tjetėr.
Sė kėndejmi, ia vlen tė theksojmė se, shprehja racionale e pakėnaqėsisė sė
personaliteteve tė Bashkimit Evropian(BE), nė radhė
tė parė e Havier Solanės (shefi i politikės sė Jashtme) lidhur me fitoren e
sheshelizmit nė Serbi, vetėm pozitivisht do tė ndikojė nė psikologjinė
patologjike tė votuesve dhe
tė mbėshtetėsve tė tjerė tė dėshmuar tė vijės sė radikalizmit
serbomadh nė Unionin e SMZ-sė.
E mėrkurė, 7 janar, 2004
STANDARDET-SKENAR PROLENGIMI APO FITIM KOHE !!!
Standadet e përcakuara nga faktori nderkombëtar gjegjesishtë UNMIK-u, thuhet se do të jenë si parakushtë i planifikuar dhe i caktuar për të kaluar në fazat e mëvonshme të percaktimit apo vendosjës për statusin final për Kosovën. Lidhur me parashtrimin e ketyre kushteve paraprakishtë eshtë biseduar dhe më herët nga ish Kryeadministratori z.Shtajner, për të kaluar tani në fazen e operacionalizimit të ketyre parakushteve të qujtura si standarde për Kosovën për ekzekutim nga UNMIK-u, e të miratuara nga qarqe apo qendra vendosëse nderkombëtare.
Gjatë puplikimit të operacionalizimit të ketyre standardeve, thuhej decidivisht dhe në menyrë konkrete se bëhet fjalë për 8 pika të cilat duhet të përbushën mbrenda një afati prej 18 muajsh. Puplikimi i ketyre kushteve me rastin e ditës nderkombetare për të drejtat e njeriut nuk ishte rastësi, sepse qeshtja e kosovës si qeshtje e cila ende nuk eshtë zgjidhur dhe kerkon zgjidhje ende po konsiderohet si qeshtje e të drejtave të njeriut e jo si qeshtje e një populli që kerkon zgjidhjen, të drejtën për vetvendosje, konform standardeve nderkombëtare si për popujt tjerë në Botën demokratike.
Puplikimi i operacionalizimit të ketyre parakushteve nga z.Holker në prezencën e disa nga liderët ton institucional dhe partijak, pa u percaktuar perambula e ketyre standaredeve duhet të jetë kuptuar se ka diqka që mbetet enigm. Eshtë i pa kuptushëm thën haptaz qendrimi I z.Kryeadministrator se kinse përmbushja e ketyre parakushteve do të jetë si kushtë për ta zgjidhur apo për tu kaluar në fazën e zgjidhjës së statutit përfundimtar për Kosovën, dhe pa sqaruar se qfar mund të jetë ky statut final. Nga disa udheheqës institucional dhe partijak, puplikimin e ketyre parakushteve e pritën me efori-entuzjazem dhe disa me ndoni rezerv, se kryesishtë paraqitjet e tyre ishin në favor të ketyre standardeve.
Nga shumë qendra nderkombëtare vendosëse siq eshtë dhe Kshilli i Sigurimit të OKB-s, kerkoin të fillohet përmbushja e ketyre kushteve nga Kosovarët, pa u deklaruar për procedurat dhe kushtet e domosdoshme ligjore të standartizuara nderkombetarishtë për ta filluar këte fund të fillimit, që konsiderohet logjikishtë i pa përmbushur. Sigurishtë se faktori nderkombëtar i ka menduar lehtazi apo ka dashur të paraqet kamoflim të skemave për të mos mundur të përmbushën keto kushte atehere kur nuk ka percaktuar qart autoritetin ligjor të subjektit që e ka për obligim për të krijuar kushtet dhe rrethanat e përmbushjës së ketyre standardeve mbrenda objektit që quhet fusha ligjore-kushtetuse e standardizuar.
Sipas Kornizës kushtetuse dhe shumë rregulloreve të hartuara nga administrata nderkombëtare në Kosovë, institucjonet e Kosovës të mveshura fiktivishtë me mandatin ligjor dhe realishtë me mandatin e popullit të Kosovës me votën e lir e demokratike, nuk u lejohet hapsira e domosdoshme vepruse për të i kryerë keto detyre që dalin nga tetë pikat e standardeve për Kosovën. Si mund të përmbushet pika e parë keti standardi ku thuhet shprehimishtë se duhet të kthehen serbët e larguar nga Kosova. Në rrethanat e krijuara menjëhere pas luftë qlirimtare të bërë nga UQK-ja, nga Kosova eshtë bërë zbrazje e teritorit jo vetëm nga pakica serbe siq aludohet për kthim të tyre, por jan larguar dhunshëm shumica e popullli Shqiptar si dhe shumë pakica tjera etnike e të cilat poashtu ende nuk janë kthyer në vendin e tyre. Zatën, apelimi si kushtë që në kosovë duhet të kthehen kolektivishtë pakica serbe pa u definuar menyra e kthimit dhe kompetancat ligjore të garantuara me kushtetut për institucjonet e Kosovës eshtë pamundur deri në sovranitetin e plotë të Kosovës, se keshtu pika e parë e keti kushti mbetet vetem apstrakt. Si mund të quhet e mundur kthimi i kësaj pakice serbe, ku dihet se shumica e tyre ka qen e përfshir në luftën gjenocidale kunder popullit të Kosovës, se ende janë të dukshme gjurmet e gjakut të njom të shumë shqiptarve, dhe kur me mijra pengje lufte Shqiptaresh janë të kindapuar dhe gjenden në serbi, se lideri shpirtror dhe shtetror i kësaj pakice gjatë luftës, gjendet i akuzuar për gjenocid dhe qfarosje etnike kunder Shqiptareve dhe popujve tjerë në ish Jugosllavi, dhe tani i paraburgosur në Gjykaten e Hagës, se shumica e popullit serb dhe Shteti i ashtuqujtur Serbi Mali i zi kan pretendime teritoriale ndaj Kosovës. Si kushtë paraprakishtë duhet të sigurohet funkisionimi ligjore i pushtetit legjislativ, ekzekutiv dhe gjygjsor i institucjoneve të Kosovës, për ta plotesuar jo vetem kushtin e parë për realizim të mundshëm të standardeve për Kosovën.
Konsideroi se faktori nderkombëtar duke e ushtruar pushtetin e përkoshem administrativ në Kosovë eshtë e domosdoshme të i permbushë disa parakushte demokratike, të i rrespektoi institucjonet e Kosovës të dalura nga zgjidhjet e përgjithshme, duke i njohur dhe vendimet e tyre defakto dhe dejure, e jo të leshohët në avantuara poltsishtë anti demokratike dhe kunderligjore për anulim vendimesh të Parlamentit dhe institucjoneve tjera të Kosovës.
Duplifikimi i pushteteve, duhet paraprakishtë ta brengos UNMIK-un, para se të kerkohen plotesimi i ketyre standardeve, ku dihet se pakica serbe e ka të organizuar pushtetin paralel nëpër të ashtqujtura enklava me Ligjet dhe Kushtetutën e Serbisë, krahaz pushtetit administrativ të përkoshem të UNMIK-ut, dhe thën kushtimishtë pushtetit moral të ushtruar nga institucjonet e Kosovës, si pjesë e një demokracie të brishtë.
Bashkesija nderkombetare perkatesishtë UNMIK-u, eshtë më logjike të bënë bartjen e pushtetit të plotë ligjore tek institucjonet e Kosovës, më par për të kerkuar plotesimin e qfardo standardeve si parakushte për zgjidhjen e statutit final për Kosovën, e jo ta mbeshte qendrimin e fundit të z.Holiker, se pushtetin dhe vendimet e rendsishme për Kosovën do të i merrë bashkësia nderkombëtare dhe se paku 18 muajë, pra ketu shifet jo serioziteti dhe u heqet maska e ketyre parakushteve nderkombetare për Kosovën. Sipas kësaj logjike athua për se po u dashkan institucjonet e Kosovës.
Në hapsiren politike të Kosovës jan krijuar disa grupe me qendrime te ndryshme lidhur me puplikimin e Standarteve për Kosovën, Grupi parė e vlerson si të fryetshme deri në avancuse për tu zgjidhur qeshtja e statusit për Kosovën, duke e vlersuar si afatizim për zgjidhje të qeshtjës se Kosovës, dhe grupimi i dyt i cili ka mendim tjetër duke e mos i dhanur mbeshtetje deri në kundershtimin e tijë, si të pa nevoishëm dhe në skajshmeri deri në vlersime që jan duke i krijuaj parakushtet që Kosova të futet serishë nën ombrellën e të ashtuqujturit Shteti i Serbis dhe Malit të Zi, dhe opinjoni i tretë ka vlersuar si rruga nderkombetare deri te pamvarsia për Kosovën, por pa e konkretitzuar dhe adresuar rrugën e procedurës diplomatike për njohjen e pamvarsisë për Shtetin e Kosovës, dhe duke u vazhduar të mjaftohet vetem me paraqitjet gojore para qdo delegacjoni, në takime me vendoret dhe nderkombetaret se njohja formale do ta shpejtonte proqesin dhe qetsonte rajonin, sigurishtë se kjo paraqitje e keti grupimi nuk eshtë e mjaftushme që Kosova ta fitoi Shtetsin e vetë.
Sylë ARIFI
Basel
E hėnė, 5 janar, 2004
SULMET VAZHDUSE NDAJ TMK-s SKENARE TĖ VJETRUARA ANTISHQIPTARE !!!
Institucjoni i parė legjitim i dalur nga lufta qlirimtare e bėrė nga UQK-ja ishte TMK-ja, e cila u pranu nderkombtarisht . Rrespektivishtė ky institucjon eshtė themeluar si rezulltat i njė marraveshtje mes komandanteve tė ish-Ushtrisė Qlirimtare tė Kosovės dhe Gjeneralve tė lartė tė NATO-s, qė nga shtatori i vitit 1999. TMK-ja si institucjon i uniformum, paraqet njikosishtė prespektivėn e njė ushtrije tė organizuar si trashigimtare logjike e njė formacioni ushtarak qlirimtar e cila organizoi, dhe zhvilloi luftė qlirimtare pėr ta qliruar Kosovėn nga pushtuesi serbo-sllav. Zaten, ky mekanizem ushtarak ka kryer shumė misjone nė vazhdimsi para gjatė dhe pas luftės sė armatosur nė realizimin e shumė projekteve nga tė gjitha fushat.
Mbeshtetur nė shumė sukses tė treguara dhe jo vetem nė ate humanitare, por duke i dalur nė ndim popullit tė Kosovės nė ndertime tė strehimeve bansore, rregullim tė shumė urave, rrugėve dhe ndimave mjeksore, pati dhe kontakte tė vazhdushme me popullin pėr ta ndimuar nė katastrofa natyrore, bėri shumė pėrpjekje tė vazhdushme pėr ta avancuar tė drejten e popullit tė Kosovės nė liri e pamvarėsi. Poashtu pėrpjekjetė vazhduse tė keti institucjoni pėr trajnime institucionale qoft ketu me KFOR-in dhe shumė trajnimeve tė bėra jasht Kosovės, ka tė vetmin synim tė bėhet USHTRIJA E ARDHĖSHME E KOSOVĖS. Sigurishtė se keto ishin avancimet e kudrit strukturor nė njė pėrgaditje tė avancuar e profesionale, qė dikujt nuk i konvenonin, qoft mbrenda apo jashtė Kosovės, sepse filluan tė qfaqėn dyshimet e para pėr ta atakuar duke e sulmuar ne menyra tė ndryshme si organizat tė dyshimt.
Sigurishtė se sulmet kunder TMK-s kishin filluar mė heret me formimin e sajė nė bazė tė marraveshtjės siq u pėrmend mė lart, dhe keto vinin nga pushteti i Serbisė, por nuk mungonin herpas here mjerishtė nga njė pjesė e faktorit politik nga pozitat nihiliste ketu nė Kosovė.
Mendoi se keto ishin disa nga argumentet qė pa dyshim UNMIK-u i filloi masat ndershkruse, por jo vetem nė pėrmasa tė disciplinės nga rrafshi ushtarak, se keto sulme i tejkaluar masat njė preventive nga rrafshi i disciplinės ligjore, por u fillu me kualifikime, diskriditime tė pjestarėve tė TMK-s, mė pas me arrestime, burgosje, gjykime dhe se fundi duke tentuar nė sulmin mė shkatrrues kundėr keti institucjon nė aplikim tė masave brutale tė suspendimit apo shkarkimin e gadi tė gjithė strukturės udhheqse tė Shtabit tė pėrgjithshėm dhe zonave komanduse tė TMK-s.
Kulminacjonin e vetė kjo fushat e atakimeve ndaj TMK-s e kan arritur tani me suspendimin e 12 udhehqėsve tė lartė tė keti institucjoni, dhe arrestimin e Komandantit Gjeneral Agim Qekut nė Slloveni. Institucjonet e Kosovės, subjektet politike, intelektuale, dhe populli i Kosovės keto dit eshtė duke u ballafaquar me veprime arbirtrare tė skenuara nga njė pjesė e faktorit vendor pacifist qė ende pėr njė shumicė tė popullit tė Kosovės mbetet si enigm, dhe tė ndimuara fuqishem nga njė pjesė e faktorit nderkombėtar, pėr tė i zbatuara-ekzekutuar mjerishtė nga njeriu qė ka marrur mandatin nderkombėtar pėr ta udhehequar administraten e pėrkohshme nė Kosovė, z.Hari Holeker, me kompetenca apsulute tė mbi fuqishme jo vetem nė rrefshin moral por dhe nė ate kushtetus-ligjor. Nga gjdo sistem funkisional kushtetues tė gjdo shteti antar i OKB-s, kėte lloi fushate nuk e njofin dhe kjo kategori antidemokratike eshtė nė kundershtim me akte, deklarata dhe konventa nderkombetare. Tė drejtėn mė tė fuqishme natyrshem mund ta ketė vetėm ai popull qė kerkon zgjidhje pėr fatin e tijė.
Vazhdės sė ketyre goditjeve ndaj TMK-s, ju kundervuan disa nga udhehqsit e keti institucjoni, dhe disa perfaqesues tė institucjoneve tė Kosovės, atyre politike dhe intelektuale. Vlersim i pėrgjithshem mund tė konstatohet se kėsaj radhe keto reagime nuk ishin tė mjaftuara dhe mbeten tė pa efekt, apo thėn troq si njė kompromis i cili vazhimishtė nė raste tė tilla shkon nė dem tė institucjonit tė goditur. Reagimet nė raste e tilla kishin me qen tė fryteshme vetėm kur janė tė guximshme. Poashtu kėsaj rradhe patėm perfaqesues tė Institucjoneve, subjekteve dhe shoqatave qė muarėn guxim tė i kundershtoin veprimet e tilla arbitrare tė Kryeadministratorit, dhe titullar tė institucjoneve dhe subjekteve tė ndryshme qė fare nuk reaguan, sikurse nuk ka ndodhur asgjė. Por kesaj radhe problemi identifikohet vetė dhe une nuk deshiroja tė merrem fortė me ate kategori tė ketyre pashallarve qė kan patur fatin apo fatkeqesin tė jenė nė pozita udhheqse nga disa institucjonet tona, qė nuk e gjetė tė arsyshme intelektualishtė dhe tė nevojshme politikishtė tė reagohet kunder veprimeve tė tilla kur sulmohet institucjoni mė legjitim i popullit tė Kosovės TMK-ja, pa u pėrfillur as njė procedur ligjore pėr konstatim dhe verifikim tė fakteve tė mundshme pėr vertetim pėrgjegjsije ligjore kėsaj rradhe tė 12 pjestarve tė TMK-s tani mė tė suspenduar. Ky veprim arbirtrar eshtė jasht logjikės juridiko-ligjore, se mund tė ndodhė vetėm tek neve nė Kosovė, dhe as kundi nė Boten e organizuar si shoqeri civile qė udhehiqet me norma demokratike.
Por, ja se keti rreshtim nuk i bėjnė pėrshtypje veprimet e tilla, sepse sigurishtė mund tė ket gishtė nė organizime tė ketyre skemave tė shemtuara dhe shumė tė dėmshme pėr popullin e Kosovės.
Sigurishtė se reagimet ndaj veprimeve tė tilla arbirtrare, erdhen kėsaj radhe nga disa udhheqės tė institucjoneve dhe subjekteve tė ndryshme, si zakonishtė qė kan reaguar vazhdimishtė kunder veprimeve tė tilla jashtė ligjore nga faktori nderkombetar, por kėsaj rradhe reagimet e keti rreshtimi qė indentifikohet me mos pajtim tė veprimeve tė tilla arkaike, ishte jo vetem i zbetė por i pa mjaftuar, pėr qka rezulltoi vendimi i monarkut me pushtet apsolut. Reagimet e tilla ishin jo vetem tė pa mjaftuara intelektualishtė por dhe tė pa guximshme politikishtė, prandaj pasoja e kėsaj papergjegjėsie do tė i kushtoi popullit tė Kosovės nė ngecje tė proqeseve dhe vonesa pėr ta zgjidhur qeshtjen e Kosovės si qeshtje ende e pa zgjidhur, qė kerkon urgjentisht zgjidhje. Nuk mund ta kuptoi se pėrse nuk gjeti mbeshtetje kundershtimi i z.Qeku i cili i kushtezoi marradhenjet me faktorin nderkombetar-UNMIK-un, duke e kundershtuar ket vendim arbirtrar, por as heshtjen apo zbehjen e reagimit nga z.Qeku i cili e ndryshoi qendrimin e vetė tė nesėrmen, qė kam pėrshtypje se ky ishtė vlersimi mė i pėrgjegjėshem dhe mė i favorshėm pėr ta kontestuar dhe pėrse jo bllokuar suspendimin e 12 antarve-udhheqsve tė lart tė TMK-s.
Sigurishtė se ky skenar eshtė dhe mė i thellė se sa shifet nė sipėrfaqe, dhe nėse keshtu vazhdohet tė tregohem tė luhatshėm e tė pa vendosur, TMK-ja njė ditė nuk do tė ekzistoi apo do tė zavendsohet me ndoni emertim tjetėr qė nuk shkon nė dobi tė proqeseve politike pėr ta ndimuar Kosovėn nė krijimin e Shtetėsis.
Sylė ARIFI
Basel,
E enjte, 1 janar, 2004
ESE
POLITIKE
Prof.Dr.Mehdi
HYSENI
Vėrtet, elementet dogmatikė, oportunistė dhe konformistė, tė identifikuar me rekuizitat socialiste nė bashkėpunim tė ngushtė me pushtetin politik tė Fatos Nanos, deri tani kanė arritur tė tregohen tė pathyeshėm nė vendosjen e kontrollit tė sistemit tė dekretuar socilaist mbi demokracinė, mbi shtetin dhe mbi jetėn e pėrgjithshme politike dhe ekonomike nė Shqipėri, duke pėrjashtuar ēdo kufizim dhe kundėrshtim tė sundimit tė tyre. Nė shpėrputhje me kriteret e pėrmbajtes sė sistemit demokratik pluralist, dhe me interesin e pėrgjithshėm kombėtar shtetėror, makineria e sistemit socialist politik, e dekretuar nga Fatos Nano(nė pėrpjekje qė ti fshehė veēoritė themelore tė sistemit totalitar nėn konceptin e demokracisė dhe tė reformave ekonomike tė vendit sipas standardeve mė tė reja evropiane dhe ndėrkombėtare)ka arritur ti eliminojė nga gara demokratike e zhvillimit dhe e udhėheqjes sė vendit, tė gjitha ato forca nacional-demokratike kombėtare, tė cilat nuk pėrbėjnė rrethin koncentrik, dhe nuk janė nė shėrbim tė qarqeve udhėheqėse tė regjimit tė ashtuquajtur socialist tė Fatos Nanos. Kėtė logjikė tė restaurimit tė sistemit totalitar, e dėshmuan edhe thyerjet dhe papajtueshjmėritė pėrbrenda Partisė Scialiste. Nė kėtė kontekst, mė sė keqi pėsuan ish-zėvendėskryeministri i qeverisė sė Shqipėrisė, Ilir Meta dhe ish-presidenti i Republikės sė Shqipėrisė dr. Rexhep Mejdani me mbėshtetėsit e tyre. Kjo paradigmė negative e politikės sė qeverisjes sė Fatos Nanos, edhe kėsaj radhe praktikisht dėshmoi se, iu kundėrvihet tė gjithė atyre oponentėve tė saj (qoftė Berisha, qoftė Meta a Mejdani etj.), qė paraqitėn me ide pėrparimtare dhe me parime tė shprehjes sė lirė tė mendimit dhe tė interesave tė shėnodsha nė favor tė ndėrtimit dhe tė forcimit tė politikės dhe tė rendit demokratik shoqėror nė Shqipėri. Pėr mė tepėr nė zgjedhjet e fundme vendore nė Shqipėri, deviza politike e sistemit socialist tė dekreeuar nga Fatos Nano nxori nė shesh argumentet e pamohueshme, se proceset demokratike nė Shqipėri janė vetėm njė maskė e rrezikshme e demokracisė sė premtuar, qė nė esencė nuk duron, as nuk pranon asnjė mendim a ide tė ndryshme, qė shfaqen nga tė tjerėt (qoftė edhe pėrbrenda kokės sė partisė socialiste nė pushtet), qė janė nė funksion tė mbrojtjes sė interesit tė pėrgjithshėm tė kombit dhe tė shtetit, por kėto i shpallė frakcioniste, antisocialiste dhe tė huaja pėr qenien e saj, tė normativizuar sipas logjikės utopiste-ideologjike dhe burokratike tė sistemeve totalitare, qė nė mėnyrė permanente prodhojnė vetėm dėshtime dhe divergjenca nė sferėn e normatives dhe reales, midis reales dhe sė mundshmes, midis programeve dhe veprave. Nė relacionet e kėtilla mjetet shndėrrohen nė qėllim, dhe stimulojnė ndėrgjegjėn se, qėllimi i justifikon tė gjitha mjetet, edhe nė rastet kur ato nuk janė nė pėrputhje me parimet e moralit qoftė indvidual, grupor apo kolektiv tė njė rendi tė caktuar shoqėror.
Mua
mė quajnė Fatos Nano edhe prapa mė vjen historia e pėrbashkėt(!!!)
Brendia
domethėnėse e kėsaj deklarate tė ēoroditur historikisht, politikisht,
kombėtarisht dhe diplomatikisht, nxjerr nė pah vetėm kėtė tė vėrtetė :
Pa dyshim se, autori i saj, quhet
Fatos Nano(kryeministėr i qeverisė sė sotme tė Shqipėrisė), qė brenda udhėheqjes
sė tij gjashtėvjeēare ka krijuar epizodin
mė tė mugėt dhe mė
tragjik tė historisė tradicionale tė institucioneve demokratike kombėtare
dhe shtetėrore tė Shqipėrisė. Kėtė
e provon edhe gjendja e tanishme e mjerueshme ekonomike dhe shoqėrore(varfėria,
papunėsia, shpėrngulja e vazhdueshme e popullsisė, krimi i orgnaizuar,
korrupsioni, prostitucioini, kontrabandimi i njerėzve etj.) e Shqipėrisė. Mirėfilli,
do tė vijė ajo ditė, qė edhe Fatos Nano sė bashku me politikėn e tij
falimentuese kombėtare dhe ndėrkombėtare, do tė arkivohet nė lėndėt
e sirtarėve tė ndonjė muzeu historik, por jo, assesi siē ėshtė shprehur pėrmes
kėsaj paradigme iluzore dhe absurde, si protagonist pozitiv i historisė sė pėrbashkėt
gjithėshqiptare, por vetėm si gangster i papėrmirėsueshėm i
historisė sė mafisė sė nėntokės tė kultit tė njė ēapaēuli
socialist me ide dhe me prirje socialiste prolindore
sllave, i cili nė vend tė
interesit tė pėrgjithshėm kombėtar dhe shtetėror, ka mbėshtetur dhe
legalizuar politikėn e grupeve tė ndryshme tė inetresit, vetėm pėr tė qėndruar
vetė me ēdo kusht nė pushtet, e
jo pėr asnjė interes jetik tė demokratizimit dhe tė pėrparimit tė shoqėrisė
shqiptare nė praktikė, ashtu sikundėr ėshtė prononcuar deklarativisht me
projektet demokratike-integruese properėndimore evropiane para
institucioneve dhe iniciativave pėrkatėse tė Bashkimit Evropian(BE), NATO-s,
OSBE-sė e tė tjera. Nė kėtė kontekst, politika socialiste e Fatos Nanos nė
sy tė integrimeve evropiane perėndimore, ka demonstruar vetėm gatishmėri
euforike-ekzagjeruese, pa kurrfarė koncepti dhe pa pėrmbajtje
reale tė afirmimit tė vlerave reale tė njė sistemi tė lirė dhe demokratik
shtetėror. Kėtė e dėshmojnė edhe raportet vlerėsuese zyrtare tė
komisioneve tė ndyrshme tė Bashkimit Evriopian.
Difektet
e deritashme tė politikės socialiste tė Fatos Nanos, janė pjellė e dėshtuar
e njė ideologjie utopike, sipas sė cilės, ai
edhe e ka ndėrtuar sistemin normativ tė tij, qė karakterizohet nga format e
ndryshme tė dhunės mbi proceset e zhvillimit tė iniciativės sė lirė dhe tė
demokratizimit tė shoqėrisė nė tėrėsi. Ky deformitet i kredos politike=unė
quhem Fatos Nano, qė pas, do mė vije historia e pėrbashkėt(kjo
histori tanimė ka ndodhur qe gjashtė vjet, por nė kuptimin negativ tė
historikut tė tij perosna , tanimė ėshtė tejet i lexueshėm pėr
opinionin demokratik shqiptar, sepse bazohet nė idetė dhe nė konceptet e tij
tė doktrinės dhe tė praktikės sė tij tė gabueshme, qė kanė pėr qėllim
tė shėrbejnė si njė nga mjetet mė oportune pėr ta murkulluar dhe
zbukuruar realitetin e hidhur ( i cili qe 13 vjet e ka pllakosur ēdo pore
tė shtetit shqiptar) me tė cilin po ballafaqohen idetė fisnike dhe forcat pėrparimtare
tė kombit
dhe tė shtetit
shqiptar.
Si
nė prag, ashtu edhe pas pėrfundimit tė Kongresit tė Gjashtė tė Partisė
Socialiste tė Shqipėrisė, u fol dhe u shkruan shumė komente e analiza,
tė cilat pėr objekt shqyrtimi kishin pragmatizmin politiko-demokratik tė
kryeministrit tė pazėvendėsueshėm Fatos Nano lidhur me manipulimin e
zgjedhjeve tė fundit nė Shqipėri, si dhe me efeketet e deritashme tė tij nė
sfondin e vendosjes dhe tė zhvillimit tė reformave ekonomiko-shoqėrore e
institucionale tė shtetit shqiptar. Me keqardhje, duhet tė konstatojmė se,
konkluzioni sintetik i tė gjitha atyre komenteve dhe analizave lidhur me
fenomenin e absolutizmit dhe tė despotizimit tė quajtur Fatos Nano gjatė
mbijetesės politokratike tė tij tė
deritashme gjashtėvjeēare (1997-2004) ėshtė negativ si nė planin e
brendshėm tė politikės kombėtare, ashtu edhe tė asaj ndėrkombėtare, dhe
assesi nuk premton ditė mė tė
mira pėr lulėzimin e vendit nė
kuptimin e pėrparimit ekonomik,
politik dhe demokratik.
Shikuar realisht, brenda 13-vjeēarit tė shkuar (1990-2004) parashikimet dhe premtimet e politikave euforike tė autoriteteve zyrtare tė Shqipėrisė lidhur me reformimin ekonmiko-demokratik tė vendit, jo qė nuk janė pėrmbushur nė asnjė segment tė tyre, por janė edhe mė tė brishta sesa nė tė gjitha sistemet e mėparshme shtetėrore tė Republikės sė Shqipėrisė. Njė nga shkaktarėt kryesorė tė stagnimit transicional ekonomiko-shoqėror dhe demokratik tė Shqipėrisė, pa dyshim janė recidivat e ideologjisė dogmatike, apodiktike dhe utopike tė sistemit tė dekretuar, tė ashtuquajtur socialist tė kryeministrit Fatos Nano me garniturėn e tij tė ngushtė politike, qė tėrė luftėn e deritashme politike dhe propagandistike e ka bėrė jo pėr zhvillimin dhe prosperitetin e interesit tė pėrgjithshėm kombėtar dhe shtetėror tė vendit, por pėr pushtet dhe sundim tė dhunshėm personal burokratik. Kėtė, nė njė mėnyrė, e dėshmon edhe kjo sintagmė e politikės sė tij diletante: MUA MĖ QUAJNĖ FATOS NANO EDHE PRAPA MEJE MĖ VJEN HISTORIA E PĖRBASHKĖT?!
Duhet tė ritheksojmė se, mesazhi i kėsaj deklarate tė pakontrolluar logjikisht si nė kuptimin doktrinar, ashtu edhe nė atė praktik tė mbrojtjes sė interesit tė pėrgjithshėm demokratik kombėtar dhe shtetėror, provon qartė fetishin e sistemeve socialiste tė dekretuara nga Josif V. Stalini, Mao Ce Duni, Josip Broz Tito etj. Mirėpo, nė rastin konkret, kėtu ekziston njė deskrapancė e madhe, qė nuk mund tė krahasohet me sundimin absolut socialist tė Fatos Nanos, sepse ata, asnjėherė nė fjalimet dhe referatet e tyre, nuk kanė deklaruar se pas tyre, do tiu qepej historia e pėrbashkėt, siē ėshtė shprehur Fatos Nanos(!)Eh, ky ėshtė problemi kryesor, i cili kėrkon zgjidhje imediate pėrkatėse si nga ana e forcave tė njėmendta demokratike nė Shqipėri, ashtu edhe nga institucionet demokratike tė Bashkimit Evropian, sepse pėrderisa nė krye tė Shqipėrisė ndodhet njė socialisti tillė, siē ėshtė Fatos Nano me ambicie politike tė mbitejēmuara personale paranoide, qė ka pėr qėllim tė murkullojė tė gjithė minusat e tij tė deritashėm nė restaurimin ekonomik, politik dhe demokratik tė vendit, as Shqipėria, as shqiptarėt nė Ballkan, e as Bashkimi Evropian, pėrkatėsisht bashkėsia ndėrkombėtare nuk mund tė presin ndonjė rezultat efektiv nė demokratizimin dhe nė pėrparimin ekonimk dhe integrues tė vendit, sikurse qė janė duke vepruar vendet e tjera tė Evropės Juglindore, Sllovenia,Ēekia, Hungaria, Polonia etj.
Ndėr
tė tjera, sipas logjikės psikopatologjike tė politikės sė absolutit Nano,
Shqipėria nuk ka kurrfarė gjasėsh, qė tė hapėrojė drejt prosperitetit tė
zhvillimit ekonomik,demokratik dhe integrues sipas strategjisė afatgjatė
transicionale, tė cilin e kanė pėrqafuar shtetet
e Evropės Juglindore.
Nė
esencė politika deklarative e demokracisė sė regjimit absolut tė Fatos
Nanos, karakterizohet nga konflikti i ideve apodiktike, tė cilat kanė dėshmuar
se nė mėnyrė koherente janė nė kolizion me parimin dhe me praktikėn e
rendeve dhe tė sistemeve
demokratike nė Evropėn Perėndimore.
Prof.Dr.
Mehdi HYSENI
LLOGARIA
E GABUAR E POLITIKĖS SOCIALISTE E
TIRANĖS NDAJ NDĖSHKIMIT TĖ RIBASHKIMIT
TĖ SHQIPĖRISĖ ETNIKE(!?)
Ma
mirė dekė me u shue nėn hije,
Se me rrnue nji jetė robnije!
Mesazhi
i kėtyre vargjeve me pėrmbajtje tė thellė antologjike, kombėtare patriotike,
ėshtė i thjeshtė dhe shumė i
qartė,(qė mund ta kuptojnė tė gjitha moshat e shoqėrisė shqiptare) i cili
na apostrofon qė, pėr asnjė ēast nuk guxojmė tė kapitullojmė para ndonjė
furtune tė huaj ugurzezė robėruese qoftė ajo sllave apo josllave, qė do tė
ndrydhte frymėmarrjen dhe ekzistencėn e lirė tė qenies shqiptare dhe tė ēdo
pėllėmbe tė territorit tė saj natyror etnik, vetėm pėr hir tė
interesit tė ngushtė dhe tė
verbėr tė xhepit personal, grupor a mafioz tė politikės ditore, vetėm
pėr ti pėrmbushur ineteresat e saj dhe tė kolonizatorėve tė huaj shtypės,
duke i sakrifikuar dhe vrarė kėshtu vlerat
e pėrgjithshme kombėtare dhe shtetėrore tė Shqipėrisė Etnike.
Gjithashtu,
pėrmes kėtyre vargjeve, ėshtė e domosdoshme qė tė
kuptojmė njėherė e pėrgjithmonė se,
nuk duhet tė mashtrohemi dhe tė pajtohemi me asnjė regjim politik, qoftė
edhe ky deomkratiko-seocialist i Sali Berishės dhe i Fatos Nanos, qė nuk
ėshtė nė funksion tė lirisė dhe tė pavarėsisė sė gjithė kombit dhe
shtetit shqiptar nė Ballkan.
Duke
i mbajtur parasysh tė gjitha problemet dhe vėshtirėsitė me tė cilat ėshtė
duke u pėrballuar politika e Shqipėrisė, qė nga viti 1990 e kėtej, megjithėkėtė,
kjo, nė asnjė mėnyrė nuk mund tė amnistohet, as tė justifikohet para
problemit tė pazgjidhur kolonial shqiptar nė Ballkan. Pėrkundrazi, politika e
jashtme dhe diplomacia e Shqipėrisė, duhet tė jenė ndėr faktorėt parėsorė
centrifugalė nė pėrthithjen e tė
gjitha subjketeve politike shqiptare, ku nė kėtė mėnyrė, pikėsėapri do tė
vinte nė shprehje arritja e konsensusit tė pėrcaktimit tė interesave dhe
objektivave prioritare kombėtare dhe shtetėrore lidhur me ngritjen dhe me ndėrkombėtarzimin
e ēėshtjes koloniale shqiptare nė Ballkan.
Edhe
pėrkundėr faktit se disa herė radhazi kemi debatuar nė kėtė temė nė formė
letrave tė hapura, tė apeleve (por, mjerisht, nga autoritetet mė tė larta
zyrtare tė Shqipėrisė
sė demokratizuar dhe tė reformuar deri mė sot nuk ka ndodhur qė
tė marrim asnjė pėrgjigje qoftė me pėrmbajtje pozitive a negative lidhur me
aktualizimin dhe me konstatimin e
gjendjes koloniale shqiptare nė Ballkan. Ja, fatkeqėsisht, ky ėshtė
thelbi i komunikimit tė drejtpėrdrejtė
dhe demokratik i institucioneve mė tė larta
politike-shtetėrore tė Shqipėrisė me
qytetarėt, pėrkatėsisht me shtetasit e vet shqiptarė qoftė fshatarė,
profesorė, doktorė apo akademikė!? Ky stil i komunikimit i institutit
shtetar-qytetar nuk njihet, as nuk praktikohet nė asnjė
sistem politiko-shoqėror nė botė.),
tė komenteve dhe tė analizave, me shpresė tė madhe dhe me bindje tė palėkundur,
se qarqet e politikės zyrtare nė Tiranė, do tė merrnin nė konsideratė
argumentet e shtruara tė pamohueshme historike, politike dhe shkencore lidhur
me ushtrimin e veprimtaisė kombėtare patriotike tė Frontit pėr Bashkimin
Kombėtar Shqiptar(FBKSH) dhe tė gjitha strukturave tė tij pėrkatėse nė
favor tė ēlirimit antikolonial sllav tė tė gjitha trojeve indigjene tė
Shqipėrisė Etnike, mirėpo, kjo kėrkesė e pashmangshme me karakter
historiko-politik e kombėtar, e qėmtuar nė frymėn e amanetit tė pėrjetshėm
tė tė gjithė brezave shqiptarė, qė nga Lidhja Shqiptare e Prizrenit me
Abdyl Frashėrin nė krye(1878); Qevria e Pėrkohshme e Vlorės me Ismail
Qemalin nė krye(1912) e deri te lufta ēlirimtare kombėtare e UĒK-sė me Adem
Jasharin nė krye( 1998) nė dobi tė kauzės sė shenjtė-ribashkimit tė
kombit shqiptar dhe tė Shqipėrisė Etnike, jo vetėm qė ndeshi nė veshė
tė shurdhėr, por edhe u anatemua dhe u ndėshkua nė kuptimin mė negativ
dhe mė absurd politiko-propagandistik, ashtu si po i konvenon dhe, po i shkon pėr
shtati politikės neokolonialiste dhe militariste tė Serbisė , tė Malit tė
Zi, tė FYROM-it dhe tė Greqisė, tė cilat edhe sot (viti 2004, prologu i
shekullit XXI), nė erėn e
integrimeve evropiane dhe tė Rendit tė Ri Ndėrkombėtar, i mbajnė nėn tutelėn
e tyre kolonizuese shekullore mbi
50% tė shqiptarėve dhe tė trojeve tė
Shqipėrisė Etnike nė Ballkan.
Njė
gjendje e kėtillė tragjike, jo vetėm pėr gjysmėn e Shqipėrisė sė
kolonizuar dhe tė copėtuar, por pėr gjithė shqiptarėt dhe Shqipėrinė
Etnike si tėrėsi, dėshmon se problemi kombėtar shqiptar nė Ballkan, pėrkatėsisht
nė zemėr tė Evropės, kėrkon zgjidhje urgjente si nga politika gjithėkombėtare
shqiptare, ashtu edhe nga politika e bashkėsisė ndėrkombėtare. Ndryshe, ēdo
zvarritje pėr nesėr e kėtij problemi, do ta ketė ēmimin mė tė
shtrenjtė, dhe tė pakompensueshėm pėr qenien gjithėshqiptare si nė Ballkan,
ashtu edhe nė mbarė botėn. Politika kosmopolite shqiptare, nuk duhet tė
ushqejė iluzione se me dakordimin e saj deklarativ para
reformave transicionale ekonomike integruese nė Evropė, dhe kėrkesave
tė globalizmit ndėrkombėtar, se pa
pėrmbajtjen reale, domethėnė pa pėrmbushjen e kėrkesave
paraprake, tė domosdoshme tė integrimit tė brendshėm territorial,
ekonomik, gjeopolitik e kulturor pėrbrenda
kufijve tė saj kombėtarė dhe shtetėrorė tė Shqipėrisė Etnike, nuk mund tė
jetė partner i barabartė me tė drejta dhe liri tė plota
nė mekanizmat e institucioneve dhe tė organizatave pėrkatėse tė
Bashkimit Evropian(BE). Pra, pa zgjidhjen e problemit kolonial shqiptar nė
Ballkan, intgerimi i Shqipėrisė nė aleancat hibride tė Paktit tė
Stabilitetit pėr Shtetet e Evropės
Juglindore, aleanca kėto kryesisht me partnerė tradicionalė, tė cilėt
i pėrkasin sferės sė vjetėr tė interesit sllav nė Ballkan, dhe sė kėndejmi
(sikurse dikur nė historinė e tyre tė hegjemonizmit dhe tė kolonilaizmit mbi
tokat etnike shqiptare), prapė, do ta luajnė rolin dominant nė procesin e
intgerimeve tė gjithmbarshme rajonale. Nė kėtė mėnyrė, politika e Shqipėrisė
do tė jetė e mbivotuar dhe e margjinalizuar nė krahasim me kryepartnerėt
e shteteve sllave kolonialiste(Serbia, Mali i Zi, FYROM-i, Greqia dhe Bullgaria).
Njė rrezik tė kėtillė eventual, politika e jashtme dhe diplomacia shqiptare,
duhet ta mbajnė parasysh (pavarėsisht nga ambicia e sondazheve nė favor tė
bashkėpunimit reciprok dhe tė marrėdhėnieve tregtare e miqėsore me fqinjtė
kolonialistė sllavė ballkanikė nė kuadrin e shportave tė ndryshme
integruese evropiane), se kolonizatorėt e theksuar sllavė mbi viktimat e
kombit shqiptar, kurrnjėherė deri mė sot nuk kanė ndryshuar qėndrimin e
tyre armiqėsor dhe tė urrejtjes
raciste, as politikėn e tyre imperialiste ndaj shqiptarėve, dhe tėkurrjes
territoriale tė Shqipėrisė Etnike. Kėtė konstatim tonin, e ilustron edhe
politika e sotme neokolonialiste e Serbisė dhe e Malit tė Zi, (e prirė dhe
shtytur nga politika antishqiptare e Kishės Ortodokėse Serbe), e cila mė
18.12.2003 nė Mitrovicė nė kuvendin e tė gjithė pėrfaqėsuesve tė
komunave serbe tė Kosovės, tė mbajtur nėn patronazhin e Kėshillit
Nacional Serb tė Graēanicės (KNS), dhe tė Povratakut, iniciatorėt e tė
cilit janė delegatė tė Kuvendit tė Kosovės(Oliver Ivanoviq dhe Rada
Trajkoviq, dhe kėshilltarė tė tjerė specialė serbė tė Hari Hokerit,
kryeshef i UNMIK-ut), e shpallėn Deklaratėn e Shėn Kollit, sipas tė cilės,
pakica serbomalzeze dhe Qevria e Serbisė sė bashku me Kishėn Ortodkėse Serbe,
u dakorduan qė Kosova tė ndahet nė dy entitete
qeverisėse serbe dhe shqiptare, sikurse
rasti i Bosnjės nė tre entitete(serbo-kroato-boshnjak) sipas Marrėvehsjes
sė Dejtonit(1995). Mė sak, shpalla e kėsaj Deklarate antikushtetuese me ndihmėn
dhe instruksionet e drejtpėrdrejta tė Qeverisė sė Unionit tė SMZ-sė, nxori
nė pah shkakun e njėmendtė pse
politika e Unionit tė SMZ-sė, e Kishės Ortodokėse Serbe dhe e minoritetit
serbomalazez tė Kosovė, zyrtarisht dhe, nė
mėnyrė tė prerė e hudhėn poshtė si tė pavlefshėm Planin e Hari Holkerit
mbi standardet e Kosovės, tė cilėn e mbėshtetėn Bashkimi Evropian(BE)
dhe Kėshilli i Sigurimit tė Kombeve tė Bashkuara, jo pse kėto standarde ndėrkombėtare
favorizonin nė mėnyrė tė njėanshme shqiptarėt, dhe se ishin nė kolizion
me Rezolutėn 1244 tė KS tė Kombeve tė Bashkuara, siē trumbetonte me paturpėsi
politika propagandistike kishtare serbe, por pse nuk ishin nė pėrputhje me
politikėn e Platformės gjithėserbe pėr ndarjen e Kosovės, siē parashikon
tanimė hapatazi para opinionit publik, Deklarata
Shėn Kollit, e miratuar nė Mitrovicė nga trupa
nacionalshoviniste serbomalazeze, e cila brenda kėtyre 4 viteve tė shkuara ėshtė
pėrgatitur nė hollėsira nga Qeveria e Beogradit dhe Kisha Ortodokėse
Serbe(KOS) me nė krye peshkopin Artemije Radosavleviqin e tė tjerė. Pėr mė
tepėr, Deklarata e theksuar serbe e Shėn Kollit ėshtė sajesė origjinale e
Platformės politike serbomadhe e regjimit racist dhe gjenocidal tė Slobodan
Milosheviqit: Tė gjithė serbėt nė njė shtet tė vetėm; Kosova ėshtė
djepi dhe zemra e Serbisė etj. Fenomenet e kėtilla tė shėmtuara
antishqiptare, duhet ti survejojė dhe ti ndėshkojė para gjykatave
ndėrkombėtare dhe kombėtare politika zyrtare e Shqipėrisė sė Fatos Nanos,
e jo, ajo ti arrestojė dhe ti prangosė oponentėt e saj shqiptarė, tė
organizuar dhe tė bashkuar nė Frontin pėr Bashkimin Kombėtar Shqiptar (FBKSH),
Gafurr Adilin (kryetar), Idajet Beqirin (sekretar) dhe Taip Mustafajn (pėrfaqėsues
i AKSH-sė).
Tė
dėnohet terrorizmi politik dhe krimi kolonial serbosllav mbi Kosovėn dhe Shqipėrinė
Etnike, e jo krerėt e FBKSH-sė dhe
tė AKSH-sė!
Ska
asnjė dilemė se orientimi dhe pėrqėndrimi i politikės shqiptare tė Tiranės
nė pėrndjekjen, arrestimin, burgosjen dhe dėnimin e veprimtarėve mė tė
dalluar tė FBKSH-sė dhe tė AKSH-sė, Gafurr Adili, Idajet Beqiri dhe Taip
Mustafaj, ėshtė njė llogari e
gabuar dhe e pajustifikueshme si mbi bazėn morale, politike e kombėtare, ashtu
edhe nė atė historiko-juridike ndėrkombėtare, sepse zhvillon dhe pėrhapė
propagandė nė favor tė murkullimit tė okupimit kolonial tė shqiptarėve dhe
tė ribashkimit tė Shqipėrisė Etnike, edhe pse politikisht, njė okupim i
tillė quhet terrorizėm politik serbosllav, kurse nė aspektin juridik tė sė
drejtės ndėrkombėtare, quhet krim
penal ndėrkombėtar.
Me
keqardhje dhe me dhimbje, duhet tė pėrkujtojmė se, njė strategji tė politikės
propagandistike tė kėtillė (arrestime, persekutime, burgosje dhe zhdukje
pa shenjė e pa dokė nė prita tė ndryshme nėpėr kufijė tė Evropės)
tė Tiranės zyrtare kundėr veprimtarėve
dhe lėvizjeve antikoloniale
shqiptare nė Kosovė, pėrkatėsisht nė trevat e Shqipėrisė Etnike, dikur
(1945-1999) e kanė ndjekur dhe praktikuar vetėm UDBA dhe policitė e ndryshme
sekrete dhe publike serbo-jugosllave nė bashkėpunim dhe nė koordinim me shėrbimet
e huaja tė zbulimit dhe tė kundėrzbulimit
jo vetėm nė Serbinė e Madhe (Jugosllavinė), por
edhe nė gjithė Evropėn. Mirėpo, tė gjitha kėto vepra tė
organizuara vrasėse-antinjerėzore dhe antishqiptare
tė tė gjitha regjimeve shtypėse
koloniale tė OZNA-ve dhe UDBA-ve
serbosllave, shqiptarėt revolucionarė patriotė tė tė gjitha trojeve etnike
shqiptare, pothuajse gjysmė shekulli qenė nė gjendje ti pėrballojnėme
sukses nė favor tė mbrojtjes sė identitet kombėtar
dhe shtetėror shqiptar. Kėtė e provon edhe shembulli mė i freskėt i
fitores sė luftės ēlirimtare kombėtare dhe antikoloniale i UĒK-sė mbi
hordhitė ēetniko-fashiste pushtuese serbomalazeze, tė drejtuara nga
ish-diktatori dhe kasapi i Ballkanit, Slobodan Milosheviq(ish-kryetar i
Serbisė) pėr ta djegur dhe rikolonizuar Kosovėn.
Neve,
fare nuk na befason fakti pse okupatorėt kolonialė serbosllavė dhe aleatėt
e tyre tradicionalė sllavė, FBKSH-nė dhe AKSH-nė, si dhe veprimtarėt
e tyre i shantazhojnė nė forma tė ndryshme eufemistike, duke sofistikuar
objektivat dhe rolin e tyre virtual kombėtar,
politik dhe ushtarak, me qėllim qė, para opinionit tė brendshėm, e posaēėrisht
atij ndėrkombėtar, edhe mė tej tė mbrojnė statusin e tyre joligjor tė
sovranitetit kolonial mbi Kosovėn, si dhe mbi tė gjitha trojet e tjera tė
Shqipėrisė Etnike. Mirėpo, ne mė
sė shumti na kanė befasuar dhe, po na befasojnė edhe tani potezat e papeshuar
tė politikės zyrtare tė Qeverisė sė Republikės sė Shqipėrisė, e cila pėrmes
mekanizmave tė vet pėrkatės ėshtė vėnė nė funksion tė kompremetimit dhe
tė anatemimit tė politikės dhe tė luftės ēlirimtare kombėtare dhe
antikoloniale sllave tė FBKSH-sė dhe tė AKSH-sė, struktura kėto, tė cilat
me plan dhe me program tė hapur
para opinionit kombėtar dhe atij ndėrkombėtar
janė vėnė nė funksion tė ēlirimit, tė mbrojtjes dhe tė
ribashkimit tė trojeve tė kolonizuara dhe
tė copėtuara tė Shqipėrisė Etnike. Njė orientim i kėtillė programor i
strategjisė politike, kombėtare i FBKSH-sė kundėr tė gjitha formave tė
shtypjes sė terrorizmit neokolonialist serbosllav, i
drejtuar dhe i mbėshtetur nga udhėheqja
Gafurr Adili (kryetar) dhe Idajet Beqiri(sekretar) ligjėrisht (sipas sė
drejtės ndėrkombėtare) nuk pėrbėn asnjė element ndėshkues, qė kjo lėvizje
nacionalēlirimtare antikolonialiste, tė cilėsohet si
ekstremiste(nxitje e aurrejtjes ndėretnike, siē e ka
kualifikuar ligji pėr propagandė dhe agjitacion
i politikės zyrtare socialste tė
Shqipėrisė), siē i kanė cilėsuar
nė deklaratat e tyre pushtetarėt
shqiptarė, Pandeli Majko (ministėr i Mbrojtjes) dhe Ilir Meta (nėnkryeministėr
dhe ministėr i Ministrisė sė Punėve tė Jashtme tė Shqipėrisė). Fatkeqėsisht,
pas kritikave absurde dhe tė paekuilibruara tė kėtyre dy ministrave tė
Qeverisė sė Fatos Nanos nė llogari tė keqintereptimit
dhe tė kualifikimit negativ
tė objektivave dhe tė rolit tė FBKSH-sė, pėrkatėsisht AKSH-sė, organet pėrkatėse
tė rendit dhe tė gjyqėsisė tė Shqipėrisė
hidhen nė veprim konkret pėr tė neutralizuar
ligjėrisht dhe praktikisht aktivitetin e kryeveprimtarėve tė kėtyre
dy strukturave tė theksuara politiko-ushtarake dhe kombėtare shqiptare.
Sa
mė sipėr, konsiderojmė se, ėshtė me interes jetik dhe tejet tė ngutshėm, qė
eksponentėt e politikės zyrtare tė Tiranės, tė ridefinojnė konceptet
e tyre politike dhe diplomatike ndaj ndėshkimit iracional dhe absurd
tė procesit historiko-politik dhe kombėtar tė ribashkimit tė shqiptarėve
dhe tė trojeve tė Shqipėrisė Etnike, sepse "radiusi vizional" propagandistik
i njė politike tė kėtillė ėshtė kryekėput (direkt dhe indirket) nė favor
tė "sedimentimit" tė mėtejmė tė sė derjtės sovrane kolonialiste
dhe imperialiste tė Serbisė, tė Malit tė Zi, tė FYROM-it dhe tė Greqisė
mbi shqiptarėt dhe Shqipėrinė e kolonizuar etnike, e jo assesi nė favor tė
politikės sė jashtme dhe tė diplomacisė sė Shqipėrisė sė sotme tė lirė.
Fundja,
i gjithė sepktri i politikės shqiptare si i gjysmės sė Shqipėrisė sė lirė
dhe tė pavarur, i drejtuar nga politika e brishtė socialiste, ashtu edhe
ai i Shqipėrisė sė copėtuar dhe tė kolonizuar nėn sundimin e egėr
serbosllav, duhet ta mbajnė parasysh faktin se, filozofia e doktrinės dhe e
strategjisė politiko-kombėtare dhe ushtarake e FBKSH-sė, nė asnjė mėnyrė
nuk ėshtė e prirur, qė t'i rrezikojė interersat e
tyre vitale, as tė jetė ndonjė antitezė e pėrkohshme apo afatgjatė e
interesave strategjike tė SHBA-ve nė Ballkan. Pėrkundrazi, ėshtė dhe, do tė
jetė nė funksion tė mbrojtjes dhe tė avancimit tė interesave komplementare
shqiptare-amerikane, jo vetėm nė Ballkan, por edhe nė kontekstin mė tė
gjerė tė bashkėpunimit tė ndėrsjellė kombėtar dhe ndėrkombėtar, me qėllim
qė kėsisoj, ta ruajė me konsekuencė kohezionin e zonės sė interesit
perėndimor nė Ballkan.
Thjesht, strategjia politike dhe ushtarake e FBKSH-sė, do t'i rrezikojė vetėm interesat shekullore tė politikės kolonialiste dhe hegjemoniste tė Unionit tė SMZ-sė, tė FYROMIT dhe tė Greqisė mbi shqiptarėt dhe territorin e tyre indigjen etnik. Po qe se politika e sotme zyrtare e Tiranės, nuk e shikon nė kėtė kontekst prezencėn dhe veprimin politik tė FBKSH-sė dhe tė strukturave tė saj pėrkatėse, atėherė s'ka dilemė se ajo do tė shpie nė konfrontime dhe polarizime tė panevojshme fatale si nė relacionin e marrėdhėnieve tė politikės sė brendshme kombėtare, ashtu edhe tė asaj ndėrkombėtare. Pėr tė mėnjanuar njė rrezik tė kėtillė, qė pikėsėpari do tė shpiente nė njė qorrsokak tė pėrēarjes shqiptare (sikurse "revolucioni i vonuar e demokratik" nė Shqipėri mė 1997, i cili pėrfundoi me viktima tė shumta vėllavrasėse etj.), tė cilėn nuk do ta pėrkrahte opinioni demokratik ndėrkombėtar, politika e jashtme dhe diplomacia e Shqipėrisė sė sotme, janė tė obligueshme qė, nė vend tė ndėshkimit dhe tė anatemave ndaj FBKSH-sė dhe veprimtarėve tė tij, tė pėrqėndrohen nė sensibilizimin dhe nė mbėshtetjen direkte tė kėrkesės historike tė shqiptarėve, qė tė dalin nga kthetart e kolonializimit ekzistues serbosllav, sepse kjo ėshtė kėrkesė e drejtė historike, e ligjshme dhe e pamohueshme, qė edhe kombi shqiptar brenda territorit tė tij etnik, gėzon tė drejtėn tė jetė i ribashkuar, i lirė dhe sovran, sikurse tė gjithė e popujt e tjerė tė Ballkanit. Kjo ėshtė esenca e Platformės politike dhe kombėtare e FBKSH-sė, e jo kurrfarė devize e ekstremizmit ose e terrorizmit vendor ose tė importuar, tė shpifur dhe tė atribuar nė adresė tė saj nga ana e politikės propagandistike terroriste, gjenocidale dhe neokolonialiste e Unionit tė SMZ-sė, tė FYROMIT dhe tė Greqisė.
Politika
e Shqipėrisė, duhet tė distancohet nga kualifikemt e tilla tė propangadės
subversive luftarake tė shteteve serbosllave nė llogari tė FBKSH-sė dhe tė
AKSH-sė, sepse asnjėra prej tyre nuk merren me bizens terrorizmi dhe
ekstremizmi kundėr asnjė individi, kundėr asnjė populli,
kundėr asnjė vendi nė Ballakn, kundėr asnjė individi, kundėr asnjė
organizate a pėrfaqėsie ndėrkombėtare brenda ose jashtė vendit, ashtu siē
i kanė hartuar dhe po i pėrpilojnė dosjet e zeza imperialistėt
dhe neokolonialistėt serbosllavė nė bashkėpunim me mbeturinat e kombit
shqiptar nė llogari tė FBKSH-sė dhe tė AKSH-sė, por
veprimtaria e tyre parėsore dhe e fundit ėshtė qė
ti luftojė tė gjitha format e terrorizmit tė okupimit kolonial tė
regjimeve shtetėrore serbosllave mbi shqiptarėt dhe tokat e tyre stėrgjyshore
tė Shqipėrisė Etnike.
Nė
kėtė vėshtrim kompleks tė kėsaj ēėshtjeje, tė gjithė armiqtė
imperilaistė sllavė dhe kundėrshtarėt e pasionuar naivė tė FBKSH-sė dhe tė
AKSH-sė, pėrkatėsisht tė RIBASHKIMIT tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė
Etnike, duhet ti vėmė nė dijeni se, nuk janė tė qėndrueshme dhe, nė
asnjė mėnyrė bindėse as pėr opinion publik tė brendshėm shqiptar, as pėr
atė tė bashkėsisė ndėrkombėtare, se pas
ngritjes sė procedurave urgjente tė arrestimeve dhe tė burgosjes sė
Gafurr Adilit, Taip Musatafajt dhe sė fundi tė Idajet Beqirit, nuk qėndron
dėshira dhe vullneti i politikės propagandistike tė Shqipėrisė, por
intersi jetik i disa shteteve tė huaja. Njė pohim i kėtillė
justifikues nuk mund tė quhet ndryshe, veēėse spekulim i njė politike
rigjide, e cila me gjithė mbėshtetjen e gjithanshme politike, ushtarake dhe
ekonomike tė Bashkimit Evropian(BE), NATO-s
dhe nė veēanti tė Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, gjatė 13
viteve tė shkuara (1990-2004), nuk ka
arritur asnjė pėrparim nė zgjidhjen e problemeve ekonomike, dhe nė
institucionalizimin e reformave tė
tjera tė
ndėrtimit dhe tė stabilizimit demokratik tė vendit. Mjerisht, nė
favor tė kėtij konstatimi flasin edhe shifrat e panumėrta tragjike tė
statistikės sė krimit tė organizuar, korrupcionit, prostitucionit, trafikimit
tė njerėzve, si dhe fluksi i shpėrnguljes sė vazhdueshme tė popullsisė
shqiptare (i tė gjitha moshave) pėr tė kėrkuar punė dhe strehim nė Greqi,
nė Itali, nė Evropė, nė Amerikė e gjetkė. Segmente
kėto mė tė zeza dhe mė fatale, qė pėrbėjnė imixhin e
politikės sė ashtuquajtur demokratike tė (gjysmė=5o%) tė Shqipėrisė sė
sotme. Ky problem jetik dhe statusi kolonial i (gjysmės tjetėr-50%) tė Shqipėrisė
Etnike, nevojitet qė nė mėnyrė
permanente dhe tė efektshme tė jenė nė plan tė parė tė interesave tė pėrgjitshme
prioritare tė politikės sė jashtme dhe diplomacisė sė Shqipėrisė, e jo pėrndjekja,
burgosja dhe dėnimi i veprimtarėve tė FBKSH-sė dhe tė AKSH-sė, qė janė nė
funksion tė demontimit tė dukurive tė kėtilla
negative shkombėtarizuese antikombėtare dhe anticiviluese (tė cilat
nuk kanė kurrfarė lidhjeje me proceset demokratike emancipuese dhe reformatore
tė shoqėrisė dhe shtetit
shqiptar), ēėrrėnjosja e tė cilave, pa dyshim do tė intensifikonte procesin
e ribashkimit tė Shqipėrisė Etnike.
Edhe
pse interesat parciale, individuale,
grupore dhe antipopullore nuk
njohin kurrfarė kufijsh moralė nė pėrfilljen e interesave tė pėrgjithshme
kombėtare dhe shtetėrore, politika dhe objektivat e parashtruara tė FBKSH-sė
nuk do tė pranojnė, qė populli shqiptar brenda kufijve tė Shqipėrisė
Etnike tė kolonizuar tė jetė monedhė kusuri edhe nė shekullin XXI,
duke iu nėnshtruar nė mėnyrė tė verbėr modelit tė ndarjes, tė copėtimit
dhe tė izolimit tė tij tė pėrhershėm brenda sferave tė interesit
serbosllav nė Ballkan.
Mediat dhe PolitikaMediat dhe monopoli i agjensive tė lajmeve informative
Shkruan: Gėzim Mekuli, Oslo
Me zvillimin shpėrthyes tė mediave nė kėtė fundshekull, dhe ndikimit tė tyre nė tė gjitha fushta e jetės, duket tė ketė ndryshuar skajsshmėrisht karakteri i formės dhe i shpėrndarjes sė Lajmit; "Lajmi pėr shume media ėshtė bėrė profit; keshtu pat filluar epoka e mediave qė nga koherat e vjetra tė informimit. Ai i cili nuk mund tė ofronte informacione tė shpejta, tė kutpueshme dhe me qmim tė volitshem, ai nuk mund tė bėnte "tregti". Gara ekonomike rrezikon qė vlera e njė informacioni nga ajo ideore tė shkrihet ne atė materiale...
Informata dhe presioni politiko-ekonomik
Pėr opinionin publik "shiten" dhe parapėlqehen dukshem mė shume ndodhitė, nformacionet spektakulare dhe tragjeditė, se sa informatat relevante, serioze e tė rėndėsishme tė shoqėrisė.
Lajmi i cili pėr publikun do tė ishte lajm i "peshės sė dytė apo tretė", lansohet si njė lajm i rėndėsisė sė "veqant dhe jetik", duke anashkaluar dhe "harruar" problemet dhe telashet e njė shoqėrie tė tėrė. Shembull: lajmi i lansuar me pompozitet nga njė zyrtar i Unmik-ut: "Ja, shiqoni ku ka arritur Kosova sot, ajo ka edhe Internetin...!!! Ky ėshtė njė lajm qė aktualisht pėr opinionin publik tė Kosovės nuk zgjon aq interesim e "orgazėm shpirtėror", nė krahasim me tragjedinė kolektive tė tė rinjėve, tragjedi e cila ėshtė duke u ndėrtuar mbi supet e dhe ardhmėrinė e tyre siq jane: papunėsia, pamundesia materiale per arsim, pasiguria, mungesa e sigurimit shendetesor, invalidor dhe pensional, jo ardhmėria...joshtėtėsia.
Kėto dukuri tė rėnda e tė rėndėsisė jetike, lansohen nė media, qėllimisht "imtėsisht", apo tė themi duke u anashkaluar fare. Kjo menyrė e lansimit tė lajmeve spektakulare, nga ky lloj i grupit medial nuk realizohet pa qėllime... Vetėdija e Opinionit publik, (sipas sjelljes sė disa mediave), lė tė kuptoj se, nė disa pjesė tė rruzullit tokėsor, ka nevoj pėr intervenime mediale, "riinstalime dhe risocializime"!
Monopoli i agjensive tė lajmeve informative
Nga pamundėsia materiale apo "jopėrshtatshmėria politike", qė secila shtėpi mediale tė ketė prezent korrenspondentin/en e tijė neper botė, agjensitė informative tė lajmeve luajnė, pėr mediat, njė rol thelbėsor.
Schneider dhe Raue dy professor shkencash informatike thonė: "Agjensitė informative vendosin nė njė masė tė madhe, se cili lajm "guxon" tė shtypet ose lansohet/shpėrndahet, dhe cilat lajme "nuk guxojnė", asdhenjehere, tė dėpėrtojn e tė ngulitėn nė vetėdijen e shumicės sė opinionit publik"!
Institucionet dhe politikat kosovare nuk e kane tė themeluar agjensin kombetare informative. Ajo ėshtė duke u zevendesuar nga disa gazetar dhe "specialist mediash", kombetar e ndėrkombėtar. Nė mungesė tė mos njohjes sė mentalitetit dhe aspiratave tė kėtije populli, dhe nivelit arsimor tė tij, kėta "specialist mediash" nė menyrė jo tė kėnaqshme dhe shpesh manipoluese e bėjne keq-informimin e opinionit public.
Konsiderohet papranushme dhe joprofesionale nėse mediat lartėsojnė dhe hyjnizojnė pavarėsinė, kėngen, kulturėn dhe identitetin kombėtare...!
Disa media shqiptare ne Kosovė, nuk guxojne dhe nuk u lejohet qė nė menyrė objektive dhe tė pavarur tė kritikohet, te debatohet dhe tė monitorizohet rrjedha dhe proceset e politikave ekonomike, sociale e kombetare!!!
Dėshirohet qė mediat tė pėrkthejnė dhe citojnė, besnikėrisht e masovikisht, agjensit informative qė ata i preferojnė...
Njė ofertė e madhe e "pakontrrolluar" lajmesh rrjedhė sot nga agjensite informative nė mediat e tėre botės: dpa furnizon kėto media me mbi 600 lajme e inormata, Reuters 450, AP 250, AFP 200, ddp/ADN mbi 300, dhe kėshtu gjdo ditė lansohet nga njė "libėr enciklopedik" lajmesh e informatash me mbi 1300 faqė. Dhe kėto vetėm nga 5 Agjensitė mė tė mėdha nė botė. Temat e mėdha dhe tė rėndesishme shpeshė shofin dritėn vonė nė opinionin publik. Shumė tragjedi, probleme, shtete e kontinente "shkrihen" nga grumbulli i madh i kėtyre lajmeve. Dy tė tretat e informacioneve, (pra lajmit) lindin dhe lansohen (direkt ose indirekt) nga SHBA dhe Europa pernedimore.
Mė shume se dy tė tretat e gazetarėve tė ketyre agjensive informative janė shtetas Amerikan ose Europianoperėndimor. DHE KETA SHOFIN BOTĖN ME SYTĖ E TYRE, apo jo?
Shume forca relevante si ato politike dhe ekonomike kėrkojn nga mediat mbėshtetje pėr perforcimin dhe sigurimin e pozitave tė tyre. Ato shpeshherė edhe bejne "marveshje tė fshefura" pėr "mos sulm" medial. Nėse kėto media ndonjėher nuk pėrkrahin dhe lansojnė besnikėrsiht idetė dhe planet e kėtyre forcave partiake/ekonomike/politike, "traktati i mos sulmit medial" do tė jetė i pavlefshem; nga politika ne pushtet do tė pasonin sanksionet: Mund tė jetė nė form letrave, telegrameve, thirjeve telefonike, peticioneve, dėnimeve materiale, e deri edhe tė kėrcnimet dhe mbyllja e medias. Ky lloj sulmi politik mund tė jetė organizim i centralizuar dhe/ose lokal.
Mediat masive nė demokracine pėrėndimore nė shiqim tė par duken se janė duke vepruar dhe janė tė ndėrtuara nė njė liri dhe pavarėsi tė plot tė shtypit, por sipas Chomskys dhe Postamans edhe nė kėto vende bota e mediave ėshtė e kėrcnuar nga totalitarizmi, presioni ekonomik e politik , censura dhe propaganda.
Po si mbijeton media shqiptare? Ėshtė e dhunuar dhe e pėrndjekur kjo nga politika partiake? Nėse jo nga partia, po nga ekonomia? Janė kėto pyetje tė "vogla" pėr opinionin tonė, por pyetje qė kėrkojnė pergjigje shkencore tė mėdha nga sociologėt, filozofet, psikologėt, antropologėt, profesor tė shkencave tė komunikacionit...etj. Sa me parė aq mė mirė!
Gėzim Mekuli
BAROMETRI
DIPLOMATIK
Prof.Dr.Mehdi
HYSENI
Doktrina
dhe pėrvoja historike e marrėdhėnieve politike ndėkombėtare, ka provuar se,
nuk ka probleme kontradiktore dhe tė pazgjidhura, qė nuk mund tė zgjidhen
me mjete paqėsore, nė marrėveshje tė ndėrsjellė ndėrmjet vendeve tė
interesuara. Kjo tezė parimore e sė
drejtės dhe e diplomacisė ndėrkombėtare, pa asnjė pengesė mund tė merret
si bazėnisje edhe pėr zgjidhjen pėrfundimtare tė ēėshtjes koloniale tė
Kosovės, po qe se protagonistėt kryesorė tė
bashkėsisė ndėrkombėtare (Amerika dhe Bashkimi Evropian) janė tė
gatshėm dhe tė vendosur pėr ti respektuar ligjet pozitive tė sė drejtės
ndėrklombėtare dhe dispozitat e Kartės sė OKB-sė pėr njohjen e vetėvendosjes
popujve dhe vendeve tė kolonizuara, siē ėshtė edhe rasti i Kosovės nė
relacionin me Serbinė kolonizatore. Mirėpo, fatkeqėsisht, politika zyrtare e
qeverisė sė Serbisė sė demokratizuar (2000-2004) e Zoran Zhivkoviqit (kryeministėr),
e Nebojsha Ēoviqit (nėnkryeministėr) dhe e Vladan Batiqit (ministėr
i Drejtėsissė) nuk njeh as parime, as standrade tė sė drejtės ndėrkombėtare,
as tė UNMIK-ut e as tė Amerikės, kur ėshtė fjala pėr shkolonizimin e Kosovės
nga ana e SMZ-sė. Kėtė konstatim
tonin e
justifikoi praktikisht qeveria
e Serbisė, e cila mė 8 dhjetor 2003, e hudhi poshtė Planin preliminar
pėr ardhmėrinė e Kosovės, tė propozuar nga Kombet e Bashkuara, dhe tė
mbėshtetur nga Amerika dhe Bashkimi Evropian (BE-ja). Ky ėshtė edhe njė
argument mė shumė qė flet se, Serbia me ēdo kusht synon tė integrohet nė
strukturat pėrkatėse tė Bashkimit Evropian dhe nė procesin e stabilizimit
dhe tė aderimit tė vendeve perėndimore ballkanike nė BE, si dhe nė
partnerizmin pėr paqe tė Aleancės sė Atlantikut Verior(NATO-s), por me
Kosovėn si pjesė territoriale dhe administrative serbe(!) Mirėpo,
it cannot be done, sepse Kosova historikisht ka qenė, ėshtė, edhe do tė jetė
territor i Shqipėrisė Etnike. Nė asnjė mėnyrė Unioni i SMZ-sė, nuk ka
gjasė qė tė pėrfshihet nė proceset integruese rajonale, evropiane dhe
transatlantike me Kosovėn si barrė koloniale edhe nė fillim shekullin XXI. Kėtė
fakt tė pashmangshėm Serbia dhe Mali i Zi, duhet ta kenė
pasur parasysh, pavarėsisht nga vardisja e politikės sė tyre hipokrite paqėsore
ndaj Shqipėrisė, Evropės, dhe nė
veēanti Amerikės, qė Kosovėn dhe territoret
e tjera etnike shqiptare, ti mbajnė edhe mė tej nėn sundimin e tyre tė egėr
kolonial. Mirėpo, kėtė devizė politike tė Serbisė kolonialiste, qė
ėshtė projekt strategjik afatgjatė i Serbisė sė madhe
tė Slobodan Milosheviqit, tanimė e kanė lexuar dhe e kanė
kuptuar nė detaje si Amerika, Organizata e Kombeve tė Bashkuara, ashtu edhe
Bashkimi Evropian.
Ėshtė
fakt i pamohueshėm se pas rėnies sė regjimit gjenocidal-militarist shtetėror
tė Slobodan Milosheviqit (tetor 2000), bashkėsia ndėrkombėtare, nė veēanti
Shtetet e Bashkuara tė Amerikės, Organizata e Kombeve tė Bashkuara (OKB)
dhe Bashkimi Evropian(BE) kanė bėrė pėrpjekje tė jashtėzakonshme
diplomatike dhe ekonomike, qė Serbinė
jo vetėm ta rikthejnė nė gjirin e tyre, dhe
nė organizmat e tjera ndėrkombėtare, por edhe ta shpėtonin
nga katastrofa ekonomike dhe kaosi politik i saj, si rrjedhim i shterimit
tė tre agresioneve tė saj gjenocidale nė Kroaci, nė Bosnjė dhe nė Kosovė
gjatė periudhės sė viteve 1990-1999 tė fundshekullit XX. Mirėpo, pėrkundėr
gjithė kėtij investimi kapital tė kėtyre faktorėve mė
relevantė tė bashkėsisė ndėrkombėtare, politika dhe propaganda e
regjimit serbomalazez e Beogradit dhe e Podgoricės deri tani (2000-2004)
praktikisht dėshmuan se, edhe pas dorėzimit tė Slobodan Millosheviqit nė
Tribunalin Ndėrkombėtar tė Hagės,
nuk janė tė gatshme tė shkėputen nga prirjet dhe strategjia e kolonializmit
serbmalazez kur ėshtė fjala pėr Kosovėn, Anamoravėn (Presheva, Bujanoci dhe
Medvegja) dhe Malėsinė e Mbishkodrės (Tuz, Hot, Grudė, Plavė, Guci, Ulqin
dhe Tivar).
Tė
gjitha pėrpjekjet dhe aranzhmanet katėrvjeēare tė diplomacisė serbomalazeze
me institucionet dhe me organizatat
e bashkėsisė ndėrkombėtare janė zhvilluar me moton deklarative pėr
rindėrtimin ekonomik dhe reformat politike e demokratike
nė Serbi, duke synuar integrimin rajonal me shtetet fqinje nė kuadrin e
Paktit tė Stabilitetit tė Evropės Juglindore, dhe statusin e merituar
integrues nė Bashkimin Evropian(BE), mė 2007. Mirėpo, nė kėtė kontekst,
praktikisht ende nuk kanė dhėnė asnjė rezultat konkret pėr shkak se edhe
qeveria katervjeēare e koalicionit serbomalazez, e identifikuar me Vojislav
Koshtunicėn (ish-president i Serbisė dhe i Malit tė Zi), me Zoran Gjingjiqin
(ish-kryeministėr i qeverisė Serbisė), me Nebojshqa Ēoviqin (nėnkryetar i
qeverisė sė Serbisė) dhe me Svetozar Maroviqin (kryetar i Unionit
Serbomalazez) ende ėshtė duke vazhduar kėngėn e vjetėr tė politikės
pushtuese hegjemoniste tė regjimit hollokaustik serbomadh tė Slobodan
Milosheviqit. Natyrisht, regjimi demokratik i Svetozar Maroviqit dhe i
Nebojsha Ēoviqit nuk pėrputhet me taktikėn agresive tė politikės
propagandistike dhe luftarake tė regjimit tė juntės paramilitare, policore e
ushtarake tė Slobodan Milosheviqit, kurse me strategjinė afatgjatė tė tij,
ėshtė tėrėsisht kompatibil, dhe paraqet tė njėjtėn simetri tė rrezikut
si pėr Kosovėn, ashtu edhe pėr pjesėt e tjera tė kolonizuara tė Shqipėrisė
Etnike. Dimensionet e paralajmėrimit tė njė rreziku tė tillė pėr shqiptarėt,
sheshit pasqyrohen edhe nė vendimet dhe nė deklaratat zyrtare tė Qeverisė
dhe tė Kuvendit tė Serbisė, qė i referohen mohimit tė pavarėsisė sė
Kosovės. Sipas tyre, del krejtėsisht e qartė se Unioni i Serbisė dhe
i Malit tė Zi, Kosovėn
ende e konsiderojnė
territor etnik serb. Mbi kėtė
bazė fallso, antihistorike dhe antiligjore Kosova ėshtė sanksionauar
edhe nė Kushtetutėn e re tė SMZ-sė. Pikėrisht, kėtu qėndron poenta kyēe
pse politika kolonialiste serbomalazeze i ka hudhur poshtė si
tė papranueshme standardet pėr Kosovėn, tė miratuara nga administrata
ndėrkombėtare e UNMIK-ut, tė cilat u proklamuan
zyrtarisht nė mėnyrė ceremoniale
nga Hari Holker, mė 10.XII.2003 nė Prishtinė, me ērast promovimi
publik i kėtyre standardeve u mbėshtet nga ana e pėrfaqėsuesve mė tė lartė
tė politikės zyrtare shqiptare tė Kosovės, Ibrahim Rugova (kryetar i Kosovės)
dhe Bajram Rexhepi (kryeministėr i Qeverisė sė Kosovės).
Anatomia e ndėrrimit tė tezave serbomėdha-test
pėr
Hari Holekrin dhe pėr Amerikėn nė Kosovė
Refuzimi
nė formėn korale i standardeve pėr Kosovėn (nė
inicimin, nė ideimin dhe
pėrpunimin e tė cilave kanė marrė pjesė edhe vetė specialistėt e
politikės dhe shkencės
juridike serbe
tė Beogradit) nga ana e Unionit tė SMZ-sė, nxjerr nė pah faktin se Serbia
dhe Mali i Zi janė tė gatshme tė bashkėpunonė me Amerikėn, me OKB-nė, pėrkatėsisht
me UNMIK-un, me BE-nė dhe me OSBE-nė, vetėm po qe se vjen nė shprehje
realizimi i njėanshėm dhe subjektiv i anatomisė sė ndėrrimit tė
tezave serbomėdha nė disfavor tė pavarėsisė sė Kosovės dhe tė diplomacisė
mbėshtetėse
tė saj nga ana Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės dhe e UNMIK-ut, pėrkatėsisht
e Kombeve tė Bashkuara.
Siē
pohon politika propagandistike shoviniste antiamerikane e Unionit tė Serbisė
dhe Malit tė Zi, shkas kryesor i kontestimit dhe i refuzimit tė standardeve tė
Planit tė Hari Holkerit pėr Kosovėn, qenkanė kėto fakte :
Iniciativėn dhe draftin e kėtij dokumenti nuk e kanė pėrpiluar Kombet e
Bashkuara ose UNMIK-u, por kjo ėshtė
njė letėr, tė cilėn nė Prishtinė e solli Mark Grosman, nėnsekretari
i Stejt Departamentit Amerikan?! Procedimin e mėtejmė tė kėtij
dokumenti e mori pėrsipėr Dejvid Ros, kėshilltar nė misionin e UNMIK-ut
etj. Sipas pėrmbajtjes sė kėsaj teze tė trilluar dhe tė ndryshuar sipas
oreksit tė uzansave tradicionalė tė propagandės sė zezė dhe tė
bardhė tė regjimit kolonial tė Beogradit, del se Projekti i standardeve tė
theksuara pėr Kosovėn, qenka
hatrtuar nga epspertėt e njohur tė
politikės shtetėrore amerikane, qė atė edhe ia paskanė imponuar
kryeadministratorit tė UNMIK-ut, Hari Holker. Ja, ky ėshtė preludi i gėnjeshtrės
dhe i dezinformimit tė opinionit publik nga ana e propagandės sė politikės
zyrtare tė Beogradit, qė pėr qėllim tė fundit ka kompremtimin e politikės
dhe tė rolit paqėsor tė SHBA-ve nė Kosovė, pėrkatėsisht nė Ballkan.
Nė
kėtė vėshtrim, njėri nga patrtizanėt e ndėrrimit tė tezave nė disfavor tė
UNMIK-ut dhe tė Amerikės, ėshtė Nebojsha Ēoviqi (kryear i Qendrės Bashkėrenduese
pėr Kosovėn dhe nėnkryetar i qeverisė sė Serbisė), i cili nė frymėn
euforike tė nacionalromantizmit serbomadh, nė stilin e dikurshėm tė mesijes
sė tij,Slobodan Milosheviqit pėrmes deklaratve tė tij dhėnė masmediave tė
ndryshme serbe ėshtė shprehur se Plani i Hari Holkerit ėshtė njė pėrpjekje
perfide e tij, qė nė emėr zbatimit tė standardeve tė proklamuara pėr Kosovėn,
tė nxjerrė jashtė loje, Rezolutėn 1244, Kornizėn kushtetuese (nė hartimin
e sė cilės ka marrė pjesė edhe Serbia sė bashku me autonomistėt juristė
shqiptarė nga Kosova dhe administrata e UNMIK-ut tė Hans Hekerupit), duke
evituar kėsisoj pėrgjegjėsinė e UNMIK-ut, tė KFOR-it dhe tė
institucioeneve tė pėrkohshme. Sipas cilėsimit tė tezės sė ndryshuar dhe tė
trilluar tė Nebojsha Ēoviqit, miratimi i standardeve tė Planit tė Holkerit,
nėkupton: Autostradėn pėr pavarėsinė e Kosovės(Tanjug, mė
9.12.2003). Sikundėr ky konstatim hipotetik i Nebojsha Ēoviqit, tė pėrbėnte
vetėm 50% e dozės sė vėrtetės mbi paragjykimin e statusit tė ardhshėm
politik tė Kosovės, atėherė del krejtėsisht e qartė se, pala shqiptare nuk
ka asnjė arsye, qė tė mos e mbėshtetė me pėrpikmėri zbatimin e
standardeve tė Planit tė UNMIK-ut. Fundja, pavarėsisht nga mesazhi tendencioz
dhe jo objektiv i kėsaj teze akuzuese dhe
tė paqėndrueshme tė nėnkryeministrit serb, Nebojsha Ēoviq nė llogari tė
kryeadministratorit tė UNMIK-ut, Hari Holkeri, zbatimi i standaredeve tė
theksuara pėr Kosovėn, pa dyshim do tė thotė njė hap drejt pavarėsisė sė
Kosovės, qė do tė ishte faktori kryesor i stabilizimit tė paqes dhe tė
sigurisė nė Ballkan, i pėlqeu kjo apo jo politikės virusoide kolonialiste tė
Unionit tė Serbisė dhe Malit tė Zi.
Ndėrkaq,
pėr sa u pėrket akuzave tė subjekteve politike serbe (pozitė-opozitė), se
njohja e pavarėsisė sė Kosovės, do thotė pėrflakjen e Ballkanit, kjo
ėshtė tezė absurde dhe e paqėndrueshme e politikės zyrtare serbomalazeze, e
lansuar nga regjimi gjenocidal
serbomadh i Slobodan Milosheviqit, dhe nga politika e Kishės Ortodokėse Serbe.
Pėrkundrazi, po qe se ndodhė qė politika pushtuese
serbomalazeze nuk heq dorė me rrugė
paqėsore (me ndėrmjetėsimin e OKB-sė dhe Amerikės) nga kolonizimi i
Kosovės, atėherė, vėrtet, do tė pėrballemi me rrezikun e shpėrshtimit
tė njė lufte tė re me dimensione jo vetėm ballkanike, por edhe mė gjerė.
Tė
gjithė pėrfaqėsuesit legjitimė tė politikės serbomalazeze, dhe populli
serbomalazez, tanimė, duhet ta kenė tė qartė njėherė e pėrgjithmonė se,
Kosova ėshtė territor i Shqipėrisė Etnike, e jo i Serbisė, as i Malit tė
Zi, tė cilėn e kanė shkėputur nga trungu i saj indigjen, qė nga viti 1912,
nė saje tė luftėrave gjenocidale tė hordhive serbomalazeze, dhe tė ndihmės
sė aleatėve tė tyre-Fuqive tė Mėdha
tė Evropės sė asaj kohe. Tanimė, edhe Amerika, edhe OKB-ja, edhe Bashkimi
Evropian e kanė tė qartė se Kosova ėshtė shqiptare, por nė tė jetojnė
edhe pakica serbomalazeze, si dhe tė tjerė, ēka do tė thotė se tė drejtat
e tyre nė asnjė segment nuk do tė ngulfatėn, as nėpėrkėmben me tu
pavarėsuar Kosova nga sundimi kolonialist serbomalazez.
Pavarėsisht
nga destruktiviteti dhe shovinizmi i politikės serbomadhe
se Kosova ėshtė tokė serbe, gjė qė kjo ėshtė vetėm njė ėndėrrė
dhe utopi e shkretė, qė e shfrytėzojnė dhe e kapitalizojnė pėr qėllime tė
marketingut politik pėr pushtet liderėt dhe grupet e ndryshme tė interesit pėrbrenda
Serbisė dhe Malit tė Zi, sepse Kosova mė kurrė nuk ka gjasė, qė tė
kthehet brenda kufijve kolonialė tė Serbisė dhe tė Malit tė Zi.
Nė kėtė vėshtrim, asnjė argument nuk ėshtė nė favor tė sė drejtės
historike serbomalzzeze mbi Kosovėn, por ėshtė e kundėrta.
Politika
serbomalazeze mund tė ushtrojė kėrcėnime, shpotitje ironizuese se
shqiptarėt nuk do ta shijojnė kurė pavarėsinė e Kosovės, por janė duke
parė ėndrra etj..Mirėpo, tė gjitha kėto mjete moralizuese tė
propagandės dhe politikės
serbomalazeze, assesi nuk do tė ndihmojnė nė rikthimin e terrorit dhe tė
gjenocidit tė institucionalizuar shtetėror tė Unionit Serbomalazez nė Kosovė.
Ē ėshtė e vėrteta, Beogradi dhe Kisha
Ortodokėse Serbe nė Kosovė kanė filluar tė ngrejnė institucione
paralele shtetėrore si pandan Qeverisė
sė Kosovės dhe UNMIK-ut. Kėtė e ka deklaruar edhe Hari Holkeri, duke nėnvizuar
se :pushteti i Serbisė kohėve tė fundit po vazhdon me forcimin e
strukturave paralele nė Kosovė, posaēėrisht nė shkallė komunale, gjė qė
kjo ėshtė nė kundėrshtim me Rezolutėn 1244, dhe ėshtė duke rrezikuar ndėrtimin
dhe zhvillimin e shoqėrisė
multietnike nė Kosovė.(The Guardian,10.12.2003). Mirėpo, tė gjitha kėto
pėrpjekje tė KOS-it dhe tė politikės serbomalazeze pėr tė rikthyerė
sovranitetin kolonial mbi Kosovėn, sė shpejti do tė dėshtojnė, si rrjedhim
i njohjes sė subjektivitetit juridik ndėrkombėtar tė Kosovės.
Tė gjitha koketimet dhe deklaratat e politikės zyrtare serbomalazeze, se dakordohen me kursin e politikės sė jashtme amerikane nė Ballkan dhe nė Evropė janė tė pasinqerta, dhe pa asnjė pėrmbajtje reale tė zhvillimit tė marrėdhėnieve miqėsore reciproke me SHBA-nė, sepse kanė pėr qėllim vetėm shfrytėzimin e favoreve tė saj nė emėr tė gatishmėrisė sė luftimit tė terrorizmit ndėrkombėtar, dhe tė vjeljes sė ndihmave dhe tė kredive financiare pėr tė ringjallur bankrotin ekonomik dhjetėvjeēar, e nė anėn tjetėr tė murkullojnė dinakėrisht terrorizmin e tyre kolonial mbi Kosovėn dhe territoret e tjera tė Shqipėrisė Etnike.
Ska dyshim se, nė ēdo kohė, Serbia dhe Mali i Zi janė tė gatshme ti dėrgojnė trupat e tyre ushtarake nė Afganistan, nė Irak, dhe kudo, nė cilindo qoftė skaj tė botės, vetėm ta bindin Amerikėn se Kosova ėshtė serbe, dhe shqiptarėt janė terroristė dhe separatistė. Ky ėshtė i tėrė sensi i vėrtetė i vardisjes sė politikės sė sotme demokratike dhe tė disiplinuar tė Unionit Serbomalazez ndaj politikės zyrtare amerikane, politikė kjo, e cila nė esencė pėr serbėt dhe pėr malazezėt racistė, e ka humbur besimin dhe kredibilitetin e saj qė nga ndėrhyrja ushtrarake e NATO-s nė Kosovė kundėr forcave militare, paramilitare dhe policore tė Serbisė dhe tė Malit tė Zi, tė cilat e patėn djegur Kosovėn, dhe shpėrngulur me dhunė dhe me terror mbi 800.000 mijė shqiptarė nė IRJM, nė Shqipėri, nė Turqi, nė Evropė, nė Amerikė dhe nė Australi etj.
Natyrisht, edhe politika zyrtare amerikane nuk ėshtė infantile dhe, aspak e "pėrgjumur" nga "evolucioni" i politikės zyrtare tė Unionit tė SMZ-sė ndaj saj, sepse tanimė si regjimi hollokaust i Slobodan Milosheviqit, ashtu edhe ai regjimit "demokratik" tė "DOS-it" i kanė dhėnė mjaft argumente tė pamohueshme, se politika serbomalazeze, patjetėr duhet tė lirohet nga recidivat e mitologjisė mesjetare dhe tė kolonializmit mbi popujt e tjerė fqinj tė Ballkanit. Ndryshe, do tė vijė nė pikėpyetje serioze "idili" i marrėdhėnieve ekonomiko-tregtare e diplomatike i Amerikės me Unionin e SMZ-sė, marrėdhėnie kėto, tė cilat ende qėndrojnė nė "kėmbė tė qelqta", sepse Unioni i SMZ-sė, akoma nuk e ka dhėnė "provimin e maturės" nga politika e jashtme nė rastin e zgjidhjes sė statusit pėrfundimtar tė Kosovės, sepse ende po ushqehet me vlerėsimet negative tė politikės antishqiptare dhe antiamerikane tė regjimit fashistoid kriminal tė ish-kryetarit tė Serbisė, Slobodan Milosheviq. Kėtė e dėshmoi edhe potezi mė i ri i gabuar i Qeverisė sė Serbisė, e cila mė 9 dhjetor 2003, i hudhi poshtė si tė papranuara, standardet pėr Kosovėn, tė sajuara nga ana e UNMIK-ut, dhe tė miratuara nga politika shqiptare e Kosovės, si dhe nga Bashkimi Evropian(BE) mė 10.12.2003.
Arritjen e njė konsensusi tė kėtillė politik tė palės shqiptare me faktorėt e bashkėsisė ndėrkombėtare nė miratimin e Planit tė kryeshefit tė UNMIK-ut, Hari Holker pėr zbatimin e standardeve pėr Kosovėn, pushtetarėt dhe politika propagandistike zyrtare e qeverisė sė Serbisė, me nė krye Nebojsha Ēoviqin,(nėnkryetar), Zoran Zhivkoviqin (kryeminkistėr),Goran Svilanoviqin (ministėr i Jashtėm) i Unionit tė SMZ-sė, si dhe i "trabantėve" tė tyre nacionalshovinistė nė Kosovė, Oliver Ivanoviq, Rada Trajkoviq dhe Momēilo Trajkoviq etj., e cilėsuan si "teori komplloti" dhe ndėrhyrje direkte nė ēėshtje tė brendshme tė Serbisė nga ana e Amerikės dhe UNMIK-ut, nė favor tė pėrgatitjes dhe tė promovimit tė ardhshėm tė pavarėsisė sė Kosovės.
Mediat dhe Politika
ETOSI DHE PATOSI NĖ SHĖRBIM TE POLITIKĖS PARTIAKE: IDEOLOGJI APO REALITET SHQIPTAR?
Shkruan:
Gėzim MEKULI*, Oslo, 3 dhjetor, 2003
Tė gjithė neve qė kemi mbaruar, sė paku, shkollėn fillore, kemi njohuri pėr modelin e thjėshtė tė komunikacionit: Dėrguesi- Porosia- dhe Pranuesi. Ky komunikacion me te drejte mund te quhet edhe modeli i "binareve tė hekurudhės" Por cilat janė format qė ndikojnė nė (keq)kuptimin e njė porosie, fjalimi, debati? Cfarė ėshtė semiotika, retorika?
Qė nga antika politikanėt pėrdorėn shprehjet retorike pėr tė ndikuar/bindur opinionin publik. Pėrzgjedhja e elementeve ndikuese tė retorikės duhej, patjeter, qė tiu pėrshtatet "qėshtjes", e cila ishte edhe pjesė e situatės. Teoria klasike mbi retorikėn, rėndėsi tė vecantė i kushton mėnyrės sė komunikacionit retorik. Kjo teori udhėzon qė retorika gjithmonė duhet tė zhvillohet me rastinin e ndonjė ndodhie tė vecant; nė njė kohė tė caktuar; pėr njė publik tė pėrzgjedhur, dhe padyshim pėr njė qėllim tė caktuar. Retorika, pra, fundamentalisht, ėshtė e orientuar nga mėnyra pragmatike.
Shprehja retorikė nė shqipen tonė, tė perdithsme, kuptohet si "gjuhė e trandafileve" dhe si "gjuhė e zbrazėt". Mėnyra e tė paraqiturit nė opinion ėshtė pjesė e integruar e politikės, andaj edhe ėshtė fare e natyrshme qė politikanėt tė jenė tė kujdesshėm rreth formulimit tė fjalėve dhe fjalive politike. Por njė ndėr mė tė rėndesishmet ėshtė se si politikanėt shfryėzojnė aftėsin e tyre intelektuale? Nė cformė representohen nė publik dhe si fokusohen kėta nė media dhe nga mediat?
Edhe pse telvizioni ka kohė qė ka zėvendėsuar takimet dhe tubimet klasike (dhe
mė vonė edhe kuvendin) si arenė kryesore pėr agjitacion e propagandė
politike, talenti dhe aftėsia pėr tė bindur dhe komunikuar/biseduar, ėshtė
sot po aq e rėndėsishme, mu si nė antiken e vjeter.
Profesori i shkencave politike Thomas Christian Wyller thote se "politikanet para ekranit televiziv shfrytėzojnė shumė triqe tė retorikės klasike. Ai shton, se "arti i tė folurit dhe talenti pėr tu shprehur ishte gjithnjė nė epiqėndėr tė civilizimit romak dhe atijė grek; ishte njė fenomen i opinionit publik; qėllim i edukimit dhe njė instrument i fuqishėm per te arritur qėllimet politike. Pėrgatitjes, dispozicionit dhe transportimit tė porosisė me gojė gjatė takimeve/tubimeve i ėshtė kushtuar rendesi e veqantė. Ata qė dėshironin tė flitnin nė procese gjyqėsore apo nė tubime popullore, u ėshtė afruar shkollim cilėsorė.
Edhe pse retorika mė nuk ėshtė drejtim i veqant nė shkolla, nuk ėshtė qudi se pėrse politikanėt, edhe sot, janė shumė tė vetedijshėm rreth paraqitjes sė tyre nė opinionin publik dhe rreth pėrzgjedhjes me kujdes tė fjalėve. P.sh sot shfrytėzohet me shumė precizitet dhe kujdes pėrshtatja e mėnyrave ndikuese gjuhėsore, gjithnjė duke u bazuar nė shkallėn e mentalitetit dhe nivelit arsimor tė publikut, dhe natyrisht nė bazė tė asaj se cfarė, politikani, dėshiron tė arrijė nė opinion. (Shqiptarėt kanė politikan, qė nė opinion, me decenie tė tėra kanė komunikuar me udhėzimin dhe ndihmėn mediave. Dhe pa dyshim mund tė thuhet se platforma e karierės sė tyre politike ėshtė ngritur e ndėrtuar vetėm nė bazė tė fjalimeve retorike dhe fjalėve premtuese) Pėr kėta njerėz ėshtė shumė me rėndesi qė tė rrezatojnė bindje, siguri pėrsonale, moral, padjallėzi e sinqėritet tek pėrkrahesit e tijė.
Sipas teorisė retorike janė tre faktor qė politikanet i kanė nė dispozicion pėr tė bindur/ndikuar opinionin. E kėto sipas kategorizimit tė Aristoteilt janė: Ethos, Pathos dhe Logos. Retorikasit e vjetėr mendonin se gjdo fjalim i mirė do tė duhej tė "informoj", "argėtoj" dhe "leviz publikun" ( docere, delectare, movere).
Ndonjėri politikan mė
shumė i kushton rėndesi anės etike (Etos), tjetri politikan investon
dhe luan me ndjenjat e popullit (Patos), e ndonjė tjetėr tenton qė tė
argumentoj me arsye e logjikė tė shėndoshė (Logos). Shumica e
politikanėve, gjatė apeleve, shfrytezojnė kombinimin e elementeve tė etikės,
ndjenjave dhe arsyes, pėrderisa tė tjerėt gjatė teknikės sė fjalimit
paraqiten si zotėrues tė mirė tė sajė.
Ėshtė e dobishme
tė nenvizohet se politikanėt tanė janė duke pėrdorur edhe "stolisjen/zbukurimin"
e fjalimit ", e cila ėshtė duke argėtuar opinionit publik, e kjo bėhet
me qėllim qė "publiku tė mos mėrzitet/bajatoset". Fjalimet e
politikanėve "tanė" janė tė "erėzuara/shishmuara" me
formulime tė ndryshme fikse, pak a shumė tė befasishme dhe jologjike (Pekmezi,
turshitė kosovare, qėnte e Sharit,
etj)
Sipas kėsaj logjike, fjalimet nuk duhet drejtuar ne mendje, ne koka, pėrkundrazi, fjalimet duhet orientuar ne ndjenja (feelings), ne bark. Gjithsesi sipas kesaj teorie, fjalet duhet te jen te shkurta, dhe te perseriten vazhdimisht Shumica e politikanėve gjatė fjalimeve tė tyre pėrbejnė karakteristika tė veqanta nė vete: p.sh Presidenti, z. Dr. Rugova ėshtė njė shembull tipik i cili nė opinion paraqitet me shumė ethos dhe pathos, pėrderisa kryetari i kuvendit tė Kosovės, z. Nexhat Daci, mė shumė njifet, nė opinion si argumentues racional dhe ėshtė pėrsonifikim i logos-it.
Imigji
Sot, perspektiva
retorike klasike ėshtė pjesėrisht e zbatuar. Karakteri audiovizuel i medias
televizive kėrkon mirėkuptim dhe njohuri tė thellė, se cfarė cilesi duhet tė
posedoj njė politikan, pėr tė korrė suksese nė opinion.
Pėr polotikanėt e aktual (dhe politikat e tyre) mė e rėndėsishmja, dhe
mos tė themi mė jetike/ ėshtė presantimi sa mė unikat dhe sa mė i "pazėvėndesuar"
nė ekranin televiziv; rrespektivisht "actio". Dhe kėtu rol tė madhė
luajnė shumė mė tepėr elemente e rrethana tjera: Theksimi i fjalėve, apo
fjalive tė pėrzgjedhuara, mimika, shiqimi ( i kėndshėm e plot lezet),
gjestet (si berja me gishte, pershendetja me dore -ashtu kot nė ajėr- karizma
dhe "gjuha e trupit ("body language").Nė veqanti kujdesi pėr tė
zotėruar sa mė shumė zėrin dhe fotografinė, ėshtė njė kusht qėndror pėr
tė arritur suksese nė skenėn politike (kombėtare dhe ndėrkombėtare) Andaj
edhe nuk ėshtė e cuditshme se aktorėt janė profesionalist mu nė "actio
fushen" e retorikes. (Keni lodhur mendjen se pse kryetari i shtetit tė
California -s, quhet Arnold Schwarzeneger?) Ne e dime se aktoret luajn
role kurė ata paraqiten nė skenė. Gjdonjeri qė shfaqėt nė opinion, luan njė
rol. Por sot kjo konsiderohet si retorike e keqe po qė se kjo aktparaqitje ėshtė
e shumdukshme dhe "jo origjinale"
Porosia politike (dhe vet proceset demokratike) mund tė mbeten jo tė qarta, pėr shkak tė triqeve retorike tė politikanit, dhe tentimit te tijė, pėr tė ndėrtuar imigjin personal. Nė qoftė se fjalėt e mėdha dhe gjestika pėrsonale mbizoterojnė lidhshmėrite logjike, mundėsia qė politikat tė jenė tė dėshtuara janė mė se reale. Nė anėn tjetėr, pėrdorimi i shprehjeve metaforike dhe paraqitja unikate mund tė zgjojė interesim nė mijėra shtepi dhe familje, dhe nė kėtė mėnyrė edhe tė kontribojnė nė simpatine e politikave, (por kjo varet nga vetedija e nje shoqėrie)
Ėshtė me rėndėsi qė populli tė ketė interesim pėr pėrsonalitetin e politikanit, dhe kėshtu dalė ngadalė, ky popull, do "tė hapė sytė" dhe do tė jetė i interesuar edhe nė pėrmbajtjen politike, mendojnė shkenctarėt e shkencave tė komunikacionit. Njė ndėrė pyetjet qė sot janė duke u shtruar nė opinon ėshtė: nėse mediat janė njė mjet i rėndėsishėm pėr moralin e shoqėrise, apo vetėm instrumente qė janė "duke i zenė" frymėn debateve konstruktive tė vyeshme.
Vlera e debatit qė po zhvillohet nė hapsirat shqiptare (e qė ėshtė duke u transportuar nga mediat) sot ėshtė e mbindikuar nga fjalė tė mėdha dhe nga njė abstraksion i nivelit tė lartė. Social choice (teorija mbi demokracine) proceset dhe debatet e tilla politike i konsideron si mjet pėr tė arritur qėllime tė caktuara.
Vlera e debatit shqiptar sdo duhej tė ishte "njė
kafiteri e tymosur", por njė katalizatorė pėr njė mendim dhe veprim tė
ri politik. Ėshtė njė ndėr detyrat mė tė rėndėsishme dhe jetike qė
mediat tė realizojnė njė vitalizim tė vlerave tė debatit edhe nė shtresat
mė tė varfėra tė shoqėrisė, si dhe tė pėrbashkojnė shprehjet dhe
zhargonėt abstrakte/thata sė bashku me vendimet dhe veprimet politike konkrete.
Po qėse shoqėria angazhohet nė qėshtjet
fundamentale, rreth ardhmėrisė dhe zhvillimit tė shoqėrisė, ėshtė e rėndėsisė
sė vecant, qė kėta tė pėrjetojnė rrjedhojat konkrete tė jetės sė tyre tė
pėrditshme. Nė tė kundėrtėn po qė se publiku nuk ėshte nė gjendje qė tė
njoftohet mė shumė se sa formulimet e pėrzbukuruara me ngjyrime "a la
Brezhnjeviane", e tė lanēuara nga kolltuqėt e politikanėve dogmatik,
atherė retorika do tė shndėrrohet nė propagande Goebels-iane...
* Autori vazhdon studimet pasdiplomike nė shkencat e Mediave,
Filmit dhe Komunikacionit nė Universitetin e Oslos, Norvegji.
Prof.Dr.Mehdi HYSENI
TRIBUNALI I TIRANĖS GJYKOI NĖ FAVOR TĖ TIRANĖS ETNIKE
Siē bėri tė ditur "BalkanWeb" pėrmes lajmit tė orės 2,35, mė 21 nėntor 2003, Gjykata e Faktit e Tiranės liroi nga burgu krerėt e AKSH-sė, Gafur Adili dhe Taip Mustafaj, tė cilėt pėr shkak tė akuzės " pėr nxitje tė urrejtjes dhe grindjes etnike", tė ngritur nga ana e gjykata e Tiranės, qė nga 1 korriku 2003 mbaheshin "pengjė" nė burgun hetues tė Tiranės. Si rrjedhim i njė aktvendimi tė tillė racional largpamės tė Gjyaktės sė Faktit tė Tiranės, sot, definitivisht u pėrmbyll si e pabazė "dosja" e ashtuquajtur e "nxitjes sė urrejtjes ndėrnacionale", e cila nė mėnyrė skandaloze dhe, pa kurrfarė tė drejte iu pat atribuar krerėve tė Armatės Kombėtare Shqiptare (AKSH-sė) Gafur Adilit dhe Taip Mustafait, tė cilėt sot, nė mungesė tė provave, u shpallėn tė pafajshėm dhe tė lirė.
Aktvendimin e Gjykatės sė Faktit tė Tiranės pėr lirimin nga burgu tė Gafur Adilit dhe Taip Mustafajt, kam nderin dhe kėnaqėsinė e posaēme, qė ta pėrshėndes dhe ta ēmoj lart e gjithanshmėrisht, sepse ėshtė njė akt i drejtė, racional dhe, plotėsisht me bazė tė parrėzueshme ligjore, morale, juridike, kombėtare dhe patriotike, duke nxjerrė nė shesh para opinionit kombėtar dhe atij ndėrkombėtar, se krerėt e akuzuar tė AKSH-sė, Gafur Adili dhe Taip Mustafaj, nuk kanė qenė tė implikuar, as nuk kanė kryerė asnjė vepėr tė "nxitjes sė urrejtjes ndėretnike", siē i fajėsonte rėndė dhe pa tė drejtė aktakuza e Prokurorisė sė Tiranės.
Kolegji gjykues i Tribunalit tė Tiranės, i drejtuar nga kryegjyaktėsi Fehmi Petku, me nxjerrjen e aktvendimit tė prerė, qė krerėt e AKSH-sė, Gafur Adili dhe Taip Mustafaj, tė lirohen nga aktakuza e montuar, dhe e pėrgatitur nga aktorė tė ndryshėm tė shėrbimeve sekrete policore serbosllave e maqedone, si dhe tė hyzmeqarėve tė tyre vullnetarė, ėshtė akt i rėndėsishėm juridik ligjor, sepse nė mėnyrė argumentuese, objektive dhe tė guximshme, i pėrgėnjeshtėroi si tė pabaza, duke i hudhur nė erė, tė gjitha akuzat e kurdisura me karakter shpifės dhe spekulativ politik tė frontit ortoks sllav (serbomaqedon), tė orientuara jo vetėm kundėr kėtyre dy krerėve tė AKSH-sė, por edhe kundėr organeve dhe institucioaneve tė rendit dhe tė drejtėsisė sė Republikės sė Shqipėrisė, qė kishin pėr qėllim tė fundit destabilizimin e saj, sipas devizės tanimė tė njohur serbomadhe sllave , kėtu e 100 vjet mė parė: "divide et impera" tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė Etnike.Fatkeqėsisht,kohėve tė fundit, kėtė konstatim po e dėshmon edhe pėrzierja direkte dhe indirekte e "gishtave" greko-serbė nė rastin e Himarės.
Me aktvendimin e lirimit tė Gafur Adilit dhe tė Taip Mustafait, Gjykata e Faktit tė Tiranės me pėrfaqėsuesin e saj tė autorizuar, Fehmi Petku, pa dyshim, do tė jetė njė shmebull i pashlyerė pozitiv nė historinė e drejtėsisė kombėtare shqiptare, sepse praktikisht dėshmoi para opinionit, se kriteret dhe normat e saj vlerore juridike, ligjore dhe kushtetuese nuk priren, as nuk mbėshteten nė tendencat, nė paragjykimet, nė trsynitė dhe nė idetė e errėta ortodokėse sllave dhe pansllave, qė kanė pėr qėllim organzimin dhe shfarosjen e institucionalizuar tė lirive dhe tė drejtave individuale dhe kolektive tė shqiptarėve, pavarėsisht se ku ndodhen dhe ku jetojnė ata sot.
Gjithashtu, Gjykata e Faktit tė Tiranės, me aktlirimin e Gafur Adilit dhe tė Taip Mustafait, hudhi nė erė tė gjitha insinuatat, dyshimet dhe skepticizmin e manifestuar lidhur me kėtė ēėshtje, se institucionet dhe organet e caktuara tė Tiranės (me gjasė) janė tė influencuara dhe tė dirigjuara drejtazi ose zhdrejtazi nga politika propagandistike shoviniste serbomaqedone sllave.
Pėr mė tepėr, aktvendimi i theksuar i Tribunalit tė Tiranės, i la me "gishta nė gojė" tė gjithė armiqtė dhe kundėrshtarėt e Gafur Adilit dhe tė Taip Mustafait, pėrkatėsisht "ALERGJIKėT" e procesit tė ribashkimit tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė Etnike, ngase nė vend tė shqiptimit tė dėnimit tė tyre, Kolegji gjykues me nė krye Fehmi Petkun, e gjykoi ēėshtjen drejt, dhe nė favor tė Tiranės, duke i mbyllur kėsisoj tė gjitha poret e politikave spekuluese dhe propagandave sllave e prosllave antishqiptare, dhe tė rrugėve pa krye, qė do tė shpienin pa dyshim (pėr herė tė parė nė historinė e kombit dhe tė shtetit shqiptar) nė ngritjen e "Murit tė Berlinit" apo tė "Murit Kinez", qė do tė vulosnin pėrgjithmonė pėrēarjen dhe ndarjen fizike, shpirtėrore, kombėtare dhe shtetėrore tė shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė Etnike.
_____________________
Autori i kėtij komenti, pėrfiton nga rasti, qė t'iu falėnderohet sinqerisht dhe shqiptarisht si Gjykatės sė Faktit tė Tiranės, ashtu edhe tė gjithė atyre veprimtarėve patriotė shqiptarė, qė u angazhuan drejtpėrdrejt, dhe kontribuan nė forma tė arsyeshme pėr ndriēimin dhe gjykimin e drejtė tė ēėshtjes sė Gafur Adilit dhe tė Taip Mustafait.
| PROPAGANDA NĖ NORVEGJI KUNDĖR SHBA-sė DUHET TĖ NDĖRPRITET |
|
(Artikull i botuar nė ditoren prestigjoze norvegjeze "DAGSAVISEN", datė 15.11.03) Nga: Gėzim MekuliStudent nga Kosova nė Uni.Oslo(Media, Film dhe Kominikacion) Kohėve tė fundit kam lexuar mjaft artikuj, komente e libra mbi dhe pėr politikat e USA-sė dhe NATO-sė. SHBA-tė dhe NATO kritikohen ashpėr pėr intervenimin nė Irak dhe Afganistan. Kėtu vie nė dukje edhe lufta nė Kosovė. Si rrjedhojė, unė, jam duke e ndier vehten tė provokuar dhe jam duke u ballafaquar me njė shqetsim tė brendshėm shpirtėror. Nė mediat norvegjeze ėshtė duke mbijetuar njė fushatė e paspsjegueshme ndajė poltikės amerikane! Posa lexova librin "Krigens retorikk" (Retorika e luftės) tė shkruar nga profesoresha e shkencave tė komunikacionit nė univeritetin e Oslo-s, Elisabeth Eide, u bėra helm e vrerė; u zhgenjėva dhe u shumdėshpėrova. Autorja kritikon dhe gjykon intervenimin amerikan nė Afganistan, Irak dhe nė mėnyrė indirekte edhe nė Kosovė. Unė skam qenė asdhenjherė nė Afganistan apo Irak, por, unė, si europian, kam pėrjetuar regjimin serb. Ishte NATO nėn lidershipin e USA-sė, qė mė shpetoj jetėn. Kėta sollėn paqen nė Kosovė, Kroaci, B e H, e pse mos tė ceki edhe nė vet Serbinė. Tė prodhosh paqe e qetėsi duhet kohė! Disa media dhe qeveri janė duke udhėhequr propagandėn mediale dhe thonė se aksionet e NATO-s kanė shkaktuar valėt e refugjatėve shqiptar pėr nė Shqipėri dhe Maqedoni. Kjo lloj propagande ėshtė shumrezikshme. Ishin forcat serbe tė cilat vetėm brenda 3 orėve spastruan/zbrazėn qytetin tim Pejėn (90.000 banor). Ishin forcat e organizuara serbe tė cilat vranė shumė shokė, tė afėrm dhe tė njohur, nder ta edhe dhėndrin tim, i cili u dogj pėr sė gjalli! Pasenjė sistemi aparteidi tė ushtruar mbi shqiptarėt, pėr mė shumė se 10 vite, qė pėrbėjnė popullsinė me mbi 85-90% tė Kosovės, regjimi serb ushtroj terrorin, masakrėn dhe dogji fshatra e qytete tė tėra. Dhe kėtė vetėm e vetėm pėr tė spastruar Kosovėn nga shqiptarėt. Nė lidhje me kėtė fenomen unė pyes: Ku ishin politikanėt e Europės? Pėrse kėta nuk intervenuan qė tė ndalojnė gjenosidin serb ndaj shiptarėvet?! Pėr dhjet vite rresht populli shqiptar iu pėrgjigjen kėtijė regjimi me padėgjueshmėri civile, protesta paqėsore dhe opozitė politike. Politika shqiptare nė Kosovė alarmonte pėr shumė tragjedi dhe pasqyronte shembuj se cfare kishte ndodhė nė ish-Jugoslavinė: B dhe H (afėr 230.000 tė vdekur) dhe Kroacia (afėr 50.000). Dhe shumica e politikanėve europian vetėm mbanin fjalime (tė zbrazta/kota) ; vetėm provonin qė tė shkaktojnė vėmendje mediatike duke lansuar rezolutat e tyre. E regjimi ushtarak serb, i ndihmuar nga intelektualet serb, pėrgjakosnin njėrezit nepėr Ballkan. Populli shqiptar dhe diplomacia e sajė e ka tė qartė, se pa politikėn e SHBA-s dhe pa intervenimin ushtarak, humbjet nė njėrėz do tė ishin akoma mė te larta. Sistemet demokratike politke (si SHBA dhe NATO) u futėn nė Kosovė pėr shkak tė terrorrit. Regjimi serb reagoj me dhunė dhe zbatoj njė fushatė kundėrshqiptare tė ashpėr ushtarake e politke. Keta organizuan edhe transportimin masiv tė shqiptarėve, me tė vetmin qėllim qė tė zbrazin Kosovėn nga shqiptarėt. Dogjen, ushtruan dhunė dhe plaqkitėn. Sot na mungojnė jo mė pak se 900 shqiptar! Nė javėt e fundit (03.09.03) u kthyen eshtrat e 40 shqiptarėve tė vrarė civil nga Serbia (Batajnica, qytet afer Beogradit) nė Kosovė Sistemet politike demokratike nė rafshin ndėrkombetar dhe populli shqiptar nė Kosovė e di mirė, se bombardimi i aparatit tė Millosheviqit dhe infrastrukturės komuniste bėri/detyroj qė regjimi serb tė falimentoj/kapituloj. Se serbėt kapituluan, nuk do tė thot se nė serbi gjindeshin (dhe sot akoma nuk gjinden) levizje demokratike kundėr atijė regjimi, qė bėri gjenocide ndaj shqiptarėve tė Kosovės. Regjimi ushtarak serb u detyrua tė dorėzohet, sepse pėrditshmeria e tyre u bė e veshtirė pėr vet popullin serb! Shqiptarėt e ndjekur janė kthyer nė shtepitė e tyre. Kosovarėt jetojn nė njė shoqeri tė sigurtė. Institucionet jan duke u ndėrtuar me ndihmėn e shoqerisė pėrendimore. Kontributi norvegjez nė rindėrtimin e infrastrukturės dhe politikės nė Kosovė ėshtė i njė rėndesie tė madhe. Kosova ka Qeverinė e sajė, Presidentin dhe Kuvendin, ku tė gjithė pakicat marin pjesė aktive nė proceset politike. Se njė gje e tillė ka ndodhur ėshtė e njė domethenjė kapitale pėr sistemin politk demokratik tė Kosovės. Dhe kjo duke ju faleminderuar, kryesisht, SHBA-s dhe NATO-s. Me gjith pėrparimin e madh, ka raste qė disa shqiptar hakmirren, dhe si cak sulmi kanė pakicėn serbe (e cila sot ėshtė duke u instrumentalizuar nga Beogradi), e qė une si njė shqiptar, vetkuptohet, ndiej keqardhje tė fuqishme. Shqiptarėt nacionalist duan tė krijojn njė atmosferė frige, e cila do tė bėnte qė pakica serbe tė braktis Kosovėn. Por qė tė barazpeshosh aksionet e hakmarrjes sė kohės sė pasluftės me sjelljet e regjimit fashist serb qė nga viti 1989, ėshtė plotesisht e papraneshme dhe e jo logjikshme; si pėr nga madhėsia, intervali kohor dhe hiq me pak pėr nga renditja e ndodhive. Pėrgjegjesia, mendoj unė, gjindet, katėrcipėrisht, tek intelektualėt serb, tė cilėt nuk u distancuan (dhe nuk po distancohen) me kohė nga ideologjia fashiste, pėr procesin qė ata e lindėn dhe e filluan ndaj shqiptarėve tė Kosovės. Kundėrshtarėt e politikave tė SHBA-s, nė mėnyrė tė drejtėpėrdrejtė apo terthorazi, janė ndihmėsit e mrekullueshėm dhe aleatet e Bin Ladenit, Millosheviqit dhe Sadamit. Unė, qė kam provuar nė lėkur regjimin mė tė ashpėr tė Ballkanit, ndjejė dhimbjeloti pėr keto qėllime! |
VAZHDON TRYSNIJA NDERKOMBETARE
- Paralelizmi i kercenimeve politiko-diplomatike dhe penalo-juridike!!!
Pas mbajtjės sė takimit tė ashtuqujtur dialogu nė mes tė Prishtinės dhe Beogradit nė Vjenė, me instistim tė faktorit nderkombetare, dhe mė pas sukesin e deshtuar, siq vlersohej nga njė pjesė e faktorit nderkombėtar dhe ati vendor nė Kosovė, mbetėt vetėm simbolika e njė fotografije aqė tė kerkuar. Faktori nderkombėtar ka paralajmruar vazhdimin e trysnisė tani me forma tjera mė shantazhuse me kercenime jo vetėm nė rrafshin politiko-diplomatik por dhe nga njė paralelizėm me kercenime nė disciplinen penalo-juridike.
Si mund tė kuptohet ndryshe paralajmrimi i ardhjės sė dy krerėve tė dy institucjonėve nderkombetare pėr fundin e kėsaj jave nė Prishtinė, dhe vazhdimin e bisedimeve me faktorin politik dhe institucional tė Kosovė nga z.Sollana dhe nė tė njejten kohė ardhja e kryeprokurores pėr krime lufte nė ish Jugosllavi, z. Arburg, sigurishtė pėr tė bėrė kercenime tė reja pėr arrestime tė mundshme ndajė ishė luftetarve tė lirisė, pėr qellime tani mė politike sespse keshtu do ta ndimonte z.Sollana nė relizimin e synimeve tė tija diplomatike, pėr relizimin apo ekzekutimin me qdo kushtė vazhdimin e takimit tani mė tė deshtuar nė Vjenė.
Pra, tani udhheqja e jon politike dhe institucionale do tė ballafaqohet me njė paralelizem trysnije tani mė tė sofistikuar, me njė kauzalitet logjik. Se tani njė pjesė e faktorit nderkombėtar qė eshtė duke menduar se nga njė metodologji e till e imponimit do ta realizon emisjonin e sajė pėr ta detyruar njė popull pėr kunder vullnetit tė tijė tė deklaruar pėr mvetesi, tė detyrohet tė pranoi shkeljen e tė drejtės sė tijė pėr liri dhe vetvendosje.
Duke u kercnuar njė popullė me metoda mė tė ndryshme pėr mes tė zgjedhurve me voten e lir e demokratike qė i pėrfaqesoin institucjonet e Kosovė, pa u pėrfilluar, principet demokratike tė njė rendi juridiko-ligjor tė bazuar nė rregullativa kushtetuse dhe tek e fundit dhe nė Kornizėn ligjore mbi tė cilen eshtė ndrtuar pushtet institucional.
Si guxohet me aqė letėsi tė anashkalohen institucjonet e Kosovės tė ndertuara me mund, sakrifica dhe gjak tė popullit tė Kosovės, pas njė lufte qlirimtare tė udhehequr nga UQK-ja dhe e ndimuar nga faktori nderkombėtar.
Njė pjesė e kėti faktori nderkombetar qė tani deshiron ta rrenon tėrė ketė mund dhe sakrificė jo vetėm tė popoullit tė Kosovės por dhe tė faktorit nderkombetar qė ishte shumė i sinqertė pėr ta ndimuar qlirimin e Kosovės nga pushtuesi serbo-sllav, me tentime tė tilla pėr bashkjetesa mes popujve qė kan mure gjaku ende tė njomė qė nuk munden ta tekaloin apo tė harrohet. Sigurishtė se atakimi i kėsajė vlere tani mė tė pranuar nderkombetarė tė qlirimit tė Kosovės, tė atakohej keshtu siq po veprohej me organizime tė tilla tė bisedave-dialogjeve, athua vall po shkelen marraveshtjet nderkombetare tė siguruar nė konferenca nderkombetare nė Rambuje dhe rezulluta 1244 e cila decidivishtė popullit tė Kosovės pas tri vitesh i ka siguruar deklarimin e vullnetit tė tijė pėr ardhmerin dhe statusin final pėr Kosovėn.
Sigurishtė se e gjithė kjo punė e mund i faktorit nderkombetar pėr tu krijuar relacione tė reja nė mes tė Kosovės dhe ish Jugosllavisė, nuk ėshtė bėrė qė tani tė dalin njė pjesė e po keti faktori nderkombetar pėr ta rrenuar, me tentaiva tė tilla tė dukshme dhe tė pa dukshme qė Kosovėn ta fusi nė krijesa tė reja shtetrore si eshtė kjo e ashtuqujtura Serbija dhe mali i zi. Pra, po ky faktor apo pjesė e faktorit nderkombetar heshtazi apo indirekt i jep shenjen e gjelbėrt Serbisė dhe Malit tė Zi tė bėn agresinon kushtetues mbi Kosovėn duke e futur nė perambula apo deklarata kushtetuse e qeveritare tė saja. Pėrkunder faktit se tani mė nuk ka Shtet tė qujtur Jugosllavi dhe juriduikishtė me konventa dhe akte nderkombetare mund tė konsiderohet se rrezulluta 1244 eshtė e tejkaluar nė raport me rrethanat e reja tė krijuara nė keto hapsira, se Kosova duhet konsideruar juridikishtė si teritor kompakt me kufit ekzistues siq ka qen para Luftės qlirimtare, dhe tani e bashkadministruar me faktorin nderkombetar si fazė kalimtare deri nė vendosjen definitive tė statusit final tė sajė.
Udhehequar nga logjika e veprimeve apsurde dhe tė pa kuptushme tė njė pjese nga faktori nderkombėtar nė rrafshin politik e diplomatik dhe ushtarak sot shiquar nga prizmi i marraveshtjeve tė krijuara kryesishtė me inciativen dhe ndimen kryesor tė SHBA-ve dhe tė Anglisė si aleate e fuqishme dhe mė vonė e pėrkrahur dhe ndimuar nga disa shtete tjera, u vue nė veprim tė ndimės jo vetėm moralo- politike dhe humanitare, por u detyruan tė bėhet intervenim ushtarak nga Aleanca veriatlantike NATO-ja pėr ta ndimuar qlirimin e Kosovės nga pushtuesi serb, duke u bashkndimuar me UQK-nė, kundėr forcave ushtarako-policore serbo-jugosllave Ky intervenim nderkombetarė u shoqerua me shumė demtime jo vetem te faktori njeri por dhe matrijal, pėr tu krijuar situata e reja nė keto hapsira nė mes tė palve nderluftuse. Prandajė, tentimet e fundi tė po keti faktori nderkombetar apo njė pjese tė sajė, pėr t`i detyruar dy popuj qė kurrgjė tė pėrbashket nuk kishin nė historin e tyre tė dhimshme, pos dhunės dhe gjaksojės se vazhdushme qė e pejetuan Shqiptaretė, tani themi se ky absurditet paraqet nderkombtarisht njė nonsens politiko-diplomatike. Se pas gjdo lufte tė bėrė nė mes popujve, logjikishtė bisedat duhet tė ngritėn nė autoritetin e KONFERENCAVE NDERKOMBĖTARE.
Eshtė evertet se njė pjesė e faktorit politik nė Kosovė, pėr fatkeqsi i udheheqin disa nga individ tė pa pėrgjegjshem konform rrethanave, se janė treguar tė luhatshem dhe shumė tė discilinuar ndaj qdo faktori tjetėr duke mos e rrespektuar faktorin vendor. Dhe pa kurrfar mbeshtetje apo pėrkrahje tė shumicės jo vetėm politike, institucionale apo mė gjėrė nė popullin e Kosovės, po vetėm duke i keqperdorur autortizimet nė udheheqjen e instucjoneve, pa i pytur apo konsulltuar vetė keto Institucjone, ju kan bashjkangjituar inciativave tė tilla pėr biseda dhe dialogje pa kurrfar kushtesh. Sigurishtė se marrja pjesė nė bisedime nė nivele tė Konferencave nderkombetare dhe si palė tė barabarta eshtė interes i pėrgjithėm dhe jetik i Kosovės, por se mė parė duhet krijuar baza kushtetuse.
Populli i Kosovės kėsaj rradhe duhet rrespektuar qendrimin parimor tė njė pjese tė faktorit politik-real, qė me vendosshmeri kerkoj tė rrespektohet rregulla demokratike e njė shoqerije civile, duke insistuar qė pėr njė qeshtje tė tillė tė hapjės sė qfardo bisedimesh me njė Shtet tjetėr duhet domosdo tė merret pajtimi i gjėrė nė baza politike, intelektuale e tė shoqerisė civile, dhe institucionale. Se pa njė mikuptim tė mbrendshem politik dhe institucionale, pa patur koncenzus vendor qdo bisedim me tjerėt mund tė quhet paraprakishtė i deshtuar, siq u vertetua me takimin e parė nė Vjenė.
Nuk kan munguar dhe nė tė kaluaren e afėrt para lufte dhe gjatė lufte tentime e tilla pėr tė patur biseda me Serbinė, por nuk kan dhanuar rezulltate dhe si pasjė ishte domosdoshmeria logjike pėr njė popull tė gjejė dhe rrugė tjera pėr ta kerkuar lirin e vetė. Edhe gjatė kėsaj periudhe disa nga ishė udheheqesit e tė ashtuqujturit pushtet paralel kan biseduar dhe nė rrethana shumė mė tė pavoliteshme me kreun e serbis tani tė akuzuarin pėr krime lufte kriminelin M.por se kan deshtuar, dhe tentimet e tilla nė keto rrethana janė shumė tė pa pėrgjegjeshme politikishtė dhe tė dėmshme kombėtarishtė, sigurishtė se nga keto psime nuk kan marrur mesim!!!
Ardhja e paralajmruar e dy krerve tė dy institucjoneve nderkombetar pėr tė kerkuar vazhdimin e tė ashtuqujturit dialogu dekorative Prishtinė Beograd, tani me kerkesė pėr tu krijuar disa nga grupet punuse nė nivele qeveritare, duke paralajmrfuar metoda tė reja e tė kombinuara pėr ta testuar faktorin ton politik dhe institucional qė tė pranoj tė jetė pjesė e kėti skenari siqgurishtė tė perpunuar nga njė pjesė e po keti faktori nderkombetar qė nuk deshiron qetesi nė keto hapsira ballkanike. Sigurishtė faktori real politik-institucional do tė analizoi dhe gjykoi racionalishtė e me pėrgjegjėsi kėte qeshtje, duke kerkuar edhe mė tutje veprime institucionale dhe njė konsullt e gjėrė me popullin e Kosovės sespse eshtė duke u vendosur pėr ardhmerin e Kosovės dhe popullit tė sajė, se ky paralajmrim tani veq eshtė deshmuar nga disa dashamir dhe miqet nderkombetar tė cilet ia doin tė miren proqeseve pėr Kosovėn dhe Shqiptaret.
Paraqitjet, vlersimet dhe qendrimet e njė pjese tė faktorit politik dhe institucional para bisdave dhe tani pas bisedave nė Vjenė, janė tė pėrgjegjshme politikishtė dhe shumė tė dobishme kombėtarishtė pėr ardhmerin e Kosovės dhe popullin e sajė. Tani, po keto subjekte intelektuale, politike dhe tė shoqerisė civile duhet tė janė tė bashkuar dhe unike nė veprime me qendrime intelektuale e politike nė institucjonėt tona, duke kerkuar njė dinamizėm tė ngutshme disa inciativa apo nisma parlamentare nė veprim, pėr ta krijuar bazen e fort dhe tė fuqishme ligjore dhe kushtetuse, qė ta siguroi zgjidhjen e statutit final tė Kosovė, nė pamvarsi drejtė intergrimeve kombėtare nė Evropen e Bashkuar.
Vetėm ketshtu mund tė jemi tė rrespektuar dhe tė ndimuar nga faktori nderkombėtar, sespse vetėm ata popuj qė janė tė vendosur do ta fitoin lirin dhe pamvarsin e vetė.
Sylė ARIFI
Basel, 18.10.03
E shtunė, 6 shtator, 2003
MATEMATIKA POLITIKE SĖRBE
Shkruan: dr.Besnik Bardhi
- Njeriu gjatė tėrė jetės, mundohet tė bėjė seleksionimin e kujtimeve.Disa gjėra,
vėrtetė duhet harruar, nga se ngarkojnė dhe rėndojnė trurin. Zakonisht njeriu
tenton tė eliminojė apo zbehė nga kujtesa e tij ngjarjet dhe gjėrat e pakėndshme.
Shpesh mendojmė se ia kemi arritur kėtij qėllimi, por prap gjatė jetės, nė momente
tė caktuara vie deri te riaktivizimi i tyre, si pasojė e ndonjė provokimi tė
fortė nga jashtė. Kohėve tė fundit , kjo dukuri ndodhė si pasojė propagandės
agresive dhe luftėnxitėse sėrbe. E gjithė kjo tė pėrkujton kohėn e vetė satanės
kur ishte nė pushtet, kriminelit tė luftės dhe kasapit tė Ballkanit Millosheviq.
Nxėnėsit dhe pasardhėsit e tij, prap dėshirojnė tė bėjnė karrier nė kurriz tė
Kosovės. Gjithė populli shqiptarė nė Kosovė ishte dėshmitar i asaj qė ndodhi
nė vitet 1998/99, dhe seicili nga ne kemi nga njė histori tė tmerrshme nga ato
ditė. Ēdo rrėfim nga ne pėrbėnė nė vehte njė skenar filmi horror. Si fėmijė
kisha dėgjuar nga disa njerėz tė urtė njė thėnje tė pabesuar dhe tė pa kuptueshme
pėr atė kohė. Ata shumė shpesh thoshnin: Do tė vijė koha kur tė gjallėt do
tė ju kanė lakmi tė vdekurve ! Gjatė kohės sė bombardimeve tė NATO-s nė Kosovė,
si shumė tjerė edhe unė me tėrė familjen mbeta nė Gjakovė, nuk patėm fatin tė
evakuohemi me kohė. Bandat kriminale paramilitare sėrbe, tė cilėve ju kishin
ardhė nė ndihmė edhe shumė vėllėzėr tjerė sllavoortodoks, i kishin duart e lira
pėr tė qėruar hesapet me popullatėn duarthatė shqiptare. Luftė i thoshin kėsaj,
por kėtu nuk kishte vijė tė frontit si nė luftėrat e zakonshme.! Armiku sėrb
ishte brenda nė qytet dhe nė prag tė shtėpisė. Nuk kalonte natė apo ditė , e
tė mos atakohej ndonjė lagje e qytetit. Vriteshin njerėzit e pafajshėm dhe pastaj
improvizoheshin krematoriumet , duke djegur shtėpitė sė bashku me viktimat e
masakruara.Qyteti i Gjakovės ēdo ditė e mė tepėr i ngjante Vukovarit. Ishte
fatlum ai i cili vritej me armė zjarri. Kriminelėt sėrb ekzekutonin shqiptarėt
me armė tė ftohta dhe me pėrpikėri, ashtu si i kishte mėsuar Vasa Qubriloviq
dhe Artemija. Gjysėm harku i PATKOJ - it, nga plani famkeq sėrb pėr lufėn
e fundit nė Kosovė, sa vinte e zgjėrohej nga brenda. E gjithė kjo masakėr, udhėhiqej
nga serbomalazezėt vendas tė cilėt ishin akterėt kryesor nė aksionet vrastare.
Ata ishin prijetar, nga se ishin rritur pran shqiptarve dhe tereni pėr ata ishte
i njohur. Ēdo natė tubohej shtabi i tyre nė Kuvend tė Komunės. Kryetari i dhunshėm
dhe shefi i atij shtabi Momqillo Stanojeviqi, ishte shumė i knaqur nga raportet
qė vinin nga tereni. Sipas parimit tė njohur sėrb, vetėm shqiptari i vdekur
ėshtė i mire, u ekzekutuan foshnjėt, gratė, burrat, pleqtė
Masakra nė Familjen
Vejsa me dt.01.04.1999, ku u masakruan dhe u dogjen 22 fėmijė dhe gra, ėshtė
shembulli mė tipik i veprimtarisė heroike tė luftėtarėve sėrbė. Kjo ngjarje
tragjike nė mesin e shumė masakrave qė u bėnė nė Gjakovė, do tė mbetet nė kujtesen
e shumė gjeneratave tė kėtij qyteti tė lashtė. Gjatė kėsaj kohe, numri i viktimave
nė qytet dhe rrethinė arriti nė disa mijė.Nė ato ditė tė errėta , jeta e shqiptarit
nuk vlente asgjė. Ajo ishte koha kur unė kuptova mesazhin tė cilin e kisha dėgjuar
si fėmijė. Mesazh shumė apsurd , por shumė i vėrtetė nga se personalisht admiroja
tė vdekurit ! Ajo ishte dhe koha kur me tė vėrtetė numri i sėrbėve nė Kosovė
kishte arritur nė mė shumė se treqind mijė. Ky numėr u arritė , me ardhjen e
soldateskės ēetnike nga Sėrbia, Republika Sėrbe , Mali i Zi
nė ndihmė vėllėzėrve
tė tyre minoritar nė Kosovė dhe sė bashku tė japin goditjen e fundit nė luftėn
e tyre tė shenjtė pėr dėbimin dhe asgjėsimin e popullit autokton shqiptarė.
Gazetari sėrb Miroslav Antiq nė tekstin e tij Prodaja ili Predaja Kosova
si dhe shumė zyrtarė sėrbė, pikėrisht kėtė numėr e kan theksuar , pėr tė shpėrngulurit
serbė qė duhet kthyer nė Kosovė.!!! Popullata serbomalaziase vendore e involvuar
thellė nė krime, u shpėrngul vullnetarisht nga kėto troje duke ju bashkangjitur
bandave paramilitare dhe ushtrisė sėrbe gjatė tėrheqjės sė tyre tė turpshme
nga kėto troje.Ata nuk u dėbuan nga shqiptarėt, ata ikėn tė vetėdijshėm pėr
atė ēka ju bėnė fqinjėve tė tyre shqiptarė. Kėto fakte si duket me qėllim dėshiron
tė anashkaloj dhe harroj dikush. Gėnjeshtrat sėrbe i kan specifikat e veēanta,
ato shkojnė nė rritje nė trajtė tė progresionit gjeometrik dhe pėrsėriten tėrė
kohėn, pėr deri sa tė filloj tė besoj dhe vetė autori i sajė. Sikur ne tė mos
kishim jetuar atė kohė nė Kosovė, dhe mos tė kishim qenė dėshmitarė nė ato vite
tė luftės, padyshim kishim filluar edhe ne tė besojmė nė trillimet sėrbe, ashtu
si kan filluar tė besojnė shumė nga zyrtarėt e jashtėm dhe
Edhe pse pėr njė
kohė mendoja , se ėshtė mirė tė zbehen disa kujtime , pėr hirė tė ardhmėrisė,
ato sa vijnė dhe kthjellohen kohėve te fundit. Saktėsisht mund ta dijė dhe numrin
e tyre nė qytetin tim, nga se tė gjithė ishin udhėheqės dhe drejtorė me kualifikim
tė lartė fillor. Si duket na bėjnė mirė gėnjeshtrat sėrbe !
KĖTHIMI NĖ VENDIN E KRIMIT
Dr Besnik BARDHI - Edhe pse kaluan katėr vite nga lufta e tmerrshme qė u bė nė Kosovė, plagėt e pashėruara ende kullojnė gjak.Ende hapen varre tė reja nė Kosovė nga eshtrat e viktimave tė pafajshme shqiptare qė vijnė nga Batajnica dhe varreza tjera masive sekrete nė Sėrbi. Kėta njerėz ishin viktima tė pafajshme, ata u vranė vetem pse ishin shqiptarė. Tentimi pėr tė fshehur krimet si dhe kufomat shqiptarve nė vise tė ndryshme tė Sėrbisė, ėshtė edhe njė dėshmi se cili ėshtė raporti i serbėve ndaj popullit shqiptarė ( tė vdekur apo tė gjallė). Numri i madh i viktimave tė cilat u ekzekutuan nė format mė makabre nga forcat sėrbe, mercenarė rusė dhe tjerė, bėn qė shqiptarėt mė kurrė tė mos kenė besim nė pushtetin sėrb. Sėrbia, pas gjithė asaj qė bėri gjatė njė shekulli me qenjen shqiptare, nuk ka tė drejtė morale qė tė mbajė dhe mė tutje Kosovėn si koloni. Kėtė bindje e sforcon edhe mė tepėr fakti se ende asnjė individ, parti apo institucion nė Serbi nuk i quajti kėto masakra me emėr tė vėrtetė dhe kurrė nuk u distancuan nga kėto veprime! Kosova dhe Sėrbia , pas njė martese tė dhunshme dhe tė imponuar nga krushqit bolshevikian, u ndanė pėrjetėsisht dhe kthim prapa nuk ka Vrasėsit ordinerė ende qarkullojnė tė lirė rrugėve tė Beogradit dhe tani sė fundi filluan tė dėgjohen edhe mė zėshėm nė Parlamentin Sėrb, ku bėjnė shumė zhurmė pėr kinse kthimin e Armatės dhe Policisė vrastare nė Kosovė. Nė vend se tė aktivizohet ndjenja njerėzore e pendimit pėr krimet e bėra ndaj fqinjėve tė tyre tė parė, te ata sėrish ringjallet epshi shtazarak i ushqyer nga ASHAS dhe Kisha Ortodokse Serbe, pėr asgjėsimin dhe dėbimin e popullit shqiptarė nga Kosova dhe trojet tjera etnike shqiptare. Kėto fakte duhet ti kenė parasysh edhe disa vende tė botės, qė kohėve tė fundit filluan tė luhaten nga qėndrimet parimore.E gjithė kjo ndodhe nga ofanziva e egėr propagandistike serbe, intrigat politike, vrasjet dhe shpėrthimet si dhe shumė vepra tjera kriminale enigmatike tė porositura nga qarqet antishqiptare.Natėn lėvizin si hijenat gjakpirėse duke kryer aksionet vrastare, ndėrsa ditėn trokasin nė dyert e institucioneve ndėrkombėtare duke u ankuar dhe bėrė me gisht kah shqiptarėt. Harrojnė zotėrinjet se nė Kosovė ka kush i observon edhe kėto lėvizje tė tyre. Populli i Kosovės tani mė e ka kuptuar shumė mirė kush fshihet prapa kėsaj ploje. Nėse nga ne kėrkohet qė tė falim dhe tė harrojmė pėr atė qė bėnė bandat sėrbe me fėmijet, gratė shtatzėna, bijat dhe pleqėt tanė , si mund tė kėrkohet tani nga ne qė tė lozim lojėn e tė sėmuarit nga amnezioni dhe tė rrijmė indiferent ndaj sulmeve tė paskrupullta qė bėhen pėr thyerjen e kurrizit tė Kosovės, pėr shuarjen graduale tė aspiratės shekullore tė kėtij populli pėr ardhmėri, mėvetėsi, paqe dhe liri. Ende nuk janė tharė lotėt e nėnave,motrave ,pėr mė tė dashurit e tyre, e prap kėrkohet nga instancat mė tė larta shtetėrore sėrbe, kthimi i sė njejtės armatė nė Kosovė. Padyshim , kėrkojnė tė vazhdojnė lojen e tyre tė djallit, aty ku u ndrepre nė vitin 1999 Nuk thuhet kot, kriminelėt ndjejnė dėshirė tė madhe qė sėrish tė kthehen nė vendin e krimit. Edhe pse nė Rezolutėn e Kombeve tė Bashkuara nr.1244 dhe Marraveshjen Teknike tė Kumanovės tė vitit 1999 , nė formė tė qartė thuhet se mė nuk ka kėthim tė Armatės dhe Policisė Sėrbe nė Kosovė, ilusionet e serbėve pėr rekolonizimin e Kosovės ,vetėm sa vijnė dhe shtohen !!! Sėrbia, de facto po i shpall luftė Forcave Paqėruajtėse Nderkombėtare nė Kosovė dhe popullit tė Kosovės! Ėshtė e njohur fare mire nga historia e Ballkanit kush ka nxitur dhe nisur flaken e luftėrave ballkanike.ėDuke u nisur nga ky fakt, nuk duhet harruar por duhet mbajtur nė mend njė herė e pėrgjithmonė atė thėnjėn e artė: Historia mėsohet qė tė mos pėrsėritet. Ndonjė tentim eventual i kėthimit tė tyre nė Kosovė, do tė kishte lėvizur dhe eshtrat e atyre njerėzve tė pafajshėm, qė u masakruan nga po kjo armatė kanibaliste. Populli i Kosovės padyshim do ti kishte bėrė pritje madhėshtore , kjo do tė ishte pritja mė madhėshtore qė ka bėrė populli i Kosovės ndonjėherė. Pra, Armatė dhe Polici Sėrbe," mirė se vini" sėrish nė vendin e krimit! Dr.Besnik
R.Bardhi
Gjakovė,27.08.2003
E shtunė, 9 gusht, 2003
LETĖR E HAPUR E Dr. BESNIK BARDHIT,
GAZETARIT SĖRB MIROSLAV ANTIQ,
LIDHUR ME TEKSTIN E TIJ:
PRODAJA ILI PREDAJA KOSOVA
TĖ PUBLIKUAR NĖ MEDIAT ELEKTRONIKE SĖRBE
(KY ĖSHTĖ VERSIONI ORIGJINAL NĖ GJUHĖN SĖRBE).
KJO LETĖR I ĖSHTĖ DĖRGUAR NĖ ADRESĖN E TIJ ELEKTRONIKE.
PROHUJALO SA VIHOROM
Citatujci vas tekst Prodaja ili Predaja Kosova, ipak nije gubitak vremena.Sve ove lazi koje vi plasirate elektronskim medijama, mozete samo vi da poverujete.
Vas otac nacije Dobrica Cosic, javno je pre par godina priznao da se pomocu lazi, pomaze srpskom narodu i da vam je to glavno oruzje.
Vi , mozete i dalje da nastavite tim putem, jer otac vas jos uci. Ocigledno je da ste dobar djak
Svaki okupator upotrebljave razne nacine da bih postigao svoje ciljeve,samo da ocuva svoje kolonije.Nazalost po vas, ovog puta nece se ponoviti sudbina Nisa,Prokuplja,Kursumlije ... i drugih delova zemlje koje ste ukrali od albanaca.
To sto ste uradili pre jednog veka sa albanskim zivljem u gore pomenutim mestima, ostaje otvorena rana za sve albance. Kosovo je zadnja rana koje ste naneli neduznom albanskom narodu.Ubice dece,trudnih zena,staraca ,moraju da odgovaraju pred pravdom. Celo Kosovo ste spalili, sve ste plackali i unistili. Sramno ste napustili Kosovo pred pritiskom jaceg. Kosovo, posle ovog holokausta ne moze nikada vise biti srpska kolonija.
Vi ste krivi za sve ove ratove u Jugoslaviji.Raspad Jugoslavije je zivotno ( remek) delo vaseg vodje, okorelog kriminalca Milosevica i njegovih kompanjona.
Posle svega ovoga, vi imate obraza da plasirate ovakve neistine i verujete da mozete da obmanjujete medjunarodnu i domacu javnost.To je diletantizam svoje vrste.
Citajuci vase materjale koje vrve od ordinernih lazi i neistina, dobijam utisak da Srbija ostaje ista ona primitivna zajednica i posle dolaska "demokratije".
Rodbine onih kojih ste masakrirali zajedno sa ruskim i drugim placenicima, jos uvek cekaju vase javno izvinjenje.Javno izvinjenje za ono sto ste ucinili na Kosovo, moze biti dobar znak da ste poceli fazu otreznjenja i napustanja laznih nada o rekolonizaciji Kosova.
Albanski narod nije kriv sto zivi u svojoj drevnoj otadjbini i zato sto susedi tvrdoglavo srnaju u plackanju njihovoh teritorija.
Poznati srpski pesnik Momo Kapor ima jednu jaku iskrenu poeziju:...
UKRALI SMO,UKRALI SMO SVE
TIM JADNIM ILIRIMA,
I SVE STO IMAMO,TO JE NA KRADJI
Mislim da je ovo kraj...
Pozdravlja vas: Jedan od dva miljona albanaca koji zivi na svome.
Dr.Besnik Bardhi
E hėnė, 28 korrik, 2003
Ujėt fle, ARMIKU jo!
Shkruan: Besnik Bardhi

Dhuna e intensifikuar kohėve tė fundit
qė po ndodhė nė shumė qytete tė Kosovės, nė formė tė shpėrthimeve dhe veprave
tjera kriminale enigmatike, te popullata e Kosovės padyshim ka zgjuar dilema,
pa siguri dhe shqetėsime tej mase. Kėto ngjarje, na rikujtojnė periudhen
e rrėnimit tė institucioneve tė Kosovės nė vitet e 90 ta. Nė atė kohė
pushteti kolonialist serb, pėr tė arsyetuar veprimet e veta kriminale
dhe ekspansioniste, nuk hezitonte , tė shpallte brenda dite fajtorin kujdestar
, dhe ai fajtor nuk ishte njė shqiptar, por e tėrė popullate shqiptare e Kosovės.Kjo
teori e mbrapsht ,e anatemimit kolektiv tė shqiptarve kishte njė synim tė vetėm,
tė bindet opinioni ndėrkombėtar, kinse shqiptarėt janė telashegjinjėt
e Ballkanit.E gjithė kjo propagandė, plasohej nga Beogradi, dhe pikėrisht kėtu
ishte dhe ėshtė epiqendra e krimit tė organizuar shtetėror serb nė luften e "shenjtė" antishqiptare e
pėrkrahur dhe inspiruar nga ASHAS dhe Kisha Ortodokse Serbe. Shumė vende tė
botės , keto dezinformata si formė e luftės speciale, i merrnin me apo
pa dashje si tė vėrteta...
Ajo ēka po ndodhė kėtyre ditėve, para syve tė policisė ndėrkombėtare
dhe UNMIK-ut, ėshtė pasqyrė jo e mirė pėr punėn e tyre. E gjithė kjo po ndodhė
gjatė mandatit tė tyre dhe me tė drejtė qytetarėt kėrkojnė ndriqimin e kėtyre
rasteve dhe kapjen e autorėve.
Janė mjaft indikative veprat kriminale nė prag tė ndonjė ngjarje me rėndėsi nė Kosovė. Njėra nga shumė kėto raste, qė vlenė tė pėrmendet kėtu , ishte dhe djegia e njė kishe ortodokse, njė ditė para vizitės sė Sekretarit tė Pėrgjithėshėm tė OKB-sė, Kofi Anan!.
Administrata Ndėrkombėtare nė Kosovė, ka policinė e
vetė dhe njė kontingjent ushtarak profesional si dhe shumė subjekte tjera
informative dhe kundėrinformative. Fitohet pėrshtypja se qarqe tė caktuara
pėrbrenda kėtyre strukturave , nuk qajnė fare kokėn pėr plasimin e
informacioneve tė ndryshme tė pa
verifikuara , duke prejudikuar dhe fabrikuar kėshtu shqiptarėt si fajtorė !!!.
Kush dhe pse i bėnė kėto manipulime tė disfavorshme nė kėto periudha shumė
tė ndieshme qė po kalon Kosova.?
Nė llogari tė kujt shkojnė tė gjitha kėto dhe kush paguan pėr kėtė?
Nga e gjithė kjo, qytetari i thjesht kosovar me tė drejtė dyshon se a mos vallė nė mesin e tyre ka dhe tė atillė njerėz, tė cilėt janė infiltruar nė kėto organizma dhe veprojnė me mjeshtri nė rrėnimin dhe sabotimin e ēdo gjėje pozitive nė Kosovė, pra tė njėjtėt armiqė tė cilėt punuan nė vitet e 90 ta, pėr shkatėrrimin e autonomisė sė Kosovės dhe ēdo gjėje qė pasojė...
Nėse bėhet njė retrospektivė dhe analizė minucioze e kėtyre ngjarjeve gjatė kėtyre viteve tė pasluftės, atėhere ato dyshime kan njė bazė reale.
Kohėve tė fundit ky aktivitet ėshtė rritur tej mase pėr nga intenziteti dhe vėrehet njė ofanzivė e vėrtetė e qarqeve tė errėta antishqiptare. E gjithė kjo bėhet qėllimisht nė prag tė zgjidhjes definitive tė statusit politik tė Kosovės dhe dialogut tė mundeshėm Prishtinė Beograd.
Kriminelėt nė terė botėn kan njė emėrtim tė pėrbashkėt dhe si tė tillė duhet dėnuar dhe denoncuar publikisht. Edhe ata qė lėshojnė dezinformata qėllimkėqija dhe tendencioze, nė njollosjen e njė populli, nuk janė imun para ligjit.
Si ėshtė e mundur me gjithė kėtė potencial zbulimi dhe kundėrzbulimi qė vepron nė Kosovė , tė mos gjinden ende autorėt e krimeve?!.
Kush janė dhe ku strehohen kėta demonė qė po ia gėrryjnė ngadal dheun ndėr kėmbė popullit shqiptarė tė Kosovės dhe aspiratės sė tyre shekullore pėr paqe, liri dhe mėvetėsi?..
Pse vazhdimisht synohet tė bėhet satanizimi i luftės sė drejtė tė shqiptarėve pėr tė shporrė kasapet e Milosheviqit nga kėto troje dhe balansimi nė mes tė kasapit dhe viktimės?
Nuk duhet harruar dhe fakti se nė Kosovė jetojnė dhe sillen lirishėm shumė diverzantė dhe kriminelė serbe. Pėr ata, lufta e tyre e shenjtė ende vazhdon , ashtu si nuk ka pėrfunduar dhe lufta e popullit tė Kosovės pėr mėvetėsi.
Shqiptarėt shumė lehtė e njohin dhe e duan mikun e vėrtetė, mirėpo ėshte koha e fundit tė bėhet me gisht nė disa qarqe antishqiptare qė veprojnė legalisht dhe nė kuadėr tė institucionit, e tė cilėt kan paga tė dyfishta.
Dr.Besnik Bardhi
Gjakovė,26.07.2003
E
premte, 4 korrik, 2003
BAROMETRI DIPLOMATIK
Prof.Dr.Mehdi HYSENI
ME ASNJĖ AUTONOMI SPECIALE NĖN SOVRANITETIN
SERBO-MALAZEZ NUK ZGJIDHET PROBLEMI KOLONIAL
I KOSOVĖS, AS I SHQIPTARĖVE NĖ BALLKAN
Nė veēanti pas pėrfundimit tė Samitit tė Bashkimit Evropian(BE) pėr Ballkanin Perėndimor (19-21 qershor 2003) ēėshtja e Kosovės ėshtė bėrė temė qendrore nė sfondin e politikės ndėrkombėtare. Kėtė e vėrtetoi edhe Projektrezoluta pėr autonominė speciale tė Kosovės, e miratuar nga Asambleja Parlamentare e Kėshilli Evropian , mė 24 qershor 2003 nė Strasburg. Mirėpo, ky akt aspak nuk duhet ta ketė krijuar panik, as shqetėsim pėr opinionin publik shqiptar, sepse nė thelb nuk ka kurrfarė efekti as peshe juiridike ligjore, tė detyrueshme pėr palėt nė kontest, por ėshtė vetėm njė propozim i njė Komisioni tė ekspertėve pėr ēėshtje politike, i cili ka nxjerrė pėrfundimin se problemet ndėretnike mund tė zgjidhėn, duke iu njohur autonominė minoriteteve. Njė status i kėtillė, do tė bėnte tė mundur respektimin e minoriteteve si nė Kosovė, ashtu edhe nė Serbi(The Sunday Herald, 25.6.2003).
Njė konkluzion i kėtillė i ekspertėve pėr ēėshtje politike tė Komisionit tė theksuar tė Asamblesė Parlamentare tė Evropės, parimisht ėshtė i qėndrueshėm, kur ėshtė fjala pėr realizimin e tė drejtave themelore tė minoriteteve ndryshme, sikurse, qė ėshtė rasti me minoritetin serb nė Kosovė. Mirėpo, kjo normė kualifikuese nga specialistėt e theksuar nuk mund tė merret si standard juridik, as politik pėr zgjidhjen e konflikteve koloniale, siē ėshtė rasti i Kosovės, i cili nė thelb nuk ka tė bėjė me peshėn e kurrfarė problemi minoritetesh, por me mohimin e sė drejtės sė vetėvendosjes sė shumicės dėrrmuese (mbi 90%) tė popullit shqiptar. Kėtu qėndron epiqendra e krizės, dhe e shpėrfilljes tė sė drejtės historike, kombėtare dhe ndėrkombėtare tė shqiptarėve dhe tė Kosovės sė kolonizuar.
Gjithashtu, nė Projektrezolutėn pėr autonominė speciale Kosovės, tė miratuar nga Asambleja Parlamentare e Kėshillit Evropian, thuhet: Kundrejt garancive tė bashkėsisė ndėrkombėtare, Kosovės ti njihet autonomia speciale, e cila nuk do tė vinte nė pikėpyetje integritetin territorial dhe sovranitetin e Unionit Serb dhe Malazez.(Po aty). Ky propozim rekomandues dėshmon sheshit, se propozuesit nuk e njohin fare zanafillėn historike tė problemit tė Kosovės, si pasojė e njė mungese tė kėtillė` teorike, edhe ka mundur tė nxirret njė konludim i kėtillė krjetėsisht i verbėr si historikisht, juridikisht dhe politkisht, i cili ėshtė i ndikuar dhe, tėrėsisht kompatibil me tezat e tė gjitha projekteve serbomėdha tė nacionalistėve dhe tė imperialistėve serbė dhe malazezė, si dhe tė Kishės Ortodokse Serbe, qė edhe sot nė shekullin XXI, Kosovėn dhe travet e tjera tė kolonizuara shqiptare, me paturpėsi dhe pa kurrfarė tė drejte, i konsiderojnė si TERRITOR ETNIK SERBOMALAZEZ(?!)
Ja, ky ėshtė jusitifikimi profesional politik, qė Kosova si autonomi speciale, ose mė mirė tė thuhet si specialitet kolonial i propozuesve tė Asamblesė Parlamentare tė Kėshillit tė Evropės, edhe mė tej duhet tė mbetet pjesė integrale e territorit tė Serbisė dhe tė malit tė Zi, sepse sipas filozofisė politike tė tyre nuk paska zgjidhje tjetėr pėr Kosovėn?! Kėtė, e ilustrojnė edhe me kėtė argument: Asambleja Parlamentare e Kėshillit Evropian kėtė propozim (domethėnė: autonomi speciale-mh) e ka nxjerrė, duke u bazuar nė rezolutėn e ashtuqujatur: Pėrvojat pozitive tė rajoneve autonome sepciale, si burim frymėzimi pėr zgjidhjen e konflikteve etnike nė Evropė, nė pjesėn e titulluar: Kosova nė kuadrin e Federatės sė Serbisė dhe tė Malit tė Zi. Nė brendinė e kėtij citati, vetėm njė segment i tij, mund tė merret si i saktė, kur thuhet se nė Evropė ekzistojnė shumė rajone qė kanė statusin e autonomisė speciale. Kjo ėshtė e vėrtetė. Mirėpo, ky model i autonomisė speciale, qė ėshtė i zbatueshėm nė disa shtete tė Evropės, nuk mund tė aplikohet pėr zgjidhjen e ēėshtjes koloniale tė Kosovės, sepse rajonet me status special tė autonomisė nė Evropė, nuk mund tė krahasohen me asnjė veēori tė Kosovės dhe tė shqiptarėve, tė cilėt pėrbėjnė shumicėn dėrrmuese(mbi 90%) tė popullatės, domethėnė nė asnjė formė nuk gjasojnė me statusin e autonomisė speciale tė rajoneve tė Evropės, nagse ato kanė statusin e minoritetit nė shtetet e pavarura nacioanle evropiane. Ndėrkaq, Kosova si territor etnik shqiptar, dhe shqiptarėt si komb indigjen kanė statusin kolonial serbomalzez nė tokėn e tyre stėrgjyshore, gjė qė kjo nuk ėshtė karakteristikė as e pėrgjithshme, as e veēantė e minoriteteve me status tė autonomisė speciale tė rajoneve tė sotme tė Evropės. Minoritetet e theksuara tė rajoneve evropiane me autonomi sepciale e kanė lirinė plotė dhe tė gjitha tė drejtat, qė iu pėraksin me ligjet vendore dhe me ato ndėrkombėtare, ato jetojnė tė lira nė shtetet sovrane demokratike tė Evropės, kurse kombi shqiptar i Kosovės ende formalisht ėshtė nėn sovranitetin e huaj kolonial serbomalazez. Pra, shqiptarėt e Kosovės, nuk jetojnė si minoritet nė tokė tė huaj, siē pohojnė imperialistėt serbomnalazezė, por jetojnė nė truallin e tyre etnik shqiptar. Kėtu nuk ekziston kurrfarė paqartėsie as nė palnin etnik, as nė atė historik a territorial, sepse Kosova kurrnjėherė nė historinė e saj (sikurse, Anamorava, Ilirida, Hoti, Gruda, Plava, Ulqini dhe Tivari) nuk ka qenė territor etnik i Serbisė, as i Malit tė Zi, por vetėm plaēkė koloniale, e grabitur me forcė dhe me gjenocid nga barbarėt serbomėdhenj, tė ndihmuar direkt dhe indirekt nga Fuqitė e Mėdha tė Evropės. Prandaj, statusi i sotėm i pazgjidhur i Kosovės, nuk mund tė jetė objekt shqyrtimi i asnjė varianti tė autonomive speciale qofshin ato produkte tė pėrkohshme ose afatgjata tė shėrbimit tė vullnetit tė mirė tė Bashkimit Evropian(BE) ose tė bashkėsisė ndėrkombėtare.
Autonomia speciale pėr Kosovėn, ėshtė
vetėm njė shkronjė e vdekur nė letėr!
Pavarėsisht nga objektivat dhe interesat politike tė Asamblesė Parlamentare tė Kėshillit Evropian dhe tė Unionit tė Serbisė+Malit tė Zi, qė pėr statusin pėrfundimtar tė Kosovės, tė rezervohet autonomia speciale, sipas sė cilės shqiptarėt dhe Kosova edhe mė tej tė ngelin produkte tė vlefshme dhe tė pandryshueshme pėr sistemin e kolonializmit srbo-malazez, tė gjitha opcionet e tilla me parashenjė minoriteti, politika kozmopolite shqiptare, duhet ti hudhė poshtė nė mėnyrė tė prerė, dhe pa kurrfarė dhimbjeje e nihilizmi nė emėr tė ndonjė parimi tė lartė demokratik, tė premtuar nga mishmashet integruese rajonale, sepse parimi i kėtillė, mbi asnjė bazė nuk mund tė jetė substitut i PARIMIT ETNIK DHE TERRITORIAL as nė kuptimin e sė pėrgjithshmes, as nė kuptimin e sė veēantės, kur ėshtė fjala pėr Kosovėn dhe pėr trojet e tjera etnike shqiptare, tė kolonizuara nga Serbia, Mali i Zi, FYROMI dhe Greqia. Arsyeja ėshtė fare e thjeshtė, sepse nė rastin konkret tė Kosovės dhe tė shqiptarėve, edhe pas sa shekujsh kryengritjesh dhe luftėrash tė pareshtura ēlirimtare kombėtare dhe antikolonialiste shqiptare kundėr barbarėve grabitēarė serbosllavė, ende nuk ka ardhur nė shprehje zgjidhja dhe jetėsimi i konceptit dhe i parimit kombėtar tė shqiptarėve, qė ndodhen nė kurorėn e pėrgjakshme tė kolonializmit serbosllav, pėr kėtė fajin kryesor e mban Evropa e dikurshme, e cila edhe sot, kur tė gjithė popujve tė shkėputur tė ish-RSFJ-sė (sllovenėve, kroatėve, boshnjakėve dhe maqedonėve) ua ka njohur tė drejtėn e vetėvendosjes, kurse vetėm ndaj shqiptarėve po tregohet akoma e shurdhėr dhe e rezervuar!?
Tė gjithė specialistėt e shekncės politike, juridike dhe diplomatike, tė cilėt e kanė marrė pėrsipėr si detyrė shtėpie qė problemin kolonial tė Kosovės ta zgjidhin pėrmes formave tė autonomisė speciale nėn Serbi dhe nėn Mal tė Zi, do tė dėshtojnė me projektet e tilla strategjike, sepse tė gjitha regjimet dhe politikat e derisotme tė regjimeve tiranike kolonialiste serbomalazeze, tanimė i kanė harxhuar kreditė dhe favoret e tilla si ndaj Kosovės, ashtu ndaj territoreve tė tjera tė Shqipėrisė Etnike. Kėtė, sė fundi, e vėrtetoi edhe hollokausti i regjimit policor-militarist tė Serbisė sė Slobodan Milosheviqit mbi Kosovėn dhe shqiptarėt(1989-12.6.1999).
Pavarėsisht nga tendencat dhe kontinuiteti i strategjisė sė pandryshuar tė luftės speciale dhe tė pretendimeve territoriale tė Serbisė dhe Malit tė Zi (sikurse nė fillim dhe nė mbarim tė shekullit XX, tė ndihmuara nga partnerizmi i disa fuqive tė mėdha tradicioanle evropiane), qė Kosovės sine qua non tia imponojė ndonjė autonomi speciale, demokratike evropiane, qoftė ajo edhe e pėrsosur sikurse autonomia e ish-RSFJ-sė, e vitit 1974, ajo do tė jetė e gjykuar tė dėshtojė, sikurse qė ka dėshtuar makroprojekti serbomadh i Slobodan Milosheviqit nė Kroaci, mė 1995, pas arritjes sė Marrėveshjes sė Dejtonit, sepse as politika, as populli shqiptar i Kosovės (pas qindra-mijėra viktimash tė therorizuara pėr liri dhe pėr pavarėsi tė Kosovės) nuk do tė jenė tė gatshėm, qė ta pranojnė atė si zgjidhje pėrfundimtare dhe tė drejtė tė ēėshtjes sė Kosovės.
Kėtė strategji dhe qėndrim unik tė politikės shqiptare, duhet ta kenė tė qartė si pala e involvuar serbomalazeze, ashtu edhe pala mediatore evropiane ndėrkombėtare, sepse, ndėr tė tjera, ėshtė edhe nė frymėn e kėtij konstatimi racional dhe realist: shqiptarėt nuk kanė luftuar pėr autonomi, por pėr pavarėsi dhe, mirėfilli, qė tė mos ngelin nėn suzerenitetin jugosllav, konluzion aksiomatik ky, i argumentuar dhe i peshuar si nė aspektin historik, realist, etik, politik, juridik ashtu edhe nė atė shkencor nga arkitekti dhe eruditi mė i shquar i diplomacisė amerikane, pėrkatėsisht ndėrkombėtare, ish-sekretari i shtetėror i SHBA-sė, Henry Kissinger (Does America need a foreign policy? New York, 2001, f.270).
Edhe ky vlerėsim objektiv i Henri Kisinxherit, provon se me masa paliative, si rezultat i paragjykimeve tė tradicionles historike tė imperializmit serbosllav, dhe tė interesave (tė vjetra dhe tė reja) polivalente tė shportave integruese rajonale tė Evropės Juglindore, nuk mund tė zgjidhet problemi njėshekullor kolonial i Kosovės, pavarėsisht nga interpretimet e holla juridike dhe diplomatike tė autorėve tė Projektrezolutės sė autonomisė speciale pėr Kosovėn tė Asamblesė Parlamentare tė Kėshillit Evropian, tė miratuar nė Strazburg, mė 24 qershor tė kėtij viti.
Makroprojekti serbomadh ka dėshtuar,
por jo edhe ambiciet e tij neokolonialiste
Makroprojekti hisotoriko-politik dhe nacional tė gjithė serbėt nė njė Serbi tė Madhe(sipas Naēertanijes sė Ilia Garashaninit, 1844) nė thelb ka dėshtuar, sikurse edhe promovimi i stretgjisė antishqiptare dhe antiamerikane nė Ballkan i frontit ortodoks nė shtrirjen gjeografike (Rusi, Ukrainė, Serbi dhe Greqi), front ky, qė pretendonte ringjalljen e ortodoksizmit dhe tė traditės bizantine me tė gjitha dimensionet (historike, kulturore, ekonomike, politike, ushtarake dhe religjioze), qė do tė ishte nė disfavor tė popujve tė tjerė ballkanikė, e nė veēanti tė interesave kombėtare dhe shtetėrore tė popullit shqiptar. Me njė fjalė, ka dėshtuar politika dhe strategjia e forcės sė logjikės hegjemoniste dhe militariste tė Beogradit, nė saje tė sė cilės, kryekėput mbėshtetej projekti i theksuar pėr ringjalljen e idesė sė lashtė sllave, pėrkatėsisht pėr krijimin e njė Serbie tė madhe.
Mirėrpo, e gjithė kjo nuk ka ndikuar pozitivisht, qė Serbia e Slobodan Milosheviqit (natyrisht, edhe me gjithė pėrdorimin e sanksioneve ekonomike dhe tregtare tė OKB-sė, dhe tė ndėrhyrjes ushtarake tė SHBA-sė), edhe pas rėnies sė tij nga pushteti shtetėror, tė heqė dorė nga inkursionet dhe nga pretendimet territoriale ndaj Kosovės, si dhe nga territoret e tjera tė kolonizuara tė Shqipėrisė Etnike.
Ka ardhur koha qė, edhe qeveria e tashme unioniste serbomalazeze, (e cila para asėve tė Bashkimit Evropian: Havier Solana, Roano Prodi etj., po shtiret se ėshtė e gatshme pėr ti pranuar rregullat e lojės pėr tu integruar dhe bashkėpunuar nė mėnyrė paqėsore me vendet fqinje nė rajon, sė kėndejmi edhe me Shqipėrinė dhe me shqiptarėt) ta kuptojė drejt realitetin e pashmangshėm tė porcesit tė pavarėsisė sė Kosovės, si dhe vendosmėrinė e politikės sė forcės dhe kursin paqėsor tė rendit tė ri botėror, qė ėshtė fryt i drejtpėrdrejtė i diplomacisė dhe i politikės sė jashtme amerikane, nė saje tė sė cilave krirmineli Slobodan Milosheviq, edhe pėsoi metamorfozė, duke reviduar nė pėrmasa drastike kursin e politikės sė tij pushtuese dhe ekspansioniste, si nė Kroaci, Bosnjė-Hercegovinė, ashtu edhe sė fundi Kosovė. Ndryshe, nėse regjimi serbomalazez i Beogradit, qėndron nė tė njėjtat kėrkesa dhe pozicione tė politikės gjenocidale tė mesisė sė tyre, i cili, tani ėshtė duke u dergjur nė Tribunalin e Hagės(pėr shkak tė kryerjes sė tre agresioneve dhe tri gjenocideve ndaj kroatėve, boshnjakėve dhe shqiptarėve), duke manipuluar dhe spekuluar nė skajshmėri me autonomi speciale tė Slobodan Milosheviqit dhe tė Vojisllav Sheshelit pėr Kosovėn, atėherė ska dyshim se, krerėt e tij, Zoran Zhivkoviq (kryeministėr i qeverisė serbe), Nebojsha Qoviq (nėnkryeministėr) dhe Svetozar Maroviq (kryetar i Unionit tė SMZ-sė), do tė pėrballen me tė njėjtat probleme tė politikės antishqiptare dhe anitevropiane tė Slobodan Milosheviqit.
Nėse politika zyrtare serbomalzeze e Beogradit, nuk e ridefinon strategjinė kolonialiste ndaj Kosovės, atėherė krejtėsisht ėshtė e qartė se, Serbia as Mali i Zi nuk janė tė gatshme, qė problemi i Kosovės tė zgjidhet me mjete paqėsore, por me mjete tė dhunės dhe tė terrorit tė aparatit shtetėror paraprak tė Slobodan Milosheviqit. Mirėpo, kjo do ti ēojė nė tė njėjtin epilog politik dhe ushtarak tė dėshtimit tė regjimit policor dhe militarist tė Slobodan Milosheviqit, edhe pse Serbia ėshtė rikthyerė nė organizatat dhe nė institucionet e bashkėsisė ndėrkombėtare (OKB, OSBE, Pakti i Stabilitetit pėr Shtetet e Evropės Juglindore etj.).
Sesa Unioni i SMZ-sė, do ti pėrfillė rregullat dhe normat e sė drejtės ndėrkombėtare dhe tė Kaqrtės sė Kombeve tė Bashkuara, qė ēėshtja e Kosovės tė zgjidhet me dialog dhe me mjete paqėsore nė favor tė pavarėsisė sė Kosovės, ėshtė ēėshtje e palės serbomalazeze. Mirėpo ne, pėr arritjen e objektivit tonė kombėtar dhe shtetėror, nuk kemi aspak arsye, qė tė bijmė viktimė e kurrfarė strategjie a taktike serbe ose proserbe, qė do tė manifestohej nė dimensione ndėrkombėtare (sikurse nė rastin e miratimit tė Projektrezolutės tė autonomisė speciale pėr Kosovėn tė Asamblesė Parlamentare tė Kėshillit Evropian, mė 24.6.2003 nė Strazburg), apo tė frikėsohemi nga ushtrimi i trsynisė diplomatike tė Koncertit tė Ri Evropian, sepse Kosova nuk ėshtė pjellė e forcės dhe e agresionit (siē kanė vepruar Serbia dhe Mali Zi nė rastin e krijimit Republikės Serbe nė Bosnjė, si produkt i gjenocidit dhe hollokaustit militarist ēetniko-fashist serb, gjė kjo ėshtė nė kolizion flagrant me normat e sė drejtės ndėrkombėtare dhe me standardet e tjera ndėrkombėtare), por ėshtė krijesė e natyrshme nė territorin e saj etnik shqiptar, e cila pa e pėrdorur forcėn, ėshtė krijuar si shtet i pavarur, mė 2 korrik 1990 nė saje tė Deklaratės Kushtetuese tė Pavarėsisė sė Kosovės nga ana e delgatėve tė Kuvendit tė Kosovės; tė Kushtetutės sė Kaēanikut mė 7 shtator 1990, si dhe tė Referendumit gjithėpopullor shqiptar (mbi 99%) , mė 26-31 shtator 1991. Pikėrisht kjo formė procedurale e shpalljes sė Republikės sė Kosovės ėshtė nė pėrputhje me normėn e sė drejtės ndėrkombėtare dhe me dispozitat e Kartės sė Kombeve tė Bashkuara. Prandaj, bashkėsia ndėrkombėtare (edhe pse kėto atribute tė ligjshme, tanimė janė suspenduar nga misioni paqėsor ndėrkombėtar-UNMIK-u), pėrkatėsisht Organizata e Kombeve tė bashkuara, e ka pėr detyrė ta pėrfillė vullnetin e deklaruar tė popullit shqiptar, qė Kosova tė jetė shtet i pavarur dhe sovran si nė kuptimin de facto, ashtu edhe nė atė de jure.
Nė planin historik, autonomia speciale (si kornizė ligjore e realizmit tė sė drejtave tė pakicave kombėtare) pėr Kosovėn, duhet kuptuar vetėm si ēėshtje arkivore, qė i pėrket stazhit tė saj tė dikurshėm kolonioal nėn tiranitė serbe-jugosllave (1912-12.6.1999), kurse nė palnin politik, vetėm si provokim dhe testim tė tė unitet, tė vendosmėrisė, tė rezistencės, dhe tė pėrcaktimit tė politikės dhe tė rrugės sonė tė drejtė pėr liri dhe pavarėsi tė plotė.
Tė gjitha analizat dhe elaboratet qoftė tė punuara nga politika serbomadhe, qoftė nga komisionet dhe organizatat e ndryshme tė pavarura ndėrkombėtare, qė i referohen ringjalljes sė fantazmės sė autonomisė speciale, tė ngushtė apo tė zgjeruar, nė thelb janė tendencioze, tė sipėrfaqėsishme dhe antishqiptare me vlerėsime tė pathemelta (qoftė nė aspektin historik, politik a juridik) dhe aprioristike. Pra, tė jemi edhe mė konkret (pavarėsisht nga evoluimi dhe demokratizimi i politikės sė regjimit tė Unionit tė SMZ-sė), ēdo formė e autonomisė pėr popullin shqiptar tė Kosovės ėshtė plotėsisht e papranueshme, ngase kjo e kufizon dhe e pezullon definitivisht tė drejtėn e sovranitetit dhe tė drejtėn e vetėvendosjes. Instituti juridiko-politik i autonomisė (me tė gjitha format dhe shkallėzimet e tij) ka tė bėjė me realizimin e tė drejtave politike dhe kulturore tė pakicave kombėtare, e jo kursesi me jetėsimin e sė drejtės sė vetėvendosjes dhe tė sovranitetit tė njė populli (mbi 90%), siē ėshtė rasti ynė konkret nė Kosovė.
Shqiptarėt, pavarėsisht nga makineria propagandistike e Unionit tė Serbisė dhe Malit tė Zi, qė ėshtė duke u zhvilluar nė frymėn e strategjisė sė tėrthortė dhe tė frikėsimit (duke ushtruar trysni pėrmes faktorit ndėrkombėtar), e cila ka pėr qėllim qė ta zhvlerėsojė luftėn ēlirimtare kombėtare tė UĒK-sė (dhe kryeliderėt e saj, ti dorėzojė nė Tribunalin e Hagės nė bazė tė aktpadive terroriste tė udb-sė sė periudhės sė regjimit tė Slobodan Milosheviqit, siē ndodhi rasti i pėrkoshėm i arrestimit tė kryetarit tė PDK-sė, Hashim Thaēi nė aeroportin e Budapestit tė Hungarisė, mė 30 qershor 2003, por, i cili arriti tė lirohet nė saje tė ndėrhyrjes imediate-direkte tė kryeadministratorit tė UNMIK-ut, Mihael Shtajner, tė shefit tė diplomacisė sė BE-sė, Havier Solana, si dhe tė Ministrisė sė Punėve tė Jashtme tė Francės tek organet pėrkatėse tė Ministrisė Jashtme tė Hungarisė), si dhe ti dezavuojė tė gjitha pėrpjekjet e deritashme tė popullit shqiptar nė krijimin e shtetit tė pavarur dhe sovran tė Kosovės, pėr asnjė moment nuk kanė arsye, qė tė tėrhiqen nga llogoret e mbrojtjes me ēdo ēmim tė lirisė dhe tė pavarėsisė sė Kosovės. Ēdo kompromis dhe alternativė tjetėr, qė bie ndesh me tė drejtėn e pavarėsisė dhe tė vetėvendosjes sė Kosovės, pa dyshim do tė shpie nė njė kryengritje tė pėrgjithshme shqiptare nė Ballkan. Mirėpo, pėrgjegjėsinė dhe tė gjitha pasojat e saj, do ti marrė pėrsipėr vetė politika e papėrgjegjshme dhe e papėrmirėsueshme kolonialiste e Serbisė dhe e Malit tė Zi, e cila (pėrkundėr mbėshtetjes sė Evropės dhe bashkėsisė ndėrkombėtare nė ringjkallejn e saj tė reformave ekonomike, politike dhe demokratike) ndaj Kosovės dhe shqiptarėve, po e zbaton me konsekuencė politikėn e regjimit racist tė Slobodan Milosheviqit.
Autori ėshtė bashkėpunėtor shkencor i American Diplomacy, North Carolina, USA.
E marte, 1 korrik, 2003
BAROMETRI DIPLOMATIK
Prof.Dr.Mehdi HYSENI
SHQIPĖRIA ĖSHTĖ E OBLIGUAR TĖ MARRĖ PJESĖ NĖ
NEGOCIATAT SERBO-SHQIPTARE PĖR KOSOVĖN
Duke mbajtur parasysh tė drejtėn historike legjitime dhe legale tė Republikės sė Shqipėrisė mbi Kosovėn dhe mbi ish-territoret e saj, qė sot gjenden nėn sundimin kolonial tė Serbisė, tė Malit tė Zi, tė FYROMIT dhe tė Greqisė, ėshtė krejtėsisht e natyrshme, e logjikshme dhe e qėndrueshme kėrkesa qė, Shqipėria tė marrė pjesė jo vetėm nė dialogun politik serbo-shqiptar pėr Kosovėn, (qė sipas tė gjitha gjasėve, do tė bėhet nga fundi i muajit korrik nė Bruksel tė Beligjikės), por edhe pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė pėrgjithshme koloniale tė shqiptarėve nė Ballkan. Pavarėsisht nga ekzemplarėt e politikės dhe tė propagandės ultranacionaliste dhe kolonialiste serbosllave, (qė, edhe pėrmes agjendave integruese, multientike dhe pluraliste rajinale po tentojnė me ēdo kusht, qė ta izolojnė Shqipėrinė nga pjesėmarrja e ēdo zgjidhjeje tė problemeve tė shqiptarėve nė Ballkan nė saje tė mbėshtetjes sė vijės dhe sentimentit tradicional sllav dhe, tė disa eksponentėve tė Bashkimit Evropian me prirje proserbe) kėrkesa racionale e shqiptarėve nė tokat e koloniauara nga sllavėt, qė Shqipėria tė angazhohet drejtpėrdrejt nė planin ndėrkombėtar nė zgjidhjen e statusit tė tyre, assesi nuk mund tė cilėsohet si retorike, megalomane, ekstremiste dhe radikale, sepse nuk pretendon tė pėrvetėsojė asnjė pėllėmbė toke tė huaj tė fqinjve tė saj, as tė ndėrhyjė nė ēėshtjet e tyre tė brendshme, por nė mėnyrė tė ligjshme (si shtet amė) ka tė drejtė dhe pėr detyrė, qė tė interesohet jetėsisht pėr mbrojtjen e interesave tė tyre (qoftė politike, qoftė kombėtare, qoftė territoriale) dhe tė jetė partner i drejtpėrdrejtė nė tė gjitha ēėshtjet vitale, tė cilat kanė tė bėjnė me Kosovėn dhe me trevat e tjera shqiptare, tė kolonizuara nga elementi serbosllav. Kėtė tė drejtė askush nuk mund tia kontestojė dhe tia pezullojė shtetit shqiptar as politika nga pozita e forcės sė boshtit hibrid kolonial ortodoks sllav, as urgjenca e interesave komplemenatre tė bashkėsisė ndėrkombėtare, sepse historikisht, ashtu edhe juridikisht ėshtė titullar i vetėm i pronės koloniale serbomalazeze, maqedone dhe greke, qė pėrbėn 50% tė territorit etnik tė saj. Prandaj, nuk mund quhet formė ekstremiste, as antiligjore, e pėr mė tepėr jashtėkohore(anakronike) kėrkimi i rikthimit tė borxhit kolonial nga serbomalazezėt, nga maqedonėt dhe nga grekėt. Kėshtu, naivisht dhe nė formė mendjeshkurtėr, ka tė drejtė tė deklarohet vetėm politika antishqiptare serbosllave dhe mbėshtetėsit e saj tradicionalė, por jo, edhe ndonjė shqiptar a politikė shqiptare, sepse do tė bėnin vetėvrasje politike dhe kombėtare. Kjo, nuk do tė duhej tė bėhej fare ēėshtje as pengesė pėr arritjen e konsensusit tė politikės gjithėshqiptare, por vetėm qasja se si tė artikulohet nė agjendėn e prioriteteve tė strategjisė sė objektivave dhe tė interesave tė pėrgjithshme kombėtare dhe shtetėrore tė politikės sė jashtme dhe tė diplomacisė sė Republikės sė Shqipėrisė sė sotme.
Kosovėn nė Bruksel, duhet ta pėrfaqėsojė
Tirana, e jo Presheva, Bujanoci as Medvegja!
Njohtimi i lajmit pėr opinionin publik, se bisedimet serbo-shqiptare, tė cilat nga Bashkėsia Evropiane janė parashikuar tė mbahen nė Bruksel nga fundi muajit korrik 2003, duhet tė kushtėzohen me kėrkesėn e pjesėmarrjes delegacionit tė Kosovės Lindore (Preshevė, Bujanoc dhe Medvegjė), duhet kuptuar vetėm si potez antipropagandistik dhe apolitik dhe, aspak serioz e nė favor tė ēėshtjes sė inetresit tė palės shqiptare. Sikur do tė ndodhte kėshtu nė praktikė, ska dyshim se, nga njė gabim i kėtillė, do tė pėrfitonte vetėm pala serbe, tė cilės do ti konvenonte, qė pazarin politik pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė Kosovės, ta fokusonte vetėm nė kontekstin e debatimeve tė projektit tė saj, tanimė tė finalizuar (sipas strategjemave autonomiste tė ish-premierit tė qeverisė sė Serbisė,dr.Zoran Gjingjiq) pėr njohjen e tė drejtave elementare tė minoritetit shqiptar ( mbi 90%) nė Kosovė. Nė kėtė rast (mos e dhashtė Zoti, qė tė ndodhė diē e tillė, e pamenduar fare, dhe e shprehur mbrapsht nga diletantizmi politik provinicial shqiptar), do tė vinte nė pikėpyetje si statusi i luftės ēlirimtare kombėtare antikoloniale i Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės (UĒK) dhe e drejta e vetėvendosjes dhe e shtetėsisė sė Kosovės. Nė rastin konkret, me njė plumb qorr, do tė vritej pėrnjėherėsh interesi i pėrbashkėt politik dhe kombėtar jo vetėm i Anamoravės, i Kosovės, por edhe i Tiranės, sepse ajo (si pasojė e politikės sė verbėr sektariste dhe krahinariste shqiptare) do tė eliminohej nga pjesėmarrja direkte dhe indirekte, jo vetėm nga bisedimet serbo-shqiptare nė Bruksel, por edhe nga ēdo debat tjetėr i ardhshėm ndėrkombėtar lidhur me zgjidhjen e problemeve akute tė shqiptarėve si nė Kosovė, ashtu edhe nė hapėsirat e tjera mbarėshqiptare nė Ballkan.
Pėr tė mos krijuar dilema dhe paqartėsi nė opinion publik shqiptar, duhet tė riktheksojmė faktin se, shfaqja e dėshirės sė liderėve politikė tė Kosovės Lindore, qė tė marrin pjesė nė bisedimet ardhshme srbo-shqiptare (pavarėsisht se do tė mbahet nė Belgjikė apo gjetkė tjetėr), nuk pėrkon as me momentin politik, as me temėn qė do tė jetė objekt shqyrtimi nė treyezėn e gjelbėr diplomatike pėr tė dy palėt nė konflikt dhe ndėrmjetėsuesit ndėrkombėtarė. Mė konkretisht, tė gjithė jemi nė dijeni se, nė Bruksel a dikund tjetėr, Kosova, do tė jetė nė rend dite, e jo asnjė nga problemet aktuale tė Anamoravės (Preshevė, Bujanoc, Medvegjė etj.), as tė shqiptarėve nė Mal tė Zi, as nė FYROM e as nė Greqi. Prandaj, pavarėsisht nga gjendja e rėndė ekzistuese nga shtypja e rėndė dhe kolonializmi nė kėto hapėsira etnike shqiptare, duhet tė jemi pragmatikė, dhe tė ēmojmė gjithanshmėrisht dhe me gjakftohtėsinė mė tė madhe prioritetin e ēėshtjes sė Kosovės. Tash pėr tash, i gjithė spektri i politikės shqiptare, duhet pa tjetėr tė pėrqėndrohet pikėsėpari nė zgjidhjen e statusit tė Kosovės, sepse me zgjidhjen e drejtė tė ēėshtjes sė Kosovės, deshėn nuk deshėn kolonialistėt sllavė, si dhe shėrbėtorėt e tyre tė parapaguar, pėr ta fillon ēdo gjė nga e para, qė do tė thotė se me humbjen e Kosovės, Serbia dhe Mali i Zi, nė perspektivė, do tė humbin edhe territortet e tjera tė vjedhura dhe tė kolonizuara nga tėrėsia e Shqipėrisė Etnike. Ēdo neglizhim dhe nebulozė e panevojshme e shtruarjes sė njėkohshme edhe tė kėrkesave tė tjera politike (nga liderė apo politika tė shfrenuara pėr promovime dhe profiterizėm personal karrierist) pa zgjidhjen definitive tė Kosovės, si detyrė mbi detyra prioritare tė politikės gjithėshqiptare, do ti kushtojė edhe Kosovės edhe gjithė Shqipėrisė Etnike, jo njė hap prapa, por tė paktėn gjysmė shekulli nė vonesė, derisa tė rrumbullakėsohet procesi i integrimeve evropiane dhe i globalizmit botėror) do tė ēonin nė konservimin e mėtejmė tė statusit tė pazgjidhur kolonial tė Kosovės. Sipas qasjes dhe aplikimit tė njohurive empirike dhe pragmatike (duke mbajtur parasysh krjimin e faktorėve tė rinj relevantė dhe realitetet e reja politike dhe ekonomike, tė krijuara jo vetėm nė Ballkan, nė Evropė, por edhe nė mbarė botėn, pas pėrfundimit tė luftės sė ftohtė 50-vjeēare nė favor tė superfuqisė botėrore tė SHBA-sė, me ērast u krijuan raporte tė reja nė relacionet e sistemit tė marrėdhėnieve ndėrkombėtare), tė diplomacisė ndėrkombėtare, tė shkencės sė marrėdhėnieve politike ndėrkombėtare, dhe tė rendit tė ri botėror, edhe diplomacia dhe politika e jashtme shqiptare e Republikės sė Shqipėrisė, nevojitet ti harmonizojė dhe novelizojė rivendikimet e saj me karakter tė ngutshėm prioritar, qė janė tė ndėrlidhura drejtpėrdrejt me mbrojtjen e interesit nacional dhe shtetėror gjithėshqiptar nė rajonin e Gadishullit Ballkanik. Pėr pragmatizmin e diplomacisė dhe tė politikės sė jashtme tė zėvendėskryeministrit dhe tė ministrit tė Punėve tė Jashtme tė qeverisė sė Republikės sė Shqipėrisė, Ilir Meta, hėpėrhė, duhet tė jetė zgjidhja e drejtė pėrfundimtare e Kosovės. Ky ėshtė njė nga prioritetet kryesore dhe tė pashmangshme tė qeverisė sė Shqipėrisė. Realisht dhe praktikisht nuk mund tė ketė asnjė lloj bashkėrendimi as pragmatizmi nė relacionin e marrėdhėnieve politike shqiptare-shqiptare Kosovė-Shqipėri, po qe se zgjidhja e ēėshtjes sė Kosovės nuk figuron si NUMĖR 1 nė objektivat prioritare strategjike tė politikės kombėtare dhe shtetėrore tė Shqipėrisė, pavarėsisht se, kjo sot, qeveriset nga Partia Socialiste apo nesėr nga ndonjė parti tjetėr me orientim demokratik a djathtist.
Pragmatizmi politik kosovar nė dioptrinė
diplomatike tė ministrit tė Jashtėm, Ilir Meta
Vėshtruar gjithanshmėrisht interesin e pėrgjithshėm kombėtar shqiptar, pavarėsia e Kosovės nuk mund tė eliminohet nga rendi i ditės sė politikės sė brendshme as tė jashtme tė Shqipėrisė. Prandaj, taktizimet dhe simulimet e panevojshme pėrbrenda politikės dhe diplomacisė shqiptare, ka ardhur koha, qė tė eliminohen si tė tilla, sepse nuk ēojnė kurrfarė peshe nė zgjidhjen e asnjė problemi shqiptar nė Ballkan. Kėtė, tanimė, e dėshmojnė edhe dėshtimet tona politike si komb unik nė sfondin e ēlirimit dhe tė emancipimit pėrfundimtar nga kolonializmi serbomadh dhe sllavomadh. Kjo situatė e palakmueshme na e tėrheq vėrejtjen historike, duke na paralajmėruar seriozisht se, pavarėsisht nga interesat e ngushta personale dhe nga pozitat politike, qeveritare dhe krahinore, tė rindėrgjegjėsohemi, dhe problemet qė na preokupojnė, duke rėnduar me shekuj mbi supe, dhe presin zgjidhje nga ne, ti shikojmė drejt nė sy, duke i emėrtuar , dhe duke iu dhėnė udhė sipas rėndėsisė dhe prioritetit qė kanė, e jo ti pėrgjithėsojmė dhe, ti neglizhojmė(duke i xhiruar me skica gjeodezike, duke kėrkuar fajtorin), me qėllim qė ti sedimentojnė pėr njė kohė tjetėr, dhe ato, pa tė drejtė, tua imponojmė si barrė tė rėndė dhe tė pashmangshme berzave tė ardhshėm shqiptarė. Njė logjikė dhe qasje e kėtillė e aktuales sė sotme shqiptare nė Ballkan, do tė ishte mė shumė se retorikė dhe, mė tepėr se hipokrizi pėr politikėn e gjithmbarshme shqiptare. Shtypja dhe robėria koloniale e sotme e gjysmės sė Shqipėrisė Etnike, nuk mund tė lihet pėr nesėr, as pėr pasnesėr (si dhuratė hipoteke gjeneratave tė ardhshme), por kjo kėrkon zgjidhje imediate nga tė gjitha forcat dhe elitat politike, si dhe nga i gjithė kombi shqiptar si brenda, ashtu edhe nė diasporė. Natyrisht, duke vepruar hap pas hapi, sė pari pavarėsimi i Kosovės, i cili ėshtė ēelėsi prioritar i zgjidhjes sė ēėshtjes koloniale shqiptare nė Ballkan. Ky koncept assesi nuk mund tė kualifikohet si retorikė dhe prepotencė qoftė i Ibrahim Rugovės(kryetar), qoftė i Bajram Rexhepit (kryeministėr i qeverisė multietnike tė Kosovės) ose i Hashim Thaēit (kryetar i PDK-sė). Pėr mė tepėr, ky koncept strategjik kombėtar afatgjatė, ėshtė nė pėrputhje tė plotė edhe me Kushtetutėn e sotme tė Shqipėrisė, edhe me dispozitat e Kartės sė Kombeve tė Bashkuara, si dhe me tė drejtėn ndėrkombėtare: Ekzistenca e njė kombi dhe aspiratat e tij pėr liri dhe vetėvendosje, pėr tė drejtėn ndėrkombėtare dhe pėr marrėdhėniet politike ndėrkombėtare, kanė rėndėsi prioritare, domethėnė janė bazėnisje e pozicionit tė shqyrtimit tė faktorit nacional dhe, tė vendit tė tij nė marrėdhėniet ndėrkombėtare.(R.V. International Relations, 1998, f.92).
Shprehur edhe mė thjesht, pėr tu arritur objektivi i pragmatizmit nė shkallė tė njėsuar kombėtare, sė pari, ėshtė e domosdoshme qė tė mendojmė, tė komunikojmė dhe tė bashkėveprojmė shqiptarisht (pa i bėrė politikė njėri-tjetrit, sepse nė rastin tonė konket, politikė duhet ti bėhet vetėm armikut sllav, e jo vetėvetes, siē po ndodhė nė praktikė, fatkeqėsisht), sė dyti, nė sy tė botės, tė prezentohemi si njė tėrėsi e vetme e pavarur politike, kombėtare dhe evropiane. Ėshtė e ditur se, pėr ēdo shtet dhe komb nė botė, sė pari, kėrkohet ndėrtimi i strategjisė sė unitetit dhe i identitetit kombėtar, sė dyti, (duke marrė pėr bazė vazhdimisht interesin nacional) parapėlqehet hyrja nė aranzhmanet dhe nė obligimet e sistemit shtetėror ndėrkombėtar. Nė kėtė kontekst, duhet tė analizohet kėrkesa e pragmatizmit tė Zėvendėskryeministrit dhe tė ministrit tė Punėve tė Jashtme tė Shqipėrisė, Ilir Meta, tė shprehur nė intervistėn e tij, dhėnė tė sė pėrditshmes vjeneze Die Presse, duke nėnvizuar : Meqenėse bashkėpunimi ynė me UNMIK-un dhe me institucionet e Kosovės ėshtė jetik pėr ardhmerinė e Kosovės demokratike evropiane, duhet tė pėrqėndrohemi te qėllimet e pėrbashkėta, dhe jo tė bėjmė propagandė, e cila nuk ndihmon nė pėrmirėsimin e jetės sė pėrditshme. Disa nga politikanėt e Kosovės, duhet tė pėrqėndrohen nė problemet e vėrteta sesa tė vazhdojnė me retorikat e tyre patriotike.(Liria Kombėtare, 25 qershor, 2003).
Megjithėqė kjo deklaratė ka karakter pėrgjithėsues, mesazhi i saj politik ėshtė shumė i qartė, sepse autori i saj(ministri i Jashtėm i Shqipėrisė). Ilir Meta, me tė drejtė ka shtruar kėrkesėn, se politika shqiptare, duhet tė ketė qėllime dhe veprime tė njėsuara nė artikulimin e saj si nė kuptimin e brendshėm, ashtu edhe nė atė tė jashtėm. Nė tė vėrtetė, kėtu edhe qėndron problemi kryesor, sepse diplomacia dhe politika e jashtme e Shqipėrisė (dorėn nė zemėr) deri tani pak ka qenė origjinale nė aspektin e unifikimit tė qėllimeve dhe tė veprimeve tė pėrbashkėta lidhur me pragmatizmin e mirėfilltė tė politikės vetėmbrojtėse, ēlirimtare kombėtare e antikoloniale tė shqiptarėve tė Kosovės, tė Kosovės Lindore dhe tė Iliridės. Kėtė diskurs tė diplomacisė zyrtare tė Shqipėrisė, nuk dėshrioj ta elaboroj mė tej, pėr shkak tė shumė rrethanave dhe faktorėve politikė, tė cilėt sot e rrethojnė qenien e pėrgjithshme shqiptare nė Ballkan, dhe mė gjerė. Kėtė do ta valorizojė shkenca e historisė dhe e politikės shqiptare, e jo, kursesi interesat afatshkurtėra subjektive tė politikės spekuluese ditore tė pėrditshmėrisė sonė. Mirėpo, segmenti mė paradoksal dhe mė kontradiktor i pėrmbajtjes sė kėsaj deklarate tė theksuar tė Ilir Metės, ėshtė apostrofimi nė formė akuze i disa liderėve dhe i institucioneve poltike shqiptare tė Kosovės, tė cilėt sipas komentit tė tij kanė devijuar nga problemet e vėrteta dhe tė pėrbashkėta. Edhe pse pėrmes kėtij konstatimi tė paekuilibruar diplomatik, Meta nuk i ka pasqyruar nė mėnyrė taksative, se cilat janė ato qėllime dhe probleme tė vėrteta, por lė tė kuptohet se ato sipas nomeklaturės diplomatike tė politikės sė jashtme tė shtetit shqiptar, janė pėrqėndrimi dhe bashkėrendimi unik i politikės shqiptare nė zbatimin e detyrave reformatore, demokratike, tė marra pėrsipėr nga UNMIK-u dhe Bashkimi Evropian(BE), si dhe nga institucionet e tjera ndėrkombėtare. Nė kuptimin e gjerė tė participimit dhe tė harmonizimit tė interesave vitale tė spektrit tė politikės shqiptare me ato tė komplementares sė institucioneve pėrkatėse tė bashkėsisė ndėrkombėtare, s ka fije dyshimi, as pikėpyetje, se duhet tė veprohet nė frymėn e rregullave reciproke tė lojės, gjė qė, edhe janė duke vepruar kėshtu tė gjithė liderėt zyrtarė shqiptarė dhe institucionet politike tė tyre nė Kosovė. Kėtė konstatim tonin, kėshtu tė paktėn e kanė vlerėsuar deri tani raportet dhe analizat zyrtare e profesionale tė organizatave qeveritare dhe joqeveritare, tė cilat veprojnė nė Kosovė, qė nga 12 qershori i vitit 1999, si dhe vetėadministrata ndėrkombėtare paqėsore e UNMIK-ut me Mihael Shtajnerin nė krye etj. Prandaj nė kėtė aspekt nuk mund ti bėhet asnjė vėretje serioze dhe objektive klasės poltiike shqiptare nė Kosovė, as institucioneve tė tyre pėrkatėse (pavarėsisht nga akuzat dhe anatemat vulgare tė politikės propagandistike tė Unionit tė SMZ-sė, qė kanė pėr qėllim destabilzimin dhe riserbizimin e Kosovės).
Sa mė sipėr, e gjithė kjo tregon se liderėt dhe institucionet politike shqiptare nė Kosovė, aspak nuk veprojnė nė kolizion me objektivat dhe me interesat e pėrcaktuara tė politikės sė tyre kombėtare dhe ndėrkombėtare. Si rezultat i shkallės sė lartė tė dėshmisė sė pjekurisė sė tyre politike dhe diplomatike, UNMIK-u gradualisht edhe ka filluar, tua kalojė atyre autorizimet dhe kompetencat e qeverisjes sė organeve dhe institucioneve tė Kosovės. Kjo ėshtė dėshmia mė konkrete dhe e argumentuar se elita politika zyrtare shqiptare e Kosovės pėr asnjė milimetėr nuk ėshtė shmangur, as nuk ėshtė shpėrqėndruar nga problemet e vėrteta jetėsore (siē Meta e pohon tė kundėrtėn), e as qė e kanė humbur busullėn strategjike tė bashkėpunimit tė ngushtė dhe tė ndėrsjellė me UNMIK-un, as me partnerėt e tjerė ndėrkombėtarė, e nė veēanti me Shtetet e Bashkuara tė Amerikės.
Kėtė kurs racional dhe objektiv tė pėrfaqėsuesve zyrtarė tė institucioneve politike shqiptare nė Kosovė, pa reshtuar (hiq mė pak se katėr vjet) po e kritikon nė me tendencė dhe nė mėnyrėn mė skrupuloze vetėm poltika demokratike zyrtare e regjimit kolonialist serbomalazez e Beogradit dhe e aleatėve-mbeturinave tė saj, e jo as UNMIK-u, as Amerika, e as Bashkimi Evropian (BE). Vėrtet, nė kėtė drejtim po zhvillohet zhurmė e madhe propagandistike nga ana Unionit tė SMZ-sė, qė tėrė bashkėpunimin e deritashėm tė liderėve dhe tė institucioneve politike shqiptare tė Kosovės me UNMIK-un dhe me KFOR-in, ta pasqyrojnė para bashkėsiė ndėrkombėtare (sidomos para SHBA-sė) si destruktiv (antiserb dhe antievropian) dhe tė falimentuar nė kuptimin politiko-juridik dhe demokratik tė ndėrtimit tė institucioeneve multietnike dhe pluraliste nė Kosovė. Mirėpo, kėto pėrpjekje tė politikės shantazhiste subversive serbe, do tė ngelin vetėm si i vetmi ngushėllim i fundit pėr ėndėrrat e parealizueshme tė virusit endemik tė nacionalshovinizmit dhe imperializmit serbomadh nė Kosovė, dhe mė gjerė.
Tezė tjetėr e papranueshme e pragmatizmit diplomatik tė ministrit tė Jashtėm tė Shqipėrisė, Ilir Meta, ėshtė edhe kjo, kur pohon se: disa nga politikanėt shqiptarė tė Kosovės, duhet ta braktisin retorikėn e tyre patriotike, e tė pėrqėndrohen nė problemet e vėrteta.(Liria Kombėtare, po aty). Ky konstatim ėshtė i zhveshur nga ēdo sens politik, sepse nuk ka kurrfarė logjike arsyetuese, nė asnjė segment nuk pėrputhet me tė vėrtetėn pėr ēka angazhohet dhe lufton me ngulmė klasa politike shqiptare nė Kosovė. (Ndoshta) sipas thjerrėzės diplomatike tė Ilir Metės, manifestohet njė dozė retorike, kur ėshtė fjala se, elita politika shqiptare nė Kosovė ia ka bėrė tė qartė si Unionit tė SMZ-sė, si Bashkimit Evropian(BE), si OKB-sė, si OSBE-sė, si UNMIK-ut, si KFOR-it, e gjithashtu edhe Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, se nuk heq dorė nga opcioni i pavarėsisė sė Kosovės, sigurisht se kėtė e ka tė qartė si dielli, edhe diploamcia dhe politika e jashtme e qeverisė sė Ilir Metės. Ky pėrcaktim politik i udhėheqjes politike shqiptare nė Kosovė, nuk mund tė kualifikohet si patriotizėm retorik, sepse nuk ka tė bėjė me kurrfarė retorike ose romantizmi nacional, por ka tė bėjė me realizmin e sė drejtės historike dhe tė vetėvendosjes sė shqiptarėve nė Kosovė, realizėm politik ky, i cili mbi asnjė bazė nuk prish ekuilibrin e politikės sė jashtme tė qeverisė sė Ilir Metės me partnerėt e bashkėsisė ndėrkombėtare qoftė kur ėshtė fjala pėr realizmin e favoreve tė Shqipėrisė apo tė vėllezėrėve shqiptarė nė Iliridė, nė Anamoravė dhe nė Mal tė Zi. Pėrkundrazi, njė qasje dhe angazhim i kėtillė i liderėve poltikė shqiptarė tė Kosovės, hap shtigje tė reja pėr fushėveprim tė pėrbashkėt politik kombėtar gjithėshqiptar pėr tė dalė nga kthetrat e e pėrgjakshme tė kolonializmit serbosllav shekullor nė Ballkan.
Pse mos ta rikujtojmė (jo, nė asnjė mėnyrė me cinizėm politik a diplomatik, por si vėllau-vėllaun) z. Zėvendėskryeministėr dhe ministėr tė Punėve tė Jashtme tė Shqipėrisė, Ilir Meta se, sikur klasa politike shqiptare nė Kosovė tė ushqehej me retorikėn, qė nė kėtė rast, pa tė drejtė i atribuohet nga zoti ministėr Meta, pa dyshim se, Kosova edhe mė tej, do tė ishte tokė e okupuar serbe (sikurse prej 1912 e deri mė 12 qershor 1999), e jo tokė e lirė shqiptare. Kjo provon se, lufta ēlirimtare kombėtare e UĒK-sė, dhe vetėdija e lartė dhe e pjekur poltike dhe kombėtare e liderėve dhe e instutucioneve politike shqiptare tė Kosovės, kanė arritur qė, si faktor politik kombėtar shqiptar, ta fitojnė besimin dhe kredibilitetin para bashkėsisė ndėrkombėtare. Ky investim i vlefshėm politik dhe ushtarak i elitės politike shqiptare tė Kosovės, duhet tė mbėshtetet, tė ēmohet dhe tė klutivohet edhe nga faktori i brendshėm politik gjithkombėtar shqiptar, i cili edhe mėkėmbi pa rezervė, me sakrifica mbinjerėzore, me heroizėm dhe me urti politike gjatė ditėve mė tė stuhishme tė luftės sė tij heroike vendimtare pėr ēlirimin e Kosovės nga hordhitė e okupatorit gjenocidal serbomalazez. Kėtė konstantė vlerore historiko-politike gjithėkombėtare shqiptare pėr ēlirimin dhe mėvetėsimin e Kosovės, qė ėshtė lajmėtari i parė i stinės sė pranverės edhe pėr trojet e tjera tė pushtuara tė Shqipėrisė Etnike, duhat ta cilėsojė drejtė dhe ta mbrojė me ēdo kusht edhe diplomacia dhe poltiika e jashtme e Shqipėrisė me Ilir Metėn nė krye, e jo ta vėrė nė dyshim rolin dhe kredibilitetin e saj politik si nė palnin e brendshėm kombėtar, ashtu edhe nė atė tė jashtėm ndėrkombėtar. Mė saktė, edhe interesat strategjike tė politikės sė jashtme tė Shqipėrisė, sė pari dhe, nė afat tė gjatė, duhet tė pėrqėndrohen nė zgjidhjen e problemit tė drejtė tė Kosovės, e mėpastaj tė thellohen nė kombinatorikėn e normalizimit tė marrėdhėnieve diplomatike me vendet fqinje kolonialiste sllave. Kjo do tė ishte alfa dhe omega e pragmatizmit tė diplomacisė sė Ministrisė sė Punėve tė Jashtme tė Shqipėrisė me kryesuesin e saj tė moderuar Ilir Metaj karshi mbėshtetjes pa rezervė tė politikės sė udhėheqjes shqiptare tė Kosovės, si dhe tė strategjisė e tė taktikės sė tyre diplomatike pėr pavarėsimin pėrfundimtar tė Kosovės. Cilado qoftė elitė politike, qė devijon nga ky parim pragmatik dhe largpamės kombėtar, atėherė me tė vėrtetė e meriton ndėshkimin dhe mallkimin e popullit dhe tė historisė jo si fjollė retorike e patriotizmit, por si njollė-vurratė damkosėse e pėrjetshme e tradhtisė ndaj Kosovės dhe ndaj Shqipėrisė Etnike.
Testi i diplomacisė pragmatike tė Shqipėrisė sė Ilir Metės,
pėr Kosovėn, pritet tė promovohet nė Brukselin e Belgjikės
Nėse standardet e sė drejtės ndėrkombėtare dhe tė politikės sė bashkėsisė ndėrkombėtare vlejnė njėsoj pėr tė gjitha subjektet e tyre, atėherė kėto duhet tė vlejnė edhe pėr Republikėn e Shqipėrisė , e cila ka cilėsinė e subjektit juridik ndėrkombėtar. Prandaj, si e tillė i gėzon tė gjitha tė drejtat dhe favoret e bashkėsisė ndėrkombėtare, qė tė marrė pjesė direkte, dhe tė interesohet jetėsisht dhe ligjėrisht pėr zgjidhjen e problemit tė Kosovės, si dhe tė problemeve tė tjera akute politike, kombėtare dhe territoriale tė gjysmės sė Shqipėrisė sė kolonizuar nga hegjominizmi kolonialist i Serbisė, Malit tė Zi, tė FYROMIT dhe tė Greqisė. Duke pėrfillur njė logjikė tė kėtillė tė sistemit juridik pozitiv ndėrkombėtar, si dhe praktikėn e deritashme tė tij ndaj zgjidhjes sė problemeve ndėrkombėtare, edhe Shqipėria mund tė kėrkojė qė, si njė nga palėt kryesore , tė marrė pjesė direkte nė negociatat serbo-shqiptare pėr Kosovėn, qė do tė mbahen nė fund tė korrikut nė Bruksel tė Belgjikės, sepse atje do bėhet fjalė pėr fatin e shqiptarėve dhe tė Kosovės, qė kurrnjėherė gjatė historisė sė derisotme nuk kanė qenė pronė e ligjshme e Serbisė, as e Malit tė Zi, por vetėm e Shqipėrisė. Rikthimin e kėsaj tė drejte tė ligjshme historikisht dhe juridikisht, politika e jashtme e Shqipėrisė, duhet ta kėrkojė patjetėr nė konferencėn ndėrkombėtare, qė do tė mbahet pėr zgjidhjen e ēėshtjes sė Kosovės.
Sigurisht se, politika moderatore shqiptare, dhe ajo kolonialiste serbomadhe, do ta kundėrshtojnė kėrkesėn e Shqipėrisė, qė tė marrė pjesė direkte nė dialogun serbo-shqiptar pėr Kosovėn, qė parashikohet tė bisedojė ēėshtje praktike nė Bruksel, mirėpo diplomacia dhe politika e jashtme e Shqipėrisė, qė tani nevojitet ta sondojė dhe ta pėrgatitė terrenin me partnerėt e saj nė kuadrin e bashkėsisė ndėrkombėtare, qė ta sigurojė vizėn ndėrkombėtare pėr tė marrė pjesė nė bisedimet serbo-shqiptare pėr Kosovėn nė Brukesel, apo nė ndonjė metropol tjetėr ndėrkombėtar nė Evropė. Ky do tė duhej tė ishte kusht pėr hapjen e kaptinės historike tė zgjidhjes sė problemit tė Kosovės, e jo pjesėmarrja e ndonjė delegacioni shqiptar nga Kosova Lindore, siē ėshtė njohtuar (totalisht nė mėnyrė tė papėrgjegjshme dhe apolitike pėr rastin konkret) pėr opinion publik. Po qe se politika zyrtare e Shqipėrisė dakordohet qė, me ēdo kusht tė marrė pjesė direkte nė bisedimet e ardhshme pėr Kosovėn, kėtė iniciativė dhe vendim strategjik kombėtar tė Shqipėrisė, nuk ka kurrfarė shansi ta bllokojė Serbia as Mali i Zi, sepse kėto tani janė duke bėrė pėrpjekje maksimale, qė sė bashku me vendet e tjera tė Ballkanit Perėndimor, (tė rehabilitohen nga hipoteka e rėndė e kryerjes sė hollokaustit serbomalazez mbi shqiptarėt, kroatėt dhe boshnjakėt-myslimanė) tė integrohen nė strukturat ekonomiko-politike e demokratike tė Evropės Juglindore. Pėr mė tepėr, diplomacia shqiptare e Ilir Metės, e ka edhe njė argument mė shumė qė, ta detyrojė Unionin e SMZ-sė, tė dakordohet me pjesėmarrjen e drejtpėrdrejtė tė Shqipėrisė nė negociatat e ardhshme serbo-shqiptare pėr Kosovėn, qė do tė zhvillohen nė Bruksel. Sė pari, Shqipėria ka marrėdhėnie tė mira diplomatike me SMZ-nė, kurse sė dyti, duhet ta pėrkujtojė Bashkimin Evropian dhe Amerikėn, se Serbia dhe Mali i Zi kanė marrė pjesė direkte nė tė gjitha takimet dhe konferencat ndėrkombėtare pėr serbėt e Bosnjė-Hercegovinės dhe tė Kroacisė. Kėtė e dėshmon edhe Konferenca paqėsore e Dejtonit (1995). Atėherė, me tė drejtė shtrohet pyetja pse tė bėhet pėrjashtim nė rastin e Shqipėrisė, kur ėshtė fjala pėr mbrojtjen e interesave tė qytetarėve tė saj dhe tė Kosovės? Kėrkesėn e pjesėmarrjes sė Shqipėrisė nė takimin e ardhshėm tė bisedave serbo-shqiptare nė Bruksel (dhe nė tė ardhmen), duhet ta mbėshtet edhe politika zyrtare shqiptare e Kosovės, si dhe spektri politik i tė gjitha trojeve shqiptare tė Shqipėrisė Etnike. Vėrtet, ky proces i bashkėrendimit dhe i konsensusit politik, do tė quhej parim dhe strategji e pragmatizmit tė diplomacisė sė njėsuar shqiptare, e jo dikush thumbit, tjetri patkoit. Nė kėtė stil, do tė dėshironin tė na shihnin dhe, tė na ndihmonin si kolonizatorėt shekullorė sllavomėdhenj, ashtu edhe tė gjithė armiqtė e shqiptarėve dhe tė Shqipėrisė Etnike. Mirėpo, vėrtet, nėse ne nuk duam tė tregohemi retorikė, euforikė dhe tė mashtrohemi e, pėr mė tepėr tė befasohemi nga vetėvetja, atėherė kėtė adut shpresėdhėnės tradicional, duhet tua heqim nga dora tinzare kolonialistėve srbomalazezė, duke filluar qė nga rasti i ardhshėm i dialogut serbo-shqiptar nė Bruksel.
Ta kemi tė qartė se, pjesėmarrja e Shqipėrisė si palė bashkėbiseduese nė konferencėn e ardhshme tė Brukselit pėr Kosovėn, nuk varet as nga kundėrshtimi i Unioniot tė SMZ-sė, as nga vendimi i bashkėsisė ndėrkombėtare, por vetėm nga vullneti, gatishmėria dhe konsensusi i politikės gjithėkombėtare shqiptare.
Pas mbajtjes sė Samitit tė Selanikut tė Bashkimit Evropian(BE) pėr Ballkanin Perėndimor(21 qershor 2003), u bė e qartė pėr opinion se Beogradi dhe Prishtina, do tė fillojnė dialogun e negociatave pėr Kosovėn nga fundi i muajit korrik tė kėtij viti nė Bruksel ose nė ndonjė kryeqendėr tjetėr tė rėndėsishme tė kancelarive diplomatike tė Evropės Perėndimore. Sa ėshtė me peshė dhe e ngutshme zgjidhja e problemit kolonial tė Kosovės pėr paqen, stabilizimin dhe zhvillimin e proceseve demokratike, si dhe tė reformave tė tjera integruese rajonale-evropiane, tanimė e kanė tė qartė edhe liderėt e Bashkimit Evropian(BE).
Edhe pse ekspertėt e njohur tė sė drejtės ndėrkombėtare tė organizatave joqeveritare, nė radhė tė parė tė Grupit Ndėrkombėtar tė Krizave (ICG) deri tani kanė hartuar elaborate voluminoze pėr ti hyrė nė thelb ēėshtjes sė konfliktit serbo-shqiptar pėr shkak tė Kosovės, pėrgjigje tė pėrafėrt as tė saktė nuk kanė qenė gjendje ti japin kėsaj ēėshtjeje, pėr shkak tė paragjykimeve dhe tė shtrembėrimeve flagrante tė metodologjisė humanitare tė paanshme tė tyre i kanė eliminuar kėto dy elemente themelore: 1) Origjinėn e historisė koloniale dhe 2) Tė drejtėn e vetėvendosjes sė Kosovės. Si rrjedhim i shpėrfytyrimit dhe i mistifikimit tė kėtyre dy elementeve kryesore, qė pėrbėjnė kontestin e titullarit tė ligjshėm tė Kosovės, tani nga bashkėsia ndėrkombėtare shqiptarėve iu imponohet me autonominė substanciale, pėrkatėsisht me autonominė speciale pėr zgjidhjen definitive tė statusit kontestues tė Kosovės. Tė dy kėto koncepte politike, nė thelb e errėsojnė nė tėrėsi origjinėn historike tė kolonializmit serbomadh mbi Kosovėn dhe tė drejtėn e saj tė ligjshme tė vetėvendosjes. Njė qasje e kėtillė subjektive dhe arbitrare favorizon dhe e jusitifkon haptazi politikėn kolonialiste grabitēare tė Serbisė dhe tė Malit tė Zi ndaj Kosovės dhe shqiptarėve edhe nė prologun e shekullit XXI. Mirėpo, politika zyrtare shqiptare e Kosovės, as ajo e Republikės sė Shqipėrisė, nuk duhet tė pranojnė asnjė manovėr a variant substancial ose special autonomist pėr Kosovėn, made in nga Bashkimi Evropian(BE) ose nga ndonjė Grup i Kontaktit, qė do tė krijohej pėr zgjidhjen e statusit tė Kosovės, sepse do tė bėnin vetėvrasje ndaj sė drejtės historike dhe tė vetėvendosjes sė popullit shqiptar dhe Kosovės.
Tė gjitha projektet dhe formulat eklektike gjysmake pėr statusin e Kosovės (pavarėsisht se kush janė autorėt e tyre) kanė pėr qėllim tė fundit, qė pėrgjithmonė ta arkivojnė tė drejtėn e vetėvendosjes jo vetėm tė Kosovės, por edhe tė gjitha territoreve tė tjera indigjene tė Shqipėrisė Etnike.
Pra, tani, fati i Kosovės ėshtė nė duart tona (e jo tė kolonialistėve serbomėdhenj), tė japim ēdo gjė pėr arritjen dhe kurorėzimin e pavarėsisė sė saj, si hap i parė vendimtar dhe i rėndėsishėm historik drejt ēlirimit dhe mėvetėsisė sė territoreve tė tjera tė Shqipėrisė Etnike.
___________________________________
* Autori ėshtė bashkėpunėtor shkencor i American Diplomacy, North Carolina, USA.
E mėrkurė, 18 qershor, 2003
Mungesa, e njė platforme tė pėrbashkėt pėr njė strategjie politiko-diplomatike, institucionale, shkencore dhe intelektual nga i gjithė subjekti real kombėtar i Shqiptarve, nga e gjithė hapsira etnike, pason me dalje tė disa opcioneve-projekteve tani mė tė pėrfaqesuara nga disa formacione politike relevante nė Kosovė, qė pa dyshim kanė shkaktuar dilema dhe huti jo vetėm tek faktori vendor-populli i Kosovės por dhe mė gjėrė tek qendratė vendose nderkombėtare.
Dalja e disa propozimeve dhe bėrja puplike e tyre pėr statusin e arshėm tė Kosovės tani mė janė duke u diskutuar dhe janė bėrė temė bisedash nga shumė mese qofshin ato politike, institucionale, diplomatike, shkencore,historike dhe i debateve puplike tė organizuara nė mjetet informative tė shkruara apo elektronike nė Kosovė e mė gjerė.
OPCIONI I PARĖ I PROPOZUAR PĖR UNIONI SHQIPĖRI KOSOVĖ !!!?
Synimi historik i tė gjithė Shqiptarve pėrmes levizjės kombėtare qė nga kohnat mė tė lashta e nė vazhdimsi deri mė sot, ishte kėrkesa pėr tė qenė tė lirė e tė bashkuar nė hapsirėn e tyre etnike, si e drejta mė e natyrshme dhe historike e gjithė kombit Shqiptar. Sigurishtė se kjo strategji e kahmotėshme tani eshtė aktualizua nga njė subjekt politik nė Kosovė LPK-ja, duke zygjeruar qė populli i Kosovės ka tė drejtė tė kerkoin bashkimin apo unionin e Kosovės me Shqipėrinė. Kjo kėrkesė tani mė e avancuar nė mese politike dhe institucionale, e ka gjetur mbeshtetjėn e sajė shumė logjike, me argumente shkencore, etnike, gjeografike dhe shumė e shumė fakte tjera historike pėr Kosovėn dhe Shqiptarėt.
Tani ky opcion e ka marrur formėn e vetė tė natyrshme, duke u debatuar si e drejtė e njė populli pėr tė jetuar i lirė, i barabartė dhe i bashkuar nė Shtetin e tyre, se edhe populli Shqiptar ka tė drejtė tė jetė i barabartė me popujt tjerė nė keto hapsira ballkanike.
Ditėve tė fundit ėshtė akualizuar mbajtja e disa tryezave, me debate tė nxeta politike, intelektual pėr ta elaboruar kėte opcion, qė praktikishtė eshtė bėrė njė sistem debati i mirfillt nė mes tė Shqiptarėve, dhe paraqitet si njė projekėt shumė serioz pėr ta ndimuar e zgjidhur qeshtje e Kosovės dhe ate Shqiptare njė here e pėrgjithmon si tėrsi.
Ky propozim paraqet njė nga strategjit mė tė vjetra tė shqiptarėve me pėrpjekje dhe luftat vazhduse gjatė historisė, e nė vazhdimsi me Lidhjėn e Prizerenit 1878, dhe mbajtjėn e disa kuvendeve e kongrese tė organizuara nga e gjithė hapsira e jonė kombėtare, e mė tutje me organizimin e levizjeve dhe demostratatave qė nga vitet 1968, 1981 dhe se fundi me luftėn qlirimtare tė bėrė nga UQK-ja si istitucjon ushtarak i pėrkrahur dhe ndimuar nga populli i Kosovės e mė gjėrė dhe pėrkrahje ushtarake nga faktori nderkombėtar, dhe sot me vazhdimin e kėsaj lufte nė fushėn politiko-diplomatike, nga subjekti politik dhe institucjonėt e Kosovės.
Meq, qeshtja Shqiptare nė ballkanike ende qendron e pa zgjidhur, nė pėrfillje tė akteve dhe konventave nderkombėtare popujt duhet ti gezoin tė drejtat e tyre tė barabarta, nė hapsirat e tyre etnike. Atehere kur faktori nderkombėtar kėte tė drejtė ju njefė popujve tjerė me tė drejtėn e krijimit tė unjoneve siq ishte pranuar nga bashkėsija Evropjane e drejta e Serbisė dhe Malit tė zi tė e formoin Shtetin e ri tė qujtur unioni Serbi dhe Mali i zi, atehere pėrse edhe popullit tė Kosovės dhe ati Shqiptar nė pėrgjethsi tė mos i njifėt kjo e drejtė pėr ta krijuar Unionin Shqipėri -Kosovė. Prandaj krijimi i njė unioni nė mes tė njė populli eshtė si e drejtė e tyre dhe nė pajtim me praktikat nderkombetare nė parim pėr ta zgjidhur qeshtjen e Kosovės dhe popullit Shqiptar nė hapsira Ballkanike.
Sigurishtė se pėr tu realizuar projektet e tilla eshtė e nevoishme tė angazhohėn tė gjitha forcat tona intelektuale, shkencore, politike dhe institucionale nga e gjithė hapsira e jonė etnike kombėtare. Nga praktikat e ndryshme nderkombėtare tani mė dihet se eshtė mundesuar bashkimi popujve tė ndarė padrejtėsisht me njė kultur, histori dhe identitet tė njejtė, siq ishte rasti i bashkimit tė dy Gjermonive dhe shumė e shumė popujve tjerė. Keshtu mendoi se korigjohėn padrejtėsit historike qė i janė bėrė popullit Shqiptar i copzuar nė disa shtete deri me sot. Vetėm keshtu mendoi se populli Shqiptar mund tė jetė i intergruar nė bashkėsin Evropjane, si popull me tė drejta tė barabarta me popujt tjerė, pėrqka njė veprim i till praktik eshtė si shembull i mir pėr ta qetsuar, paqsuar dhe stabilizuar gjendjėn rajonale.
I pėrfaqesuar nga njė mes politik, AAK-ja, dhe i paraqitur si nismė parlamentare, qė nuk mbeti vetem me karakter tė ngushtė politik mbrenda subjektit partijak, por e mori pėrkrahjėn nga delegatėt e disa grupeve politike qė janė tė pėrfaqesuara nė Parlamentin e Kosovės. Zatėn, ky opcion u shendrruar nė njė nismė shumė tė qėlluar parlamentare dhe ju paraqit institucjonit ton Kuvendit tė Kosovės, si inciativ parlamentare pėr marrjen e njė rezullute apo deklaratė mbi shpalljen e Shtetit tė Kosovės.
Sigurishtė se ky projekt tani mė u pėrfaqesua nga mė shumė se dyzetė delegatė tė Parlamentit tė Kosovės, nė procedur e sipėr disi ka ngecuar duke mos gjetur pėrkrahjen e shumicės sė kerkuar tė delegatėve. Kjo inciativė parlamentare ka kaluar nga fazat e procedurave tė nevoishme administrative nga Kryesia e Parlamentit, dhe nuk gjeti pėrkrahje tė nevoishme nga njė mes politik apo nga disa delegat qė tani mė pėrfaqesoin politikėn e iluzjoneve dhe mashtrimeve.
E gjithė kjo amolli politike e shkaktuar nga njė pjesa e faktirit politik me pikpamje pacifiste e nihiliste nuk kan gjetur mundesin ta tejkaloin vetėn nga keto pozita tani mė tė hargjuara e tė dėmshme, qė praktikishtė paraqesin vazhdimsin e pengesave pėr ti avancuar proqesėt politiko-diplomatike dhe institucionale qė Parlamenti i ynė i zgjedhur nė menyrė demokratike dhe i njohur nderkombetarishtė ta kryejnė emisjonin historik pėr ta shpallur Kosovėn Shtet sovran e tė pavarur, sepse keshtu i obligon vota e popullit tė Kosovės nga zgjidhjet e pėrgjithshme tė vitit 2001.
Prandaj, ky opcion i pėrfaqesuar nga disa forca politike, intelektruale dhe institucionale, paraqet njė kerkesė tė popullit tė Kosovės pėr ta bėrė relitet Shtetin e Kosovės.
OPCIONI I TRETĖ, AFATIZIMI PĖR ZGJIDHJEN E STATUTIT TĖ KOSOVĖS!!!?
Tani mė del si ide nga ishė drejtori i drejtorisė politike tė UQK-sė, e cila gjenė mbeshtetje nga mesi politik, PDK-ja se ku e udheheqė z.Thaēi, dhe nė pėrshpejtim gjenė pėrkrahje tė gjėrė si njė ide interesante e atraktive, e konsideruar nga perfaqesuesit e Shteteve nderkombetare ketu nė Kosovė, dhe e pranuar pėr faktorin nderkombetar pėr ta avancuar ēeshtjen e proqeseve politiko-diplomatik pėr Kosovėn si ēeshtje ende e pa zgjidhur, qė eshtė duke pritur drejtė finalizimit tė statutit tė sajė, por siq mendoin nderkombėtaret se shkallė shkallė duhet tė kaloi ky proqes deri nė vendosje definitive tė statusit pėr Kosovėn.
Kjo ide tani mė e pėrfaqesuar jo vetem nga njė mes politik por u shtua interesimi dhe pėrkrahja e sajė nga shumė mjedise jo vetėm politik por dhe shkencor e intelektual nė Kosovė Ideatori i kėti projekti pėrmes tribunave puplike e eleboroj gjėrsishtė duke e hapur si temė debati puplik me asye tė shendrrimit tė kėsaj ideje si njė strategji tė mundeshme pėr ta zgjidhur qeshtje e statusit tė Kosovės shkallė shkallė siq thuhej me afatizime tė proqeseve drejtė finalizimit.
Qfaqja e kėsaj ideje si projek zgjoi interesim tek populli i Kosovė e mė gjėrė duke qfaqur debate mė tė ndryshme, tė atyre qė e avanconin kėte opcion dhe atyre qė e atakonin deri nė skajshmeri, duke e qujtur si bllokim tė njohjės formale tė pamvarsisė pėr Kosovėn, apo tė disa meseve politike duke e qujtur tė parakohshėm dhe pėr momentin tė pa nevoishėm.
Me tutje nga elaborimi i kėti projekti del se fjala eshtė pėr disa altrenativa apo opcione pėr dinamizim tė proqeseve pėr ta ndryshuar gjendjen ekzistuse, qė qeshtja e statusit tė kosovės tė afatizohet me plotesimin e disa kushteve e standarteve tani mė tė kerkuara nga faktori nderkombetar. Nga disa debate tė organizuara pėr kėte ide doli se ky propozim apo projekt i prezentuar paraqet vetėm njė kundershtim tė gjendejės ekzistuse si shumė e pa voliteshme pėr proqeset politike nė Kosovė dhe si ndoni altrenativ pėr pamvarsinė e Kosovės siq thuhej nga disa qarqe politike nė kosovė.
I gjithė faktori politik nė Kosovė ėshtė i pėrcaktuar pėr pamvarisin e Kosovės, por shtrohet pytja pėr gjetjen e modaliteteve tė mundshme e tė pėrshtateshme pėr ta realizuar pamvarsinė. Se pėr momentin, populli i Kosovės eshtė duke ju nenshtruar disa prej amollive politik, intelektuale dhe institucionale nga institucjonet tona, shpesh tė kufizuar dhe tė pamundesuar pėr ta ushtruar pushtetin ligjor e kushtetues pėr popullin e Kosovės pėr qka eshtė mandatuar me institucjonin e votė sė lir tė qytetarve.
Si rreflktohen raportet e ndertuara tani mė nė mes tė institucjoneve tona me ato nderkombėtare ketu nė Kosovė, nė bazė tė dokumentave, rregulloreve dhe Kornizės kushtetuse dhe disa dekreteve tė emisrit special tė OKB nė Kosovė, se nga keto raporte shpeshė del se pėrgjegjėsija u mbetet vetem institucjoneve tė Kosovės me pretendim qė nderkombetaret tė i legalizoin qendrimet, veprimet dhe vendimet e tyre, nė shumicėn e rasteve pa u pėrfillur sistemet demokratike nga shoqerit civile, me sistem funksional juridik dhe kushtetues tė qfardo Shteti demokratik.
Se vazhdon tė jetė pėrmanent rreziku i legalizimit tė iluzjoneve, mashtrimeve e shumė formave tjera tė njė potence demagogjike nė sistemin institucional nga institucjonet tona nė Kosovė. Se pretendimet dhe kerkesat e kėti projekti apo kerkes pėr afatizim nenkuptoin angazhime krahas standarteve me statusin dhe anasjelltas, me propozime konkrete pėr krijimin e sitemit juridik tė shoqerisė Kosovare me nxjerrje tė ligjeve dhe Kushtetutės pėr Shtetin e Kosovės, me plotesimin e qeverisė sė Kosovės me ministrit qė ia japin Kosovės elememntet dhe atributet e shtetsisė, siq janė ministrija e jashtme, e mbrendshme, e mbrojtjės dhe sistemin gjygjsore me ministri tė drejtesisė, sigurishtė duke kerkuar ndertimin e istitucjoneve funksionale shtetrore tė Kosovės.
Dhe se fundi mendoi se ideatori i kėti projekti ka pretenduar se ky moratorium tė gjenė pėrkrahje nga subjektet politike nė Kosovė pėr ta marrur formėn e njė strategjije tė pėrbashkėt, qė praktikishtė tė dinamizohet jeta politike e institucionale nė Kosovė dhe qeshtje e Kosovė dhe ajo Shqiptare tė vendoset sa mė parė, natyrishtė dhe me ndimen e faktorit nderkombėtar.
Si vazhdimsi e njė mbrojtje pėr tė kaluaren dhjet vjeqare tė politikės se qujtur paqesore me pushtet tė qujtur paralel dhe institucjone tė brishta paralele karreshi sundimit tė egėr tė pushtetit fashist tė ish jugosllavisė, nė Kosovė. Se ky opcion i mbeshtetur dhe i kamofluar nėn firmen referimeve si alibi nė disa dokumete historike tė dhjetė vjeqarit tė fundit tė marrura nga ish Parlamenti i Kosovės nė kohen e LKJ-sė, dhe ish institucjonėt e ashtuqujtur paralele. Megjithate keto akte e kan vlerėn e tyre shumė tė qmuar dhe tė pa kontestuar nga rreshtimi real kombetar, por thirrja e vashdushme dhe mbeshtetja vetėm nė keto dokumente nuk eshtė e mjaftuar pėr ta avancuar dhe ndertuar pamvarsinė e Kosovės konkretisht.
Mirpo, mbrojtja e kėsaj ideje si njė projekė apo strategji e pėrfaqesuar kryesishtė nga LDK-ja dhe disa nga grupacjone tjera politike, paraqet si njė qendrim vetėm kontraverz, se me konzervatizem eshtė duke u mbrojtur si platformė pėr ta aryetuar me fanatizem politikėn e ashtuqujtur paqesore e gandiste, sepse edhe akterėt e kėti pėrfaqesimi tė kėsaj dogme e din shumė mir se tani mė koha e keti fenomeni nė formė prrallashė ka kaluar dhe nuk eshtė e frytėshme pėr ta ndimuar zgjidhjen e qeshtjės sė Kosovės.
Sigurishtė se nė kontekstin kohor kan ndryshuar situatat dhe referimi i pa nderprer nė dokumente tė ish insitucjoneve tė Kosovės dhe atyre tė ashtuqujtura paralele qė pa dyshim i takoin historisė, dhe mendoi se nuk mjafton qė qeshtja e kosovė tė zgjidhet nė keto faza vetem duke u thirrur nė qfardo proqesi apo dokumente nė aspektin kohor. Por, se institucjonet tona tė njohura nderkombtarishtė, tani e kanė detyrė qė duke mos e mohuar vlerėn e tė gjitha punėve dhe aktivitetetve politike, shkencore, intelektual tė asajė pėriudhe dhjet vjeqar, por tani duke u mbeshtetur fuqishem nė Luftėn qlirimtare tė bėrė nga UQK-ja, e tė mbeshtetur gjithanshėm nga faktori nderkombėtar, dhe shumė fakte e argumente tjera historike pėr Kosovėn dhe popullin Shqiptar, tė jenė tė guximshėm dhe tė vendosur nė avancime tė proqeseve politiko-diplomatike qė qeshtja e Kosovės dhe qeshtja Shqiptare tė vendoset drejtė dhe qendrushme.
Dihet se menyra apo forma e krijimit tė shteteve tė reja nenkupton logjikishtė diqka mė shumė se sa vetėm tė thuhet vazhdimishtė nga lideri i keti rreshtimi politik qė e pėrfaqeson kėte opcion, se tani tė konsiderohej si e mjaftuar vetėm kerkesa verbale-gojore e perseritur vazhdimishtė pėr njohja formale tė pamvarsisė pėr Kosovėn, eshtė iluzjon.
Keto, opcione janė disa prej shumė ideve, projekteve apo platformave tė hartuara dhe tė pėrfaqesuara nga shumė veprimtar, intelektual, subjekte politike dhe institucjone tona jo vetėm nė hapsirėn e Kosvės por nga e gjithė hapsira kombetare, qė paraqesin opusin e shumsisė sė mendimeve demokratike, pėr ta pėrmbushur njė unifikim politik pėr hartimin e njė strategjije mbarėkombėtare nė plotesimin e qellimeve dhe synimeve pėr tė gjithė Shqiptarėt nė njė Shtetė historik nė rrespektim tė parimit etnik dhe tė natyrshėm qė kombi i ynė tė jetė i bashkuar. Unifikimi i qendrimeve politike dhe institucionale tė gjithė faktorit Shqiptar, pėr ta konkretizuar projektin e kėsaj strategjije, do ta stabilizonet gjendjėn mbrenda Shqiptare dhe rajonale.
Sylė ARIFI
Ishte takimi i parė i ish zedhėnesit
tė UĒK-sė
tani ministėr dhe udhehqės i PDK-sė, z.Jakup Krasniqi me mergatėn Shqiptare
ketu nė Shtetin e Zvicrrės, se dialogim-bashkbisedimi filloi me tubimet
informative tė organizuar nga PDK-ja Dega nė Zvicėrr nė tri qytetet
Zvicrrane, nė Gjenevė,
Cyrrih
dhe Vetingen. Tubimet ishin tė hapura
pėr tė gjithė mergimtarėt pa dallim pėrkatėsie partijake-politike, dhe
pjesėmarrja e qytetarve nga hapėsira
shqiptare
ishte shumė e kėnaqėshme.
Sigurishtė njoftimi se nė keto takime me bashkatdhetaret do tė prezentoi njė
ishė personalitet i lart i UĒK-sė
kishte shtuar interesimin prej njė kurreshtje tė njė pjesmarrje masive tė
mergimtarve pamvarsishtė percaktimeve tė tyre ideo-politike.
Paraqitjet e z.Krasniqi e kishin
shtuar vemendjen tekė bashkatdhetaret se qfar do tė na thoshte kjo figurė jo
vetėm politike por edhe ushtarake, qė pėr shumė mergimtar ishte si enigmatik
pėr gjatė fillimeve, vazhdimit dhe pėrfundimit tė luftės qlirimtare tė UĒK-sė.
Pas shumė bashkbisedimeve qė z.Krasniqi e pati rastin tė i bėjnė me
bashkatedhetar nga keto tri takime, u krijua pėrshtypja se ky personalitet i
Luftės qlirimtare nuk paraqiste vetėm figurėn e njė ushtaraku por ishte i
kompletuar si njė politikan realist me njė racionalitet nė fushėn
diplomatike, dhe shumė i fuqishėm nė rrespektimin e tė dejtave nacionale pėr
popullin e vetė, se fuqishėm konfirmoi para mergimtarve qė Kosova pa dyshim
njė ditė e pa vaonuar do tė bėhet Shtet drejtė intergrimeve nė Evropėn e
bashkuar.
Pa dyshim se bashkatdhetaret qė nga
tubimi i parė nė Gjenevė, hezitonin tė i fillonin bashkbisedimet dialoguse me
njė personalitet siq ishte z.Krasniqi nė shoqerim me z.Ramadan Avdiun ish
udheheqes i lartė i Drejtorisė politike tė UĒK-sė,
dhe tani kshilltar politik i Kryeministrit tė Kosovės z.Bajram Rexhepit, sepse
e kishn tė veshtir ta lironin vetėn e tyre nga hipoteka e njė tė kaluare se
kinse personalitet e larta tė UĒK-sė
jan tė ashpėr tė njė vije ekstreme nė skajshmeri e tė tjera etiketime tė
krijuara nga fushatat e bėra nga skenar mė tė ndryshėm jo vetėm vendor por
edhe nderkombėtar me tė vetmin synim pėr ta qvlersuar punėn dhe aktivitetin e
tyre politiko-ushtarak nė ato pėriudha kur zhvilloheshin luftimet qlirimtare
kundėr pushtuesit sebosllav, dhe nė perudhat e mėvoneshme nė rrafshin
politiko-diplomatik. Por ja se autori i kėti shkrimi i pari e mori fjalėn duke
ju drejtuar bashkatdhetarėve, se i vedishėm qė ky tubim eshtė informativ, se
pjesėmarrės janė edhe antar tė partive tjera apo ndoni i pa parti, se pėr
dijunin e tė gjithve partija demokratike e Kosovės kultivon kultur politike
dhe eshtė transparente duke lejuar shumėsin e mendimeve tė lira, duke shprehur
dhe mospajtime, kritika, sygjerime qoftė dhe me kreun e partisė, siq eshtė
praktik shumė e rrallė deri me tani tekė subjektet tjera politike.
Praktikishtė partija demokratike ka program nacional dhe udhehiqet nga
platforma programore dhe statuti si aktet mė tė larta tė partisė demokratike,
dhe jo nga kulti i individit. Prandaj, si antar i kėsaj partije, udheheqjsė
sė lart partijake ia bėra tri pytje duke i filluar me shprehjen pėrse:
Sidoqoft, nga mergimtarėt u shtua disponimi dhe kurreshtja se tė lirė mund
tė bashkbisedoin me z.Krasniqi dhe z.Avdiun, duke ju drejtuar atyre shumė
pytje, vrejtje, mospajtime, sygjerime pėr ndoni qeshtje tė caktuar nga mė tė
ndryshmet, dhe pas pėrfunduar tė kėti takimi nė Gjenevė, bashkatdhetarėt
prezent u ndan shumė tė kenaqur.
Autori i shkrimit dhe nė tubimin e dytė pati rastin qė me udhehqjen politike
tė partisė tė shprehet lishėm nė menyrė dialoguse, duke bėrė fillimishtė njė
mos-pajtim, pastai ka vazhduar me paraqitjen e dy vizjonėve pėr avancim tė
proqeseve politike e diplomatike nė formen e sygjerimeve pėr institucjonet e
Kosovės, duke e qfryetzuar prezencen e z.Krasniqi nė detyrat dhe pėrgjegjėsit
e ministrit tė sherbimeve puplike pran Qeverisė sė Kosovės, dhe z.Avdi
Ramadani nė cilsin e kshilltarit politik tė Kryeministrit:
Sylė ARIFI
Basel, 18.05.03
PĖRSE U PENGUAN DHE TANI HESHTĖN INCIATIVAT PARLAMENTARE ?!!!
Ēdo parti politike, delegat apo grup delegatėsh qė janė tė pėrfaqesuar nė Parlament, pėrmes institucjonit tė zgjidhjeve tė lira, kan tė drejtė tė inicoin-praqesin inciativa, kerkesa, deklarata, rezuluta etjara nisma parlamentare nė seanca plenare tė konvokuara nga Kryatari apo Kryesija e Parlamentit, dhe keto nisma nuk eshtė e domosdoshme qė gjithmon tė inicohen nė Kryesin e Parlamentit. Para disa dite nga grupi palamentar i AAK-sė, u paraqit inciativa parlamentare e pėrkrahur edhe nga grupe tjera parlamentare tė neshkruar mbi dyzet depotetėsh, pėr shpalljen e deklaratės mbi pamvarsinė e Kosovės si Shtet Sovran. Pas, ca dite pasoi edhe nisa e dyt parlamentare po nga grupi parlamentar i AAK-sė i pėrkrahur dhe nga grupi palmanentar i PDK-sė dhe disa grupe tjera parlamentare, pėr miratimin e njė Rezulute mbi njohjen e Luftės qlirimtare tė UQK-sė dhe vlerave tė saja historike pėr popullin e Kosovės.
Inciativa e parė parlamentare, pas disa seancave tė Kryesisė sė Parlamentit dhe seancave plenare tė Parlamentit, nuk kaloi dhe kjo mė ne fund duke u pėrdorur edhe mekanizmi teknik i votės me insistim tė Kryetarit tė Parlamentit dhe i pėrkrahur nga grupi me shumicė parlamentare. Fatit tė kėsaj nisme parlamentar i parapriu njė skenar i pėrpunuar mir me njė mjeshtri tė hollė diplomatike pėr tu amortizuar, dhe kjo pėrfundoi me njėfar tė qujture deklaratė mirkuptimi nė mes tė tri grupeve politike nė Parlament, se partit politike LDK,PDK dhe AAK janė pajtuar se sėshpejti do tė miratohet Deklarata mbi shpallje e pamvarsisė sė Kosovės si Shtet Sovran, po ja se kan kaluar disa muajė dhe as qė bėhet mė fjalė pėr kėte dokument aq tė rendėsishėm pėr prespektivat e mėtejme tė proqeseve politike pėr Kosovėn pėr tu zgjidhur statusi final i sajė. Menjėhere, pas kėsaj deklarate mikuptim
Politik siq u puplikuar, pasoi arrestimi i Kryetarit tė grupit Parlamentar tė PDK-sė, z.Fatmir Limajt ish komandat i UQK-sė me nofkėn Qeliku dhe disa ushtarakve tjerė, nėn rrethana enigmatike.Inciativa e dyt parlamentare pėr miratimin e njė rezulute mbi luftėn qlirimitare tė UQK-sė dhe vlerat e saja historike pėr popullin e Kosovės, e gjeti pėrkrahjen nga disa grupe parlamentare dhe delegat, por fatkeqesisht e pėrjetoi tė njejtin fat sikurse nisma e parė, duke u penguar me mospėrkrahje nga grupi shumicė parlamentar, duke e qfryetzuar mekanizmin e votės si kuptim teknik. Ja se si eshtė kuptuar pėrgjegjėsija politike dhe parlamentare e shumicės parlamentare pėr ta pėrfaqesuar vullnetin politik e qytetar tė popullit tė Kosovės, tė daluar nga zgjidhjet e pėrgjithshme nė Kosovė. Bllokohen duke u penguar keto dy nisma parlamentare dhe tani kalohėn nė heshtje, me synim amortizmi, sepse keshtu dikujt i teket dhe jo vetėm me kaq. Sigurishtė se keto inciativa parlamentare mund tė i shkaktoin shqetsime vetem tek armiqėt dhe kundershtarėt pėr krijimin e Shtetit tė Kosovės, sepse kjo vazhdimishtė i ka penguar, apo ndofta kan pretendime tė na sygjeroin kultivimin e ndoni shoqeri multi etnike me format e njejta tė njė bashkim-vllazimi siq ishin mod e pėriudhave pansllaviste. Se mund tė i pergoin dhe ndoni grupi politik me shumicė pėfaqesim nė Parlamentin e Kosovės eshtė mė shumė se njė absurd politik me pasoja tė rėnda nė rrafshin kombėtar. Pengimi apo kundershtimi i kėtyre dy nismave parlamentare nuk mund tė justifikohet nga askush me qfado motivi, e mė se paku nga parlamentarėt e Kosovės qė nė kėte institucjon tė shejtė pėr Kosovėn dhe popullin e sajė, duhet tė i pėrfqesoin me pėrgjegjėsi mė tė lartė parlamentare interesat e popullit shumicė, dhe tė popujve tjerė si pakica, pamvarishtė kalkulimet e interesave politike tė subjekteve qė i pėrfaqesoin, sepse interesi kombėtar eshtė mbi tė gjitha historirat e grupacjoneve politike dhe filozofija e tyre pushtetare.
Sigurishtė se njė pjesė e parlamentarėve tanė duhet tė e ngrisin ndergjegjesimin e etikės moralo-kombėtare se keto institucjone janė krijuar apo ngritur mbi bazatė e punės, sakrificės dhe gjakut tė mija deshmore tė lirisė qė e dhanė edhe gjėn mė tė shtrejtė jetėn e tyre pėr njė Kosovė tė lir e demokratike. Inciativa pėr shpalljėn e Kosovės Shtet Sovran pėrkoin jo vetėm me sakrificat, heroizmin dhe gjakun e shumė deshmorve tė luftės qlirimtare tė bėrė nga UQK-ja e ndimuar nga populli i Kosovės, dhe sigurishtė qė qdo Shqiptar duhet tė i trioket vetės nė ndergjegjen e tijė morale e njerzore pėr familjėt e fisnikruara si gjaku mė i pastėr Shqiptar qė dhan prova me sakrifica individuale e familjare pėr njė sovranitet tė Kosovės, siq ishin familja Jasharaj dhe Harejdinaj e shumė e shumė familje tjera nė gjithė hapsirėn Shqiptare. Kush mund tė jetė kundėr inciativės pėr njohjen e luftės qlirimtare dhe vlerave tė saja, pos atyre qė nuk e qmoin vetveten e tyre dhe nuk e vlersoin sakrificėn dhe gjakun e qmuar dhe mė tė pastėr qė u dha pėr ditėt e sodit qė po i kalon Kosova. Pra si mund tė presim qė tė tjerėt tė na pėrkrahin luftėn qlirimtare kur neve vetė njė pjesė edhe sot e kėsaj dite nuk jemi nė gjendeje ta shofin realitetin nė historin e re tė Kosovės. Nuk eshtė dobėsi por burreni politike dhe kombėtare qė nė rradhė tė parė ta pranoshė realitetin e krijuar si rezulltat i luftės qlirimtare tė bėrė nga UQK-ja.
Megjithate, pėrgjegjėsija nuk bije vetėm tek grupi parlamentar qė praktikishtė i ka penguar keto dy inciativa parlamentare, me optimizėm qė shumica e tyre do tė i korigjoin veprimet e tyre dhe se shpejti do tė jenė nė gjendeje tė i japin pėrkrahje ketyre nismave parlamentare dhe shumė punve tjera qė na presin nga tė gjitha institucjonet tona e nė radhė tė parė nga Parlamenti si organi me legjimitetin mė tė plotė. Sigurishtė se pėrgjegjėsi edhe mė tė madhe kan ato grupe parlamentare dhe deputet qė e kan ndermarrur dhe pėrkrahur keto insma parlamentare si veprime tė domosdoshme parlamentare dhe domosdoshmeri historike pėr mandatin e kėti Parlamenti, qė ato tė mos mbesin tė bllokuara duke u heshtur por se menjėhere tė veprohėt konform pėrgjegjėsive tė tyre parlamentare dhe keto inciativa parlamentare tė miratohėn sa mė parė nė Parlamentin e Kosovės. Pritėn edhe punė e veprime institucionale nė rrafshin politiko-diplomatik mė tė avancuara nderkombėtarishtė, pėr realizimin dhe konkretizimin e ketyre akteve-vendimeve parlamentare me krijmin e mekanizmave pragmatik e zbatues. Zatėn, institucjonėt tona dhe nė veqanti Parlamenti i Kosovės nuk guxon tė mbesi nė defanzivė legjislative dhe tė veprimeve politiko-diplomatik, por njikosishtė duke qen edhe mė aktiv dhe guximshėm konform pėrgjegjėsive tė marrura nga vota e qytetare tė Kosovės tė jenė tė udhehequr me njė ofenzivė dinamike.
Sylė Arifi, publicist
Basel, 05.prill, 2003
Tė kujt janė dėshmorėt?
Pasi qė
edhe kėsaj
radhe (nė
pushimet dimėrore)
vendosa tė
shkoi nė
Kosovė , i vura
detyrė vehtes
qė edhe
kėsaj radhe
ti vizitoi
disa varreza
tė dėshmorėve,
sikur herave
tjera. Nė
pamundėsi qė
ti vizitoi
tė gjitha,
vendosa ti
vizitoi vetem
ato me
mė rensi
dhe tė
cilat kanė
bėrė jehon
jo vetem
nė shpirtin e
shqitarėve por
edhe nė
botėn e qytetruar.Vizitova
keto varreza
tė deshmorėve.
-
Prekazin
Legjendarė
-
Reqakun
-
Lubeniqin
-
Gllogjanin
-Landovicen
-
Dhe
Kosharen
Deshmoret e
dhanė mė
tė shtrejtė
qė e patėn,
jetėn, pėr
Kosovė dhe
nėse ne do i
vizitoim pėr
qdo dit,
nuk do i dalim
hakut tė
tyre.Po
edhe tė
shkruajm pėr
qdo dit,
prap se prap
nuk mundem ti
dalim hakut
tė tyre
dhe kurrsesi
ta laimė
vetveten ndaj
obligimeve tė
tyre.Deri
sa nė varrezat e
mė lartė
shenuara mbėrrita
disi e i gjeta
tė rregulluara
disi por jo
ashtu sikur
qė duhet
dhe sikur
qė e meritoin
dėshmorėt.
Prekaz
Lubeniq
Landovic
Varrezat e
Prekazit egziston
nji projekt, i
cili pritet
tė realizohert.Varrezat
e dėshmorėve tė
Koshares janė
mė tė
lėnat pas
dore dhe me te
pakujdesėshmet.Keto
varreza gjatė
kohes sė
dimrit pothuaj se
janė fare tė
pa mundura
qė tė
vizitohen.
Bora e madhe
dhe tė
reshurat e shumta,
sidomos gjatė
vjeshtės, e bejnė
rrugėn tė
pakalushme. Po asht
udhe kėmbė,
pėr shkak
te otirgjeve
tė mėdhaja
tė bores
dhe klimes
sė ashpėr
tė Bjeshkėve
tė Nemuna,
nuk munden
tė vizitohen.
Ata flijuan
ate me te shrenjet
qe ne mundemi me i
thene me te shtrenjet
JETEN per kete vend per
kete toke per
kete te quajtur KOSOVE
dhe sakrifikica e
tyre bene qe
ne sot te
jetoim tė
lirė.Deri sa pėr
meritat e tyre,
rrahin gjoks si
njeri krah
ashtu edhe
krahu tjetėr,
pėr meremetim
apo ndreqjen e
tyre nuk
rrahė asnjėri
krahė.I fusin
veshet nė
leshė dhe
pėr ta
folin vetėm
atėherė kur
mbi gjakun e
tyre, duan
voten e popullit,
njiherė nė
kater vite.
Varrezat
e Koshares
A ka mė turp se sa tė vien familjarėt, prindrit e dėshmorėve, me qindra e besa edhe mija kilometra e mos munden ti vizitoin mė tė dashurit e tyre. A ka mė veshtirė qe sa axha Hysni (babai i Agim Ramadanit) me nji mosh tė thyer, mos mundet tė shkoi e ta vizitoi birun e tijė.A ka mė veshtirė se sa nėna plakė e Sali qekut tė kthehet disa her rrugės nė pamunsi qė tė shkoi e tė ja ledhatoi barin e njom mbi varrin e tė birit. Por ka edhe shum e shum nėna tė tjera qė i ka pritur i njejti fatė e ku nji pjesė e zemres ė tyre ju ka thyrė dhe mbetur nė Koshare.Gjersa Bukoshi, me parat e 3 % (djersen e bashkombasėve tonė) formon parti, a ka qenė mė e udhės qė ta rregulloi tė pakten rrugen gjeri te varrezat apo ti rregulloi ato. Por edhe parat e Vendlinda Thėrret besoi se kanė mbetur sa pėr tu rregulluar rruga. Por nejse, ky ėshtė fati i ynė i hidhur.Kurė do tė mirren dėshmorėt nė mbikqyrje institucionale, nga shtei, pėr tė cilėn e dhanė edhe jetėn. Islam SADIKI
Letėr e hapur
PARLAMENTIT TĖ KOSOVĖS
Duke ju pėrgėzuar pėr punė tė mbarė nė vitin 2003, ju deshiroi tė jenļ nė ushtrimin e pėrgjegjėshem tė autorizimeve, nga detyrat e obligimet e marrur nga qytetaret e Kosovės, pėrmes institucjonit tė zgjidhjeve nga vota e lir e demokratike. Jeni institucjoni me mandatin e plotė legjitim , konform rregullativės juridiko-ligjore dhe kushtetuse tė njė shoqerije civile e demokratike nė Kosovė. Juve, si institucjoni mė perfaqesimor, ligjėdhėnes, nė pėrfillje tė standartėve kushtetuse keni zgjedhur Qeverin e Kosovės dhe Kryetarin e Kosovės, sipas marraveshtjės sė arritur dhe tė ndertuar mbi bazatė e njė koncenzuesi politik nga tė tri forcat relevante politike qė kishin fituar mandate mė se shumti nė Parlament, LDK,PDK dhe AAK, dhe une si qytetar i Kosovės e kam pėrshendetur arritjen e marraveshtjės pėr zgjidhjen e njė qeverije me njė bazė tė gjėrė nga disa subjekte politike, sespse kam mendur dhe gjithnjė vazhdoi tė mendoi se nė keto faza kalimtare qė po i kaloin proqeset politike nė Kosovė qeverija njė partijake nuk ka mund tė jetė e sukseseshme, dhe pėr kundėr faktit se asnjė subjek politik nuk e kishte fituar kėte mandat nga rezulltati i zgjidhjeve tė pėrgjithshme, pėr mandatimin e njė qeverije njė partijake. Ndėrsa, pėr koncenzuesin politik siq une kam mendur dhe vazhdoi tė mendoi pėr zgjidhjen e Kryetarit tė Kosovės ka qen i gabuar dhe jo i bazuar nė votėn e lirė e demokratike tė qytetarve tė Kosovės nė Zgjidhejt e pėrgjithshme, sepse zgjidhja e kandidatit pėr Kryetar tė Kosovės nė procedur parlamentare edhe pėr heren e tretė tė votimit kishte deshtuar, dhe ky fakt ka qen dashur tė konsiderohet i pėrfunduar sipas procedurave parlamentare, sespse keshtu veprohet nė tė gjitha parlamentet e shteteve demokratike, keshtu ka qen dashur tė veprohet edhe nė Parlamentin e Kosovės. Prandaj, zgjidhja e imponuar e dr.Rugovės si kryetar i Kosovės ka qen njė nonsenės jo vetėm politik por edhe juridiko-kushtetues, qė paraqet njė dukuri sui-generis qė nė literaturen juridike don tė thot rast i veqant, duke i shkelur tė gjitha rregullat demokratike tė votės sė lir tė qytetarve, nė Parlamentin e Kosovės. Megjithate, njė zgjedhje e kėti lloi ndodhi nė Parlamentin e Kosovės, pra gjithni duke pohuar sipas koncenzuesit tė imponuar, sigurishtė nga faktori i huajė duke e perjashtuar ate vendor. PDK e AAK u imponuan mė nė fund tė japin votėn pėr zgjidhjen e dr.Rugovės pėr Kryetar tė Kosovės, edhe pėr kundėr qendrimeve dhe vlersimeve tė tyre paraprake, por sidoqoftė nga vullneti i mirė i tyre qė proqeset politike tė avancohen pėr hir tė zgjidhjės sė qėshtjės sė pa zgjidhur tė statutit final pėr Kosovėn, qė tė mos pengohej mė tutje ndertimi i institucjoneve, Qeverija dhe kryesishtė Kryetari i Kosovės. Dr.Rugova i udhehequr prej tekeve emocionale ishte kėmbengulės qė vetem ai tė jetė nė krye tė keti institucjoni duke mos i perfilluar as procedurat parlamentare, po vazhdoi tė paraqitet si pengesė e vazhdushėme, pėr krijimin e institucjoneve tė Kosovės sipas votės sė lirė tė qytetarve, me tė vetmin kushtė pėr zgjidhjen e tijė Kryetar i Kosovės. Une ketu si autor i kėsajė letre tė hapur, juve tė nderuar delegat tė Kuvendi tė Kosovės, ju konfirmoi se qendrimin tim politik e kam thanė nė kudėr tė hirarkisė nga subjekti qė veproi, PDK-sė, se nuk jamė pajtuar qė parlamenti i Kosovės, duke i shkelur rregullat demokratike qė kandidati i cili ka provuar tri here tė kaloi nė procedurė parlamentare pėr tu votuar pėr Kryetar tė Kosovės, tė zgjidhet nga njė koncenzus qė une kam mendur dhe ende mendoi i imponuar, dhe njikosishtė kam pohuar se ky veprim eshtė i gabuar dhe me pėrgjegjėsi subjektive e objektive tė udheheqejesė partijake pėr shkelje tė tilla tė procedurave parlamentare pamvarishtė nga qellimi shumė i mir i tyre, dhe kam pohuar se ky akt eshtė njė veprim politikishtė i gabuar dhe kombėtarishtė i demshėm. Tani, mjerishtė koha po i verteton qendrimet e mija se zgjedhja e till e imponuar e njė kandidati pėr kryetar tė Kosovės del shumė e gabuar dhe demshėm jo vetėm nė aspektin politiko-institucional, sepse po dr.Rugova si Kryatar i Kosovės, eshtė duke i shkelur autorizimet edhe aq tė kufizuara me tė ashtuqujturen kornizė kushtetuse, siē vijon:
-se edhe pas njė viti tė zgjidhjės sė dr.Rugovės Kryetar i Kosovės, ai nuk e pa tė udhės tė e paraqet njė fjalė apo ekspoze para Kuvendit tė Kosovės pėr situaten e pėrgjithsme nė Kosovė, sepse konform tė drejtave dhe obligimeve ai eshtė i detyrauar tė ipėrgjigjet Organit mė tė lartė ligjėvenės tė Kosovės qė e ka zgjedhur,
-se pėr qyterarėt e Kosovės ende eshtė e pa ditur qė Kryatari i tyre ka mbajtur ndoni takim zyrtar puplik me perfaqesuesit e institucjoneve tjera perkatesishtė me Qeverin dhe Parlamentin,
-se nga perfaqesuesi specijal i OKB, nuk ka kerkuar puplikishtė qė kur tė perfaqesohej Kosova dhe populli i sajė duhet deomos tė jen prezent perfaqesuesit legjitim tė Kosovės, nė kontakte me nderkombetaret,
-se bėn emrime nė fushen diplomatike pa u konsulltaur paraprakishtė me institucjonet tjera e nė veqanti me parlamentin e Kosovės, pėr qka e ven nė lojė autoritetin e Kryatrit tė Kosovės si institucjoni mė me autoritet politik e kushtetues,
-se fillimishtė jep propozime pėr ndryshim tė simboleve, pa u konsulltuar me institucjonet tjera, dhe keto propozime i bėn si tė aplikushme, keshtu qė mendoi se kryetari luan me autoritetin e keti institucjoni qė eshtė duke e udhehequr, duke i imponuar teket e tija prej emocjoneshė pėr tentim ndryshimi tė simboleve kombetare pa kurrfar procedurash ligjore e kushtetuse,
-se shkakton huti nė popullin e Kosovės kur thot vazhdimishtė se Kosova eshtė e pa varur de fakto, dhe siq deklaron ai vazhdimishtė se Shtetit tė Kosovės i duhet vetem njohja formale, kur dihen procedurat politiko-diplomatike dhe institucionale pėr tu pranuar njė shtet i ri nga faktori nderkombetar, se njė paraqitje e tillė pėrqeshse e vazhduse para qdo nderkombetari e qvlerson duke e neqmuar proceduren institucionale tė pranimit tė pamvarėsis pėr Kosovėn nga bashkesija nderkombetare,
-se Kryetari i Kosovės duhet ta perfaqesoi tė gjithė popullin e Kosovės, pa anime politike, ideologjike, etnike, fetare,
-se Kryetari i Kosovės duhet tė jetė simbol i unitetit e jo i pėrqarjės politik nė baza partijake, nė raste tė ndodhjės sė ngjarjeve manifestive dhe atyre tė hidhura,
-se dr.Rugova jo vetem qyshė nga pėrfundimi i luftės qlirimtare, ngjarjeve tė ndryshme nė Kosovė, e sidomos krimeve tė ndodhura nga tė gjtha aspektet qė janė si dukuri devinate dhe e deshme pėr qdo popull dhe shoqeri demokratike, nė vend se tė luftohen duke i gjykuar nė parim me gjuhen e fakteve dhe argumenteve, ju jep karakter politik-partijak,
-se dr.Rugova nga tė gjitha vrasjet e ndodhura nė Kosovė, pas luftė dhe tani, ahere kur viktimat e krimit janė antar apo simpatizant tė subjektit qė ai e udheheq, menjihere i paragjykon krime politike, apo vraseje me motive politike, pa ofruar prova e fakte bindse pėr vrasit dhe motive vrastare nga zhanderri i kriminalistikės juridoko-penale, dhe sigurishtė se qdo krim duhet tė luftohet nga tė gjithė qytetaret por edhe nga Kryatri i njė vendi, mirpo paraprakishtė duhet tė pritet vendimi i organeve policore dhe tė gjygjėsis pėr ta thenė fjalėn e vetė, dhe gjykimi i parakoheshėm dhe i njianshem i ngjarjeve dhe krimeve tek qytetarėt e Kosovės shkakton terror psikologjik me pasoja tė mėdha politike tė pėrqarjės nga bazat partijake, pėr qka Kosovėn dhe prespektiven e sajė e demtoin jo vetem para faktorit kombėtar por mbi tė gjitha tek faktori nderkombetar,
-se Kryatri i Kosovės konform autorizimeve tė institucjonit qė e udheheq duhet qė tė gjithė qytetaret e Kosovės tė konsiderohen njejtas e tė barabartė duke kerkuar mbrojtje ligjore, pamvarsishtė percaktimeve tė tyre partijake, spepse ka ndodhur qė nga disa vrasje tė ndodhura nė kosovė pas luftės qlirimtare viktima kan qen jo vetem antarėt dhe simpatizuesit e LDK-sė por edhe nga subjekte tjera partijake apo nga luftetar tė lirisė pa percaktime partijake dhe presidenti ka heshtur dhe fare nuk ka reaguar,
-se paraqitjet e tilla nga dr.Rugova, pėr qyterarėt e Kosovės paraqesin njė devijim apo keqperdorim i tė drejtave, obligimeve dhe autorizimeve nga institucjoni i Kryetarit, pėrqka e demtoin rend situaten e pėrgjithshme nė Kosovė me tendenc tė keqesimit tė raporteve ndėrnjerzore, ndėrfamiljare, ndė-etnike, nderfetare dhe se fundi ndėrpartijake ,
- se ndikoin dukshem nė qvlersimin e proqeseve politiko-diplomatike qė tani mė po i kalon Kosova, nė keto faza kalimtare, qė kerkon njė zgjidhje tė drejtė e tė pranushme pėr Kosovės me statutin final tė pamvarisė si e vetmja zgjidhje, drejtė intergrimeve mbar kombėtare nė Evropen e bashkuar.
- Duke ju rrespektuar juve delegat tė nderuar, pėr pėrgjegjėsin e juajė jo vetem politiko-institucionale, por ate kushtetuse konform tė drejtava dhe obligimeve parlamentare, dhe duke e qmuar guximin e juajė tė muajve tė fundit pėr marrjen e disa rezulutave dhe miratimin e mėse dhjetra ligjeve edhe pėrkundėr veshtersive dhe pengesave qė ju paraqesin faktoret tjerė, nga veprime jo ligjore dhe jasht kompetencave nga korniza kushtetuse, pėr tu prolenguar disa nga kompetencat e juajaj parlamentare, ju ftoi puplikishtė qė tani e tutje tė rreflektoni guxim edhe mė tė madhė pėr ta aplikuar edhe masen e votbesimit pėr tė gjithė udheheqesit e institucjoneve nė Kosovė, e nė veqanti ju apeloi qė Kryatrin e Kosovės ta ftoni puplikishtė pėr njė ekspoze mbi situaten aktuale e tė pėrgjithshme nė Kosovė, se paku pėr kėte peridhė qė juve e keni mandatur me legjimitet parlamentar, duke i vlersuar tė gjitha veprimet dhe mos veprimet e tija konform autorizimeve qė i konsiderojė serishė tė paraqesin shkeje tė rend tė obligimeve ligjore tė institucjonit qė ai e udheheq, gjithni nen mandatin e koncenzuesit politik qė juve e keni legjitimuar, duke kerkuar edhe mė tejė pėrgjegjėsi pėr tė gjitha veprimet e bėra dhe tė atyre tė pa bėra nė rrafshin politi, diplomatik dhe institucional, dhe mė tutje nėn logjiken e fakteve tė vehet nė dispozicjon procedura e votbesimit jo vetem pėr dr.Rugovėn, por edhe pėr tė gjithė bartėsit e institucjoneve tė Kosovės, sespe votbesimi eshtė kategorija mė demokratike e parlamentare qė mund tė ushtrohej vetem evetem pėr tė u luftuar e qrrenjosur dukurit negative e devijante nė shoqeri civile, se kjo masė preventive duhet tė fillohet nga bartėsit kryesore tė udheheqejes politike e institucionale.
Sylė
ARIFI, Basel, 07,janar, 2003
ish avokat i pamvarur nė Gjakovė.
Deshirat e dr.Rugovės
Pėr tė cilin shtet na flet z.
president, me tė madhe spikat se eshtė i pa varur de fakto, duke kerkuar vetem
njohje formale! Cili ėshtė ai shtet, ku institucjonet e saja tė zgjedhura me
voten e lir dhe demokratike tė gjytetarve nė Kosovė, tė monitoruar nga
ndėrkombetarėt nga nendori i 2001, me parlament, qeveri dhe president, tė
detyruar tė veproin duke zbatuar rregullativen juridike, rregullore dhe ligje qė
i bėjnė tė tjerėt ! E tė gjitha keto shqetesime pėr njė pamvarsi tė Kosovės ,
meqrast z.Rugova, me paraqitjet e tija vazhduse duke insistuar para qdo
delegacjoni nderkombetar pamvarsishtė nivelin e pėrfaqesimit, shtetar, diplomat
e nga organizata tė ndryshme humanitare, sportive, kulturale qė pa nderprerė e
vizitoin Kosovėn, para tė cilėve z.Rugova e shpreh preokupimin e tijė
emocional pėr siq thot ai vazhdimishtė une e kerkoi njohjen formale tė
pamvarėsis sė Kosovės! Ku dihet se nė tė cilat nivele institucionale duhet tė
paraqitet kerkesa pėr njohje ndėrkombetare tė njė Shteti, dhe cilat procedura
apo rrugė diplomatike duhet tė pėrfillen konform akteve normative, ligjeve dhe
rendit kushtetues tė njė shoqerije demokratike, duke qen nė harmoni me
marraveshtje dhe akte nderkombetare. Padyshim, se pėrgjegjėsija dhe detyrimet
e z. Rugova si numri njė i politikės kosovare eshtė e madhe dhe pikpytje drejtė
realizimit tė kėsaj pėrgjegjesija jo vetėm politike por edhe kombetare eshtė
edhe mė e madhe.
Presidenti i Kosovės, Dr. Ibrahim Rugova kohėt e fundit ka ndermarrur disa veprime jo tė matura e tė papėrgjegjėshme nė drejtim pėr realizimin e pavarėsisė sė Kosovės, pa u konsulltuar nė rradhė tė parė me kompetencat e tija qė i ka caktuar dhe pėrkufizuar Korniza kushtetuse pėr tė cilen ai vetė e dha miratimin puplikishtė. Dihet se fjalėt e mėdha tė dr.Rugovės pėr pamvarėsi tė Kosovės janė shumė tė mirpritura si deshira por praktikishtė tek populli i Kosovės eshtė duke shkaktuar iluzjonet e viteve te humbura nga 10 vjeqari i para luftės qlirimtare dhe edhe tani vazhdon tė krijohet njė lloi fushate dekorative se kinse kosova e ka pamvarsinė por i nevoitet vetem njohja formale, e tė cilat opcjone nga keto deshira bijen nė kundershtim me situatat e reja nga ky realitet i krijuar nė keto faza kalimtare qė po i perjetoin proqeset politiko-diplomatike pėr ndertimin e shtetit tė Kosovės, me monitorim dhe mbikqyrje nderkombėtare.
Qdo shtet i pavarur, duhet tė i ketė simbolet e tij shtetrore pa dyshim, pėr dallim nga ato kombėtare sespse simbolet kombėtare janė tė shejta dhe tė pa prekėshme, se pavarėsia e njė vendi ka nevojė tė shoqėrohet me simbolet e veta. Por, propozimet e dr.Rugovės diten e flamurit dhe pamvarsisė sė Shqipėrisė me 28.nendor 2002, pra nė 90 vetorin e kėsaj dite tė shejtė pėr tė gjithė popullin Shqiptar, nė njė manifestim tė mbajtur nė Prishtė i provoi tė i zbatoi si tė aplikushme simbolet kombetare, flamurin dhe himnin duke i shpalosur nė sallė, nė njeren anė dhe duke e kenduar himenin e tijė, pa u konsulltuar as me forumet e tija partijake, por vetem sipas tekeve tė tija, dhe thuajse Kosova nuk ka institucjone tjera, dhe mendoi se duke e keqperdoruar institucjonin qė ai e kryeson sot nė Kosovė e bėri njė hap jo vetem tė gabuar politikishtė por edhe tė demshėm kombetarishtė siq vijon: a. dr.Rugova para se tė i bėn propozim-qendrimet e tija puplike, nga teket personale pėr ndryshimin e simboleve duke e keqperdorur institucjonin e presidencesė, eshtė i obliguar jo vetem politikishtė por edhe moralishtė e mbi tė gjitha kombėtarishtė tė e kerkoi njė konsullt mė tė gjėr me institucjonet e tanishme tė Kosovės! b. Propozimi pėr ndryshimin e mundėshem tė simboleve apo thėn ndryshe krijimi i simboleve tė nevoishme pėr shtetėsin e Kosovės nuk mund tė i mohohet askujtė, nėse kishte mbetur vetem propozim, por tė e provoshė pėr zbatim nė praktikė, pa kurrfar konsullte dhe pa kurrfar vendimesh nga institucjonet e Kosovės paraqetė njė nonsens moralo- politik dhe atakim direk i votės sė lir e demokratike tė qytetarve tė Kosovės! c. Sigurishtė se Parlamenti i Kosovės si organi mė i larti i njė vendi e ka kėte tė drejtė tė marrė vendime tė tilla tė njė rėndesije tė veqant pėr popullin e Kosovės, d. Pėr qeshtje tė ndryshimit apo krijimit tė simboleve shtetrore shumė popujė kann vendosur nė procedura mė demokratike me referendum pėr qka kompetent do tė ishte natyrishtė parlamenti si organi me legjimitet demokratike tė bazuar nė institucjonin e votės sė lir tė qytetarve, pėr qka mendoi se z.Rugova me kėt rast nuk e ka ndimuar proqesin e avancimit pėr pamvarsinė e Kosovės por pėrkundrazi duke i shkelur tė gjitha etikat moralo-politike tė njė shoqerije, deshiron tė ia imponoi popullit tė Kosovės, teket e tija duke i shkelur edhe pėrgjegjesit qė i takonin si kryesues i njė instiutucjon me tė drejta dhe dytyra mė tė mėdha e tė sanksionuar nga rendi juridik e kushtetues i njė shoqerije demokratike.
Procesi
i gjatė i pavarėsimit tė njė vendi muk mund tė jetė i realizuar vetem evetem
duke u mbeshtetur nė deshira tė mira tė dr.Rugovės, duke shkaktuar iluzjone nga
qfardo teke personale, por kerkohet njė bashkpunim i gjithashėm
politiko-diplomatike i njė strukture profesionale e me kompetenca
institucionale duke patur mbeshtetje tė fuqishme juridiko-kushtetuse, nga njė
shoqeri civile e demokratike. Kosova tani mė ka institucjonet e saja
demokratike tė cilat kann pėrgjegjesi tė japin prova se janė duke i qfryetzuar
tė gjitha mundesit e tanishme kushtetuse, e duke u bazuar nė vlerat e luftės
qlirimtare tė UQK-sė, sot politika e Kosovės dhe institucjonėt e saja me
ligjimitet tė njohur nderkombėtar, do tė jenė nė pėrmbushjen e misjoneve tė
marrura nga vota e lir, sigurishtė se do tė gjejnė forma e pershtetshme pėr ta
realizuar tė drejtėn e natyreshme pėr ta rikonfirmuar shpalljen e pamvarsisė
pėr Kosovėn.
Emėrimi i senatorit tė nderuar Bob Doll si ambasador nderi tė Kosovės nė
Washington, gjė qė kishte me qen shumė i qelluar pėr Kosovėn nė kėte situat qė
po e kaloim, dhe ekzekutimi i Himni tė ri dhe i flamurit tė Kosovės,
paraqesin vazhdimin e gafeve tė dr.Rugovės, duke na sjellur nė perkujtimin e
viteve tė ashtuqujtura gandiste, me iluzjone dhe deshira emocionale tė tija.
Por se sot i deshiroim tė i perkujtoim Dr. Rugovės se jeni duke e kryer njė
detyre me pergjegjėsi jo vetem politike por edhe diplomatike e institucionale
konform rendit kushtetues, se pėrgjegjėsija eshtė edhe mė e madhe tani jo vetem
nga rrafshi moralo-politik por mbi tė gjitha historik pėr popullin e Kosovės.
Tė thuash se Pavarėsia e Kosovės ėshtė defakto njė realitet eshtė njė
nonsenės politiko-diplomatik, sepse kjo nuk mvarėt nga deshirat, por z.Rugova
duhet ta kupton mė nė fund se sot Kosova po administrohėt nėn autoritetin e
rezullutes 1244 tė OKB, dhe nuk mjafton tė thuhet se neve na nevoitet vetem
njohje formale e pamvarsisė pėr Kosovėn , kur dihen tendencat e disa forumeve
nderkombetare ndajė neshė dhe veprimeve tė tyre tė fundit qė janė duke u
ndermarrur, shiqo nderhyrejėn e tyre ndajė rezullutave tė Parlamentit tė Kosovės,
mosnenshkrimin e disa Ligjeve, mos njohejėn e dekretit tė juajė si president pėr
emrimin e z.Dol, nderhyrejėt e pa spjegushme lidhur me kompetencat e
instiucjoneve tona-Parlamentit dhe Qeverisė, mos reagimit tė mjaftuar apo fare
pėr marrjen e disa mijrave hektar tokė tė Kosovės nga njė Shtet tjetėr-
Maqedonija nė pazare me Serbin pa u pytur Kosova, mos reagimin e tyre lidhur me
perambulen nė projekkushtetuten e tė ashtuqujturės serbi-mali i zi, dhe sidomos
veprimet e fundit tė emisarit specijal z.Shtajner, pėr kinse bashkimin e
Mitrovicės e qė kjo nenkupton ndarjen faktike e juridiko-administrative tė kėsaj
Komune , administrimi i pothuaj se i afėr 25% tė teritorit tė Kosovės me ligjet
e Serbisė nėn syrin dhe pajtimin e nderkombetareve, dhe sidomos konfirmimet e
z.Shtajner se qeshtja e statutit final pėr Kosovėn do tė vendosėt nė Kshillin e
sigurimit nė OKB, qė eshtė nė kundershtim me dispozitat e dokumentit tė
Rambujesė, ku thuhet se populli i kosovė duhet ta shpreh vullnetit e tijė tė
lirė pėr statutin e tijė final, dhe shumė e shumė veprime tjera po tė i rikujtoj
o dr.Rugova, dhe qfar duhet tjetėr tė veprohet e ti tė vazhdoshė tė luash me
ndjenjen mė tė sinqert tė popullit tė Kosovės pėr pamvarsi, se gjeja Kosovės i
mungon vetem njohja formale.
Me
pėrgjegjesi dhe i ndėrgjegjshėm pėr rolin historik tė popollit tė Kosovės, pas
njė pune tė gjatė e plot sakrifica, mendoi se Institucjonet tona janė para njė
pergjegjėsije historike qė duhet tė i avancoin proqeset politiko-diplomatike
pėr zgjidhjen e statutit final tė Kosovės dhe tani praktikishtė Parlamenti i
Kosovės nė bashkpunim nga i gjithė subjekti relevant politik nė parlament dhe i
gjithė spektri politik e intelektual nė Kosovė, ta vėn nė rend dite zgjidhjen e
statutit final pėr Kosovėn duke e krijuar mekanizmin mbrojtės pėr ta
rikonfirmuar Shpalljen e pamvarsisė dhe njohjen nderkombėtare tė Shtetit tė
Kosovės.
Bazel, Sylė ARIFI
25.12.02.
- MUHAMET ARIFI -
SHEMBULLI
I PĖRKUSHTIMIT INTELEKTUAL DHE NJERĖZORĖ
Pėrpjekjet e pareshtura tė njeriut shqipėtar nėpėr kohė tė ndryshme dhe periudha tė caktuara tė historisė kanė qėnė tė vazhdueshme pėr tė mbrojtur identitetin e rrezikuar nga gllabėruesit qė donin tė na zhbėnin nga faqja e dheut. Breza tė tėrė u desh tė luftonin, nė forma tė ndryshme, duke kaluar nė ethe tė jetės pėr tė arrijtur deri te dita e shumėpritur e lirisė. Ndodhėn ngjarje tė rėndėsishme, qė u bėnė pjesė e rėndėsishme e kėsaj historie, ndėrsa nė faqet e saj mbeti i pashlyer roli dhe kontributi i gjithė atyre qė u bėnė anėtarė tė kėsaj pjese tė rėndėsishme .
Puna dhe pėrkushtimi intelektual shembull edhe pėr tė tjerėt

Njė nga tė shumtėt veprimtar, qė nė ditėt mė tė mira tė rinisė sė tij iu bashkua
rradhėve tė njerëzve, qė punonin pėr tokėn e Kosovės dhe pėr ēlirimin e
saj nga kthetrat e egra tė robėrisė, ishte edhe Muhamet Arifi. I lindur nė Molliq
tė Rekės sė Keqe tė Gjakovės mė 08 janar tė vitit 1958 dhe i shkolluar
nė vendlindje, Gjakovė e Pejė, Muhameti shumė shpejt arrijti, tė bėhej njė emėr,
qė me punėn e tij tė pėrkushtueshme tė arrinte rrezultate tė lakmueshme.
Pėr rolin e tij dhe kontributin nė lėminė profesionale ku punoi, ai arrijti
qė brenda njė kohe tė shkurtėr tė korrte suksese tė dukshme. Dhe puna e pėrkushtimi
i tij professional bėri qė ai tė emėrohej drejtor komercial
nė kooperativėn bujqėsore tė Becit, atėbotė njė ndėr ndėrmarrjet bujqėsore
mė nė zė nė tėrė Kosovėn. Kjo njohje, ky nam i asaj Kooperative ishte edhe njė
pjesė e angazhimit dhe e kontributit tė Muhamet Arifit .Kjo ishte njė
pjesė e ndritshme e veprimtarisė sė tij nė fushėn e profesionit tė tij
si komercialist .Vijnė vitet tetėdhjetė. Fillimi I kėsaj periudhe kohore pėr
popullin e Kosovės ishte njė tregues, i cili po paralajmėronte kohė
tė rėnda por tė rėndėsishme qė do tė jenė edhe udhėrrėfyese pėr
realizimin final tė qėllimit tė pėrpjekjeve tė kėtij populli. Marsi
i vitit 1981 shėnon konkretizimin e fillimit tė realizimit tė njė
lufte tė pakompromis tė kėtij populli. Nė Prishtinė dhe kudo nė
Kosovė shpėrthyen demostrata studentore nė kėrkim tė
drejtės elementare pėr popullin e Kosovės siç ishin liria, barazia dhe
ajo mė sublimja, Republika, pėrmes sė cilės duhej tė realizoheshin edhe qėllimet.
Njerėzit pėrparimtarė, atdhetarė tė devotshėm dhe punėtorė tė palodhshėm
tė çėshtjes madhore kombėtare iu bashkuan zėrit kėmbues tė studentėve,
tė organizuar pėr tė ēuar deri nė fund kėrkesat e tyre. Me zėrin studentor,
tė sublimuar pėrmes demostratave dhe organizimeve tė tjera ilegale nga
grupe dhe individė, qė kishin njė qėllim, bashkohet edhe Muhamet Arifi .
Kėtė ai nuk e bėnte rastėsisht. I nxitur thjeshtė nga ndjenja
e pėrkrahjes, ai tashmė ishte pėrpjekur edhe politikisht.Këtë e kishte
edhe traditė familjare. Gjatė kėsaj kohe e deri nė fillim tė viteve nėntėdhejtė
Muhameti dha njė kontribut tė ēmuar, nė forma tė ndryshme, nė shpierjen
pėrpara tė procesit tashmė tė nisur jo vetėm nė fillim tė viteve
tetėdhjetė .
I pathyeshėm edhe pėrballė torturave psiqike dhe fizike tė UDB-sė
Vitet 1990-1991 atė e gjejnė tė kyqur tashmė nė struktura tė rėndėsishme politike
, tė cilat ishin bashkuar rreth njė qėllimi : kurorėzimit tė kėrkesave
dhe iangazhimeve tė vazhdueshme tė njerzėve mė tė devotshėm tė kėtij populli
nė fitimin e lirisė dhe tė ēlirimit tė atdheut , tashmė tė pushtuar e tė pėrplasur
keq pėr toke. Janė kėto vite kur Kosova po vuante ditėt mė tė egra tė
historisė sė saj. Kur ajo tashmė ndodhej nė njė pushtim tė egėr nga regjimi
serb , kur mė nuk funksiononte asnjė segment institucional,ato ishin pushtuar
e njeriu shqiptar ndiqej kudo. Nė kėtė kohe ishin formuar grupe tė rėndėsishme
qė bėnin plane strategjike se si tė zgjidhej ky problem. Njė nga kėto ishte edhe Fronti Nacional
pėr Ēlirimin e Kosovės. Nė kėtė formacion, i
cili vepronte edhe nė Gjakovė, ishte edhe Muhamet Arifi por jo nė mėnyre tė
drejtpėrdrejtė. Meqė I vėllai itij, avokati dhe atėdhetari Sylė Arifi ishte
i angazhuar nė kėtė organizatė, Muhameti kishte marrė njė rol tė rėndėsishėm.
Ai pėrmes komunikimit me opinionin dhe nė forma tė tjera mundohej qė
misionin e kėsaj organizate patriotike dhe luftarake, e cila pėrgatiste
njerėz pėr një luftė pėr ēlirim, ta drejtonte dhe ta bėnte tė njohur edhe
nė masat e gjėra popullore.Muhameti
kishte njė mision politik nė kėtė rast, por qė ishte mjaft I rėndėsishėm pėr
momentin. Ėshtė
koha kur grupe dhe individė tė bashkuar rreth Frontit Nacional pėr Ēlirimin
e Kosovės ishin hetuar dhe disa prej tyre edhe arrestuar nga organet e
sigurimit sërb tė instaluar nė Gjakovė e Kosovė pėrgjithėsisht.
Me kėtė rast fillojnė hetimet rreth tė vėllait tė Muhametit, Sylės. UDB-ja shton
presionin dhe represionin edhe ndaj Muhamet Arifit . Pėr ēdo ditė thirret dhe
maltretohet nė polici , ndėrsa krimineli Sreten camoviq,i
cili ishte nė atė kohė edhe kryeshef i
Sigurimit serb nė SPB tė Gjakovės, mundohet tė pėrdorė edhe metoda mė monstruoze
ndaj Muhametit vetėm pėr ta thyer atė fizikisht, moralisht dhe kombėtarisht
. Ishte kjo njė metodė e njohur mirė e kėtyre organeve, tashmė tė ushtruara
me vite ndaj shqipėtarėve dhe nė veçanti ndaj atėdhetarėve
tė shquar. Megjithė torturat dhe presionin e vazhdueshem psiqik, Muhamet Arifi
arrijti tė qėndrojė i pathyeshem nė misionin e tij dhe tė shokėve tė idealit.
Veprimtaria e tij prej atėdhetari vazhdon edhe nė vitet qė vijnė
edhe pas zbulimit dhe burgosjes sė disa anėtarėve tė FNĒk-sė. Me arratisjen
e tė vėllaut tė tij Sylės nė dhjetor tė vitit 1996, ndaj Muhametit ushtrohet
njė presion edhe mė I madh. Merret prapė nė polici dhe atje maltretohet dhe
kėrcėnohet edhe me likuidim fizik, por ai nuk dorėzohet asesi . Nuk dėshiron
tė largohet nga Kosova, ndonėse kishtė mundėsi. Ai nuk dėshironte ta bėnte njė
veprim tė tillė, ngase ishte i
vetėdijshėm se organėt e pushtetit serb e dėshironin njė gjė tė
tillė kur bėnin presion mbi tė. Deri me shpėrthimin e luftės
frontale nė Kosovė dhe tė daljes nė skenė tė UĒK-sė , Muhameti mban lidhje
tė vazhdueshme me njerėz qė asnjeherė nuk e ndalėn veprimtarinė atėdhetare si
mr. Muhamet Rugova ish i burgosur politik, Musa Shehu prijės i shumė manifestimeve
politike e atdhetare qė nga vitet 81 dhe Sulejman Beqa ish pjestar dhe ndėr
organizatorėt e demostratave tė 81-ës, nga ky vit me motive politike i arratisur
duke jetuar dhe edhe mė tutje duke vepruar pa ndarė pėr ēėshtjen
kombėtare
nė mergatėn shqiptare,
etj. Ishte koha e veprimit konkret.
E kalimit nga ilegalja nė luftė frontale, sepse mė s'kishte
ēfarė tė fshihej e pritej . Gjatė kėsaj kohe ai mbante kontakte me vėllaun e
tij Sylėn, i
cili ndodhej nė mėrgim. Atje
ai sė bashku me tė tjerėt zhvillonte aktivitetin e filluar nė Kosovė . Pėrmes
tė vėllaut ai, por edhe pėrmes aktivitetit tė tij asnjėherė tė ndalur, ai njihet
edhe me kreatorėt e luftės pėr liri, me udhėheqės tė lartė tė UĒK-sė si
me Jashar Salihun etj. Ėshtė marsi I vitit 1998. Nė Drenicė lufta kishte
filluar, ndėrsa flakėt e saj ishin pėrhapur nė tė gjitha pjesėt e Kosovės qė
kėrkonte lirinė dhe ēlirimin e saj nga kthetrat e robėrisė serbe. Meqė ai kishte
kontakte dhe ishte nė dijeni pėr rrjedhat e luftės qė shtrihej kudo
ne Kosovė, Muhameti kyqet nė Shtabin e UĒK-sė qė ishte formuar nė fshatin
Osek Hylė, ku
prej vitesh jetonte. Me kontributin e tij tė pamohueshėm, por edhe tė
bashkėveprimtarėve tė tjerė tė strukturuar rreth kėtij Shtabi
, pėrmes Sylės , tė vėllait tė Muhametit , Ii cili vepronte nė perėndim,
perkatėsisht nė Zvicėrr, ai arrinë tė siguroj armatim pėr shtabin, por
edhe pėr zonat e tjera tė luftės. Meqė fashti Osek Hylė ishte nė njė pozicion
shumė tė rėndėsishėm dhe njė kanal i
mirė pėr sigurimin e armatimit pėr zonat e luftės,
mė urdhėr nga lart, ishte e ndaluar lufta frontale nė kėtė fshat.
Prandaj, njisiti i formuar
nga Shtabi i Osekut vepronte nė ilegalitet dhe qėndronte nė gjendjė tė
plotė gadishmėrie .
Nga torturat nė burgjet serbe pėson
goditje tė rėndė shėndetėsore, por jo edhe thyerje shpirtėrore e kombėtare
Meqė
nė kėtė fshat vepronte nė atė kohė njėri nga bashkėpunėtorėt mė tė rrezikshėm
tė policisė e ushtrisė serbe, kolaboracionisti Muharrem (Mushk) Jakupi me tė bijtė
dhe me grupin e tij, aty paraqitej rreziku i
zėnies dhe i shpėrbėries sė kėtij Shtabi, gjė qė ndodhi pak mė vonė, kur forca tė shumta
policore dhe ushtarake serbe, tė ndihmuara edhe nga ky
kolaboracionisti
(Mushk Jakupi) rrethuan fshatin, pasi mė parė aty njė pjesė e popullatės kishte dorėzuar
vullnetarisht armėt e veta personale, ndėrsa pjesėtarėt e Njėsitit
tė UĒk-sė ishin larguar nga fshati dhe ishin bashkuar me njėsitet e tjera
tė UĒK- sė tė ZOD. Rrethimi I fshatit Osek Hylė ndodhi mė 20 gusht tė
vitit 1998. Pas bastisjeve, maltretimit nga ana e policisė serbe, mė kėtė rast
bashkė me 23 bashkėfshatarėt e tij arrestohet edhe Muhamet Arifi me tė birin
Valonin , ndėrsa ditė mė vonė ai sė bashku me bashkėfshatarėt e tij dėnohet
nga Prokuroria Publike e Qarkut nė Pejė pėr vepėr penale tė terrorizmit
dhe bashkim me njėsitė e UĒKsė. Muhameti mė kėtė rast dėnohet me 6 muaj dėnim,
tė cilin e vuan deri nė fillim tė muajit mars tė vitit 1999 nė burgune
Pejės dhe atė tė Lypjanit. Gjatė mbajtjes nė burg dhe
gjatė qėndrimit tė tij nė hetuesi Muhameti pėrjeton tortura tė tmerrshme, tė
cilat ia dobėsuan shėndetin dhe sipas pohimeve tė anėtarėve tė familjes
sė tij ai nga pasha 90 kilogramėshe kishte rėnė nė 30 kilogramė, gjė qė ndikoi
mė pas nė mospėrmisimin e shėndetit tė tij dhe me pasimin e vdekjes sė hershme,
nė kohėn kur i duhej shoqėrisė pėr tė dhėnė kontributin nė liri, tė cilėn e deshi aq
shumė dhe pėr tė cilėn punoi me pietet. Pas kohės sė kapitullimit
tė ushtrisė serbe dhe tė vendosjes sė trupave tė NATOsė nė Kosovė, Muhameti
pėrmes angazhimit tė tij politik, dha njė kontribut tė
ēmuar
nė kėtė drejtim . Duke qenė njė nga anėtarėt e hershėm tė formacioneve
ilegale dhe mė pas tė atyre qė u angazhuan nė frontin e hapur tė
luftės pėr liri, Muhamet Arifi u inkuadrua nė rradhet e Partisė Demokratike
tė Kosovės, njė subjekt politik, i
cili u formua nga strukturat udhėheqėse tė Drejtorisė politike tė UĒK-sė.
Pėrmes inkuadrimit dhe angazhimit nė kėtė subjekt Muhameti e shihte rrugėn e kurorėzimit tė aspiratave
tona kombėtare, pėr tė cilat bashkė me shumė shokė kishte derdhur njė
pjesė tė madhe tė kontributit. Ishte anėtar i kryesis
ė
nė Degėn e PDKsė nė Gjakovė dhe pėr njė kohė edhe pėrfaqėsues
i kėtij subjekti nė qeverinė
komunale. Se
Muhameti kishte dhėnė njė kontribut tė ēmuar nė luftė pėr avansimin e
ēėshtjes sonė kombėtare, kėtė e dėshmon edhe puna dhe vepra e tij. Rrezultat
i
punės dhe i
angazhimit tė tij patriotik, ishte edhe kuptimi i rėndėsisė sė kėsaj
ēėshtjeje
edhe nga anėtarėt e tjerė tė familjes sė tij tė ngushtė, si vėllezėrit, djemtė
etj, tė cilėt duke marrė shėmbullin e tij qė nė
ditėt e para u inkuadrua nė
rradhėt e UĒK-sė e mė vonė kaluan edhe kufijtė administrativė tė Kosovės, pėr
tė ndihmuar edhe vėllezėrit
e tjerė shqipėtarė nė viset e mbetura nėn pushtimet
e huaja. Kėtė
e dėshmojnė edhe angazhimet e tė vėllaut Islamit nė rradhėt e UĒKsė,
pėrkatėsisht nė Njėsitin e UĒK-sė
nė fshatin Osek-Hylė,
dhe mė vonė
i angazhuar nė sektorin e veēant
nė Policinė ushtarake tė formuar nga Shtabi i Pėrgjithshėm i UQK-sė

Edhe djemt e Muhametit ndiqnin rrugėn e babait dhe
tė xhaxhait tė tyre Sylės. Pėr tė dhėnė kontributin e tyre pėr Kosovėn ishin
tė angazhuar gjatė tėrė kohės sė luftės "Agroni
nė brigadėn 138Agim Ramadani dhe Albani
mė vonė edhe nė rradhėt
e Ushtrisė Ēlirimtare Kombėtare nė Maqedoni.
Kjo ėshtė njė pjesė
e rrėfimit pėr Muhamet Arifin, njeriu
i cili diti pėrse jetonte dhe pėrse punonte Ai ishte njė njeri qė deshi tė jetonte
dhe tė vdiste, megjithatė vertikalisht, sepse misioni
i njeriut ėshtė qė tė jetojė me ndėrgjegjëshmėri dhe vendosmėri tė plotė.
Sepse, thoshte Muhameti, tek e fundit njerėz jemi dhe njė jetė e kemi, por
kėtė duhet ta dijmė si ta jetojmė. Tė jetosh mundesh gjithėēysh,
por tė jetuarit gjithėēysh nuk ėshtė edhe mision I kėsaj jete. Prandaj ,
ai kishte parasysh se tė jetuarit me nderė dhe duke lėnė gjurmė tė mira ėshtė
njė mision i
kėsaj jete. Prandaj, Muhamet Arifi dijti tė jetojė dhe tė punojė ashtu si duhet
dhe si i ka hije njeriut tė pathyeshėm, i
cili vetit, me vetėdije tė plotė, ia ka ngarkuar rolin e rendė, por tė
rėndėsishėm tė luftės sė pakompromis,
tė realizimit tė idealeve tė shenjta - "luftës
së pandėrprerė pėr qėshtjen madhore tė atdheut .
Islam Haxhiu, gazetar\Gjakovė
Kosovėn e DUA mbi tė gjitha!
Lufta
e Koshares ishte njė
nga betejat e rendsishme
nė historinė e shqiptarėve.
Ajo hynė nė
radhėn e betejave mė
tė veqanta tė
historisė sonė, jo
vetem lidhur me
pėrmasat qė ka
pasur, por edhe
me mėnyren e organizimit,
me sukseset e arritura
dhe me vetė
synimet e saja. Meritat
pėr suksesin e asaj
beteje bein mbi
tė gjithė eprorėt
dhe ushtarėt qė
muren pjesė dhe
dhanė kontributin e
tyre. Kjo betej
shquhet ndėr tė
tjerat edhe pėr
atė qė njėsia
kishte komandėn profesionaliste
me Akademi ushtareke
tė kryera, si
Rrustem Berisha, Musa Gjakova,
Fadil Hadergjonaj, Skender
Rexhahmetaj, Skender
Hasangjekaj, Hysen Berisha
etj.
Kėsaj radhe nuk
do tė ndalem te
dėshmoret e rėnė, nuk
do tė ndalem te
dėshmorėt Agim Ramadani,
Sali Ēeku dhe
16 dėshmorėt e tjerė qė
ranė aty, sepse
pėr ta edhe
po tė shkruhet
me vite e shekuj,
nuk do i dalim hakut.
Kėsaj radhe do tė
pėrqendrohem te njėr
nga heronjėt e gjallė
tė kesaj beteje.
Nė mesin e shumė
eprorėve qė komanduan
nė atė njėsi,
me moton pas
meje trima" ishte
edhe Anton Quni, i cili
ėshtė njėri nga
mė tė merituarit
pėr suksesin e arritur.
Antoni
lindi nė fshatin
Fshej tė Hasit,
ku e kreu shkollėn
fillore. U regjistrua nė
shkollen e mesme ushtarake
nė Beograd, ku
pas kryrjes i vazhdoi
studimet nė Akademin
ushtareke, nė tė
cilėn u specializua nė
kėmsori. Antoni u caktua
tė punoi nė
Shibenik tė Kroacisė,
ku edhe e gjeti
lufta ndėrmjet Kroatėve
dhe APJ-sė. Ai
si dhe shumė
ushtarak kosovar, pa
u hamendur fare, kaloj
nė krahun e Kroatėve.
Vitet e paraluftės sė
Kosovės Antoni i kaloj
nė Zvicėr. Aty
ai pati rastin
tė njpftohet me
shumė ushrtarak kosovar
qė vepronin nė
kaudėr tė Grupit
tė ushtarakėve kosovar.
Nė tubimet e eprorėve
Antoni ishte i qetė.
Shumė rrallė fliste
dhe ishte si
disa tė tjere
qė zjarr qitėshin
nga goja, e nė
realitet asgjė nuk
bėnin. Masakrat e marsit
nė Kosovė, prekėn
shumė nė zemėn
e tij bujare, ashtu
sikurse sikurse prekėn
edhe zemrat e tjera
tė ndershme shqiptare.
Ne tubimin e
fundit me eprorė
nė Zvicer , Antoni
ishte gjitnjė i qetė
me fjalė fare
por i mbushur me
mėllef ndaj forcave
serbe. Ne kėt tubim
u muren detyrat konkrete
se si dhe kurt ė shkohet
pėr Kosovė. Duke parė
se punet shkoishin ngadalė,
Antoni pa kurrefarė
thirrje zyrtare u nis
drejt Shqipėrisė. Me
tė arritur atje,
nė bisedėn qė
pati me tė
ndjerin Ahmet Krasniqi,
insiatoj qė sa
mė parė tė
lejohet hyrja e tij
nė Kosovė.
Kur i kryhen formalitetet
e regjistrimit ky me
nji zė tė
but dhe ashtu
tė qetė si
qdo here e pytė
pėrgjegjsin.
Kjo ishte kėrkesa e parė dhe
e vetme e nji eprori i cili kėrkonte qė sa mė parė tė futej nė Kosovė.
Ishte guximi, trmėria, atdhedashuria, patriotizmi i tė urtit Anton Qunit.
Anton Quni, Autori i kėti shkrimi,
Hysen Berisha nė Nashec
Beteja e lavdishme
e thyrjes sė kufirit nė Koshare u planifikua dhe u udhheqė nga Ushtarak
profesionalistė ku njeri ndėr ta ishte edhe Antoni. Ishte aty ku e kėrkonte
nevoja.
Qka mshifet prapa tuneleve tė Goleshit
Me 2 Gusht 2002 u bė hapja ( e nji pjese) solemne tė tunelit tė shumė folur tė Goleshit, pėr gazetarė dhe media. Shumica e popullates vetem se kishin dėgjuar se egziston por si dhe sa ėshtė kėtė mundėshin vetėm ta paramendonin. Me kėtė, ushtaret Rusė nė kuader tė KFOR-it menduan se pėrfundoi njiherė e pėrgjithmon misteri i kėti tuneli dhe e kėsaj nėntoke. Por jo.
Nė nėntoken e Goleshit, afer Aeroportit tė Prishtinės (mė poshtė AP), egziston nji zingjirė tunelesh dhe kanalesh nėntoksoe tė cilat e pėrshkroin horizontalisht dhe vertikalisht tėtėr nėntoken e kodres sė Goleshit. Nė kėto tunele ka edhe shumė kryqėsime dhe lidhje ndėrmjet koridoreve dhe dhomave tė tjera. Nė foton mė poshtė jam munduar qė pėrafersisht ta paraqesė planin e kėsaj nėntoke, e kėtijė labirinti tė vertetė.Tuneli i cili ju prezentua mediave dhe publikit ėshtė vetėm 1/3 e tėr tuneleve tė Goleshit, apo me mirė tė themi se u prezentua vetem tuneli kryesorė pa pjeset ansore dhe pa pisten kryesore.Hyrja e gazetarėve u bė nga dalja rezervė apo dalja e kushtėzuar. Kjo dalje ėshtė e planifikuar nė rast sulmesh dhe bllokimesh tė daljeve tjera, qė tė sherbei pėr terheqjen e pėrsonelit.Aty ėshtė pista e Aeroplanave e cila ka dy dalje, apo nji hyrje dhe nji dalje. Hyrja-Dalja kryesore ėshtė nga pista e AP, paralel me tė, nga drejtimi i Prishtinės.Dalja e tjetėr (kėtu vetėm munden tė dalin aeroplanet e kurrsesi tė zbresin, gjersa nga hyrja tjetėr ėshtė e kunderta edhe zbritja edhe ngritja) ėshtė paralel me hyrjen nė anėn e tjetėr tė Goleshit ka drejtimi i Gjakovė-Pejė.Portat hyrse - dalse kryesore janė tė levizshme nga anėt, tė metalta nga pjesa e mbrenshme kurse nga ana e jashtme janė tė maskuara, kamofluara, me gurė dhe cement nga vetė vendi i tyre, aqė preciz qė nuk mundet tė verehen nga lartėsija.Hyrja kryesore, nga ana e AP ėshtė poashtu e maskuar dhe kamofluar me disa lisa, plepa tė cilėt janė tė mbjellur mbi pisten e asfaltuar e nji gjersije prej 20 m me gjersi tė njejtė tė pistės sė AP.Dalja nga pjesa jugore ėshtė e engritur nga toka dhe se kur fluturakja del nga kjo dalje atėher ėshtė vetėm nė ajėr. Gjatsija e kėsaj piste ėshtė 1200 m me nji gjersi 14 m dhe lartėsi 8 m.Pos kėtyre, pistes kryesore dhe tunelit kryesorė, nėn Golesh ka edhe tunele dhe strehimore tjera tė cilat sherbein pėr marvajtjen dhe komandimin.Dy strehimore afer kryqėzimit tė koridorit me pisten kryesore shėrbein pėr parkimin e aeroplanave dhe mirėmbajtjen e tyre. Vetėm nė njeren strehimore munden tė qendroin 5- 10 MIG- 21 mvarsishtė se a janė vetem tė parkuar apo edhe mirėmbahen.Afer kėtyre Strehimorėve, gjindet venqendrimi i pilotėve nė tė dy anėt e pistes ku qendroin ne gjendje gadishmerie tė shkalles 1.
Pėrpos tyre nė nėntoken e Goleshit gjinden edhe:
- Qendra Komanduse- Komanda e Korpusit.
- Qendra e radarėve
- Qenra e lidhjeve dhe deshifrimit.
- Baza e sistemit raketorė
- Magazinat e municionit armatimit
- Magazinat e derivateve dhe Kerozinit
- Magazinat e Veshmbathjes dhe ushqimit
- Venqendrimi i Ushtarėve, ushqimi dhe fjetja e tyre nė nji madhėsi te Bataljonit, kryesisht Polici Ushtarake.
Duhet vequar se tė gjitha keto tunele, strehimore, janė tė lidhura ndermjet vete me nga nji hyrje dhe me nga nji dalje dhe se janė tė paisura me filterė special nė raste tė sulmimit me arme biologjike kimike.
Kjo nėntok me rrymė funizohet nga AP nė kushte tė paqes, a me gjenerator nė kushte tė luftės.
Me uij furnizohet poashtu nga AP, por ne rast lufte furnizohet me nji sasi tė uijt nga nėntoka, edhe pse e vogėl por i akumuluar.
Kush dhe kurė u ndertua ky Tunel
Ky tunel, i cili ėshtė i dyti pėr nga madhėsija pas atijė tė Rakovices afer Beogradit, filloi tė ndertohet nė vitet e 60 ta dhe nuk u pėrfundua thuaj se kurrė,sepse gjithnji u ndertoike, rindertoike dhe u riparoike diqė. Projektues dhe ndertues tė tijė janė Inzhinjerėt Rusė.Nė ndihm tė tyre isht Bataljoni i Xhenios (Ingjinjerisė) i Korpusit tė Prishtinės. Nė ndertimin e kėtij tuneli muren pjesė edhe nji numėr i madhė i tė burgosurive tė Pėrjetshėm qė nė atėkohė gjindeshin nė Burgjet jugosllave. Nė tė punuan ekskluzivisht eproret serb vetėm e vėtem qė tė ruhet sekreti i kėtij Tuneli.I tėr tuneli u financua dhe u mbikqyr nga Shtatmadhoria e APJ-sė dhe pėrsonalisht nga Nikolla Lubiqiqi.Qellimi i ndertimit tė ketij tunelit ishte mbrojtja nga nji sulėm eventual nga Shqipėria dhe se armatimi dhe pėrsoneli tė maskohen nga popullata shumicė e Kosovės.Gjat sulmeve tė NATO-s ndaj caqeve Serbe, po ashtu shėrbei pėr mshefjen e nji numri tė madh fluturakesh qė gjindeshin nė Kosovė por qė i pruan edhe nga Serbia e posaqėrisht nga Aeroporti i Tutinit, Nishit dhe Podgoricės.(Islam SADKI-Epror-Analist Ushtarak)







