Valdete Idrizi, cmimin 'Gruaja me e Guximshme' i'a dedikoi mbi të gjitha Kosovës së pavarur

Eksluzive/ Flet per Hermesnews, fituesja e cmimit nderkombetar dhene nga Sekretarja e shtetit Amerikane Kondoliza Rajs
Beqir Sina/ New York
postuar erenikut: Fri, 21 Mar 2008 08:50:41 am
botuar: E shtunë, 22 mars 2008 0:00 am

 - Zonjusha Vadete Idrizi, është njëra prej lidereve kryesore e organizatës joqeveritare “Community Building Mitrovica - CBM”. Ajo në bisedë për gazetën e on line HermesNews, tregon për mundesitë që kanë OJQ-të në këtë rajon të bëjnë diçka, perderisa flet edhe për situatën në Mitrovicë, ajo në mes tjerash thotë se është e "frikshme" dhe jo fort e sigurt, por që me punën e të gjithëve, sidomos ndërkombëtareve dhe vetë qytetarve, edhe duhet të tjekalohet.

Ajo është një njeri i hapur dhe ka punuar e ka jetuar, në mes të qytetit ku sot jetojnë të ndarë, edhe sërbet e zëmeruar, edhe shqiptarët paqësorë. Gjatë bisedës me gazetarin, tonë në New York, Beqir Sina, ajo foli jo vetëm për gjendjen e në Mitrovicë, por edhe për ndjenjat e punës dhe të jetesës së saj. Zonjusha Idrizi shqiptare nga Kosova, është një nga gratë që u nderua me çmimin, ndërkombëtar "Gra të Guximshme", nga Sekretarja amerikane e Shtetit Kondolisa Rajs.

Dhe me me çmimin "Humanitarian Achievement Award", të grave shqiptare në Amerikë. Ajo është vetë një e shpërngulur nga konflikti dhe është aktive në zonat me banorë serbë në Kosovën veriore, ku ajo drejton projekte për gra dhe të rinj me synimin për t'i ripajtuar dhe për të sjellë paqen ndërmjet komuniteteve të ndryshme etnike në Mitrovicë.
Çmimin "Gruaja me e Guximshme" i'a dedikojë mbi të gjitha Kosovës së pavarur
Fillimisht, diçka rreth jush ...

Valdete Idrizi: Jam Valdete Idrizi nga Mitrovica . E lindur dhe e rritur në Mitrovicë. Deri në vitin 1999 kam pas jetuar në veri të qytetit, dhe prej at'here, jam transferuar dhunëshëm në jug të qytetit. Jetojë, sot në një banesë me qera, në të njëjtën kohë, që nuk di se çfarë bëhet me shtëpinë time në veri. Gjatë kohës së luftës qëndrova në Kosovë, pa u larguar nga lufta. Pas luftës jam e angazhuar në dhe e kyçur në inisiativat e para, për dialog mes sërbeve dhe shqiptarëve, pse kam qënë e kyçyr në këto iniisiativa ? përgjegjeja është se; atë që e përjetova unë dhe familja ime, të mos e përjetonte kërrkushë. Pikësëpari, gjithëmon kam dëshiruar të kthehem në pronën time, pasi nuk kam parë ndonjë rrugë tjetër. Por pa mundur. Ashtu siç kam dëshiruar, që edhe komunitetet e tjera të kthehen në pronat e tyre.

.... dhe organizatës që ju drejtoni?

Valdete Idrizi: Ishte koha kur të gjithë fukosoheshin tek ndërtimet dhe rindërtimet. Në këtë kontekst e pashë si të udhës që t'u përgjigjesha këtyre kërkesave, e ne duhet të kishim një organizat, e cila do të merrej me këtë punë. Në fillim ne thmeluam një organizat, që do të punonte së pari me njërezit. Kështu që ia filluam me thmelimin e organizatës "Community Building of Mitrovica", një organizate multietnike. Në vitin 2001 hapëm dy zyra një në veri dhe një në jug të qytetit të ndarë të Mitrovicës. Pas dy vjet pune, u bëmë organizate model për bashkimin e komuniteteve. Pasi patëm edhe një përkrahje edhe më të madhe edhe nga komuniteti sërb ashtu edhe ai shqiptarë. Ne u bëjmë thirrje qytetarëve sërb, e shqiptarë, në Mitrovicë, ta respektojnë njëri tjerin dhe të punojnë bashkë. Qëllimi i vetëm i organizatës, është bashkimi i qytetit duke parë se kjo çështje u politizua aq shumë, sa që ne u bëmë edhe urë lidhëse mes dy komuniteteve.

Cfarë keni bërë deri tani?

Valdete Idrizi: Kemi punuar projekte të ndryshme në fushën e mediave sërbe dhe shqiptare, kulturës, si dhe kthimin e të shpërgulurve nga shtëpitë e tyre, e te tjera çështje sociale. Një punë të mirë, mendojë se kemi bërë edhe me komunitetin egjyptian, romë dhe pakica të tjerat. Në vitin 2005 nxorrëm edhe gazetën e parë multi etnike, në të dyja gjuhë serbisht e shqip. Është një gazetë që përmbush çështje, sociale, politike, ekonomike, kulturore, artistike dhe sportive. Kemi si detyrë të jemi objektiv dhe profesional, korrekt me informacionine ofruar nëpërmjet shkrimeve. Gazeta ka edhe një rol tjetër, atë të promovimit të gruas në të dy komunitetet në shoqëri. Kemi hapur edhe një qendër për trajtimin e grave dhe të fëmijëve në lagjen e quajtur "Kodra e Minatorëve", e cila ndodhet në pjesën veriore të qytetit të ndarë.

Qendra u hap pas ngjarjeve të 2004, pasi kishte indikacione, përkundër atyre presioneve që kanë qënë dhe atëhere në dorë të propogandës. Pra, ishin gratë ato që qëndruan në vendin e tyre, përkundër të gjithë atyre kërcënimeve. Mirepo kanë qene edhe gratë e komuniteteve të tjera, që i kanë përkrahur këto inisiativa. Sa lirisht mund të them sot, se ne mburremi me këto projekte, se edhe mbas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, një javë pas shpalljes, ishin pikërisht ato gra serbe dhe shqiptare, që qëndruan dhe janë të gatshme që të rifillojnë nga puna të dy qëndrat, në të dy anët e qytetit. Edhe për faktin se ka protesta gati çdo ditë. Gratë sërbe dëshirojnë të punojnë së bashku dhe pranë njëra tjetërës me gratë shqiptare.

A keni qënë ndonjëhere e kërcënuar?

Valdete Idrizi: Natyrisht! Gjithëheret kam qënë e sulmuar dhe e kërcënuar, vetëm nga serbët. Sidomos, kur punoja për rikthimin e refugjatëve, kryesisht atyre serb, mu dha rasti të udhëtojë edhe në Sërbi edhe në enklavat sërbe. Sinqerisht, që e ndjeja veten të kërcënuar sepse situata ishte e tensionuar dhe sapo të merrnin vesh që je shqiptare, urrejta ishte e madhe. Mirepo u desht një energji dhe kurajo shumë e madhe ta tejkaloja këtë rrezik.

Zonja Idrizi, ju këto ditë morët nga sekretarja amerikane e Shtetit, Kondolisa Rice, në një ceremoni në Departamentin e Shtetit, çmimin ndërkombëtar "Gra të Guximshme". Çfarë përfaqëson ky çmim për ju dhe gruan shqiptare në Kosovë?

Valdete Idrizi: Në rradhë të parë, për mua kjo është një privilegj i madh. Ky çmim nuk më përket vetëm mua si person (si Valdete), por, si një grua shqiptare, e cila punon për të drejtat e grave, pavarësisht të cilës komëbësie, pakice ose race janë ato. Në këtë kohë, mendoj se është më shumë rëndësi, që të dal në pah edhe puna e jonë në organizatën tonë "CBM", madje, kjo e vleresuar edhe nga qeveria amerikane dhe personalisht nga Sekretaria e Shetit Kondeleca Rise. Në këtë mënyrë ne i shërbejmë ndërtimit të marrëdhënive të mira komunitare në radhë të parë, pastaj edhe paqes e harmonis ndërkomunitare. E kështu kemi mundësi t'i tregojmë botës, që Kosova di të bëhet shtet. Shtet i të gjithë qytetarëve të saj, e jo shtet e spastrimeve etnike ashtu siç kërkonte ta bënte rregjimi i Millosheviqit. Por se jemi për një Kosovë, më të hapur më demokratike. Dhe këtë Kosova po tregon më së mire se është shtet i të gjithëve. Këtë e tregon edhe çmimi Gra Kurajoze, pasi siç e sipërcitova tek ne janë të nagazhuar të gjitha gratë e komuniteteve.

Atehere, nëse do t'ia dedikonit dikujt këtë çmim, kush do te ishte?

Valdete Idrizi: Pikëspari, familjes sime të mrekullueshme. Se pa përkrahjen e tyre, kurrësesi nuk mund të arrija asnjë sukses. Eskluzivisht ia dedikojë një pjesë të këtij çmim babaës timë, i cili, ishte një njëri shumë i madh që fatkeqësisht, ka vdekur. Nuk e pa Kosovën e pavarur. Ai ishte edhe një ndërmjetësues shumë i mirë, i lidhur me aksionin në Kosovë, për pajtimin e gjaqeve në atë kohë me professorin Anton Cetta. I a dedikojë gjithashtu edhe shoqërisë sime, shokëve e shoqëve, me të cilat edhe punojë çdo ditë. Ky çmim është një përgjegjësi shumë e madhe, pasi në Kosovë, kudo ka shumë femra shqiptare edhe më të gaximshme, por që kanë bërë e bëjnë edhe më shumë sesa unë dhe që e meritojnë këtë çmim gjithësesi. Këtë çmim ia dedikojë mbi të gjitha Kosovës së pavarur.

Si e përshkruani gjëndjen e qytetit tuaj - tani pas shpalljes së pavarësisë?

Valdete Idrizi: Është me të vëretetë shqetësusese. Është brengosëse, sepse trazirat vazhdojnë ende. Fatmirësishtë, deri paradisa ditëve nuk qënë, e këtyre përmasave, që ishin dje, ku edhe një polic i Ukrainës vdiq. Situata në përgjithsi, deri ditën që kam ardhur unë, këtu (SHBA), ka qënë nën kontroll të autoriteteve të UNMIK-ut, e Nato-s, megjithë dhunë e perdorur nga serbet. Edhe gjykata, pas sulmit, të kaluar, i është ri-kthyer flamurit të OKB-së. Megjithatë, mendojë se faktori ndërkombëtar, tani duhet të brengoset edhe më shumë, pasi këto fakte flasin më shumë sesa mund të flasë unë, për gjendjen në Mitrovicë.

Zhvendosja e zyrës së ELUEX-it, ishte një potez, jo shumë e mirë. Një gabim ky, që edhe UNMIK-u e pat bërë më përpara, duke lejuar disa gjëra shumë të pahijshme, siç i themi ne shqiptarët. Por, kur bëhet fjalë më njërëzit, në të dy anët do të thoja se njërëzit duken të lodhur me këto gjëra, me ato çfare po ndodhin. Dhe do të pohojë një të vërtete, se unë vetë kam parë që ka edhe sërb, që e kanë përkrahur pavarësinë e Kosovës. Edhe përkundrjetë asaj - që kjo nuk mundet të dalë në pah nga "frika" e tyre . Sepse, nuk janë sërbë vetëm ata që manipulohen nga Beogradi në qytet. Por, kemi serb edhe pjesë të tjera të Kosovës, si Kamenica, Gilani, Peja, Prizereni dhe rrethi i Prishtinës, ku sërbët dalngadal po integrohen me Kosovën e pavarur e shteti i tyre.

Si po ponon në këtë situatë organizata juaj në Mitrovicë, në uljen e tensioneve dhe që kjo pjesë ndarë tashmë t'i bashkohet plotësisht Kosovës?

Valdete Idrizi: Para së gjithash dëshiroj të permend se pavarësia e Kosovës, nuk ka qënë suprizë për askënd në Kosovë. Ne të gjithë e kemi pritur të ndodhë. Për këtë ne kishim hartur, edhe një strategji sesi do të reagonim ne në se do të ndodhte kjo që po ndodh sot në Mitrovicë. Pasi e dimin se pakënaqësia sërbe do të përkeqësohej dhe do të manifestohej edhe në forma të ndryshme, deri tek dhuna. Kështu që përgatitem tre plane të quajtura: "Plani-A-B-C". Këtë e bëmë duke marrë parasysh edhe eksperiencën tonë kreative, pasi jemi si zonat më problematike te Kosovës, e përfshirë kjo edhe në zonat e konfliketeve ndërkomunitare në botë. Hapëm një zyrë informacioni në veri dhe koordinuam veprimet tona - veri jug me qytetin. Ndërsa tani, jemi duke punuar me ato gra, sërbe, turke, boshnjake e të tjera, të cilat vijnë në të dyja qëndrat si në zonën e sigurisë dhe atë të veriut të sërbëve. Kjo, i ka ndihmuar shumë përballimit të gjendjes, dhe uljes së tensioneve. Kemi disa projekte, të tjera të cilat nuk kemi ndërmend asësesi t'i ndalim, megjithë situatën e krijuar. Megjithatë, e dimë se na pretë një sfidë më e madhe.

Më konkretisht a mund të na thoni sesi paraqitet gjendja e sigurisë në qytetin e Mitrovicës, në të dyja anët e saj?

Valdete Idrizi: Egziston frika e ndarjes!?! Dhe këtë shqetësim kam arritur t'ua përcjell gjatë vizitës sime në Washington, edhe zyrtarëve të larte amerikanë, si dhe diplomatëve të huaj me të cilat kam patur takime, gjatë këtyre ditëve. Shfrytëzova marrjen e çmimit në Departamentin Amerikan të Shtetit, të bisedojë personalisht me sekretaren e shetit Kondeleca Rise, por, edhe takimet me diplomatet e huaj të përfshirë në çështjen e Kosovës, kam marrë premtimin, se: "Kosova, do të jetë shtet i pavarur e sovran me kufinjte e saj të sigurt e të pandarë". Do të ketë probleme, thonë ata, por ndarje kurrësesi. Megjithese, duhet pranuar se gjëndja reale është e frikëshme, por mendojë se është e tejkalushme. Qëllimi, është që shqiptarët të mos i friksohen kësaj gjëndje, si në veri edhe në jug të Mitrivocës, se qyteti shumë shpejt qyteti do të jetë i lirë. Dhe të mos bien preh e provokimeve. Sikurse edhe edhe ELUEX-si, duhet të ndërmarrë më shumë masa, e të tregojë më shumë autoritet, pasi që kjo ka shumë rëndësi dhe do të zbutë edhe frigën që egzistonë edhe situatën.

Mirepo, a është identifikuar shkaktari i vërtetë i ngjarjeve të pas shpalljes së pavarësisë dhe çdo të bëhet me shkaktarët?

Valdete Idrizi: Do të kisha dëshirë t'i përgjigjesha kësaj pyetje, me po, por fatkeqsisht do të ripërsëritet e njëjta gjë......Jo !?! Nëse do të referohemi atyre çfare thashë më lartë, rezulton se asnjëherë nuk drejtohet "gishti" aty ku duhet, për të gjetur e i dënuar shkaktarët. Por, gjithmonë tolerohet, saqë dhe u jep shkak të njëjtëve autorë të shkatojnë dhunë e trazira në Mitrovicë. Megjithatë, shpresojë se në të ardhmen, do të gjenden dhe do të gjykohen autorët, shkaktarët, dhe ky do të ishte një mjetë i mir që do të stepte pjesën tjetër, për të mos përdorë më dhunën.

Çfarë mendon se duhet bëjë shteti i ri i Kosovës për të ndihmuar zgjidhjen e situatës?

Valdete Idrizi: Mendojë se lidershipi kosovar, si para pavarësisë dhe tani ka treguar një maturi dhe mënçuri e përgjegjësi mjaft të mirë në këtë çështje. Mirepo, mendojë se duhet edhe më shumë presion ndaj faktorit ndërkombëtar, duhet shtyrë ai më shumë te drejtë këtij problemi, mjaft të vështirë që të marrë zgjidhje, dhe të lejohen njërëzit të lëvizin lirëshëm e pa pengesa. Qyeti të bashkohet e ura e Ibrit të lirohet. Faktori ndërkombëtar në çështjen e Mitrovicës,mendojë se është shumë më i rëndësishëm sesa ai kosovar.

Zonja Idrizi, të kthehemi përësëri tek ardhja e juaj në Amerikë. Si u bëtë edhe ju pjesë e bashkësisë së grave intelektuale shqiptare në SHBA me qendër në Washington D.C, të cilat janë bashkuar në “Rrjetin e Bashkuar të Grave në Amerikë,"Pan Albanian Women Network" ?

Valdete Idrizi: Mikeshat e mija të cilat, janë të shumta në këtë shoqatë, kam patur kënaqësine e madhe që i kam njohur edhe më parë nëpërmjet rrjetit të tyre "Panalbanianwomennetwork". Me këto shoqe, me të vërtete e kam fituar një forcë, e cila më ka ndihmuar shumë në punën time në shkëmbimin e pervojave. Ne tani kemi një hapësirë të mirë, ku shkëmbejmë mendimet tona. Në këtë mënyrë nëpernjet krijimeve të tyre, unë kam parë se ato po promovojnë edhe veteveten shumë bukur këtu në diasporë. Kështu që më kanë ndihmuar edhe mua si femër, e shoqe e tyre, që të punojë edhe më shumë. Ndërsa kur të ktthehem në Kosovë, do të tregojë se sa shumë janë të angazhuara dhe të prokupuara femrat shqiptare në Amerikë, për vendlindjen e tyre, si dhe sa të lidhura janë ato me njëra tjetrën.

Së fundi ju lutem edhe një mesazh për femrën shqiptare në SHBA-së

Valdete Idrizi: Së pari, më lejo të falenderoj ju, për ketë bisedë të këndshme që zhvilluam së bashku. Mesazhi im është qëndroni së bashku "Stay to gather". E di që është shumë e vështirë për shkak të largësisë dhe jetës dinamike që ka këtu, por është shumë e rëndësishme që të shfrytëzojnë çdo formë që mundet, për të bashkuar gratë shqiptare në SHBA-së. Së bashku, u bëjë thirrje këtyre grave, ju keni për të treguar dhe promovuar femrën shqiptare edhe në Amerikë.