Shoqata Atdhetare DIBRA-New York
www.ereniku.net

Fotoreportazh:
Perkujdesja dhe
editimi ne
ereniku.net

Nexhmedin Syla
New York
/Ėshtė ruajtur origjinaliteti i shkrimit te autorit/


Mbrėmje madhėshtore:
Dibranėt nė Amerikė festuan 100 vjetorin e pavarsisė

From: BEQIR SINA, New York
Sent: Sun Nov 25 11:28
To: info@ereniku.net
botimi: 26 nentor 2012
Subject: Mbrėmje madhėshtore, Dibranėt nė Amerikė festuan 100 vjetorin e pavarsisė



Njė shekull pasi u ngrit flamuri shqiptar, nė datėn 28 Nėntor 1912, 100-vjetori i Pavarėsisė sė Shtetit Shqiptarė pėr dibranėt, Dibra, ėshtė konsideruar si “kryeqendėr e shqiptarizmit pėr rolin dhe kontributin qė dhanė dibranėt.

STATEN ISLAND NEW YORK : Njė ditė pasi njė flamur gjigant ėshtė shpalosur nė qytetin e vendlindjes sė tyre - Dibėr e Madhe me rastin e festės sė 100 vjetorit tė shpalljes sė pavarėsisė sė shtetit shqiptar, mėrgimtarėt dibranė nė Amerika, u mblodhėn sė bashku nė lokalin e njohur Grand Marquis - New Jersey, pėr tė shėnuar kėtė festė ashtu si po festohet kėto ditė edhe nė vendlindje, por dhe nė tė gjitha qendrat shqiptare; si nė Vlorė, Tiranė, Prishtinė dhe Shkup.

Mbrėmė festa e Flamurit nė mesin e mėrgimtarėve dibran u shndėrrua nė "kryeqendrėn" e kremtimeve tė 100-vjetorit tė pavarėsisė nė Amerikė, nga qindra dibranė tė mbledhur sė bashku rreth Shoqatės Atdhetare Dibra.

Njė shekull pasi u ngrit flamuri shqiptar, nė datėn 28 Nėntor 1912, 100-vjetori i Pavarėsisė sė Shtetit Shqiptarė pėr dibranėt, Dibra, ėshtė konsideruar si “kryeqendėr e shqiptarizmit pėr rolin dhe kontributin qė dhanė dibranėt. Duke kujtuar kėtė datė tė shėnuar, oratorėt nė fjalimet e tyre, por edhe nė njė fotomontazh historik, qė u shafq nė kėtė mbrėmje festive, u ngrit peshė figura e rilindėsve, patriotėve, atdhetarėve, dhe veprimtarėve tė shquar i ēėshtjes kombėtare, nga kjo krahine e cila ka vend tė veēantė nė historinė tonė kombėtare.

Krahina e Dibrės ka nė mesin e saj edhe firmėtarėt dibranė tė deklaratės sė Pavarėsisė, midis tė cilėve Aqif Pashės, Myfti Vehbi Dibra, Sheriff Lengu. Kėsaj plejade tė dibranėve apo mė mirė tė themi armate tė Lėvizjes sė Rilindjes Kombėtare, pėr Liri e Pavarėsi, i takon edhe Sait Najdeni nga Dibra, i cili njihet edhe si Hoxhė Voka apo Hoxhė Vogli, dom Nikoll Kaēorri e tė tjerė. Pėrfshirė edhe delegatėt e Kongresit tė Dibrės (1909) nė mesin e tė cilėve ishin edhe Aqif Pasha, Mutesim Kėllėēi, Sadik Pasha, Islam Vrioni, Qenani Abdyli, Prenē Xhelali, Dervish Biēaku, Dervish Hima, dr. Ibrahim Temo, dhe Hafėz Ali Korēa.

Mbrėmja festive me rastin e festės sė 100 vjetorit tė shpalljes sė pavarėsisė sė shtetit shqiptar, nė "ishullin" e diranėve Staten Island - New York, u shoqėrua me njė program tė pasur artitik , pėrgatitur me mjeshtėri nga "Bilibili i kėngės Dibrane" kėngėtari mirėnjohur dibranė Haxhi Maqellara, dhe u drejtua nga Julinda Daci.

Nė njė atmosferė madhėshtore festive, nė praninė e qindra mėrgimtarėve nga Dibra tė shtunėn u festua 100 vjetori i pavarsisė sė shtetit shqiptar. Mjedisi i lokalit ishte hijeshuar me flamujt kuq e zi dhe simbole tė tjera kombėtare. Ndėrkohė qė nė vazhdim u shfaq njė program i pasur me kėngė e valle popullore me pjesmarrjen e kėngėtarėve mė tė mirė dibranė nė shoqėrinė e Grupit muzikor nga Staten Island "Fisnikėt".

Kjo ngjarje tuboi jo vetėm Dibranėt por edhe tė ftuar nga trevat e tjera, tė cilėt sė bashku me familjet e tyre festuan 100 vjetorin e pavarėsisė. Shėnimi i kėsaj ngjarje u mundėsua pėr tė krijuar njė atmosferė madhėshtore - atmosfera festive kuq e zi me rastin e kėsaj feste kombėtare, nga Shoqata Atdhetare Dibra, nėn kryetari i saj zoti Murat Mela kryetar i Klubit tė Futbollit Korabi nė SHBA.

Hymnet kombėtare tė Shqipėrisė dhe SHBA shėnuan hapjen solmne kėtij manifestimi. Nė kėtė mbrėmje festive, pėrmes ekraneve tė televizionit, u pėrcollė dokumentari fotografikė i Shoqatės Atdhetare Dibra, "Dibra e Dibranėve" pėrgatitur nga sekretar/administratori Adriatik Pilku. Bekimin e festės sė dibranėve e kreu Imam Omer Papraniku

Kremtimi i kėsaj dite tė madhe dhe tė gėzueshme tha nė fjalėn e hapjes drejtueesja e kėsaj darke festive znj. Julinda Daci, krijon dnjesinė dhe ebsimin se e ardhmja do tė jetė edhe mė e mirė pėr tė gjithė shqiptarėt. "Qė Shqipėria do tė bėhet pjesė e Europės, u shpreh zonjushe Daci, atje ku e ka patur vendin me kohė dhe ne tė gjithė do tė jemi tė bashkuar me paqe e prosperitet. Pas njė zhvillimi tė pa ndėrprerė dhe tė gjithanėshėm, nė paqe e harmoni me popujt e tjerė, Shqipėria e bashkuar do tė shkojė nė Europė."

Zonjushe Daci e cilėsoi si tė veēantė kėtė ditė, ngaqė po festojmė 100 vjetorin e ditės sė flamurit kuq e zi me shkabėn dy krenare urojė nė emėr tė Shoqatės Atdhetare Dibra qė populli shqiptarė, kombi ynė tė festojė qindra vjetore tė tjerė i bashkuar dhe i lirė e sovranė .



Fjalėn kryesore pėr nder tė 100 vjetorit tė Pavarėsisė sė Shqipėrisė e mbajti kryetari i Shoqatės Atdhetare Dibra, zoti Ilir Rusi, i cili pasi falenderoj tė pranishmit pėr pjesmarrjen dhe mysafirėt e nderuar mbajti njė fjalim tė shkurtėr pėr vlerat qė mbart kjo festė pėr tė gjithė shqiptarėt kudo qė janė. Ai bėri edhe njė ekspoze tė Shoqatės Atdhetare Dibra duke numėruar njė serė suksesesh gjatė kėtyre pesėmbėdhjetėvetėve tė egzistencės sė kėsaj shoqate e cila pos rolit patriotik nė diasporė, dhe kontributiti tė saj nė ēėshtjen kombėtare po i kontriboun tha kreu i dibranėve Ruci, edhe promovimit tė virtyteve mė tė mira tė dibranėve nė SHBA.

Mbas fjalimeve mjaft emocionuese pati fjalėn pėrshėndetėse ambasadori i Shqipėrisė nė Washington zotit Gilbert Gallaxhi, Konsullit tė Maqedonisė nė Ēikago, Jakup Rexhepi, dhe mikut tė shqiptarėve kongresmenit republikan nga Staten Island - New York, Michael Grim - i cili pasi pėrshėndeti tė pranishmit bėri urimet e rastit pėr 100 vjetorin e shpalljes sė pavarėsisė edhe nė gjuhėn shqipe "Gėzuar shqiptarė!" tha kongresmeni Grim.

Programi vazhdoj deri pas mesnate me kėngė e valle dibrane dhe ato nga tė gjitha trevat shqiptare, kėnduar nga kėngėtari i mirėnjohur Agron Maqellara dhe e ftuara speciale Amarda Arkaxhiu, ndėrkohė, qė Shpend Koleci recitoi njė poezi kushtuar 100 vjetorit tė pavarėsisė, dhe Dini Radoveshi njė buqet me kėngė dibrane.

Dy talentet qė po grishin botėn e muzikės shqiptare me zėrin e tyre - Lundrim Paēuku, njė emėr qė ka kapluar shumė zemra dhe admirues, i cili u shfaq kohėt e fundit si njė talent nė spektaklin mė tė njohur pėr pėrzgjedhje tė talenteve “The Voice of Albania”, dhe talenti i mahnitėshėm dibran nė Amerikė, 19 vjeēari Bledar Maqellara, tenor, bariton, kėngėtar, aktor dhe kėrcimtar, i biri i kėngėtarit Agron Maqellara, e bėnė kėtė mbrėrmje festive kushtuar 100 vjetorit tė Pavarėsisė sė Shqipėrisė edhe mė tė bukur.




































Ndreu i Dibres beri emer te madh ne Historine e Shqiperise, Esat Ndreu, beri emer te madh ne Memaliaj
BEQIR SINA, New York
derguar erenikut: Thu, 5 Jun 2008 19:07:18 EDT
botuar: E dielė 08 qershor, 2008 9:46 am
Fisi i madh i Ndreut të Dibrës në Amerikë:"Falemnderit Memaliaj, nderuat qytetin tuaj - na nderuat edhe ne"


Esat Ndreu NEW YORK CITY : Më datën 15 mars në qytetin e vogël e të thellë në jug të Shqipërisë, Memaliajt, me vendim të Këshillit Bashkiak të qytetit, u shpall "Qytetar nderi" i këtij qyteti Esat Ndreu. Si një pinjoll - i njërës prej familjeve më në emër në atë që ka qënë njohur më si vilajeti i Dibërës, dhe jashtë saj. Esati, gjatë Luftës së Dytë Botërore, ishte një ndër komandatët legjendarë të Brigadës 18-Sulmuese. Ideali u tij kryesor gjatë kësaj lufte, ishte ashtu si ai i mijra patriotve dhe adhetarve të vërtet, çlirimi i vendit nga pushtuesit e huaj. Mirpo, pas çlirimit nuk do të shkonte larg shkëlqimi i këtij ushtaraku. Filloi shpejt për të dhe familjen e tij kalvari i gjatë i presekutimeve. Esati Ndreu, së bashku me familjen e tij interneohet në qytetin e minatorëve - qytetin e vogël Memaliaj në afërsi të Tepelenës. Gjatë gjithë kohës sa qëndroi në këtë qytet, ai spikati për zgjuarsi, urti, dhe bujari, karakteristika të vyera të dibranëve.

Ky nderim u bë me rastin e 98 vjetorit të lindjes së tij. Tek shumë dibran , ata që njohën nga afër por edhe anëtarë të fisit të madh Ndreu, thuhet se "Atë, që duhej ta bënte Dibra, që e lindi dhe e rriti - e bëri Memaliaj, aty ku ai dhe familja e tij kaloi një pjesë të jetës së tij." Megjithatë, ky është një vlersim i madh që i bën një qytet i vogël një figure të njohur të Dibrës, qytet i madh në figura dhe e madhe në historinë kombëtare.

Koha na ka treguar se njerëzit e rëndesishëm dhe me vlera historike, e njerëzore, dihet se janë fytyra e vërtet e një kombi. I lumtur! është ai komb që ka të till - dhe, ka ditur e di t'i nderojë dhe respektoje ata, pavarësishtë kohës, që i përkasin . Ky lloj vlersimi shihet tek kombet e mëdhenjë dhe si një fytyr qytetarie, shkalla e zhvillimit dhe e përparimit të një vendi, në tërë dimensionet e tij - prej nga niveli dhe tradita e tij historike. Vendet e zhvilluara perendimore, apo edhe disa lindore, kane një traditë të lashtë, qindra vjeçare, të nderimit dhe respektimit të figurave.

Për, këtë nuk ka asnjë shkallë krahasimi me vendin tonë(Shqipërinë), që i mbylli dyert e vlerave dhe iu a dha në shumë raste, njerëzve anti-vlera. Madje fakeqesisë; që edhe kur mbytej në gjolë(pellgë) një brigadier kooperative, vetëm se para të hidhej në gjol - e kishte thirrë "rroftë Partia!" dekorohej. Kësaj i u ngjizë në këtë demokraci, jo me të njëjtën formë, edhe dekorimi ose dhënja e një titulli të një ish kuadri të Partisë së Punës, që me dorën e tij, pushkatojë ose dënojë, shqiptarët vetëm sepse kishin bindje të tjera. Vetëm sepse ishin patriot, atdhetar dhe demokartë. Ata janë pushkatuar, varur, dënuar me vite të tëra burgu, dhe e interrnuar si familje e si farefisë.

I këtij mendimi, janë me këtë këndëshikim, edhe veterani i komunitetit, veprimtar dhe patriot i flakët Jonuz Ndreu, Xhevati dhe Besnik Ndreu, e shumë anëtarë të familjes Ndreu, në Amerikë. Të cilët, i bashkohen opinonit se nuk duhet të bëhen krahasime dhe të jenë vetëm disa njërëz, ata që të vlersojnë se kush e meriton dhe kush nuk meriton. Por, ata mendojnë se ka ardhur koha, që si në rangë kombëtarë(gjithëshqiptarë), krahinorë(sipas krahinave), lokal(sipas qyteteve) apo edhe te nje rrethi duhen vlersuar njerëzit, si për se gjalli edhe ata që kanë vdekur. Njerëz që kanë lënë gjurmë, dhe kanë bërë histori. Kanë punuar dha janë dalluar në atë vend - pa ngjyrime dhe bindje poliitike. Ata njerëz, që më të vërtet e meritojnë. Etja për të nderuar, dhe dhënë edhe vendin që u takonë, atyre, është një dhuneti natyrore, për t'u përgëzuar si një veçori e popullit shqiptar në shekuj.\

Për këtë arsye i tillë ishte, edhe vendimi i marrë më datën 15 mars në qytetin e vogël e thellë në jug të Shqipërisë, Memaliajt, i cili me vendim të këshillit bashkiak të qytetit, shpalli "Qytetar nderi" i këtij qyteti Esat Ndreu. Ky vendim u pritë me gëzim të madh nga "Fisi i Ndreve", në SHBA-së. Ata me plot krenari, shprehen falenderimin e tyre për këtë gjest, dhe mendojnë t'i dërgojnë një letër flemnderimi Memaliajt. Ata janë pjesatr të familjes Ndreu, janë pinjollët e këtij fisi në SHBA-së, (Jonuz Ndreu, Xhevat Ndreu, Besnik Ndreu, të cilët, e falemnderojnë Memalijan, dhe dëshirojnë që të njëtën rrugë të ndjek, nesër edhe Dibra, që i lindi dhe i rriti këta burra, trima, të mençur, patriot të medhenjë, dhe nga ata që edhe historia ka se çfarë të shkruaj e të thotë për këta burra.

Kush ishte Fisi i madh i Ndreut të Dibrës ?

Le t'u referohemi shkrimeve të shtypit, të kohës. Ata tregojnë se që nga viti 1912 e deri në vitin 1924, Elez Isufi, bashkë Suf Xhelilin (djalin e xhaxhait) morën pjesë pothuaj në të gjitha ngjarjet e mëdha politike të Shqipërisë, duke bërë një emër të madh në historinë e vendit tonë. Bëmat dhe trimeritë e Elez Isufit dhe Suf Xhelilit, janë përjetësuar edhe në folklorin popullor të asaj treve, ku ne mes të tjerash në një nga ato këngë thuhet: "Ej Suf Xhelili arusha e malit / fort po ia vret asqerin krajlit / e'po ia vret dhe po bën kërdin / në ato brigje të Drinit të Zi".

Në ato vite kulla e Elez Isuf Ndreut në Sllove të Dibrës u bë një nga qendrat kryesore të levizjes atdhetare të Shqipërisë verilindore dhe aty mblidheshin burra të njohur dhe me emër të madh nga të gjitha krahinat e vendit, si Isa Boletini, Hasan Prishtina, Bajram Curri, Islam Spahiu i Lumës, Rexhep Bajraktari i Hasit, Zija Dibra, Ramiz Daci etj.

Ata të dy, bab e bir, morën pjesë në shumë luftra e beteja si kundër forcave turke, ashtu edhe atyre sërbo-malazeze, por vlejn për të përmendur ato të kryengritjeve të viteve 1912-1913-të, kryengritja e shtatorit e vitit 1913, goditja e Divizionit të Nishit, në 5 dhjetor të vitit 1915-të etj. Si rezultat i kësaj veprimtarie, forcat sërbe i dogjën tre here kullat e familjes Ndreu, në 1913-ën, në 1918-ën dhe në 1921-in, shkruaj historianët.

Thuhet se, për dy burrat e fisit Ndreu, Elez Isufin dhe Suf Xhelilin që ishin organizatorët kryesore të kryengritjeve të vitit 1920-të, në atë kohë shkruanin dhe gazetat e ndryshme të shqiptarëve që jetonin jashtë atdheut. Një ndër ato ishte dhe gazeta "Liria Kombetare", e cila në mes të tjerash shkruante: "Elez Isuf Ndreu, burrë dibran me karakter të shqiptarëve të hershëm e më atdhedashuri të fortë që nuk i'u përul as forcës brutale dhe as arit të huaj".

Në ato vite kullën e famshme të Cen Elezit në Sllove të Dibrës, e vizitoi edhe publicistja angleze Margaret Hasluck, e cila e impresionuar pa masë nga pritja që iu bë aty, në librin e saj "Ligjet e pashkruara në Shqipëri", midis të tjerash ka shkruar: "Kam vizituar shumë familje në Shqipëri, por ajo që pashë tek Cen Elezi më impresionoi pa masë".

U çudita kur pashë aty një blegtori të seleksionuar dhe toka të sistemuara sipas sistemit evropian. Ajo që më çuditi më tepër, ishte edukata e djemve të Cen Elezit, të cilët ishin të gjithë të shkolluar. Cen Elezi priste 100 burra në natë në shtëpinë e tij dhe iu therrte nga një ka, duke i përcjellë të gjithë me mish në gojë".

Edhe gjatë viteve të pushtimit të Shqipërisë 1939-1944, familja e Cen Elezit dhe i gjithë fisi Ndreu, u lidhen ngushtë me lëvizjen antifashiste, duke e kthyer kullën e tyre në një qëndër të asaj lufte. Perveç Cen Elezit, dy nga pinjollët e atij fisi të famshëm që bënë emër të madh gjatë Luftës Antifashiste ishin Dali dhe Esat Ndreu, të cilët u bënë komandantë të formacioneve të mëdha partizane.

Esat Ndreu, që ishte i vëllai i Cen Elezit, mori graden e nenkolonelit dhe udhëhoqi brigadën e 18-të partizane si komandant i saj, kurse Dali Ndreu me gradën gjeneral-major, udhëhoqi si komandant deri në mbarimin e Luftës, Divizionin dhe Korparmatën e Parë partizane te Ushtrisë Nacional-Çlirimtare.

Pas mbarimit të Luftës, deri aty nga viti 1946 familja e Cen Elezit që njihej si familje nacionaliste e Parisë së Dibrës, nuk u prek nga komunistet që erdhën në pushtet dhe arsyeja kryesore që ata nuk u ngacmuan deri në atë kohë, ishte pjesmarrja e Dali dhe Esat Ndreut në udhëheqjen e Luftës partizane. Në marsin e vitit 1946, regjimi komunist i Enver Hoxhës e shpalli Cen Elezin armik të popullit dhe në atë kohë Ceni me disa nga djemtë dhe vëllezërit e tij doli në mal në arrati.

Pas kesaj regjimi komunist filloi represionin e egër dhe goditjen ndaj asaj familje, gjë e cila do të vazhdonte deri në vitin 1990-të. Si rezultat i atij genocidi të egër qe u perdor ndaj familjes së Elez Isuf Ndreut, u pushkatuan gjashtë burra, shumë të tjerë për t'i shpëtuar përndjekjeve u arratisën nga Shqipëria, dhe dhjetra të tjerë vuajtën në burgje dhe internime me dhjetra vjet, deri në rënien e komunizmit".


Janar, 2005

Pėrkujtohet 80-vjetori i vdekjes sė patriotėve Elez Isufi e Isuf Xhelili

“Nė tan’ Evropėn ka shkue fjala se qe nandė vjet luftojmė me krala”

Nga Halil RAMA & Beqir SINA

Sllovė - Peshkopi : Elez Isufi u shndėrrua nė simbol tė trimėrisė, besės , bujarisė, thjeshtėsisė, fjalės sė menēur e me peshė tė maleve tė Dibrės, karakter i pa epur njerėzor, njeriu qė dinte tė respektonte mikun dhe tė urrente armikun, pabesinė dhe trdhėtinė…Shtėpia e Elez Isufit ishte shtėpi  bujare. Aty do tė hynin e tė dilnin burrat me emėr si Bajram Curri, Hasan Prishtina, Isa Boletini, Islam Spahia, Ismail Strazimiri, Murat Kaloshi, Dine Hoxha, Halit Lleshi, Sulė Shehu, Hysni Dema, Ali Maliqi, Fiqiri Dinja e shumė tė tjerė. Do tė vinin nė kėtė shtėpi edhe tė huaj, duke filluar nga Fullci, zonja Angleze Sibil Llojdi, ambasadorė, konsuj, gazetarė, shkrimtarė etj.
Nė Tiranė, kėto ditė nė sallėn e Muzeut historik Kombetar, Shoqata Patriotike “Elez Isuf Ndreu”, organizoi njė takim pėrkujtimor  me rastin e 80-vjetorit tė vdekjes sė dy patriotėve, udhėheqėsve dhe luftėtarėve tė shquar tė Dibrės, Elez Isufi dhe Isuf Xhelili, tė cilėt luftuan me pėrkushtim e trimėri pėrgjatė viteve 1911-1925 nė mbrojtje tė tėrėsisė tokėsore dhe ēlirimit kombėtar nga pushtuesit e huaj .
ISUF XHELILI
  Isuf Xhelili
Nė fjalėn e hapjes kryetari i shoqatės “Elez  Isuf  Ndreu”. gjeologu Nexhat Hysa pėrshėndeti tė pranishmit nė kėtė aktivitet dhe paraqiti nė esencė rolin e kėtyre dy figurave legjendare me kontribut kombėtare. Mė pas drejtuesi i kėtij  aktiviteti, i cili moderonte takimin, zoti Hajri Mandri, ia dha fjalėn pėr referatin kryesor doktorit tė shkencave historike, pedagogut tė Universitetit tė Shkodrės, zotit Bajram Xhafa, i cili u ndal nė veprimtarinė luftarake, rolin udhėheqės tė Elez Isufit  dhe bashkėluftetarit tė tij, Isuf Xhelilit .
Sdudiuesi Xhafer Martini, autor i monografisė Elez Isufi, u ndal nė koherencėn dhe kontekstin e librit tė tij duke shpjeguar madhėshtinė dhe elementet mė pikante tė figurės sė Elez Isufit …
 
“Njiherė nji gjeneral serb shkon te shtėpia e Elez Isufit nė Dibėr pėr t’i ba disa propozime nė dam tė Shqipnisė. Atdhetari i flakė Elez Isufi i kundėrshtoi tė gjitha  e, tue e pėrcjellė deri nė kufi, ndigjon disa fėmijė shkolle qė kėndonin kangė shqiptare.


CEN ELEZI
 

Cen Elezi

- Shihni, zotni, - i tha atėherė plaku i Dibrės gjeneralit serb, - edhe me dashtė unė, plaku, me e tradhėtue Shqipninė, nuk mė lanė kėta fėmijė”.
Intelektuali Eduard Ndreu foli mbi traditen patriotike tė fisit Ndreu dhe u ndal nė vlerat morale dhe frymėzuese qė edukuan breza tė tėrė, me frymėn e dashurisė  pėr kombin dhe pėr lirinė  e demokracinė shqiptare.
 
Sali Shehu: Elez Isufi, krenaria e Dibrės

Nė takimin pėrkujtimor me rastin e 80-vjetorit tė vdekjes sė patriotėve Elez Isufi e Isuf Xhelili, me interes u prit nga tė pranishmit fjala e deputetit dibran, Sali Shehu, i cili evokoi qendresėn dhe heroizmin e dibranėve si dhe rolin  e Elez Isufit si organizator i lufėtrave dibrane pėr pavarėsi kombėtare. Deputeti demokrat Shehu shtroi nevojen e elaborimit tė historisė sė Dibrės, vlerave historiko-kulturore, pėr t’u pėrcjelle brezave mesazhe mbi vyrtytet e larta morale dhe kombėtare qė vijnė nga e kaluara si apel edhe pėr ditėt tona.


Me interes nė kėtė takim u pritėn edhe diskutimet e zotit Hysen Selfo, zonjės Nurie Hajdari dhe studiuesit Bardhosh Gaēe i cili pėrshendeti nė emėr tė shoqatės “Ismail Qemali”. Ndėrsa studiuesit dibranė, Shaqir Skarra dhe Hysen Cera, sollėn mjaft fakte interesante qė ndriēojnė detaje nga veprimtaria e lufta e Elez Isufit dhe Isuf Xhelilit.
Studiuesi Hysen Cera e hapi fjalėn e tij duke cituar historianin Sabri Godo: “Me bindje tė thellė e them se sikur Elez Isufi me nipin e tij Suf Xhelilin, e miqtė e tij Bajram Curri, Islam Spahiu, Ramiz Daci, Hoxhė Kadriu e tė tjerė tė mos kishin luftuar ashtu siē luftuan, sot, kufiri i Shqipėrisė mund tė ishte pėrtej Drinit, ndofta te Lumi i Matit”.
Kėta burra tė mėdhenj tė kombit u bėnė simbol i odės dibrane si askush tjetėr. Populli i ka konsideruar si heronj legjendarė, janė shkruar dhjetra libra nga autorė tė ndryshėm, janė kėnduar mbi 40-tė kėngė para dhe pas vdekjes; janė mbledhur kujtime e mbresa nga analistė tė vendit dhe tė huaj.

  Simbol i trimėrisė, besės, bujarisė dhe thjeshtėsisė
 
Elez Isufi u shndėrrua nė simbol tė trimėrisė, besės, bujarisė, thjeshtėsisė, fjalės sė menēur e me peshė tė maleve tė Dibrės, karakter i pa epur njerėzor, njeriu qė dinte tė respektonte mikun dhe tė urrente armikun, pabesinė dhe trdhėtinė…Elezi dhe Sufa ishin si dy luftėtarė binjakė, tė kompozuar pėr tė frymėzuar dhe udhėhequr mbarė forcat kryengritėse dibrane nė ballė tė ēdo lufte duke qenė vetė heronjtė qėluftonin pėrkrah luftėtarėve tė tjerė.
Elez Isufi nuk shkonte sipas thėnjes “shtatė hile e njė trimni” por “shtatė trimni e pa asnjė hile”. Ai bėri njė punė kolosale duke dhėnė shembullin i pari nė pajtimin e gjaqeve . I zgjati dorėn e pajtimit Dacit, i dha besėn Islam Spahisė pėr t’i shkuar nė ndihmė, nė luftėn kundėr serbėve tė cilėt marshonin drejt Lumės. Lidhi besėn me Bajram Currin, Haqif Pashė Elbasanin, Selim Petrelėn, Hysen Krujėn, nė lėvizjen e Marsit, por i vetėm hyri nė Tiranė dhe tronditi regjimin e asaj kohe. Kapedani i Mirditės kėrkonte tė dorėzohej vetėm te Elez Isufi sepse e dinte qė nė besė tė tij do tė shpėtonte. Shtėpia e Elez Isufit ishte shtėpi  bujare. Aty do tė hynin e tė dilnin burrat me emėr si Bajram Curri, Hasan Prishtina, Isa Boletini, Islam Spahia, Ismail Strazimiri, Murat Kaloshi, Dine Hoxha, Halit Lleshi,Sulė Shehu, Hysni Dema, Ali Maliqi, Fiqiri Dinja e shumė tė tjerė. Do tė vinin nė kėtė shtėpi edhe tė huaj, duke filluar nga Fullci, zonja Angleze Sibil Llojdi, ambasadorė, konsuj, gazetarė, shkrimtarė etj. Nė odat ku ishte Elez Isufi e SufėXhelili kėngėtarėt nuk guxonin tė kėndonin kėngė pėr trimėritė e tyre. Tė thjeshtė ishin e pa shkollė por ata kishin shkollėn e madhe tė odės dibrane ku bėhej testi i menēurisė.
Nė Vjenė, nė takimin me kancelarin austriak, ky i fundit i kishte futur krahun dhe e kishte marrė pėr tė shetitur nė lulishten e tij. Ai kishte marrė edhe tė shoqen. Pėrkthyesi shqiptar tregonte se Elezi ja hoqi krahun kancelarit dhe doli nė krahun tjetėr, duke futur nė mes bashkėshorten e kancelarit, e nga kjo, kancelari, kishte mbetur i habitur.
Nė kėtė takim ai i kishte kėrkuar Elezit qė populli shqiptar tė mbante ushtrinė austriake me bukė e ushqime dhe pėrgjigja e tij qe: “I thuaj perandorit, se shqiptarėt janė vrarė me turqit, se na kanė kėrkuar nizamė e xhelepe, dhe ne nuk ua dhamė; Jemi vra me Serbinė se na kanė kėrkuar tokėn, ushqime e veshmbathje, e nuk ua kemi dhėnė, prandaj pa u vra edhe me Ju, nuk do t’ju japim asgja sepse edhe nė dasha unė, nuk mė lanė 300 Elezat e tjerė qė janė nė Dibėr”.

Diplomacia e Elez Isufit shkelqeu edhe nė takimin qė pati me Komisionin Ndėrkombėtarė nė Dibrėn e Madhe. Elez Isufi u kishte thėnė: “Ē’ashtė kjo ndarje e qytetit nga rrethi i vet. A jeton njeriu pa kokė?!”. Do tė ēuditej konsulli anglez Ayros, i cili qe ndėrmjetės nė takimin qė kishte Elez Isufi me Ahmet Zogun nė Lėvizjen e Marsit 1922. Nė kujtimet e tij, ai tregon se kishte mbetur i habitur se si ranė dakort kėto dy burra, njeri 26 vjeē e tjetri 60, pa protokoll zyrtar, vetėm duke i dhėnė dorėn njėri- tjetrit.

  Nė takimin qė pati me Shefqet Durgut Pashėn, i cili kishte ardhur me hu tė zjarrit nė dorė, pėr tė djegur Dibrėn, vetė Pasha do tė habitej, qė ky malėsor i thjeshtė dinte gjithēka pėr Portėn e Lartė, pėr opozitėn turke, pėr deputetėt e parlamentit turk, pėr xhonturqit e deri tek kundėrshtarėt e vetėTurgut Pashės.
Populli i Dibrės i deshi me gjithė zemėr Elez Isufin e Sufė Xhelilin prandaj dhe u shkoj pas, jo pak por njė dekadė tė tėrė. Kur u rrethua nga serbėt shtepia e Elez Isufit, bashkėluftėtarėt e tij, pėr gjithė natėn, hapėn njė kanal nėntokėsorė dhe nxorrėn nė heshtje tė plotė 70 pjestarėt e familjes Ndreu, tė rrethuar nga ushtarėt serb, ku mbi 200 burra, i pėrcollėn nga Sllova e deri matanė Drinit. Kur u vra nė Peshkopi mė 26 dhjetor 1924 malėsorėt trima tė Reē e Dardhės e Ujė e m’Ujės, si njė vargan gjigand, sollėn heronjtė legjendarė nė vendlindjen e tyre.Pėr bėmat e patriotėve Elez Isufi e Sufė Xhelili folėn shumė historianė e bashkėkohės. Nė fund tė takimit, zoti Rremzi  Ndreu i falenderoi tė pranishmit dhe i ftoi ata nė njė koktej.