DIASPORA JONĖ - 2009 (SHBA)
www.ereniku.net

Flamuri shqiptarė, Nėnė Tereza, Skėnderbeu,  instrumente tė vjetėr muzikorė si ēiftelia dhe njerėz tė veshur me kostume popullore shqiptare,  zbukurojnė pemėn e Shtėpisė sė Bardhė me ornamente shqiptare
Beqir Sina
BEQIR SINA, New York
to: info@ereniku.net:Tu, Dec 22, 2009
botuar: E mėrkurė: 23 dhjetor 2009 3;45 am
Artistja shqiptaro amerikanė Pashka Elezi, u pėrzgjodh qė tė punojė ornamentet shqiptare qė  varen nė pemėn e Krishtėlindjeve nė Shtėpinė e Bardhė
 
WIHTE HOUSE - Nė qoftė se ju nuk mund tė arrini tė vizitoni e shikoni pemėn  e Krishtlindjeve tė kėtij viti nė Shtėpinė e Bardhė, atėherė ju mund tė jeni i interesuar pėr tė mėsuar se kėtė herė, ėshtė hear e parė qė nė pemėn e Krishtėlindjeve nė Shtėpinė e Bardhė, janė pėrdorur edhe stoli - ornamente tė trashėgimnisė shqiptare.
 
 Nė njė informacion tė shpėrndarė nga Shtėpia e Bardhė, thuhet se kėto ditė mė shumė se 50.000 vizitorė do tė vizitojnė, pemėn e Krishtėlindjve nė Shtėpinė e Bardhė. Kėtė sezon  stolitė kėsaj peme tradicionale, janė mė sė shumti, punė dore dhuruar nga 92 vullnetarė nga 24 shtete. Sė bashku, ata kanė punuar 3.400 orė pėr tė vėnė  dekorimet tradicionale nė kėtė pemė. 
 
Plotėsimin e hartės etnike, pėr zbukurimin e pemės sė Krishtlindjeve, nė Shtėpinė e Bardhė, me stolitė shqiptare, e mori pėrsipėr si pjesė e njė pėrpjekjeje pėr tė pėrfshirė edhe shqiptarėt e Amerikės, piktorja sė talentuar malėsore, Pashka Elezi. Duke u zgjedhur edhe komunitetin shqiptarė mes 24 komuniteteve, tė pėrzgjedhura nė njė vend ku thuhet se ka mbi 150 komunitete, nga i gjithė bota, fletė qartė pėr nė rėndėsinė qė kanė shqiptarėt nė SHBA-ės, duke i parė ata nga Uashingtoni, njėsoj si komunitetet e tjera, bile edhe shumė mė tė mėdha nga komuniteti shqiptarė.
 
   Ē'ka, nuk ishte fare rastėsi, qė edhe Presidenti i Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, Barack Obama, 3 javė mė parė, uroi shqiptarėt kudo qė ndodhen nė botė pėr festėn kombėtare tė Pavarėsisė mė 28 Nėntor, nė njė mesazh drejtuar shqiptarėve, lėshuar nga zyra e sekretarit tė Marrėdhėnieve me Median nė Shtėpinė e Bardhė, ku Presidenti Obama shprehte me kėtė rastė dhe urimet e tij mė tė sinqerta pėr festėn kombėtare tė shqiptarėve.
 
  Mirėpo ajo qė tė tėrheq vemendjen nga ky urim, ėshtė se Presidenti i Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės, Barack Obama,  shprehet se shqiptarėt e Amerikės janė pjesė e rėndėsishme e kombit amerikan. Nė tė njėjtin mesazh, Presidenti Obama shpreson nė rritjen e miqėsisė dhe forcimin e lidhjeve mes dy vendeve, Shqipėrisė dhe Shteteve tė Bashkuara tė Amerikės.
 
   “U dėrgoj urimet e mia mė tė pėrzemėrta tė gjithė shqiptarėve qė do tė festojnė Ditėn e Pavarėsisė tė shtunėn. Kėtu nė Amerikė, qytetarėt me rrėnjėt e tyre nė Shqipėri, janė njė pjesė e rėndėsishme e kėtij kombi. Me Shqipėrinė, shpresoj rritjen e marrėdhėnieve dhe miqėsi tė vazhdueshme mes dy vendeve tona”, - thuhet nė mesazhin e Presidentit amerikan Barack Obama.
 
“Artistja shqiptaro amerikanė Pashka Elezi, nga Sterling Heights, Miēigan u pėrzgjodh qė tė punojė ornamentet shqiptare qė  varen nė pemėn e Krishtėlindjeve nė Shtėpinė e Bardhė, bashkė me ato tė etnive tė tjera qė pėrbėjnė popullsinė e Amerikės dhe pėrcjellin trashgiminė e saj kulturore. Ornamentet qė ajo ka punuar pėrshkruaj tema shqiptare dhe janė mbushur me foto tė Nėnė Terezės, Skėnderbeut, flamurin shqiptar, instrumente tė vjetėr muzikorė si ēiftelia dhe njerėz tė veshur me kostume popullore shqiptare”.
 
Pamjet e pėrzgjedhur synojnė tė jenė festive e njėkohėsisht tė pėrfaqėsojnė shqiptarėt njė ndėr grupet etnike qė pėrbėjnė SHBA-tė. Ato gjithashtu kanė pėr qėllim tė kremtojnė edhe festėn e krishterė dhe kėshtu ėshtė zgjedhur qė ndėr imazhet tė jetė edhe njė takim i shqiptarėve mė Papėn tė veshur me kostume popullore apo imazhi i Nėnė Terezės qė pėrveē njė simbol i shqiptarėve ėshtė edhe njė simbol modern i krishterimit.
 
"Idetė pėr tė zbukuruar kėsaj rradhe kėtė pemė, janė dorėzuar nga anėtarėt e njė komisioni, nė pėrgjigje tė njė memorandumi nė tė gjithė shtetet e SHBA-ės, dhe kemi pasur me qindra e mijėra pėrgjigje. Gjithkush ishte i gėzuar shumė pėr kėtė, se ndonjė ornamet i tyre do tė ishte ndoshta stoli e kėsaj peme pėr kėtė vit Krishtėlindjve"
 
Stolitė janė pėrgatitur nga artistėt e talentuar,  duke pėrdorur  dhe materiale pėrfshijnė papirus, gazeta zbukurues, grafiiks tė projektuar nė kompjuter dhe pastaj tė aplikuar format, dhe imazhe. "Ēfarė ėshtė unike, kėtė vitė, ėshtė se vetė Presidenti Obama, kishte kėrkuar njė pemė tė Krishtėlindjeve, qė njeh kontributet e komuniteteve tė ndryshme nė Amerikė dhe trashėgiminė e tyre," tha Kristina Zola, drejtore e komunikimit nė Shtėpinė e Bardhė.
 
"Pra, kėsaj radhe mes shumė komuniteteve u pėrzgjodhėn edhe komunitete tė tilla si ai polak, shqiptar,  irlandeze, dhe pėr tė pėrmendur janė edhe kontributet e komunitetit arabo amerikan. Zyra ime, tha Zola, ka shkruajtur pėr kėtė, tė gjithė amerikano arabėve, dhe u kėrkoi atyre se ēfarė tema tė donin pėr tė vėnė nė stolitė e pemės sė Krishtėlindjve nė Shtėpinė e Bardhė".
 
Faqja zyrtare e internetit e Shtėpisė sė Bardhė, lėshoi njė video e cila tregon Gruan e Parė Amerikane "First Lady" Michelle Obama, qė tregon dekoratat publike, nga komunitetet nė pemėn e parė pėr Krishtlindje, stolisuar nga komunitetet, nga trashėgmnia e tyre kulturore e historike nga ata kanė ardhur. Video ėshtė postuar nė kanalin e Shtėpisė sė Bardhė, nė YouTube dhe mund tė ndiqet nė web-site, whitehouse.gov site.
 
Gjatė transmetim tė saj, sheh Zonja e Parė Amerikane "First Lady" Michelle Obama, dhe 92 vullnetarė duke punuar  pėr mė shumė se 3.400 orė pėr stolisjen e pemės.
 
Zyrtarėt e Shtėpisė sė Bardhė, thanė se pema e Krishtėlindjve e vendosur nė dhomė blu, ėshtė njė bredh, i dhurura nga Dagllas -  Virxhinia Perėndimore dhe u dhurua pėr Michelle dhe vajzat Malia dhe Sasha, mė 27 nėntor.
 
Qė nga viti 1961, Zonja e Parė Amerikane, me vendim tė posaēėm, ėshtė e ngarkuar me zgjedhjen e njė pemė bredhi. Kėtė vit, Michelle kishte zgjedhur vullnetarė nga 60 organizata tė 24 komuniteteteve, qė tė zbukurojė me mė shumė se 800 ornamente, krejt ndryshe  nga ato qė kan pėrdorur administratat e mėparshme.
 
Fakte rreth pemės sė Krishtėlindjve nė Shtėpinė e Bardhė
 
1. Nė vitin 1929, Zonja e Parė Amerikane,  Lou Grace Herbert C. Hoover, ka dekoruar pemėn e parė zyrtare nė Shtėpinė e Bardhė.
2. Nė vitin 1961, Zonja e Parė Amerikane, bashkėshortja e Presidenti tė vrarė John F. Kenndi, Jacqueline Kennedy, filloi traditėn e tė pasurit njė pemė natyrale druri -bredhi. Ajo ishte gjithashtu e para qė zgjodhi qė pema e Krishtėlindjve tė vendpsej nė dhomėn ovale - blu.
3. Prej viti 1969 dhe deri nė vitn 1970 pemėt e Krishtlindjeve, nė Shtėpinė e Bardhė, nga Zonja e Parė Amerikane, Patricia Nikson , u kėrkua tė zbukurohej nga njėrėzit me aftėsi tė kufizuara
4. Nė vitin 1976, Zonja e Parė Amerikane,  Betty Ford ka pėrdorur tė gjitha stolitė e natyrshme nga Klubi Xhennet i  Amerikės.
5. Pema e Krishtlindjeve nga  Asociacioni Kombėtar, njė grup qė pėrfaqėson "pemėt profesioniste tė Krishtlindjeve" ka qenė paraqitur si pemė zyrtare tė Shtėpisė sė Bardhė, qė nga viti 1966.
6. Deri nė fund tė sezonit tė festave, rreth 100.000 vizitorė,  kanė pėr tė vizituar Shtėpinė e Bardhė
 92 vullnetarė nga 24 shtete kan asistuar nė stolisjen e pemės pėr mbi 3.400 orė vullnetare. nė Shtėpinė e Bardhė, kėsaj radhe ka  6 pemė.  Pema zyrtare e Shtėpisė sė Bardhė, pema e Krishtlindjeve, ėshtė nė Blue Room, dhe ėshtė njė e llojit tė njė Bredhi nga Dagllas, 18 kėmbėt e lartė dhe ėshtė gati 13 metra e gjerė. Druri ėshtė ndriēuar me drita LED ekologjikisht tė pastėrta. 500 lule prej lulebore tė thata janė pėrdorur,pėr zburimin e pemės.

SHTATORJA E NĖNĖ TEREZĖS DO TĖ NGRIHET EDHE NĖ OHIO 
Beqir Sina
BEQIR SINA, New York
to: info@ereniku.net:Thu, July 23, 2009 6:51 am
botuar: E enjte: 23 korrik 2009 3;45 pm
 
Shqiptaro amerikanėt, do tė kenė pjesėn e tyre nė parkun Rockfeller Park, parkun mė tė njohur tė qytetit Cleveland - Ohaio, pėr tė ngritur nė qendėr tė tij statujėn e Nėnė Terezes
 
CLEVELAND - OHIO: Komiteti Kultural i Zbukurimit tė Qytetit, e ka aprovuar mė heret kėtė kėrkesė tė komunitetit shqiptarė, nė qytetin Cleveland, tė shtetit federal Ohaio. Janė 28 komunitete, nga kryq e tėrhtor globi, thuhet nė njė njoftim tė bashkisė sė qytetit Cleveland, me 478.000 banorė, nė veri tė SHBA-sė, tė cilat i kanė pjesėn e tyre dhe simbolet e tyre kombėtare, nė parkun mė tė madh tė qytetit - e quajtur Rockefeller Park - Cleveland Cultural Gardens.
 
Kjo, traditė nė kėtė qytet bėhet "Pėr tė promovuar krenarinė e tyre kombėtare, tė ēdo komuniteti, i cili ka arritur tė sjellė nga origjina e tyre diēka, dhe ka ngritur diēka, ka viziatuar diēka, ose ka ofruar diēka nga vendi i tyre, pėr tė treguar sesi ruhet dinjiteti dhe indetiteti i tyre kombėtarė, edhe kėtu pėrtej oqeanit, prej nga ata kanė ardhur. Janė pėr tu pėrgėzuar dy zyrtare tė larta tė kėtij qyteti, pėrfaqėsuesja e kėshillit tė bashkisė tė qytetit Cleveland, Dona Brady dhe Anila Nicklos( njė emigrante shqiptare), anėtare tė bordit tė marrėdhėnieve komunitare, tė cilat ishin tė parat, qė e pranuan kėrkesėn e komunitetit shqiptarė.
 
Anila Coniku Nicklos , ish editorja e gazetės komunitare "Shqipja", gazetė periodike, kjo, qė pasqyron jetėn, aktivitetin dhe veprimtarinė e komunitetit shqiptarė, ka thėnė se nė pjesėn perendimore tė qytetit, Cleveland's West Side, dhe nė Lakewood, e rreth tij jeton njė numėr i madh shqiptarėsh, emigrantė tė periudhave tė ndyshme. Duhet theksuar se shumica e shqiptarėve tė ardhur, Amerikė, janė nga ata tė mbas viteve 1990. At'here kur ndryshimet e mėdha demokratike, nė kampin komunistė tė Europės juglindore, pėrfshinė edhe Shqipėrinė, e cila mė e fundit u ēlirua nga sundimi diktatorial i Enver Hoxhės, qė e sundoi me dorė tė hekurt Shqipėrinė,pėr mė shumė se 50 vjetė. Sipas saj rreth 5.000 emigrantė shqiptarė, veēse dekadėn e fundit, mendohet se janė tė vendosur nė qytetin Cleveland tė Ohaios, pjesa mė e madhe tyre, janė nga Fieri, qytet ky qė ėshtė binjakizuar me qytetin e Ohaios - Cleveland." tha Anila 
 
Dy anėtare e kėshillit bashkiak, tė qytetit Cleveland, Dona Brady, dhe Anila Coniku Nicklos,, iniciatoret e e ngritjes sė shtatores
 
Ndėrsa, Dona Brady, anėtare e kėshillit bashkiak, tė qytetit Cleveland, ka theksuar se nė jemi tė lumtur qė edhe komuniteti shqiptarė, erdhi me njė kėrkesė tė tillė. Kėrkesė,tė cilėn ne e kemi pritur prej vitesh, pasi e dimė sesa krenarė janė shqiptarėt, ashtu si edhe komunitetet e tjera, tė kenė njė simbol tė tyre nė parkun multi - kultural. Brady, tha se ėshtė edhe nė nderin e qytetit, qė edhe komuniteti shqiptarė tė ketė nė mes tė qytetit, statujėn e Nėnė Terezes, iconės shqiptare, nobelistes dhe bamirėses, humanistes me famė botėrore.
 
Ajo ka caktur edhe vendin se ku do tė vendoset statuja e Nėnė Terezes, aprovuar nga kėshilli bashkiak i qytetit. Statuja e Nėnė Terezes, tha ajo do tė vendoset nė sheshin Rockefeller Park Greenhouse, afėr me statujėn e Martin Luther King, nė bulevardin nė mes tė rrugės St. Clair Avenue dhe I-90. Autoritet e qytetit ofruan njė shumė parashė, pėr pėrgatitjen e vendit ku do tė vendoset statuja, si bazamentin e sheshit dhe pastrimin e vendit. Por, kėto para nuk janė tė mjaftueshme pėr ngritjen e shtatores. Kėshtu qė. theksoi ajo duhen mė shumė tė holla, pasi duhet tė paguhet artitekti, dhe skulptori i veprės. Ndaj kush dėshiron tė jap kontributin e tij dhe tė pėrfshihet nė kėtė fushat, le tė thėrras nė kėtė numėr telefoni (216) 961-4999 ose tė kontaktojė me zyrtarėt e Rockefeller Park Greenhouse.
 
Anila Nicklos, ish editorja e gazetės komunitare "Shqipja", gazetė periodike, e cila me temat e saja pasqyron jetėn, aktivitetin dhe veprimtarinė e komunitetit shqiptarė, thotė sė ketu kemi njė komunitet tė integruar plotėsishtė ne jetėn amerikane. Shqiptaro amerikanėt, janė nė zyrat e qytetit, inxhinier, biznesmen, doktorė, studentė, dhe punonjės tė mirė. Kudo i gjenė shqiptarėt, nė kėtė qytet. Ndaj dhe vendosja e statusjės sė Nėnė Terezes, nė mes tė qytetit, bulevardin multi kultural Rockefeller Park, do ta rrisė edhe mė shumė krenarinė e tyre shqiptare, shprehet ajo.
 
Shtatorja e Nanė Tereses nė parkun mė tė madh tė qytetit - e quajtur Rockefeller Park - Cleveland Cultural Gardens
 
Njė shqiptaro amerika, skulptori nga Uashingtoni  Kreshnik Xhiku, ėshtė duke pnuar pėr shtatoren e Nanė Tereses, e cila do tė vendoset nė Kopėshtin dedikuar kombit shqipėtar nė rrugėn Martin Luther King , nė qytetin Cleveland tė Ohios. Shtatorja do tė jetė e skalitur nė bronx, dhe do tė tregojė pjesė nga jeta e njerės prej figurave - figurave mė tė shquara shqiptare nė botė.
 
    Bėhet fjalė pėr shtatoren e Nanė Tereses, nė bronks njė statujė nė kėmbė disa metėr e lartė - tė cilėn tė krishterėt e konsiderojnė grua shenjtore. Ajo ėshtė e pėrshkruar nė skulpturė :"zbathur nė sandale , pakėz e pėrulur mbi njė fėmijė tė vobekėt, dhe me veshmbathjen e saj karakteristike, me moshėn e saj qė nuk tregon mplakje -rreshtuar mė madhėshtin e njerėzve tė mėdhenjė,  nė kėrkim tė pėrballet me lartėsinė, pėr tė kapur rrezet e diellit".

Anėtarėt e Komisionit pėr ngritjen e shtatores do tė punojnė me punė vullnetare pėr tė ndihmuar tė ndėrtojnė njė kopsht qė do tė kushtojė sipas llogarisė 200,000 dollarė amerikan. Shtatorja do tė jetė gati dhe do tė pėrurohet mė 27 gusht 2010, me  rastin e 100 vjetorit tė tė Ditėlindjes sė Nanė Tereses. Pėr tė ndihmuar, nė fondin e ngritjes sė shtatores sė Nanė Tereses , ju mund tė thirrni pėrfaqėsuesin ligjor tė bashkisė sė qytetit Adem Meta, nė numėrin e telefonit 440-454-1364.
 
Lekė dhe Pashkė Gojēaj "bartėsit" e shtatores sė Nėnė Terezes nė Amerikė
 
Ishin dy bij tė Hotit historik, Hotit tė Ded Gjo Lulit, e Prek Calit, e sa e sa figurave tė kėtyre malėsorėve, ata qė tė parėt e sollėn nė mėrgatėn shqiptare, nė SHBA-sė, idenė fisnike dhe bujarinė qė tė sponsorizonin lartėsimin nė statuja bronxi, rrugėve dhe shesheve tė Amerikės, ikonėn tė kėsaj bije shqiptare, qė pasi e sponsorizuan nė sheshet e Tuzit e tė Prishtinės, pa pritur qė tė shejtėrohet, duke u kujtuar e sjellė ndėrmend mbarė njerėzimit qė po pėrgjėrohet pėr kėtė nėnė tė madhe, se ajo ėshtė bijė e popullit shqiptar, e vendosėn statujėn e saj nė New York (Harstdale). Vėllezerit Lek e Pashk Gojēaj edhe pse biznesmene, kanė bėrė investimin mė tė shkėlqyer nė jetėn e tyre nė njė fushė ku pėrfitimi ėshtė veēse moral, dinjitet e krenari kombėtare, e shumė mė i ēmuar e i pavdekshėm se ēdo lloj kapitali tjetėr.

Fronti i Bashkuar Shqiptaro-Amerikan - Thirrje popullit shqiptar qe jetone ne Mal te Zi

Beqir Sina

Beqir Sina - New York
erenikut: Sat, 28 Mar 2009 09:09:01 EDT
botuar: E dielė, 29 mars, 2009 8:25 am

NJU JORK ( BOTA SOT ) Fronti i Bashkuar Shqiptaro-Amerikan , Keshilli  Drejtues, me Themi J. Tushe dhe Pashko Rr. Camaj, Nju Jork , dy dite para zgjedhjeve nė Mal te Zi leshoi nje deklerate ku thuhet se me daten 29 mars 2009  do te zhvillohen zgjedhjet e pergjitheshme parlametare ne Mal te Zi, nga  ku do te dalin edhe organet e reja drejtuese te ketij shteti, prej te cilave ne nuk duhet te ushqejme asnje iluzion dhe mund te presim qe ato ta ndryshojne e permiresojne situaten e ndere, pozitat e keqija dhe gjendjen e mjeruar (pa asnje te drejte) te popullit shqiptar ne kete vend.

 Megjithate, populli yne qe jetone i shtypur, persekutuar dhe diskriminuar ne kete shtet antishqiptar duhet te shkoje ne keto votime me unitet te konsoliduar dhe me qetesi e kulture demokratike, per te votuar vetem per kandidatet e vet, me qellim qe te zgjedhi djemte e tij  me te mire ne kete kuvend, per te mbrojtur interesat kombetare dhe kerkuar me guxime lirite dhe te  drejtat tona qe na jane mohuar totalisht nga klanet raciste dhe pushtetaret cerrnogoras.

Megjithse kohet e fundit situata eshte pak e renduar  nga veprimet e nxituara te disa lidereve shqiptar qe i kane acaruar e tendosur marrdheniet midis tyre pa ndonje shkak, por qellimisht vetem per perfitime personale e partiake, ne si votues duhet te tregojme  nje pjekuri teper te larte e ta hedhim voten tone atje ku duhet dhe te mos bjeme viktime e lojes dhe  skenareve malazez qe po tentojne per te na goditur e demtuar rend pas shpine edhe ne kete drejtim.

Ne u bejme thirrje vellazerore te gjithe politikaneve tane shqiptar ne kete shtet, qe ti lene menjane grindjet, merite dhe  urrejtjet ndaj njeri tjetrit, sepse koha dhe momenti historik neper te cilin po kalojme e kerkojne qe te jene te bashkuar dhe te punojme me vetmohim e pa u kursyer, per ti sherbyer sa me mire dhe me besnikeri Kauzes tone te shenjte kombetare dhe fitores se popullit tone ne keto zgjedhje. Ata duhet ta kuptojne mire rendesine e ketij misioni te madhe qe kane marre per siper dhe nuk duhet te mendojne kurr per te bere karriere personale, biznes privat dhe emer te madhe ne kolltuqet, postet dhe zyret e pushtetit ta huaj malazez, qe po i dhunone, denone dhe diskriminone vazhdimisht shqiptaret, por te qendrojne ne krye te tyre dhe ti udheheqin me urtesi durim  e aftesi ne rruge te drejte, duke mdrojtur me trimeri te drejtat dhe lirite e tyre.

Diaspora shqiptare ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes eshte duke e ndjekur vazhdimisht me vemendje e interes te vecante  situaten  ne keto zgjedhje parlamentare dhe ajo  si gjithmone do te  perkrakrahe vetem  lideret e forcat  politike qe punojne me perkushtim per  popullit shqiptar ne Mal te Zi dhe do te demaskoi ashper te gjithe ata qe i kane shitur e braktisur interesat e tij.


Shpalosja e krizės nė Luginėn e Preshevės
Beqir Sina
Beqir Sina
Ossining-NY
Erenikut: 3 shkurt 2009
botuar: 4 shkurt 2009


Shiley Cloyes DioGuardiCloyes DioGuardi : "Ky ėshtė po ashtu kursi pragmatik i veprimit, sepse arrestimet-gjerėsisht tė besuara si njė pėrpjekje nga ana e qeverisė sė Serbisė pėr tė kriminalizuar shqiptarėt gjersa tė bėjnė spastrimin etnik tė "heshtur" tė Luginės sė Preshevės dhe ndarjen e veriut tė Kosovės-kėrcėnojnė stabilitetin e Luginės dhe rajonit."
Ossining Yonkers NY : Shirley Cloyes DioGuardi, e cila ėshtė Kėshilltare pėr Ēėshtje tė Ballkanit pranė Ligės Qytetare Shqiptaro-Amerikane, ka bėr njė artikull analitik kėto ditė, ku nė fokus tė saj ka vendosur zhvillimet mė tė fundit nė Luginės sė Preshevės (nė jug tė Serbisė). Ky artikull ėshtė "ngacmuar" nga ajo qė mijėra shqiptarė tė Luginės sė Preshevės (nė jug tė Serbisė) u mblodhėn mė 26 janar nė qytetin e Preshevės, pėr tė kėrkuar lirimin e menjėhershėm tė dhjetė shqiptarėve, tė arrestuar nga forcat e xhandarmėrisė serbe muajin e kaluar nėn akuza pėr krime lufte gjatė luftės sė Kosovės mė 1999.
Nė artikull thuhet se sipas njoftimeve tė medieve tė ndryshme shumica e tė arrestuarve u torturuan dhe mandej u transferuar nė burg nė Beograd. Protestuesit, po ashtu kėrkuar amnisti pėr luftėtarėt lokalė qė luftuar kundėr forcave serbe nė Luginė tė Preshevės mė 2000 dhe 2001, gjatė njė konflikti qė pėrfundoi me njė marrėveshje tė hartuar nga NATO, SHBA-tė, dhe OSBE.
Ditėn para protestės, partitė politike shqiptare nė Preshevė lėshuar njė deklaratė tė pėrbashkėt, duke thirrur komunitetin ndėrkombėtar pėr tė "ndėrmjetėsuar nė bisedime ne mes qeverisė sė Serbisė dhe pėrfaqėsuesve politikė shqiptarė pėr tė vlerėsuar procesin shtatė-vjeēar tė paqes dhe pėr tė ndaluar keqėsimin e mėtutjeshėm tė gjendjes politike dhe tė sigurisė."
Shirley Cloyes DioGuardi, thotė se ky ėshtė kursi i moralshėm i veprimit, duke patur parasysh dekadat e shkeljeve tė tė drejtave njerėzore tė shqiptarėve nė jug tė Serbisė. Ky ėshtė po ashtu kursi pragmatik i veprimit, sepse arrestimet-gjerėsisht tė besuara si njė pėrpjekje nga ana e qeverisė sė Serbisė pėr tė kriminalizuar shqiptarėt gjersa tė bėjnė spastrimin etnik tė " heshtur" tė Luginės sė Preshevės dhe ndarjen e veriut tė Kosovės-kėrcėnojnė stabilitetin e Luginės dhe rajonit. Me luftrat nė vazhdim nė Afganistan dhe Irak, komunitetit ndėrkombėtar aspak nuk i duhet edhe njė konflikt i ri nė Evropėn Juglindore.
Mė pas zonja DioGuardi ka paraqitur nė detaje faktet e rastit tė arrestimit dhe torturave tė shqiptarėve nė Luginė tė Preshevės, Madje ajo i referohet pėr kėtė qėllim jovetėm medieve lokale, zyrtarve lokal por edhe zyrtarve tė lartė serbė e shqiptarė dhe njė raporti tė Agence-France Press, nė ditėn e arrestimeve, tė nėntė tė arrestuarvet (Burim Fazliu, Faton Hajdari, Ferat Hajdari, Samet Hajdari, Ahmet Hasani, Agush Memishi, Sylimon Sadiku, Kamber Sahiti, dhe Fatmir Saqipi) nė paraburgim nė Beograd. I dyshuari i dhjetė, Muhamet Nuhiu, ishte rrahur brutalisht gjatė arrestit, dhe mandej ishte akuzuar vetėm pėr armėmbajtje pa leje dhe ishte liruar pas pagesės sė dėnimit prej 7,000 Eurove. Mediat serbe raportuan dhe prokuroria po hulumton edhe tė paktėn shtatė tė dyshuar tė tjerė, disa prej tė cilėve flitet se janė nė Kosovė.
"Analiza dhe pėrgjigjet ndaj arrestimeve", e ka titulluar njė nga pjesėt me hulumtuese tė kėti artikulli, zonja DioGuardi, e cila ka mjaft njohuri lidhur me ēėshtje tė tilla, pasi mė parė ajo ka bėrė analiza tė tilla edhe pėr shqiptarėt, nė Kosovė gjatė sundimit tė Millosheviqit, ngjarjet nė Maqedoni dhe mė tė fundit kanė qėnė ato nė Mal tė Zi me arrestimin e 18 shqiptarėve nė shtator 2007.
"Prapavija e shpalosjes sė krizės nė Lugina e Preshevės (Presheva, Medvegja, dhe Bujanoci)" sipas Shirley Cloyes DioGuardi, duke iu referuar edhe dekleratave tė zyrtarve lokal, transmentuar nga Agence France-Press mė 28 Dhjetor, thuhet se "i gjithė ky veprim ėshtė njė invencion i qeverisė serbe me qėllim tė largimit tė vėmendjes nga problemet e veta madhore dhe transferimit tė saj nė Luginė tė Preshevės." Jozyrtarisht, disa zyrtarė dhe pėrfaqėsues perėndimorė kanė thėnė se nėn pretekstin e zbatimit tė sundimit tė ligjit dhe ndjekjes sė kriminelėve tė luftės, Beogradi po i pėrdorė kėto arrestime pėr tė hequr
vėmendjen ndėrkombėtare nga pėrpjekjet e vazhdueshme tė saj pėr tė destabilizuar Kosovėn veriore dhe pėr ta aneksuar atė pėrfundimisht. Njėjtė i rėndėsishėm ėshtė edhe fakti se kėto arrestime janė bėrė si pjesė e fushatės sė Serbisė pėr tė "spastruar etnikisht dhe heshturazi" Luginėn e Preshevės Shirley Cloyes DioGuardi, e cila ėshtė Kėshilltare pėr Ēėshtje tė Ballkanit pranė Ligės Qytetare Shqiptaro-Amerikane, nė fudn e mbyll kėtė analizė tė gjatė teksa ka pikasur disa shtatė rekomandime .
Sipas zonjės DioGuardi, rekomandimi i parė ėshtė:" Dallimi nė mes tė tė drejtave tė garantuara pėr serbėt qė jetojnė nė veri tė Kosovės (qė pėrfshinė edhe lidhjet e tyre me institucionet nė Serbi) dhe mohimit tė tė drejtave njerėzore dhe qytetare tė shqiptarėve tė Luginės sė Preshevės (duke pėrfshirė qasjen nė institucione nė Kosovė dhe Shqipėri) ėshtė tmerrėsisht jofer, shkelė standardet ndėrkombėtare dhe ėshtė krejtėsisht i paqėndrueshėm. Komuniteti ndėrkombėtar duhet tė marrė qėndrim publik nė pėrkrahje tė tė drejtave tė shqiptarėve nė Luginė tė Preshevės dhe tė insistojė qė Beogradi tė pėrfundojė abuzimet e tij nėse dėshiron pranim nė Bashkimin Evropian.
Dy:"Ka patur pėrgjigje jo tė bollshme nga ana e komunitetit ndėrkombėtar nė lidhje me arrestimet ilegale tė dhjetė shqiptarėve tė Luginės sė Preshevės dhe torturėn e ushtruar mbi ta. Edhe SHBA-tė thuajse u gjendėn nė pozitė tė palakmueshme pėr tė reaguar, pasi qė ishin nė mes tė transferimit tė pushtetit nga Bushi tek Obama. Ky tranzicion pushteti zyrtarisht ka mbaruar, dhe pėr shkak tė rrezikut qė paraqet situata nė Luginė tė Preshevės ndaj stabilitetit rajonal, duhen ndėrmarrė veprime tė menjėhershme pėr tė hulumtuar bazėn e kėtyre arrestimeve, pėr tė dėnuar publikisht torturėn e kėtyre tė burgosurve shqiptarė, dhe pėr tė kėrkuar lirimin e tyre. Kėshilli i Evropės duhet gjithashtu tė paraqesė njė rezolute nė emėr tė tė burgosurve dhe organizatat e tė tė drejtave tė njeriut nė rajon dhe anekėnd botės duhet t'i bashkėngjiten kėsaj nisme. "
Tre:" Pasi qė shqiptarėt e burgosur mund tė mbahen nė burg para gjykimit deri nė gjashtė muaj sipas ligjit serb (masa fillestare e paraburgimit pėr 30 ditė tani ėshtė vazhduar edhe pėr dy muaj) dhe mandej deri nė tetėmbėdhjetė muaj apo dy vite gjatė gjykimit, pėrpjekje tė menjėhershme diplomatike duhet ndėrmarrė pėr tė parandaluar kėtė. Serbisė duhet t'i kėrkohet tė paraqesė evidencė dhe dėshmi pėr aktivitetin e tyre kriminal apo tė anulojė akuzėn." Katėr:" Amnistia qė i ishte dhėnė ish-anėtarėve tė UCPMB-sė sipas Marrėveshjes sė Konculit, sė bashku edhe me nenet tjera tė kėsaj marrėveshje, duhet tė respektohet nė plotėni.
Pesė:" Partitė politike shqiptare dhe Kėshilli pėr tė Drejtat e Njeriut nė Luginė tė Preshevės, duke cituar politizimin e vazhdueshėm tė judikaturės serbe, kanė bėrė thirrje pėr njė mision ndėrkombėtar monitorues pėr tė pėrcjellė statusin e tė dhjetė tė burgosurve. Pėrveē pėrmbushjes sė kėsaj kėrkese, njė raportues special pėr tė drejta tė pakicave duhet emėruar pėr tė hulumtuar kėto arrestime dhe statusin e shqiptarėve nė Luginė tė Preshevės, duke pėrfshirė edhe pėrpjekjet serbe pėr tė parandaluar kthimin e mijėra shqiptarėve qė ishin detyruar tė largoheshin pėr nė Kosovė gjatė luftės sė Kosovės dhe gjatė konfliktit tė vitit 2001 si pjesė e njė fushate pėr tė spastruar etnikisht dhe heshturazi Preshevėn, Medvegjėn, dhe Bujanocin nga shqiptarėt.
Gjashtė :" Partitė politike shqiptare nė Luginė tė Preshevės duhet tė thėrrasin njė takim me Presidentin Boris Tadiq dhe ambasadorėt e vendeve Kuintit (BE-sė, SHBA-ve, Japonisė, Australisė, dhe Kanadasė) pėr tė zgjidhur konfliktin.
Shtatė:" Lidershipi i Luginės sė Preshevės duhet tė refuzojė kryerjen e detyrave tė tyre nė kuadėr tė qeverisjes lokale gjerėsa njė proces serioz i ndėrmjetėsimit, qė pėrfshinė shqiptarėt, serbėt, dhe ndėrkombėtarėt tė fillojė./b.sina/
Lublin Dilja-arkiv ereniku.netVdes nė Nju Jork, nė moshėn 51- vjeēare, ish-Ambasadori i Shqipėrisė nė SHBA, Lublin Dilja
Zėri i Amerikės
02-02-2009 - Dje pasdite vdiq nė njė spital tė Nju Jorkut, ish Ambasadori i Shqipėrisė nė Shtetet eBashkuara, Lublin Dilja, pas njė sėmundjeje tė rėndė.
Zoti Dilja lindi nė Elbasan nė 10 tetor tė vitit 1957, ku kaloi edhe vitet e fėmijėrisė. Shkollėn e lartė ai e kreu nė Universitetin e Tiranės, Fakulteti i Gjuhėve tė Huaja, Dega Anglisht. Pasi pėrfundoi shkollėn, nė vitin 1980, ai punoi fillimisht si mėsues i gjuhės angleze. Mė pas kreu disa kualifikime pasuniversitare pėr psikologji-pedagogji, si dhe kurse pėr diplomacinė nė Shtetet e Bashkuara, nė Britani e Itali.
Zoti Dilja ka patur njė karrierė tė spikatur si profesor nė Universitetin e Tiranės dhe atė tė Elbasanit dhe si punonjės shkencor nė Institutin e Pedagogjisė dhe tė Psikologjisė. Ai kishte titullin "Doktor i Shkencave".
Nga viti 1993 deri mė 1997, Lublin Dilja ishte Ambasador i Republikės sė Shqipėrisė nė Shtetet e Bashkuara.
Nė shtator tė vitit 2001 ai u zgjodh Deputet i Partisė Demokratike nė Kuvendin e Shqipėrisė.
Nga viti 2002 e deri nė fund tė jetės, ai ishte Ministėr Fuqiplotė nė Misionin e Pėrhershėm tė Republikės sė Shqipėrisė pranė OKB-sė dhe njėkohėsisht zėvendėspėrfaqėsues i kėtij misioni.
Nė njė intervistė pėr Zėrin e Amerikės, Ambasadori i Shqipėrisė nė OKB Adrian Neritani, e vlerėsoi kolegun e tij Lublin Dilja nė planin personal dhe atė profesional:
Lublin Dilja-arkiv ereniku.net"Ai ishte njė individ me cilėsi tė larta dhe tė dukshme profesionale... Ai e kombinonte profesionin si diplomat me pėrgatitjen e tij si pedagog dhe shkencėtar. Duhet theksuar se Lublin Dilja ka qenė Ambasador i Shqipėrisė nė SHBA nė njė periudhė shumė tė rėndėsishme pėr vendin."
Ambasadori Neritani tha se cilėsitė e veēanta njerėzore dhe profesionale tė zotit Dilja u shprehėn edhe nė detyrėn e tij nė OKB:
"Ambasadori Dilja ka qenė njė figurė publike, jo thjesht zyrtare, njė figurė e respektuar nga komuniteti shqiptar i Amerikės dhe nga kolegėt e tij diplomatė brenda dhe jashtė misionit tė OKB-sė".
Zoti Neritani, e kujton ish-kolegun e tij si njė njeri kurajoz deri nė minutat e fundit tė jetės:
"Ai shfaqi kurajo dhe njė ndjenjė tė lartė pėrgjegjėsie, duke luftuar deri nė fund sėmundjen e rėndė".
Zoti Dilja le pas gruan dhe dy djem.//voa//
diaspora 2008