
Moisiu ka thėnė se Beteja e Koshares ėshtė ndjekur me interesim mė tė veēantė se betejat tjera tė Kosovės, tė cilat po ashtu kanė qenė tė lavdishme, por kjo betejė kishte njė rėndėsi strategjike pėr faktin se kishte tė bėnte me komunikimin direkt ndėrmjet Shqipėrisė dhe pjesės sė ēliruar tė Kosovės.
"New
York Times"
Shumica e shqiptarėve e duan muzikėn tallava. Tallava popullorēe domethėnė
bėrllok. S'ėshtė as kiē dhe as shund, por edhe mė keq. Kėnga tallava s'ka
tekst, s'ka rimė, s'ka kuptim thjesht ėshtė pa lidhje. Ai qė kėndon
tallava, nuk ėshtė kėngėtar, por zhurmaxhi. Ai herė fishkėllon dhe herė
bėrtet, mu sikurse ēobani qė i ruan dhentė. Thuhet se muzikėn tallava e ha
pazari mė sė shumti nė dasma e restorane, por mjerisht ajo gjen edhe
hapėsirė mediatike. Po ashtu thuhet se disa njerėz lektisin pas muzikės
tallava
se kjo muzikė ka shumė simpatizues e kėshtu me radhė. Nuk dua tė
shkoj mė tej lidhur me kėtė ēėshtje, sepse ēdo koment ėshtė i tepėrt.
Mirėpo dua tė ndėrlidhem me faktin se mentaliteti i mėsuar me muzikė
tallava ėshtė pikėrisht ai nivel inteligjence qė le hapėsirė pėr tė
dyshuar shumė. Dhe kur truri mėsohet me muzikė tallava, ai nuk ka mė
filtra pėr tė pranuar diēka mė tė lartė, prandaj mu pėr kėtė atij ia ka
ėndė mė shumė t'i pranojė tė gjitha gjėrat tallava, nė mesin e tė cilave
edhe politikėn tallava.
Tallava politika ėshtė politikė pa platformė, pa ide, pa vizion ėshtė politikė rrugėsh, euforish, propagandash bajate dhe tejet naive. 99% e anėtarėve tė partive tallava nuk e kanė lexuar kurrė programin e partisė pas tė cilės ēirren. Jo pėr tjetėr, por pėr shkak se ata nuk janė njerėz tė leximit. Zaten po tė ishin tė tillė nuk do tė shkonin pas partive tallava. Dua tė them edhe politika tallava ėshtė popullorēe sikurse siē thash mėsipėr pėr muzikėn bėrllok dhe jo nė kontekst siē kuptohet nė perendim, sepse nė perendim bėrllokun e klasifikojnė nėpėr kontenjere: veēmas hidhet letra, veēmas hekurishtet, veēmas plastika e kėshtu me radhė. Nė politikėn tonė tallava hyn sikurse nė kontenjerėt tanė tė bėrllokut gjithēka. Prandaj kur pėrzihet shumēka, pa kritere vlerėsimi, atėherė edhe bėrlloku bėhet i pavlerė, i pa riciklueshėm dhe pa mundėsi kompostimi pėr t'u shndėrruar nė humus. Kėshtu lėre qė s'mund tė flitet pėr dobi, por vetėm pėr dėme.
Muzika tallava kėrcėnon artin, bėrlloku ekosistemin, kurse politika tallava kėrcėnon popullin dhe shtetin. Politikės tallava i vie erė injorance. Nė mungesė tė stretegjisė ekonomike, partia tallava ofron nė sofrėn e ideve konceptin e nacionalizmit: rrah gjoks se ka guxim tė bėjė kėrdi duke druajtur se s'do tė ketė mundėsi ta marrė votėn e meritės, synon ta marrė votėn e mėshirės (herė duke luajtur rolin e viktimės) ose tė frikės (herė duke luajtur rolin e kėrcėnuesit). Duke zgjuar ndjenjėn e empatisė, ajo herė krijon siē do tė shprehemi me nocionin e Kikergardit simpati antipatike e herė antipati simpatike. Politika tallava i kupton sondazhet sikurse tė dashuruarit horoskopin dhe mezi pret tė dal ndonjė sondazh i ri pėr t'u vetėkonfirmuar. Partitė tallava i duan mė shumė anėtarėt dhe ithtarėt e padijshėm, sepse vetėm ata nuk i kursejnė duart qė t'u duatrokasin fuqishėm e pakufi. Ato e duan mė shumė kuantitetin se sa kualitetin. Kur tė fitojnė partitė tallava, i shpėrndajnė nėpėr poste njerėzit inkompetentė, joprofesionistė dhe tė pakualifikuar. Nė kėtė mėnyrė ata i shpėrblejnė pėrkrahėsit, duke vendosur bile edhe nė universitete ligjėrues filloristė s'ka lidhje arsimimi sepse vetėm kėshtu merr formėn mė tė mirė tallavaja.
Politika tallava i bėri fakultetet e Universitetit Shtetėror tezgje tregu, ku shiten e blihen diploma tė falsifikuara prej nga anėtarėt besnikė tė saj gdhihen fillorist e ngrysen tė diplomuar ose me tituj shkencorė pastaj diplomat e rrejshme i kalbin dhe i mykin ndėrgjegjiet e pranuesve, duke i bėrė edhe mė fodull e mediokėr seē ishin mė parė. Tmerri mė i madh e mė i lemeritshėm ėshtė fakti se politika tallava e partive tallava, po e mbjell tallavanė nė ēdo pore tė jetės, pėr ta korrur fatkeqėsisht brezat e gjeneratat e ardhshme sa bakshish i 'mirė' pėr ta nga gjyshėrit e stėrgjyshėrit qė gjoja u munduan pėr tė mirėn e tyre. Sa e sa viktima ka sjell politika tallava viktima tė ndershme qė kurrėn e kurrės nuk e shijuan meritokracinė, por mjerisht vetėm korrupsionin dhe kleptokracinė. Vazhdojnė ta presin drejtėsinė shumė tė dėmtuar, tė hendikepuar, tė gjymtuar e ogurzi, nė emėr tė tė cilėve u ndėrtuan kėshtjella premtimesh e shpresash tė shumta, por qė u kthyen tė gjitha sė prapthi nė xhipa e autovetura superluksoze tė liderėve 'karizmatik' qė bėjnė politikė me ne e jo pėr ne.
Thonė se populli do tė dijė se kė do ta votojė se populli nuk gabon se vota e tij ėshtė e shenjtė e kėshtu me radhė. Ashtu qoftė! edhe pse unė shumė dyshoj, sepse pėr fat tė keq shpesh i ka rastisur kėtij populli tė gabojė. Megjithatė kur ndonjė popull e vulos gabimin me dorėn e tij, duke i zgjedhur si pėrfaqėsues tė vetin ata qė e mashtrojnė atė, atėherė njeriu s'di ēfarė t'i bėjė atij populli, pėrpos ta lėshojė nga thellėsia e gjoksit njė uratė: "Zoti qoftė me tė!"./marrë nga Mesazhi/
/Autori ėshtė i diplomuar nė filozofi, gazetari dhe sociologji /
Serbia pushton hekurudhat e Kosovės nė veri
Tė pėrditshmet kosovare
16.12.2008
KOHA
DITORE
Njė tren i shpejtė nga Beogradi ka arritur tė dielėn nė mėngjes nė Zveēan, duke
shkelur 38 kilometra brenda linjės sė hekurudhave tė Kosovės, pa e njoftuar
asnjėrin prej autoriteteve kosovare, as ndėrkombėtare, as vendore. Madje, treni
i shpejtė i linjės Beograd-Zveēan nuk ėshtė i pari qė hyn nė Kosovė. Nė
kundėrshtim me vullnetin dhe pa dijeninė e institucioneve kosovare, qysh prej
marsit tė kėtij viti, kur ndėrmarrja shtetėrore serbe Hekurudhat e Serbisė
pushtoi njė pjesė tė hekurudhave nė veri tė Kosovės, Serbia ka aktivizuar linjėn
e mėngjesit Kralevė-Zveēan, ndėrsa prej shtatorit tė kėtij viti ka aktivizuar
edhe linjėn e pasdites nė tė njėjtin relacion. Pėr neve ėshtė bėrė njė okupim
klasik... pėrpos qė e ka okupuar hekurudhėn dhe e administron, pėr neve ajo
llogaritet se ka marrė edhe territorin, sepse askund tjetėr nė njė shtet tjetėr
nuk mund tė administrojė kompani tjetėr ne 40 kilometra hekurudhė. Ky ėshtė
precedent, thotė pėr gazetėn Sabit Thaēi, nėnkryetar i Sindikatės sė
Hekurudhave tė Kosovės...
BOTA SOT
Hapja e njė zyre tė EULEX-it nė Beograd ėshtė parė me njė sy kritik nga ana e
institucioneve tė Kosovės, tė cilat e quajnė kėtė devijim nga rruga pėr tė cilėn
ėshtė nisur EULEX-i nė Kosovė. Sipas disa deputetėve, me kėtė veprim
rikonfirmohet edhe njė herė se EULEX-i ėshtė thjesht vazhdimėsi e UNMIK-ut, por
tashmė me njė emėr tė ri... Zėvendėskryeministri Hajredin Kuēi mendon se hapja e
njė zyre tė EULEX-it nė Beograd nuk ka pėr qėllim qė ti japė ndonjė mandat apo
lloj tė veēantė tė autoritetit. Ai pranon se pėr kėtė ēėshtje institucionet e
Kosovės kanė pasur konsultime shtesė me shefin e misionit, Ive de Kermabon...
Ndėrkaq, Ramė Buja, deputet nga radhėt e PDK-sė, nuk beson se EULEX-i ka
devijuar nga ajo pėr tė cilėn ka ardhur nė Kosovė, por, sipas tij, ėshtė e
logjikshme se nėse duhet tė hapet njė zyrė nė Beograd, atėherė EULEX-i duhet ta
bėjė tė njėjtėn gjė edhe nė vendet fqinje pėr tė koordinuar disa veprime qė janė
tė pėrbashkėta nė momente tė caktuara...
EXPRESS
Ende pa u bėrė njė javė nga funksionalizimi i misionit tė BE-sė nė Kosovė nė
fushėn e sundimit tė ligjit, prokurorėt e kėtij misioni kanė filluar punėn nė
disa raste penale, tė cilat vlerėsohet tė jenė tė ndjeshme pėr tu lėnė nė duart
e prokurorėve kosovarė. Zyrtarė tė EULEX-it kanė konfirmuar tė hėnė se disa nga
prokurorėt e tyre po punojnė nė kėto raste, por janė shumė tė rezervuar nė
dhėnien e informacionit. Prokurorėt tanė i kanė marrė disa raste, ka thėnė pėr
Express Kristiina Herodes, zėdhėnėse e komponentit tė EULEX-it pėr ēėshtje tė
drejtėsisė. E pyetur se pėr ēfarė rastesh bėhet fjalė, ajo tha se kėto janė
raste sensitive...
INFOPRESS
Legjislativi i vendit ka miratuar tė hėnėn nė parim gjashtė ligje, qė dalin si
obligim nga pakoja e Ahtisaarit. Me kėtė ėshtė hapur rruga edhe mė tej e
krijimit tė disa institucioneve relevante pėr shtetin. Projektligji pėr tė huajt;
Projektligji pėr ndryshimin dhe plotėsimin e ligjit pėr shėndetėsinė;
Projektligji pėr gjykatėn kushtetuese tė Republikės sė Kosovės; Projektligji pėr
pėrbėrjen e pėrkohshme tė Kėshillit Gjyqėsor tė Republikės sė Kosovės;
Projektligji pėr shėrbimin e jashtėm tė Republikės sė Kosovės; Projektligji pėr
shėrbimin konsullor tė misioneve diplomatike dhe konsullore tė Republikės sė
Kosovės janė projektligjet e miratuara nė kėtė seancė. Kėto ligje kanė kaluar
nė procedurė tė pėrshpejtuar ku nuk ka pasur diskutim tė gjatė pėr ta.
Projektligjet nė fjalė sot pritet tė miratohen pasi qė komision ad hock tė
ketė shqyrtuar dhe tė ketė dhėnė rekomandimet...
ZĖRI
Shefi i UNMIK-ut, Lamberto Zannier, ka thėnė se rikonfigurimi i pranisė civile
ndėrkombėtare nė Kosovė nuk nėnkupton fundin e UNMIK-ut. Nė kėtė mėnyrė, ai ka
lėnė tė kuptohet pėr njė qėndrim mė tė gjatė tė administratės sė OKB-sė nė vend,
pėrkundėr pritjeve pėr njė largim tė kėtij misioni. Viti 2008 e solli Evropėn
mė afėr Kosovės dhe Kosovėn mė afėr Evropės, ka thėnė Zannier nė pritjen e
organizuar me rastin e festave tė fundvitit. Ai ka thėnė se viti 2008 i ka
sjellė shumė gjėra tė rėndėsishme Kosovės. Ky ka qenė njė vit shumė i
rėndėsishėm me ngjarje historike, ka qenė njė vit nė tė cilin UNMIK-u nuk ka
qenė nė qendėr tė vėmendjes, siē nuk do tė jetė as nė vitin 2009. Por,
rikonfigurimi nuk do tė sjellė fundin e UNMIK-ut. Ne do tė vazhdojmė tė jemi
kėtu edhe pėr njė kohė, ka thėnė Zannier...
EPOKA E RE
Njė javė pas shtrirjes sė misionit tė Bashkimit Evropian pėr forcimin e ligjit
nė Kosovė, gjendja nė Komunėn e Mitrovicės, veēanėrisht nė veri, vazhdon tė jetė
e qetė dhe stabile. Java e parė e fillimit tė punės sė EUELX-it ka kaluar pa
incidente serioze qė do tė mund tė reflektonin nė situatėn e pėrgjithshme nė
kėtė komunė. Kėshtu ėshtė vlerėsuar tė hėnėn nė mbledhjen e Komitetit pėr Siguri,
qė mbahet nė kuadėr tė Drejtorisė pėr Mbrojtje dhe Shpėtim nė Komunėn e
Mitrovicės dhe ku marrin pjesė pėrfaqėsues tė strukturave politike dhe
strukturave tė sigurisė. Kryetari i komunės, Bajram Rexhepi, ka thėnė se ende
ekziston nevoja pėr prani edhe mė tė madhe tė strukturave tė sigurisė nė lagjet
e veriut, si nė Lagjen e Boshnjakėve, e cila popullohet nga shqiptarėt dhe
serbėt, nė mėnyrė qė tė parandalohet eskalimi i situatės...
KOSOVA SOT
Ndonėse Trupave tė Mbrojtjes sė Kosovės u kanė mbetur vetėm edhe dy muaj shėrbim
nė misionin e tyre, atėherė kur edhe do tė fillojė tė formohet Forca e Sigurisė
sė Kosovės, faza e parė e aplikimit tė pjesėtarėve tė TMK-sė pėr tu sistemuar
nė FSK veēse ka mbaruar, megjithėse ende nuk dihen emrat e as numri i atyre
pjesėtarėve qė kanė pasur fatin tė jenė pjesė e FSK-sė. Disa nga pjesėtarėt e
TMK-sė qė nuk o tė kenė fatin tė jenė pjesė e strukturave tė FSK-sė, do tė
sistemohen nėpėr ministritė dhe institucionet shtetėrore tė Kosovės. Kėshtu tha
ministri i MSHP-sė, Arsim Bajrami. Ministri Bajrami pėr Kosova Sot tha se
Qeveria e Kosovės ka formuar njė grup punues ndėrministror pothuajse nga tė
gjitha ministritė pėr tė shqyrtuar kapacitetet dhe mundėsitė qė secila ministri
dhe institucion shtetėror i Kosovės nė gjirin e tij tė inkuadrojė njerėz
profesionistė tė fushave tė ndryshme e qė vijnė nga radhėt e TMK-sė...
LAJM
Prezantimi i dobėt i Kosovės nė arenėn ndėrkombėtare, mungesa e njė lobi tė
fuqishėm dhe sė fundi gjashtėpikėshi i Ban Ki Moonit dhe Deklarata
presidenciale e KS-sė, kanė ngadalėsuar procesin e njohjes sė shtetit tė Kosovės.
Partitė opozitare konsiderojnė se punėt dhe veēmas lobimi i dobėt i
institucioneve Presidencės, Kryeministrisė dhe Ministrisė sė Jashtme, janė
fajtorė tė kėtij stopimi tė pėrkohshėm, tė cilėt, sipas tyre, nuk po i ndihmon
madje as vendosjes sė EUELX-it nė Kosovė. Kjo pasi vendosja e EULEX-it nėn
Rezolutėn 1244 e pengon procesin e njohjes dhe nuk ndikon pozitivisht nė njohje
tė reja. Tėrthorazi vonesat dhe mosnjohjet e reja janė pasojė edhe e veprimeve
tė fundit qė ndodhėn nė KS, gjashtėpikėshit dhe Deklaratės presidenciale tė KS-sė,
tė cilat sė bashku godasin nė kėtė pikė, tha pėr Lajm, Bajram Kosumi,
ish-kryeministėr i Kosovės dhe anėtar i Kryesisė sė AAK-sė...
| ...nga
"Gazeta Shqiptare" ( 03/02/08) Enver Kushi postuar erenikut: a. vuniqi; Mon, February 4, 2008 11:18 am botuar: tė njejtėn ditė Kur krimi ishte kryer dhe Ēamėria e pėrgjakur dukej e zhbėrė, njė Komision Ndėrkombėtar Hetimor, sapo shkeli tokėn ēame, pa dhe ndjeu gjėmėn e madhe. Sipas dėshmive tė botuara tė njė prej anėtarėve tė Komisionit Hetimor, pranė Filatit, (me siguri nė Vanėr), grekėt i ēuan pėr tė parė varret e tė masakruarve nga ēamėt. E ndėrsa shihnin varret dhe pak mė tutje qytetin thuajse pa jetė tė Filatit, njėri prej anėtarėve tė Komisionit, befas u kėrkoi shoqėruesve grekė atė qė ata nuk e prisnin: tė hapeshin varret pėr tė parė tė masakruarit e pafajshėm nga ēamėt. Siē duket ai e kuptoi se Komisioni ndodhej para njė dėshmie tė rremė, grackė alla greke, sepse plisat mbi varre ishin tė freskėt e tė ashtuquajturit varre, ishin sajuar njė ditė mė parė ose ndoshta disa orė para se Komisioni tė vinte atje. Kaq u desh, shkruan dėshmitari i kėsaj ngjarjeje, qė Komisioni tė ndodhej pėrballė egėrsisė, sharjeve, kėrcėnimeve edhe tė njė grupi tė vogėl njerėzish, qė ndiqnin nė distancė ngjarjen e qė prisnin tė dėshmonin pėr krimet e ēamėve ndaj popullsisė greke. Kjo ėshtė ndodhia e rreth 63 viteve mė parė, por e lashtė sa vetė njerėzimi: ata qė kanė kryer krimin, gjithmonė janė pėrpjekur ta fshehin atė. E megjithatė tė vėrtetat e krimeve tė mėdha, tragjedive njerėzore, nė forma e mėnyra nga mė tė ndryshmet, shpejt a vonė, janė marrė vesh. Episodi i lartpėrmendur, me domethėnien e tij, flet shumė. Unė mendoj se ai pazgjithshmėrisht lidhet edhe me librin mė tė ri tė Prof. Dr. Beqir Metės Tragjedia ēame, i cili nė 200 faqet e tij, me njė densitet marramendės ngjarjesh, hap siparin e njė teatri tragjik, nga mė tragjikėt nė Gadishullin Ballkanik tė dramave dhe kobeve: Tragjedinė e Ēamėrisė. Autori me kėtė vepėr zbulon mekanizmin e krimit, ndjek kronologjinė e ngjarjeve, qė ēuan nė realizimin e ėndrrės sė Megali Idesė pėr zhbėrjen e Ēamėrisė. Profesor Meta nuk hap varre tė rremė alibikė, siē kanė bėrė e bėjnė historianėt grekė, tė paktėn qė nga viti 1844, kur nga kryeministri grek Jorgos Koleti, u paraqit programi politik me emrin Megali Idea, por zbulon para lexuesit, opinionit shqiptar e atij tė huaj, tė vėrtetat e hidhura, dėshmitė e shumta tė tragjedisė ēame. Ėshtė e vėrtetė qė nė kėto 20 vitet e fundit, studiues me origjinė nga Ēamėria, shumė prej tė cilėve kanė qenė protagonistė tė ngjarjeve si Ibrahim Hoxha, Hasan Minga, Petrit Demi, Hajredin Isufi, Prof.Selman Sheme, etj., apo tė tjerė si Prof.Dr. Pėllumb Xhufi, Prof.Dr.Kaliopi Naska,Sherif Delvina, Laurant Bica e ndonjė tjetėr, pėr mos lėnė mėnjanė 80 vite mė parė punėn kolosale tė Mithat Frashėrit, me veprat e tyre kanė kontribuar pėr tė vėrtetat e historisė dhe tragjedisė ēame. Mendoj se njė nga meritat e Prof.Dr.Metės, ėshtė depėrtimi mė nė thellėsi tė tragjedisė e nė ca skuta tė fshehura nėpėr arkiva, ku ruhet njė dokumentacion i madh e qė ndriēon ēėshtjen ēame, veēanėrisht gjatė Luftės sė Dytė Botėrore. Historia e shkruar mbėshtetet nė faktin dhe dokumentin konkret e bindės.Pa burime bindėse arkivore, ose mė saktė pa ballafaqimin e disa prej tyre, vepra historike, mund tė jetė ēdo gjė, por e besueshme jo. Duket qė puna voluminoze dhe nga mė seriozet nė historiografinė moderne shqiptare, nė librat Tensioni Greko-Shqiptar (1939-1949) dhe Shqipėria dhe Greqia (1949-1990), janė prologu i kėtij libri. Librit Tragjedia Ēame, ia rrisin vlerėn dhe besueshmėrinė, mbėshtetja nė dokumentacionin e pasur tė Arkivave Kombėtare tė SHBA, Arkivit tė Ministrisė sė Jashtme tė Britanisė sė Madhe, Arkivit tė Ministrisė sė Punėve tė Jashtme tė Italisė, Arkivit tė Zyrės Historike tė Shtabit Madhor tė Ushtrisė Italiane. Gjithashtu autori i referohet edhe shumė dokumentave tė botuara apo botimeve historiografike, veēmas atyre grekė, si Evangjelos Kofos, Krapsitis, Kondis, Muselimi, Jani Sharra, Nikos Zhangos etj. Jo vetėm kaq. Autori, skrupuloz i dokumentave, ndjek nė pėrgjithėsi njė linjė lineare nė librin e tij. Historia e Ēamėrisė jepet nė mėnyrė kronologjike, qė nga thellėsitė e shekujve deri nė ditėt tona, me disa nga momentet kulmore tė saj.Ky trajtim linear, gėrshetohet edhe me njė parim tjetėr: atė vertikal, thėnė ndryshe, depėrtim nė thellėsi tė ngjarjeve dhe fakteve historike dhe deduksione tė rėndėsishme pėr to. Kjo ja shton vlerat kėtij libri dhe dimensionin shkencor dhe logjik tė tij. E dukshme ėshtė kjo nė kapitullin Ēamėria gjatė Luftės II Botėrore e nė tė tjera qė e pasojnė. Pėr Luftėn e Dytė Botėrore ka shumė botime.Edhe pėr Ballkanin gjatė saj ka shumė.Nė historiografinė shiptare tė periudhės komuniste pėr fat tė keq, ngjarje, personalitete apo fakte tė ndryshme janė politizuar ose deformuar, ndėrsa pėr Ēamėrinė ėshtė heshtur. Mendoj se ngjarjet, lėvizjet dhe kontributi i forcave politike, marrėdhėniet mes tyre, kontributet e formacioneve partizane e nacionaliste, qėndrimi i aleatėve e Fuqive tė Boshtit, nė pėrgjithėsi antifashizmi nė Kosovė e veēmas nė Ēamėri, kėrkojnė vėmendje mė tė madhe nga historiografia shqiptare.Nga ana tjetėr, historiografia greke i ka shtrembėruar dhe vazhdon ti shtrembėrojė nė mėnyrė flagrante tė vėrtetat, duke hedhur baltė mbi popullsinė ēame, duke e kriminalizuar atė dhe duke mohuar kontributin e njohur e tė padiskutueshė m tė saj nė Luftėn Antifashiste. Prof.Dr.Beqir Meta, besnik i parimeve tė sė vėrtetės historike dhe mbėshtetur nė njė dokumentacion tė pasur, me logjikėn e fortė prej historiani modern, jep nė kėtė vepėr deduksione tė rėndėsishme, bindėse dhe tė argumentuara. Kapitulli Ēamėria gjatė Luftės II Botėrore, ėshtė pėr mendimin tim ēelėsi pėr tė kuptuar epilogun e tragjedisė ēame, prapaskenat, qė u luajtėn mbi njė popullsi tė pafajshme dhe faktorėt, qė ēuan nė genocidin e spastrimit etnik tė Ēamėrisė. Ky ėshtė kontribut i padiskutueshė m i kėtij libri dhe i Prof.Dr. Beqir Metės nė historiografinė shqiptare e me gjerė. Mendoj, se rrallė mė ka ndodhur tė lexoj njė vepėr historike, ku densiteti i ngjarjeve tė jetė aq marramendės, sa nė librin Tragjedia Ēame, veēanėrisht nė kapitullin Ēamėria gjatė Luftės II Botėrore. Nė tė, lexuesi i vemendshėm do tė jetojė ditėt dhe netėt e ankthshme tė Ēamėrisė. Aty lėvizin shtabet e Luftės dhe ushtritė e tyre si ato tė EAM-it, Zervės, ēetat e batalionet tė partizanėve e tė nacionalistėve ēamė, shtabet e ushtrive italiane e gjermane, shtabet e aleatėve, pėrplasen ideologjitė, fryjnė erėrat e acarta tė nacionalistėve grekė, organizohen takime tė fshehta, thuren plane ogurzeza, ka vrasje nė pusira, jepen deklarata, qė nga mbreti Zog e deri tek Mithat Frashėri, formohen kėshillat dhe mobilizohen mbi 2000 ēamė, apo befas jepet urdhėri i shtabit gjerman pėr ēarmatosjen e popullsisė dhe nėn bekimin e miratimin e shtabit anglez, nis masakra e 26 qershorit 1944, nė Paramithi. Tashmė krimi ėshtė kryer. Ēamėria e pėrgjakur lėngon nė agoni, me njė bilanc tragjik ulėritės, qė autori i jep me shifra tė sakta. Ndihet mes rreshtave tė librit dhimbja e autorit, por edhe kumti qė ai jep : Spastrimi etnik i Ēamėrisė nė pėrfundim tė Luftės II Botėrore ishte rrjedhim logjik i politikės antishqiptare tė shtetit grek dhe i presionit tė vazhdueshėm tė tij ndaj etnisė shqiptare nė Greqi, qysh nga koha e vendimit arbitrar tė Konferencės sė Ambasadorėve tė Londrės, tė vitit 1913. Ai u realizua nė rrethanat e favorshme, qė u krijuan nė pėrfundim tė Luftės dhe u ndihmuan nga disa faktorė. Mes faktorėve, qė Prof.Meta radhit janė: 1)Vazhdimėsia e politikės nacionaliste dhe shoviniste greke. 2)Politika britanike, e cila e preokupuar seriozisht pėr ruajtjen e pozitave tė saj nė Greqi, u mbėshtet nė forcat ultranacionaliste greke. 3)Qėndrimi i forcave gjermane, tė cilat duke ndjekur interesat e tyre, nė ēastet e fundit, bėnė ēarmatimin e popullsisė shqiptare tė Ēamėrisė dhe u krijuan mundėsi forcave rezerviste tė kryenin pa pengesė spastrimin etnik tė saj. 4)Rrethanat e turbullta tė pėrfundimit tė luftės dhe dobėsitė e forcave politike shqiptare, tė cilat nuk arritėn tė bashkoheshin midis tyre dhe tė pėrpunonin njė platformė tė pėrbashkėt pėr mbrojtjen e interesave kombėtare. Prof. Dr. Beqir Meta, me tė njėjtėn logjikė historike, shpalos nė kėtė libėr gjendjen e refugjatėve ēamė nė Shqipėri, qėndrimin e shtetit grek ndaj ēėshtjes ēame dhe Fuqive tė Mėdha ndaj saj. Kėto e bėjnė edhe mė tė plotė dhe mė tė prekshme tragjedinė ēame, po tķ shtosh kėsaj edhe faktet e dokumentet pėr heshtjen vrastare tė shtetit komunist shqiptar pėr 45 vite me radhė. Grekėt e lashtė, me kolosėt e tyre si Homeri e mė pas tragjedianėt Eskili, Euripidi, Sofokliu, me veprat e tyre do tķ jepnin botės disa mesazhe universale, ku mbi tė gjitha, ėshtė ai i vrasjes sė ndėrgjegjes pėr krimet e kryera nė Trojė. Libri i Prof.Dr. Beqir Metės Tragjedia ēame jo me gjuhėn e letėrsisė, por me atė tė historisė sė vėrtetė, troket fort nė ndėrgjegjen e grekėve tė sotėm, tė historianėve, intelektualėve, klasės politike tė kėtij vendi fqinj. Janė ata, qė ose e kanė shtrembėruar ose vazhdojnė edhe sot tė fyejnė mijėra viktima tė pafajshme, duke i pėrbaltur ata dhe popullsinė krenare tė Ēamėrisė. Populli grek ka nevojė tė mėsojė kėto tė vėrteta tė hidhura. Libri i Prof.Dr.Beqir Metės duhet pėrkthyer nė gjuhėn greke, qė populli grek dhe rinia e kėtij vendi tė mos vazhdojė tė shohė e tś besojė varreve bosh apo alibive tė propagandės sė historianėve nacionalistė. Sepse, siē shkruan shkrimtari ynė i madh, Ismail Kadare : ĒAMĖRIA NUK ĖSHTĖ NJĖ FANTAZMĖ QĖ NGRIHET PĖR TĖ ERRĖSUAR MIQĖSINĖ MIDIS GREKĖVE DHE SHQIPTARĖVE, PĖRKUNDRAZI, KUR POPUJT LEHTĖSOJNĖ NDĖRGJEGJEN E TYRE NGA PESHAT E VJETRA, ATA AFROHEN MĖ SHUMĖ DHE E DUAN MĖ SHUMĖ NJERI- TJETRIN. Libri Tragjedia ēame flet shumė e tė ve nė mendime. Kur Evropa e bota 10 vite mė parė, pa nė ekranet e TV masakrėn e Raēakut nė Kosovė, mbajti e mekur frymėn nga pėrmasat e tragjedisė kosovare. Plaga ēame ėshtė ende e hapur dhe tragjedia e saj ulėritėse. Prof.Dr.Beqir Meta me kėtė libėr e sjell Ēamėrinė me plagė dhe tragjike, por edhe me shpresėn pėr tė zgjidhur sa mė shpejt tė ardhmen e saj evropiane. Botimi edhe nė gjuhėn angleze i kėtij libri, do ta bėjė mė tė njohur tragjedinė e Ēamėrisė pėr studjuesit e huaj dhe opinionin jashtė Shqipėrisė. |
Statusi i Kosovės mbėshtetet nga Emiratet e Bashkuara Arabe
Kryetarja
e Kuvendit mbyll turin e vizitės disa ditore ne vendet arabe
TIRANĖ 21 janar 2008- Emiratet e Bashkuara Arabe janė tė gatshme tė mbėshtesin ēdo nismė
individuale apo kolektive pėr pavarėsinė e Kosovės. Kėshtu i ėshtė deklaruar
kryetares sė Kuvendit, Jozefina Topalli nga Kryetari i parlamentit tė Emirateve
Arabe, Abdul Aziz Abdullah al Ghurair, gjatė njė takimi qė dy personalitetet
kanė zhvilluar. Ēėshtja e Kosovės ėshtė diskutuar gjerėsisht nė takimin mes dy
delegacioneve, ku Jozefina Topalli shprehu mirėnjohjen pėr ndihmėn e dhėnė gjatė
krizės sė Kosovės nė vitin 1999, por edhe nė vijim, duke kėrkuar mbėshtetjen e
Emirateve tė Bashkuara pėr pavarėsinė e Kosovės. Pikėrisht, nė pėrgjigje tė
kėsaj kėrkese, Al Ghurair garantoi kryeparlamentaren Topalli se Emiratet e
Bashkuara do tė mbėshtesin ēdo nismė individuale e kolektive pėr pavarėsinė e
Kosovės, pasi mbėshtesin paqen dhe stabilitetin nė Ballkan.
Gjatė takimit me kryetarin e Parlamentit tė Emirateve tė Bashkuara Arabe, njė
vend tė veēantė ka zėnė diskutimi pėr investimet nė vendin tonė. Pikėrisht,
gjatė kėtij diskutimi, Topalli dhe Al Ghurair ndanė mendimin se politika dhe
politikanėt janė ata qė duhet tė krijojnė klimėn e favorshme, bazėn ligjore
solide nė mėnyrė qė investitorėt e dy vendeve tė jenė tė sigurt nė bashkėpunimin
e tyre. "Duam tė jemi prezent nė Shqipėri dhe jemi gati pėr bashkėpunim,"- tha
Al Ghurair, duke shprehur interes pėr resurset qė ofron Shqipėria, mundėsitė pėr
investim veēanėrisht nė energjitikė, infrastrukturė, turizėm e shkėmbime
tregtare.Nga ana e saj, Topalli shprehu admirim pėr ritmin e zhvillimit nė kėtė
shtet me demokraci tė re, duke vėnė nė dukje se disa marrėveshje shumėtė
rėndėsishme bashkėpunimi ekonomik dy palėsh janė nė pėrfundim e pritet
tėkrijojnė njė bazė tė sigurt pėr bashkėpunimin mes dy vendeve. Kryesimi i
delegacionit tė parlamentarėve shqiptarė nga zonja Topalli ngjalli interesin e
bashkėbiseduesve nė tė gjithė kryeqytetet e vizituara pėr rolin e gruas nė
proceset politike nė Shqipėri, si edhe vlerėsuan kėtė inisiativė tė zonjės
Topalli pėr vizitėn me ftesė tė Kryetarit tė parlamentit nė Kuvajt, nė Katar,
Bahrein dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Nė kėto takime Kryetares sė Kuvendit iu
garantua mbėshtetja e plotė dhe e vendosur pėr njohjen e pavarėsisė sė Kosovės. /gazeta:
Shekulli /
Qė prej disa muajsh, njė nga idetė mė reformuese nė politikėn e jashtme franceze ėshtė krijimi i Bashkimit Mesdhetar. Popujt qė kanė fatin tė banojnė nė brigjet e Mesdheut mund tė marrin pjesė nė kėtė aventurė qė synon tė hapė perspektiva tė reja jo vetėm pėr rajonin por pėr gjithė Europėn e mė tej. "Nė Mesdhe mund tė vendoset sot e ardhmja e njerėzimit. Nė Mesdhe do tė vendoset nėse Jugu dhe Veriu do tė pėrballen, nėse fetė dhe qytetėrimet do tė ndeshen nė njė luftė, ku askush nuk mund tė fitojė, nėse terrorizmi e integrizmi do tė mposhtin demokracinė e paqen", ka deklaruar presidenti francez, Sarkozy. Zona e Mesdheut gjithnjė e akoma luhatet midis civilizimit e barbarisė. Nga njė anė Perandoria Romake e qytetėrimi grek, me zhvillimin dhe dritėn qė sollėn pėr botėn, nga ana tjetėr shpėrthimet violente nacionaliste dhe dhuna e Kryqėzatave. Kufi natyral i Europės, nėpėrmjet tė cilit kalojnė flukse nė rritje emigrantėsh klandestinė drejt veriut, kontrabanda dhe trafiqe, konflikte fetare e territoriale, Mesdheu pėrqendron frikėrat e Europės. Por pa marrė nė dorė e pa zgjidhur kėto probleme, Europa e plakur ka pak shanse tė luajė njė rol tė vėrtetė nė kėtė shekull. Pikėrisht, pėr kėtė arsye Franca po angazhon procesin e krijimit tė Bashkimit Mesdhetar.
Por pėr se bėhet fjalė? Europa dhe vendet e Mesdheut kanė nevojė pėr njėri-tjetrin. Pėr arsye demografike, sė pari: popullata nė plakje e Europės ka nevojė pėr dinamizmin demografik tė Jugut, ku popullata aktive do tė jetė nė rritje deri nė 2020, ashtu si Jugu vazhdon tė ketė nevojė pėr tregjet e punės dhe fuqinė blerėse tė Europės. Europa nuk mund tė krijojė mė nė tregun e vet tė brendshėm, dinamizmin e mjaftueshėm pėr tė siguruar nivelin e zhvillimit e tė jetesės sė dekadave tė fundit. Zgjerimi nė Lindje i BE kishte ndėr tė tjera edhe kėtė objektiv, por deri tash nuk ka dhėnė impulset e pritura. Nga ana tjetėr pellgu i Mesdheut ka nevojė pėr kapitalet dhe njohuritė teknologjike te pėrqendruara nė vendet evropiane,pėr tė pėrshpejtuar zhvillimin e vet ekonomik.
Po aq tė rėndėsishme janė arsyet energjitike: Jugu e veēanėrisht Afrika e Veriut mund tė furnizojė me gaz Europėn, pėr t'i siguruar njė farė pavarėsie nga furnizimet ruse, pavarėsi shumė e rėndėsishme kjo edhe pėr politikėn evropiane nė pėrgjithėsi. Por po tė shohim pak mė tej, rezervat nė hidrokarbure tė Mesdheut mund tė mbulojnė nevojat pėr 20 deri nė 40 vjet. Nė kėtė kontekst, pozicioni i hapur i presidentit Sarkozy nė fushėn e energjisė bėrthamore civile, ēel perspektiva tė reja pėr gjithė vendet e Mesdheut.
Bashkimi Mesdhetar do tė jetė njė bashkim politik, ekonomik, e kulturor i shteteve pjesėmarrėse. Ideja nuk ėshtė e re. BE ka krijuar prej mė se 10 vjetėsh Partneritetin Euro Mesdhetar (PEM ose EUROMED), nisur mė 1995 nė Barcelonė, i cili pėrfshinte fillimisht 27 vendet e BE dhe 10 partnerė tė Mesdheut: Algjeria, Egjipti, Izraeli, Jordania, Libani, Maroku, Siria, Tunizia, Palestina, Turqia. Fillimisht vendet e Ballkanit nuk ishin pėrfshirė nė kėtė proces pėr shkak tė instabilitetit nė Gadishull, por rishtazi Shqipėria ka aderuar nė "Euromed". Por sot ėshtė e qartė pėr tė gjithė qė "Euromed" nuk ka dhėnė rezultatet e pritura, pėr shumė arsye, ndėr tė cilat konfliktet e Lindjes sė Mesme dhe zgjerimi i BE nė Lindje.
Bashkimi Mesdhetar do tė jetė i koordinuar me procesin "Euromed", me gjithė shqetėsimin e shprehur nga disa prej kancelarive europiane. Ideja ėshtė tė krijohet njė strukturė mė elastike sesa "Euromed", pa kaluar nga procedurat burokratike tė BE. Organizmat e Bashkimit Mesdhetar do tė jenė tė ngjashme me organizmat europianė: Kėshilli i Mesdheut, Banka Mesdhetare pėr Investim, njė sektor juridik i pėrbashkėt. Partneritetet mund tė marrin forma bilaterale ose multilaterale, sipas shteteve tė interesuara. Ashtu si Europa filloi me karbonin, ēelikun dhe energjinė bėrthamore, Bashkimi Mesdhetar do tė fillojė me energjinė, transportet, ujin pėr tė respektuar ambientin e pėr tė siguruar zhvillime afatgjata nė kėtė zonė. Energjia, transportet dhe uji qė janė ēėshtje esenciale sot pėr zhvillimin e Shqipėrisė. Njė aks tjetėr i rėndėsishėm ėshtė bashkėpunimi mbi emigracionin pėr tė siguruar interesat e tė gjitha palėve: nga njėra anė, tė sigurohet liria e lėvizjes pėr ata qė e dėshirojnė, sepse lėvizja krijon zhvillim, nga ana tjetėr, tė favorizohet kthimi i trurit nė vendet origjinė sepse vendet e BE nuk do mund tė sigurojnė zhvillimin e tyre afatgjatė pa zhvillimin e pellgut mesdhetar.
Objektivat e Bashkimit Mesdhetar do tė jenė te ngjashme me strukturat rajonale analoge, tė krijuara prej kohėsh nė zonat ekonomike mė aktive tė globit nė Amerikė dhe Azi. Nė dekadat e fundit, zhvillimet gjeopolitike janė orientuar drejt krijimit tė kėtyre bashkėpunimeve rajonale tė tipit Jug-Veri. Kėshtu ALENA qė bashkon SHBA dhe Meksikėn, ose East Asian Economic Project qė shkon nga Koreja nė Singapur.
Bashkimi Mesdhetar, ėshtė njė organizėm qė u propozohet gjithė shteteve qė shtrihen nė brigjet jugore a veriore, lindore a perėndimore tė Mesdheut, si njė urė midis Europės, Afrikės sė Veriut dhe Lindjes sė Mesme.
Franca, e cila kėrkon tė luajė nė Mesdhe rolin unifikues qė SHBA luajti nė Europė nė 1945, ka marrė iniciativėn e kėtij projekti dhe fton nė Paris, nė korrik 2008, gjithė shefat e shteteve pjesėmarrėse pėr tė hedhur themelet e Bashkimit Mesdhetar. Vendet qė kanė manifestuar interes janė: Franca, Italia, Greqia, Spanja, Portugalia, Malta, Qipro nga BE; Algjeria, Egjipti, Libia, Maroku, Tunizia nga Afrika e Veriut; Izraeli, Libani, Jordania, Siria, Palestina nga Lindja e Mesme dhe Turqia.
Shqipėria duhet tė marrė pjesė qė nė fillim nė kėtė iniciativė tė vėshtirė dhe ambicioze, pėr tė cilėn njė nga garancitė e suksesit ėshtė energjia e pashtershme e Presidentit francez. Njė analizė mė e hollėsishme e interesit tė Shqipėrisė nė kėtė proces meriton njė artikull tė veēantė. Ē'mund tė thuhet kėtu nė pak rreshta, ėshtė se Shqipėria nė kėtė kuadėr mund tė ketė fatin tė luajė njė rol tė vėrtetė e tė mbrojė interesat e veta politike nė skenėn ndėrkombėtare, tė konsolidojė interesat ekonomike e furnizimin me energji dhe lėndė tė para.
Bashkimi Mesdhetar, ka fatin sot tė bėhet epiqendra e Europės dhe Afrikės, pėr tė peshuar sė bashku mbi fatet e botės.
* Dr.e Shkencave nė Universitetin "Paris 6", Drejtore sektori nė Inovacionin e Telekomunikacioneve nė Francė, ish-kėshilltare e Kryetarit tė Bashkisė Tiranė. / gazeta: Shekulli /