Faqe gazetash
www.ereniku.net

Ish presidenti Moisiu kėrkon qė termi “kosovar” mos tė pėrdoret
botuar: e martė, 12 prill 2011

Agim Ramadani ishte jo vetėm luftėtar dhe komandant i Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės, por ishte edhe vizionar dhe faktor unifikues i luftės sė Kosovės, u tha nė akademinė pėrkujtimore me rastin e 12-vjetorit tė rėnies sė Agim Ramadanit dhe dėshmorėve tė Betejės sė Koshares. Me kėtė rast ish-presidenti i Shqipėrisė, Alfred Moisiu ka kėrkuar qė termi “kosovar” mos tė pėrdoret pėr t’i dhėnė kuptim tjetėr, por vetėm atė kuptim qė ka, si krahinė e Shqipėrisė, ashtu siē ėshtė Labėria, ose Mirdita.

Moisiu ka thėnė se Beteja e Koshares ėshtė ndjekur me interesim mė tė veēantė se betejat tjera tė Kosovės, tė cilat po ashtu kanė qenė tė lavdishme, por kjo betejė kishte njė rėndėsi strategjike pėr faktin se kishte tė bėnte me komunikimin direkt ndėrmjet Shqipėrisė dhe pjesės sė ēliruar tė Kosovės.
Me kėtė rast, ai ka shprehur kundėrshtimet e tij pėr tendencėn pėr tė bėrė ndarje mes kombit shqiptar, duke nxjerrė termin kosovar si komb tė ri.
“Sigurisht Kosovėn e quaj krahinė tė Shqipėrisė, sepse ashtu ėshtė, siē ėshtė Labėria, siē ėshtė Mirdita, e siē janė viset tjera tė Shqipėrisė. Pra mirditorėt janė mirditorė, labėt janė labė dhe kosovarėt janė kosovarė, por shqiptarė janė tė gjithė. Pra pikėrisht ne duhet tė mėsohemi, jo ne se ne kėtė e dimė, por gjithė tė tjerėt duhet tė mėsohen, qė jemi njė komb qė padrejtėsisht na ndanė, nė mėnyrė shumė grabitqare na ndanė, por edhe sot mos tė flemė gjumė, sepse njė fjalė e popullit thotė `uji fle, por hasmi nuk fle’”, ka thėnė ish presidenti shqiptar.

Nė kėtė linjė ishte edhe veprimtari i shquar i ēėshtjes kombėtare, Adem Demaēi, i cili ka shprehur hapur kundėrshtimin e tij pse nė kėtė akademi u intonua vetėm himni shtetėror i Kosovės, e jo edhe himni kombėtar.

“Heronjtė e vėrtetė kur e kapin armėn nuk e lėshojnė, derisa tė fitohet liria, ose liria e vetė personale qė ai tė vdes nė fushė tė betejės dhe tė mbetet i pavdekshėm pėrgjithmonė, ose bashkė me tė tjerėt ta gėzojnė lirinė, ku njerėzit do tė mund tė mendojnė, tė bisedojnė, tė flasin, tė shkruajnė, tė punojnė, tė veprojnė lirisht dhe tė jenė anėtarė kombit tė vetė, e jo tė vijė situata tė kemi ne himna pa fjalė, himna tė cilėt mė shumė tė vėnė nė gjumė, sesa tė japin forcė tė qėndrosh. E ne duhet tė ngrihemi nė kėmbė, sepse nuk duam t’ua prishim qejfin miqve tanė, sepse duam qė megjithatė tė tregojmė se jemi mė burra se ata qė mundohen tė na shburrėrojnė, me shpresė e me bindje tė plotė se do ta kemi himnin edhe ne me fjalė tė vėrteta, me fjalė tė ushtrisė sonė, me fjalė tė popullit tonė”, ka thėnė Demaēi.

Ndėrkaq, ministri i Forcės sė Sigurisė sė Kosovės, Agim Ēeku, duke folur pėr figurėn e Agim Ramadanit dhe Betejėn e Koshares, ka thėnė se kjo betejė, tregoi se UKĒ-ja ishte forcė kompakte, me strukturė komanduese dhe e aftė pėr luftė frontale.

“Agim Ramadani nuk ishte vetėm luftėtar, luftėtar dhe ushtar i madh, por mbi tė gjitha ai ishte vizionar, unifikues dhe strateg i madh. Ai ishte i ndėrgjegjshėm dhe lufta jonė do tė kishte sukses vetėm nėse tė gjithė do tė bashkohemi rreth Ushtrisė Ēlirimtare tė Kosovės dhe idealit tė saj, dhe tėrė energjinė e tij i shkriu pėr kėtė ideal tė shenjtė, i cili u sėndėrtua nė Betejėn e Koshares, e cila i bashkoi tė gjithė ata qė kishin ideal tė vetėm lirinė dhe pavarėsinė e vendit tonė”, ėshtė shprehur Ēeku.

Agim Ramadani pėrveē strateg lufte, ishte edhe piktor dhe poet, i cili mori edhe shpėrblime ndėrkombėtare.

Pėr krijimtarinė e tij ka folur akademik Rexhep Ferri, i cili tha se pikturat dhe poezitė e Agim Ramadanit, janė art i luftės, art i jetės dhe art i vdekjes.

Agim Ramadani lindi nė Zhegėr tė Gjilanit mė 3 maj tė vitit 1964, ku kreu shkollėn fillore dhe tė mesme, ndėrsa akademinė ushtarake, dega e komunikacionit, e kreu nė Zagreb. Ai u mor edhe me piktorė dhe poezi, ndėrkaq nė vitin 1998 u bė anėtar nderi i Akademisė Evropiane tė Arteve. Ishte njėri prej hartuesve tė planit pėr thyerjen e kufirit. Ra heroikisht mė 11 prill tė vitit 1999, nė vendin e quajtur Rrasa e Zogut./marre nga: Bota Sot/
NYT: Ballkani mund tė dėshtojė
11.11.2010
"New York Times"
Shkruajnė: Soren Jessen Petersen dhe Daniel Serwer, ligjėrues nė Universitetin Georgetown. Ata kanė punuar nė ēėshtjen e Ballkanit pėr 15 vjet.

Nė kohėn kur NATO-ja, Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Evropian dhe OSBE-ja pėrgatiten pėr takimet e samitit kėtė vjeshtė, Ballkani ka gjasė ta prishė festėn.
Procesi i ndėrtimit tė paqes nė rajon ka shėnuar suksese tė jashtėzakonshme - pėrfundimi i luftės nė Bosnjė, rėnia e Sllobodan Millosheviqit dhe ngritja e njė Serbie demokratike, pavarėsia e Kosovės, perspektiva evropiane e Kroacisė - por, njėkohėsisht, dėshtimi nė Ballkan ėshtė ende mundėsi dhe do tė turpėronte evropianėt dhe amerikanėt njėsoj.
Janė tri ēėshtje qė pėrndjekin kėtė rajon: Bosnja dhe Hercegovina ėshtė njė shtet qė vazhdon tė jetė i zėnė nė tensione tė vazhdueshme etnike, ndonėse aktualisht jo tė dhunshme; raportet midis Kosovės dhe Serbisė mbesin tė pazgjidhura; Maqedonia nuk ėshtė nė gjendje t’i bashkohet NATO-s ose Bashkimit Evropian pėrderisa nuk zgjidhet kontestimi i emrit nga Greqia.
Problemet e Bosnjės, rrėnjėt i kanė nė Kushtetutėn e imponuar mbi fraksionet qė ishin nė luftė 15 vjet mė parė, gjatė bisedimeve paqėsore tė Dejtonit. Si e tillė, krijon njė shtet jofunksional dhe tė paaftė pėr t’i pėrmbushur kėrkesat, qoftė pėr anėtarėsim nė NATO apo BE.
Pėr Kosovėn, Asambleja e Pėrgjithshme e Kombeve tė Bashkuara nė tetor ka rekomanduar qė bisedimet midis Prishtinės dhe Beogradit mbi ēėshtjet praktike, tė fillojnė me ndėrmjetėsimin e Bashkimit Evropian dhe mbėshtetjen e Shteteve tė Bashkuara.
Ėshtė kjo njė ide e mirė dhe ėshtė koha pėr ta bėrė, por Beogradi ėshtė ai qė do tė pėrpiqet t’i shfrytėzojė kėto bisedime pėr tė sugjeruar “pėrmirėsime” tė kufijve tė Kosovės, duke ia lejuar Serbisė qė tė absorbojė komunitetin serb nė veri tė Kosovės.
Kjo lėvizje e kufijve pėr t’i akomoduar dallimet etnike ėshtė e rrezikshme dhe do t’i hapte ēėshtjet e diskutueshme mbi kufijtė nė gjithė Ballkanin: padyshim nė Maqedoni dhe nė Bosnjė, por gjithashtu edhe nė rajonet e banuara me shqiptarė nė jug tė Serbisė dhe nė Mal tė Zi.
Nė anėn tjetėr, Qeveria nė Shkup pėrballet me njė betejė nė rritje me Athinėn, e cila synon qė Maqedonia tė kualifikohet nė njė mėnyrė tjetėr. Pa zgjidhjen e kėsaj ēėshtjeje, Maqedonia do tė ketė pėrballė njė situatė tė gjatė dhe tė rėndė, pa anėtarėsim nė NATO, pėr tė cilėn ka qenė e pėrgatitur, dhe pa njė prospekt serioz pėr anėtarėsim nė BE.
Misioni i ndėrtimit tė paqes nė Ballkan ende nuk ka pėrfunduar, edhe 15 vjet pas njė bashkėpunimi tė ngushtė midis Shteteve tė Bashkuara dhe Bashkimit Evropian.
Vetėm atėherė kur vendet e kėtij rajoni tė gjenden nė njė kurs tė pakthyeshėm drejt Bashkimit Evropian, ne mund tė jemi nė gjendje tė festojmė.
Gjasat janė qė kjo tė realizohet pėr pesė vjet. Deri atėherė, duhet ta mbajmė Ballkanin nė binarė, duke siguruar qė Bosnja, Kosova dhe Maqedonia tė jenė nė tren. /ereniku.net/
Avni Avdiu                      Politika tallava
                                                       E enjte, 16 Korrik 2009 2:35 am
Avni Avdiu                          Shumica e shqiptarėve e duan muzikėn tallava. Tallava popullorēe domethėnė bėrllok. S'ėshtė as kiē dhe as shund, por edhe mė keq. Kėnga tallava s'ka tekst, s'ka rimė, s'ka kuptim – thjesht ėshtė pa lidhje. Ai qė kėndon tallava, nuk ėshtė kėngėtar, por zhurmaxhi. Ai herė fishkėllon dhe herė bėrtet, mu sikurse ēobani qė i ruan dhentė. Thuhet se muzikėn tallava e ha pazari mė sė shumti nė dasma e restorane, por mjerisht ajo gjen edhe hapėsirė mediatike. Po ashtu thuhet se disa njerėz lektisin pas muzikės tallava…se kjo muzikė ka shumė simpatizues e kėshtu me radhė. Nuk dua tė shkoj mė tej lidhur me kėtė ēėshtje, sepse ēdo koment ėshtė i tepėrt. Mirėpo dua tė ndėrlidhem me faktin se mentaliteti i mėsuar me muzikė tallava ėshtė pikėrisht ai nivel inteligjence qė le hapėsirė pėr tė dyshuar shumė. Dhe kur truri mėsohet me muzikė tallava, ai nuk ka mė filtra pėr tė pranuar diēka mė tė lartė, prandaj mu pėr kėtė atij ia ka ėndė mė shumė t'i pranojė tė gjitha gjėrat tallava, nė mesin e tė cilave edhe politikėn tallava.

                       Tallava politika ėshtė politikė pa platformė, pa ide, pa vizion…ėshtė politikė rrugėsh, euforish, propagandash bajate dhe tejet naive. 99% e anėtarėve tė partive tallava nuk e kanė lexuar kurrė programin e partisė pas tė cilės ēirren. Jo pėr tjetėr, por pėr shkak se ata nuk janė njerėz tė leximit. Zaten po tė ishin tė tillė nuk do tė shkonin pas partive tallava. Dua tė them edhe politika tallava ėshtė popullorēe sikurse siē thash mėsipėr pėr muzikėn bėrllok…dhe jo nė kontekst siē kuptohet nė perendim, sepse nė perendim bėrllokun e klasifikojnė nėpėr kontenjere: veēmas hidhet letra, veēmas hekurishtet, veēmas plastika e kėshtu me radhė. Nė politikėn tonė tallava hyn sikurse nė kontenjerėt tanė tė bėrllokut gjithēka. Prandaj kur pėrzihet shumēka, pa kritere vlerėsimi, atėherė edhe bėrlloku bėhet i pavlerė, i pa riciklueshėm dhe pa mundėsi kompostimi pėr t'u shndėrruar nė humus. Kėshtu lėre qė s'mund tė flitet pėr dobi, por vetėm pėr dėme.

                       Muzika tallava kėrcėnon artin, bėrlloku ekosistemin, kurse politika tallava kėrcėnon popullin dhe shtetin. Politikės tallava i vie erė injorance. Nė mungesė tė stretegjisė ekonomike, partia tallava ofron nė sofrėn e ideve konceptin e nacionalizmit: rrah gjoks se ka guxim tė bėjė kėrdi…duke druajtur se s'do tė ketė mundėsi ta marrė votėn e meritės, synon ta marrė votėn e mėshirės (herė duke luajtur rolin e viktimės) ose tė frikės (herė duke luajtur rolin e kėrcėnuesit). Duke zgjuar ndjenjėn e empatisė, ajo herė krijon siē do tė shprehemi me nocionin e Kikergardit simpati antipatike e herė antipati simpatike. Politika tallava i kupton sondazhet sikurse tė dashuruarit horoskopin dhe mezi pret tė dal ndonjė sondazh i ri pėr t'u vetėkonfirmuar. Partitė tallava i duan mė shumė anėtarėt dhe ithtarėt e padijshėm, sepse vetėm ata nuk i kursejnė duart qė t'u duatrokasin fuqishėm e pakufi. Ato e duan mė shumė kuantitetin se sa kualitetin. Kur tė fitojnė partitė tallava, i shpėrndajnė nėpėr poste njerėzit inkompetentė, joprofesionistė dhe tė pakualifikuar. Nė kėtė mėnyrė ata i shpėrblejnė pėrkrahėsit, duke vendosur bile edhe nė universitete ligjėrues filloristė…s'ka lidhje arsimimi…sepse vetėm kėshtu merr formėn mė tė mirė tallavaja.

                      Politika tallava i bėri fakultetet e Universitetit Shtetėror tezgje tregu, ku shiten e blihen diploma tė falsifikuara…prej nga anėtarėt besnikė tė saj gdhihen fillorist e ngrysen tė diplomuar ose me tituj shkencorė…pastaj diplomat e rrejshme i kalbin dhe i mykin ndėrgjegjiet e pranuesve, duke i bėrė edhe mė fodull e mediokėr seē ishin mė parė. Tmerri mė i madh e mė i lemeritshėm ėshtė fakti se politika tallava e partive tallava, po e mbjell tallavanė nė ēdo pore tė jetės, pėr ta korrur fatkeqėsisht brezat e gjeneratat e ardhshme…sa bakshish i 'mirė' pėr ta nga gjyshėrit e stėrgjyshėrit qė gjoja u munduan pėr tė mirėn e tyre. Sa e sa viktima ka sjell politika tallava…viktima tė ndershme qė kurrėn e kurrės nuk e shijuan meritokracinė, por mjerisht vetėm korrupsionin dhe kleptokracinė. Vazhdojnė ta presin drejtėsinė shumė tė dėmtuar, tė hendikepuar, tė gjymtuar e ogurzi, nė emėr tė tė cilėve u ndėrtuan kėshtjella premtimesh e shpresash tė shumta, por qė u kthyen tė gjitha sė prapthi nė xhipa e autovetura superluksoze tė liderėve 'karizmatik' qė bėjnė politikė me ne e jo pėr ne.

                      Thonė se populli do tė dijė se kė do ta votojė…se populli nuk gabon…se vota e tij ėshtė e shenjtė e kėshtu me radhė. Ashtu qoftė! edhe pse unė shumė dyshoj, sepse pėr fat tė keq shpesh i ka rastisur kėtij populli tė gabojė. Megjithatė kur ndonjė popull e vulos gabimin me dorėn e tij, duke i zgjedhur si pėrfaqėsues tė vetin ata qė e mashtrojnė atė, atėherė njeriu s'di ēfarė t'i bėjė atij populli, pėrpos ta lėshojė nga thellėsia e gjoksit njė uratė: "Zoti qoftė me tė!"./marrë nga Mesazhi/

/Autori ėshtė i diplomuar nė filozofi, gazetari dhe sociologji /


Shtypi kosovar

“Serbia ‘pushton’ hekurudhat e Kosovės nė veri”

Tė pėrditshmet kosovare

16.12.2008

KOHA DITORE
Njė tren i shpejtė nga Beogradi ka arritur tė dielėn nė mėngjes nė Zveēan, duke shkelur 38 kilometra brenda linjės sė hekurudhave tė Kosovės, pa e njoftuar asnjėrin prej autoriteteve kosovare, as ndėrkombėtare, as vendore. Madje, treni i shpejtė i linjės Beograd-Zveēan nuk ėshtė i pari qė hyn nė Kosovė. Nė kundėrshtim me vullnetin dhe pa dijeninė e institucioneve kosovare, qysh prej marsit tė kėtij viti, kur ndėrmarrja shtetėrore serbe “Hekurudhat e Serbisė” pushtoi njė pjesė tė hekurudhave nė veri tė Kosovės, Serbia ka aktivizuar linjėn e mėngjesit Kralevė-Zveēan, ndėrsa prej shtatorit tė kėtij viti ka aktivizuar edhe linjėn e pasdites nė tė njėjtin relacion. “Pėr neve ėshtė bėrė njė okupim klasik... pėrpos qė e ka okupuar hekurudhėn dhe e administron, pėr neve ajo llogaritet se ka marrė edhe territorin, sepse askund tjetėr nė njė shtet tjetėr nuk mund tė administrojė kompani tjetėr ne 40 kilometra hekurudhė. Ky ėshtė precedent”, thotė pėr gazetėn Sabit Thaēi, nėnkryetar i Sindikatės sė “Hekurudhave tė Kosovės”...

BOTA SOT
Hapja e njė zyre tė EULEX-it nė Beograd ėshtė parė me njė sy kritik nga ana e institucioneve tė Kosovės, tė cilat e quajnė kėtė devijim nga rruga pėr tė cilėn ėshtė nisur EULEX-i nė Kosovė. Sipas disa deputetėve, me kėtė veprim rikonfirmohet edhe njė herė se EULEX-i ėshtė thjesht vazhdimėsi e UNMIK-ut, por tashmė me njė emėr tė ri... Zėvendėskryeministri Hajredin Kuēi mendon se hapja e njė zyre tė EULEX-it nė Beograd nuk ka pėr qėllim qė t’i japė ndonjė mandat apo lloj tė veēantė tė autoritetit. Ai pranon se pėr kėtė ēėshtje institucionet e Kosovės kanė pasur konsultime shtesė me shefin e misionit, Ive de Kermabon... Ndėrkaq, Ramė Buja, deputet nga radhėt e PDK-sė, nuk beson se EULEX-i ka devijuar nga ajo pėr tė cilėn ka ardhur nė Kosovė, por, sipas tij, ėshtė e logjikshme se nėse duhet tė hapet njė zyrė nė Beograd, atėherė EULEX-i duhet ta bėjė tė njėjtėn gjė edhe nė vendet fqinje pėr tė koordinuar disa veprime qė janė tė pėrbashkėta nė momente tė caktuara...

EXPRESS
Ende pa u bėrė njė javė nga funksionalizimi i misionit tė BE-sė nė Kosovė nė fushėn e sundimit tė ligjit, prokurorėt e kėtij misioni kanė filluar punėn nė disa raste penale, tė cilat vlerėsohet tė jenė tė ndjeshme pėr t’u lėnė nė duart e prokurorėve kosovarė. Zyrtarė tė EULEX-it kanė konfirmuar tė hėnė se disa nga prokurorėt e tyre po punojnė nė kėto raste, por janė shumė tė rezervuar nė dhėnien e informacionit. “Prokurorėt tanė i kanė marrė disa raste”, ka thėnė pėr Express Kristiina Herodes, zėdhėnėse e komponentit tė EULEX-it pėr ēėshtje tė drejtėsisė. E pyetur se pėr ēfarė rastesh bėhet fjalė, ajo tha se kėto janė raste sensitive...

INFOPRESS
Legjislativi i vendit ka miratuar tė hėnėn nė parim gjashtė ligje, qė dalin si obligim nga pakoja e Ahtisaarit. Me kėtė ėshtė hapur rruga edhe mė tej e krijimit tė disa institucioneve relevante pėr shtetin. Projektligji pėr tė huajt; Projektligji pėr ndryshimin dhe plotėsimin e ligjit pėr shėndetėsinė; Projektligji pėr gjykatėn kushtetuese tė Republikės sė Kosovės; Projektligji pėr pėrbėrjen e pėrkohshme tė Kėshillit Gjyqėsor tė Republikės sė Kosovės; Projektligji pėr shėrbimin e jashtėm tė Republikės sė Kosovės; Projektligji pėr shėrbimin konsullor tė misioneve diplomatike dhe konsullore tė Republikės sė Kosovės – janė projektligjet e miratuara nė kėtė seancė. Kėto ligje kanė kaluar nė procedurė tė pėrshpejtuar ku nuk ka pasur diskutim tė gjatė pėr ta. Projektligjet nė fjalė sot pritet tė miratohen pasi qė komision ‘ad hock’ tė ketė shqyrtuar dhe tė ketė dhėnė rekomandimet...

ZĖRI
Shefi i UNMIK-ut, Lamberto Zannier, ka thėnė se rikonfigurimi i pranisė civile ndėrkombėtare nė Kosovė nuk nėnkupton fundin e UNMIK-ut. Nė kėtė mėnyrė, ai ka lėnė tė kuptohet pėr njė qėndrim mė tė gjatė tė administratės sė OKB-sė nė vend, pėrkundėr pritjeve pėr njė largim tė kėtij misioni. “Viti 2008 e solli Evropėn mė afėr Kosovės dhe Kosovėn mė afėr Evropės”, ka thėnė Zannier nė pritjen e organizuar me rastin e festave tė fundvitit. Ai ka thėnė se viti 2008 i ka sjellė shumė gjėra tė rėndėsishme Kosovės. “Ky ka qenė njė vit shumė i rėndėsishėm me ngjarje historike, ka qenė njė vit nė tė cilin UNMIK-u nuk ka qenė nė qendėr tė vėmendjes, siē nuk do tė jetė as nė vitin 2009. Por, rikonfigurimi nuk do tė sjellė fundin e UNMIK-ut. Ne do tė vazhdojmė tė jemi kėtu edhe pėr njė kohė”, ka thėnė Zannier...

EPOKA E RE
Njė javė pas shtrirjes sė misionit tė Bashkimit Evropian pėr forcimin e ligjit nė Kosovė, gjendja nė Komunėn e Mitrovicės, veēanėrisht nė veri, vazhdon tė jetė e qetė dhe stabile. Java e parė e fillimit tė punės sė EUELX-it ka kaluar pa incidente serioze qė do tė mund tė reflektonin nė situatėn e pėrgjithshme nė kėtė komunė. Kėshtu ėshtė vlerėsuar tė hėnėn nė mbledhjen e Komitetit pėr Siguri, qė mbahet nė kuadėr tė Drejtorisė pėr Mbrojtje dhe Shpėtim nė Komunėn e Mitrovicės dhe ku marrin pjesė pėrfaqėsues tė strukturave politike dhe strukturave tė sigurisė. Kryetari i komunės, Bajram Rexhepi, ka thėnė se ende ekziston nevoja pėr prani edhe mė tė madhe tė strukturave tė sigurisė nė lagjet e veriut, si nė Lagjen e Boshnjakėve, e cila popullohet nga shqiptarėt dhe serbėt, nė mėnyrė qė tė parandalohet eskalimi i situatės...

KOSOVA SOT
Ndonėse Trupave tė Mbrojtjes sė Kosovės u kanė mbetur vetėm edhe dy muaj shėrbim nė misionin e tyre, atėherė kur edhe do tė fillojė tė formohet Forca e Sigurisė sė Kosovės, faza e parė e aplikimit tė pjesėtarėve tė TMK-sė pėr t’u sistemuar nė FSK veēse ka mbaruar, megjithėse ende nuk dihen emrat e as numri i atyre pjesėtarėve qė kanė pasur fatin tė jenė pjesė e FSK-sė. Disa nga pjesėtarėt e TMK-sė qė nuk o tė kenė fatin tė jenė pjesė e strukturave tė FSK-sė, do tė sistemohen nėpėr ministritė dhe institucionet shtetėrore tė Kosovės. Kėshtu tha ministri i MSHP-sė, Arsim Bajrami. Ministri Bajrami pėr “Kosova Sot” tha se Qeveria e Kosovės ka formuar njė grup punues ndėrministror pothuajse nga tė gjitha ministritė pėr tė shqyrtuar kapacitetet dhe mundėsitė qė secila ministri dhe institucion shtetėror i Kosovės nė gjirin e tij tė inkuadrojė njerėz profesionistė tė fushave tė ndryshme e qė vijnė nga radhėt e TMK-sė...

LAJM
Prezantimi i dobėt i Kosovės nė arenėn ndėrkombėtare, mungesa e njė lobi tė fuqishėm dhe sė fundi “gjashtėpikėshi i Ban Ki Moonit” dhe Deklarata presidenciale e KS-sė, kanė ngadalėsuar procesin e njohjes sė shtetit tė Kosovės. Partitė opozitare konsiderojnė se punėt dhe veēmas lobimi i dobėt i institucioneve – Presidencės, Kryeministrisė dhe Ministrisė sė Jashtme, janė fajtorė tė kėtij stopimi tė pėrkohshėm, tė cilėt, sipas tyre, nuk po i ndihmon madje as vendosjes sė EUELX-it nė Kosovė. “Kjo pasi vendosja e EULEX-it nėn Rezolutėn 1244 e pengon procesin e njohjes dhe nuk ndikon pozitivisht nė njohje tė reja. Tėrthorazi vonesat dhe mosnjohjet e reja janė pasojė edhe e veprimeve tė fundit qė ndodhėn nė KS, gjashtėpikėshit dhe Deklaratės presidenciale tė KS-sė, tė cilat sė bashku godasin nė kėtė pikė”, tha pėr Lajm, Bajram Kosumi, ish-kryeministėr i Kosovės dhe anėtar i Kryesisė sė AAK-sė...


...nga "Gazeta Shqiptare"
( 03/02/08) Enver Kushi
postuar erenikut: a. vuniqi; Mon, February 4, 2008 11:18 am
botuar: tė njejtėn ditė
Kjo ėshtė tragjedia e Ēamėrisė !

Kur krimi ishte kryer dhe Ēamėria e pėrgjakur dukej e zhbėrė, njė Komision Ndėrkombėtar Hetimor, sapo shkeli tokėn ēame, pa dhe ndjeu gjėmėn e madhe. Sipas dėshmive tė botuara tė njė prej anėtarėve tė Komisionit Hetimor, pranė Filatit, (me siguri nė Vanėr), grekėt i ēuan pėr tė parė “varret e tė masakruarve nga ēamėt”. E ndėrsa shihnin varret dhe pak mė tutje qytetin thuajse pa jetė tė Filatit, njėri prej anėtarėve tė Komisionit, befas u kėrkoi shoqėruesve grekė atė qė ata nuk e prisnin: tė hapeshin varret pėr tė parė “tė masakruarit e pafajshėm nga ēamėt”. Siē duket ai e kuptoi se Komisioni ndodhej para njė dėshmie tė rremė, grackė alla greke, sepse plisat mbi varre ishin tė freskėt e tė ashtuquajturit varre, ishin sajuar njė ditė mė parė ose ndoshta disa orė para se Komisioni tė vinte atje. Kaq u desh, shkruan dėshmitari i kėsaj ngjarjeje, qė Komisioni tė ndodhej pėrballė egėrsisė, sharjeve, kėrcėnimeve edhe tė njė grupi tė vogėl njerėzish, qė ndiqnin nė distancė ngjarjen e qė prisnin tė dėshmonin “pėr krimet e ēamėve” ndaj popullsisė greke.
Kjo ėshtė ndodhia e rreth 63 viteve mė parė, por e lashtė sa vetė njerėzimi: ata qė kanė kryer krimin, gjithmonė janė pėrpjekur ta fshehin atė. E megjithatė tė vėrtetat e krimeve tė mėdha, tragjedive njerėzore, nė forma e mėnyra nga mė tė ndryshmet, shpejt a vonė, janė marrė vesh. Episodi i lartpėrmendur, me domethėnien e tij, flet shumė. Unė mendoj se ai pazgjithshmėrisht lidhet edhe me librin mė tė ri tė Prof. Dr. Beqir Metės “Tragjedia ēame”, i cili nė 200 faqet e tij, me njė densitet marramendės ngjarjesh, hap siparin e njė teatri tragjik, nga mė tragjikėt nė Gadishullin Ballkanik tė dramave dhe kobeve: Tragjedinė e Ēamėrisė. Autori me kėtė vepėr zbulon mekanizmin e krimit, ndjek kronologjinė e ngjarjeve, qė ēuan nė realizimin e ėndrrės sė “Megali Idesė” pėr zhbėrjen e Ēamėrisė. Profesor Meta nuk hap “varre tė rremė” alibikė, siē kanė bėrė e bėjnė historianėt grekė, tė paktėn qė nga viti 1844, kur nga kryeministri grek Jorgos Koleti, u paraqit programi politik me emrin “Megali Idea”, por zbulon para lexuesit, opinionit shqiptar e atij tė huaj, tė vėrtetat e hidhura, dėshmitė e shumta tė tragjedisė ēame.
Ėshtė e vėrtetė qė nė kėto 20 vitet e fundit, studiues me origjinė nga Ēamėria, shumė prej tė cilėve kanė qenė protagonistė tė ngjarjeve si Ibrahim Hoxha, Hasan Minga, Petrit Demi, Hajredin Isufi, Prof.Selman Sheme, etj., apo tė tjerė si Prof.Dr. Pėllumb Xhufi, Prof.Dr.Kaliopi Naska,Sherif Delvina, Laurant Bica e ndonjė tjetėr, pėr mos lėnė mėnjanė 80 vite mė parė punėn kolosale tė Mit’hat Frashėrit, me veprat e tyre kanė kontribuar pėr tė vėrtetat e historisė dhe tragjedisė ēame.
Mendoj se njė nga meritat e Prof.Dr.Metės, ėshtė depėrtimi mė nė thellėsi tė tragjedisė e nė ca skuta tė fshehura nėpėr arkiva, ku ruhet njė dokumentacion i madh e qė ndriēon ēėshtjen ēame, veēanėrisht gjatė Luftės sė Dytė Botėrore.
Historia e shkruar mbėshtetet nė faktin dhe dokumentin konkret e bindės.Pa burime bindėse arkivore, ose mė saktė pa ballafaqimin e disa prej tyre, vepra historike, mund tė jetė ēdo gjė, por e besueshme jo. Duket qė puna voluminoze dhe nga mė seriozet nė historiografinė moderne shqiptare, nė librat “Tensioni Greko-Shqiptar (1939-1949) dhe “Shqipėria dhe Greqia (1949-1990), janė prologu i kėtij libri.
Librit “Tragjedia Ēame”, ia rrisin vlerėn dhe besueshmėrinė, mbėshtetja nė dokumentacionin e pasur tė Arkivave Kombėtare tė SHBA, Arkivit tė Ministrisė sė Jashtme tė Britanisė sė Madhe, Arkivit tė Ministrisė sė Punėve tė Jashtme tė Italisė, Arkivit tė Zyrės Historike tė Shtabit Madhor tė Ushtrisė Italiane. Gjithashtu autori i referohet edhe shumė dokumentave tė botuara apo botimeve historiografike, veēmas atyre grekė, si Evangjelos Kofos, Krapsitis, Kondis, Muselimi, Jani Sharra, Nikos Zhangos etj. Jo vetėm kaq. Autori, skrupuloz i dokumentave, ndjek nė pėrgjithėsi njė linjė lineare nė librin e tij. Historia e Ēamėrisė jepet nė mėnyrė kronologjike, qė nga thellėsitė e shekujve deri nė ditėt tona, me disa nga momentet kulmore tė saj.Ky trajtim linear, gėrshetohet edhe me njė parim tjetėr: atė vertikal, thėnė ndryshe, depėrtim nė thellėsi tė ngjarjeve dhe fakteve historike dhe deduksione tė rėndėsishme pėr to. Kjo ja shton vlerat kėtij libri dhe dimensionin shkencor dhe logjik tė tij. E dukshme ėshtė kjo nė kapitullin “Ēamėria gjatė Luftės II Botėrore” e nė tė tjera qė e pasojnė. Pėr Luftėn e Dytė Botėrore ka shumė botime.Edhe pėr Ballkanin gjatė saj ka shumė.Nė historiografinė shiptare tė periudhės komuniste pėr fat tė keq, ngjarje, personalitete apo fakte tė ndryshme janė politizuar ose deformuar, ndėrsa pėr Ēamėrinė ėshtė heshtur. Mendoj se ngjarjet, lėvizjet dhe kontributi i forcave politike, marrėdhėniet mes tyre, kontributet e formacioneve partizane e nacionaliste, qėndrimi i aleatėve e Fuqive tė Boshtit, nė pėrgjithėsi antifashizmi nė Kosovė e veēmas nė Ēamėri, kėrkojnė vėmendje mė tė madhe nga historiografia shqiptare.Nga ana tjetėr, historiografia greke i ka shtrembėruar dhe vazhdon t’i shtrembėrojė nė mėnyrė flagrante tė vėrtetat, duke hedhur baltė mbi popullsinė ēame, duke e kriminalizuar atė dhe duke mohuar kontributin e njohur e tė padiskutueshė m tė saj nė Luftėn Antifashiste.
Prof.Dr.Beqir Meta, besnik i parimeve tė sė vėrtetės historike dhe mbėshtetur nė njė dokumentacion tė pasur, me logjikėn e fortė prej historiani modern, jep nė kėtė vepėr deduksione tė rėndėsishme, bindėse dhe tė argumentuara. Kapitulli “Ēamėria gjatė Luftės II Botėrore”, ėshtė pėr mendimin tim ēelėsi pėr tė kuptuar epilogun e tragjedisė ēame, prapaskenat, qė u luajtėn mbi njė popullsi tė pafajshme dhe faktorėt, qė ēuan nė genocidin e spastrimit etnik tė Ēamėrisė. Ky ėshtė kontribut i padiskutueshė m i kėtij libri dhe i Prof.Dr. Beqir Metės nė historiografinė shqiptare e me gjerė. Mendoj, se rrallė mė ka ndodhur tė lexoj njė vepėr historike, ku densiteti i ngjarjeve tė jetė aq marramendės, sa nė librin “Tragjedia Ēame”, veēanėrisht nė kapitullin “Ēamėria gjatė Luftės II Botėrore”. Nė tė, lexuesi i vemendshėm do tė jetojė ditėt dhe netėt e ankthshme tė Ēamėrisė. Aty lėvizin shtabet e Luftės dhe ushtritė e tyre si ato tė EAM-it, Zervės, ēetat e batalionet tė partizanėve e tė nacionalistėve ēamė, shtabet e ushtrive italiane e gjermane, shtabet e aleatėve, pėrplasen ideologjitė, fryjnė erėrat e acarta tė nacionalistėve grekė, organizohen takime tė fshehta, thuren plane ogurzeza, ka vrasje nė pusira, jepen deklarata, qė nga mbreti Zog e deri tek Mit’hat Frashėri, formohen kėshillat dhe mobilizohen mbi 2000 ēamė, apo befas jepet urdhėri i shtabit gjerman pėr ēarmatosjen e popullsisė dhe nėn bekimin e miratimin e shtabit anglez, nis masakra e 26 qershorit 1944, nė Paramithi. Tashmė krimi ėshtė kryer. Ēamėria e pėrgjakur lėngon nė agoni, me njė bilanc tragjik ulėritės, qė autori i jep me shifra tė sakta. Ndihet mes rreshtave tė librit dhimbja e autorit, por edhe kumti qė ai jep : “Spastrimi etnik i Ēamėrisė nė pėrfundim tė Luftės II Botėrore ishte rrjedhim logjik i politikės antishqiptare tė shtetit grek dhe i presionit tė vazhdueshėm tė tij ndaj etnisė shqiptare nė Greqi, qysh nga koha e vendimit arbitrar tė Konferencės sė Ambasadorėve tė Londrės, tė vitit 1913. Ai u realizua nė rrethanat e favorshme, qė u krijuan nė pėrfundim tė Luftės dhe u ndihmuan nga disa faktorė. Mes faktorėve, qė Prof.Meta radhit janė: 1)Vazhdimėsia e politikės nacionaliste dhe shoviniste greke. 2)Politika britanike, e cila e preokupuar seriozisht pėr ruajtjen e pozitave tė saj nė Greqi, u mbėshtet nė forcat ultranacionaliste greke. 3)Qėndrimi i forcave gjermane, tė cilat duke ndjekur interesat e tyre, nė ēastet e fundit, bėnė ēarmatimin e popullsisė shqiptare tė Ēamėrisė dhe u krijuan mundėsi forcave rezerviste tė kryenin pa pengesė spastrimin etnik tė saj. 4)Rrethanat e turbullta tė pėrfundimit tė luftės dhe dobėsitė e forcave politike shqiptare, tė cilat nuk arritėn tė bashkoheshin midis tyre dhe tė pėrpunonin njė platformė tė pėrbashkėt pėr mbrojtjen e interesave kombėtare.
Prof. Dr. Beqir Meta, me tė njėjtėn logjikė historike, shpalos nė kėtė libėr gjendjen e refugjatėve ēamė nė Shqipėri, qėndrimin e shtetit grek ndaj ēėshtjes ēame dhe Fuqive tė Mėdha ndaj saj. Kėto e bėjnė edhe mė tė plotė dhe mė tė prekshme tragjedinė ēame, po t’ķ shtosh kėsaj edhe faktet e dokumentet pėr heshtjen vrastare tė shtetit komunist shqiptar pėr 45 vite me radhė.
Grekėt e lashtė, me kolosėt e tyre si Homeri e mė pas tragjedianėt Eskili, Euripidi, Sofokliu, me veprat e tyre do t’ķ jepnin botės disa mesazhe universale, ku mbi tė gjitha, ėshtė ai i vrasjes sė ndėrgjegjes pėr krimet e kryera nė Trojė. Libri i Prof.Dr. Beqir Metės “Tragjedia ēame” jo me gjuhėn e letėrsisė, por me atė tė historisė sė vėrtetė, troket fort nė ndėrgjegjen e grekėve tė sotėm, tė historianėve, intelektualėve, klasės politike tė kėtij vendi fqinj. Janė ata, qė ose e kanė shtrembėruar ose vazhdojnė edhe sot tė fyejnė mijėra viktima tė pafajshme, duke i pėrbaltur ata dhe popullsinė krenare tė Ēamėrisė. Populli grek ka nevojė tė mėsojė kėto tė vėrteta tė hidhura. Libri i Prof.Dr.Beqir Metės duhet pėrkthyer nė gjuhėn greke, qė populli grek dhe rinia e kėtij vendi tė mos vazhdojė tė shohė e t’ś besojė “varreve bosh” apo alibive tė propagandės sė historianėve nacionalistė. Sepse, siē shkruan shkrimtari ynė i madh, Ismail Kadare :
“ĒAMĖRIA NUK ĖSHTĖ NJĖ FANTAZMĖ QĖ NGRIHET PĖR TĖ ERRĖSUAR MIQĖSINĖ MIDIS GREKĖVE DHE SHQIPTARĖVE, PĖRKUNDRAZI, KUR POPUJT LEHTĖSOJNĖ NDĖRGJEGJEN E TYRE NGA PESHAT E VJETRA, ATA AFROHEN MĖ SHUMĖ DHE E DUAN MĖ SHUMĖ NJERI- TJETRIN”.
Libri “Tragjedia ēame” flet shumė e tė ve nė mendime. Kur Evropa e bota 10 vite mė parė, pa nė ekranet e TV masakrėn e Raēakut nė Kosovė, mbajti e mekur frymėn nga pėrmasat e tragjedisė kosovare. Plaga ēame ėshtė ende e hapur dhe tragjedia e saj ulėritėse.
Prof.Dr.Beqir Meta me kėtė libėr e sjell Ēamėrinė me plagė dhe tragjike, por edhe me shpresėn pėr tė zgjidhur sa mė shpejt tė ardhmen e saj evropiane. Botimi edhe nė gjuhėn angleze i kėtij libri, do ta bėjė mė tė njohur tragjedinė e Ēamėrisė pėr studjuesit e huaj dhe opinionin jashtė Shqipėrisė.

Statusi i Kosovės mbėshtetet nga Emiratet e Bashkuara Arabe
Kryetarja e Kuvendit mbyll turin e vizitės disa ditore ne vendet arabe

nga vizitat nė: Kuvajt,Katar,Bahrein dhe EB ARABETIRANĖ 21 janar 2008- Emiratet e Bashkuara Arabe janė tė gatshme tė mbėshtesin ēdo nismė individuale apo kolektive pėr pavarėsinė e Kosovės. Kėshtu i ėshtė deklaruar kryetares sė Kuvendit, Jozefina Topalli nga Kryetari i parlamentit tė Emirateve Arabe, Abdul Aziz Abdullah al Ghurair, gjatė njė takimi qė dy personalitetet kanė zhvilluar. Ēėshtja e Kosovės ėshtė diskutuar gjerėsisht nė takimin mes dy delegacioneve, ku Jozefina Topalli shprehu mirėnjohjen pėr ndihmėn e dhėnė gjatė krizės sė Kosovės nė vitin 1999, por edhe nė vijim, duke kėrkuar mbėshtetjen e Emirateve tė Bashkuara pėr pavarėsinė e Kosovės. Pikėrisht, nė pėrgjigje tė kėsaj kėrkese, Al Ghurair garantoi kryeparlamentaren Topalli se Emiratet e Bashkuara do tė mbėshtesin ēdo nismė individuale e kolektive pėr pavarėsinė e Kosovės, pasi mbėshtesin paqen dhe stabilitetin nė Ballkan.

Gjatė takimit me kryetarin e Parlamentit tė Emirateve tė Bashkuara Arabe, njė vend tė veēantė ka zėnė diskutimi pėr investimet nė vendin tonė. Pikėrisht, gjatė kėtij diskutimi, Topalli dhe Al Ghurair ndanė mendimin se politika dhe politikanėt janė ata qė duhet tė krijojnė klimėn e favorshme, bazėn ligjore solide nė mėnyrė qė investitorėt e dy vendeve tė jenė tė sigurt nė bashkėpunimin e tyre. "Duam tė jemi prezent nė Shqipėri dhe jemi gati pėr bashkėpunim,"- tha Al Ghurair, duke shprehur interes pėr resurset qė ofron Shqipėria, mundėsitė pėr investim veēanėrisht nė energjitikė, infrastrukturė, turizėm e shkėmbime tregtare.Nga ana e saj, Topalli shprehu admirim pėr ritmin e zhvillimit nė kėtė shtet me demokraci tė re, duke vėnė nė dukje se disa marrėveshje shumėtė rėndėsishme bashkėpunimi ekonomik dy palėsh janė nė pėrfundim e pritet tėkrijojnė njė bazė tė sigurt pėr bashkėpunimin mes dy vendeve. Kryesimi i delegacionit tė parlamentarėve shqiptarė nga zonja Topalli ngjalli interesin e bashkėbiseduesve nė tė gjithė kryeqytetet e vizituara pėr rolin e gruas nė proceset politike nė Shqipėri, si edhe vlerėsuan kėtė inisiativė tė zonjės Topalli pėr vizitėn me ftesė tė Kryetarit tė parlamentit nė Kuvajt, nė Katar, Bahrein dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Nė kėto takime Kryetares sė Kuvendit iu garantua mbėshtetja e plotė dhe e vendosur pėr njohjen e pavarėsisė sė Kosovės. /gazeta: Shekulli /


Krijimi i Bashkimit Mesdhetar

Nga: Dr.Milena HARITO*

21-01-2008

Qė prej disa muajsh, njė nga idetė mė reformuese nė politikėn e jashtme franceze ėshtė krijimi i Bashkimit Mesdhetar. Popujt qė kanė fatin tė banojnė nė brigjet e Mesdheut mund tė marrin pjesė nė kėtė aventurė qė synon tė hapė perspektiva tė reja jo vetėm pėr rajonin por pėr gjithė Europėn e mė tej. "Nė Mesdhe mund tė vendoset sot e ardhmja e njerėzimit. Nė Mesdhe do tė vendoset nėse Jugu dhe Veriu do tė pėrballen, nėse fetė dhe qytetėrimet do tė ndeshen nė njė luftė, ku askush nuk mund tė fitojė, nėse terrorizmi e integrizmi do tė mposhtin demokracinė e paqen", ka deklaruar presidenti francez, Sarkozy. Zona e Mesdheut gjithnjė e akoma luhatet midis civilizimit e barbarisė. Nga njė anė Perandoria Romake e qytetėrimi grek, me zhvillimin dhe dritėn qė sollėn pėr botėn, nga ana tjetėr shpėrthimet violente nacionaliste dhe dhuna e Kryqėzatave. Kufi natyral i Europės, nėpėrmjet tė cilit kalojnė flukse nė rritje emigrantėsh klandestinė drejt veriut, kontrabanda dhe trafiqe, konflikte fetare e territoriale, Mesdheu pėrqendron frikėrat e Europės. Por pa marrė nė dorė e pa zgjidhur kėto probleme, Europa e plakur ka pak shanse tė luajė njė rol tė vėrtetė nė kėtė shekull. Pikėrisht, pėr kėtė arsye Franca po angazhon procesin e krijimit tė Bashkimit Mesdhetar.

Por pėr se bėhet fjalė? Europa dhe vendet e Mesdheut kanė nevojė pėr njėri-tjetrin. Pėr arsye demografike, sė pari: popullata nė plakje e Europės ka nevojė pėr dinamizmin demografik tė Jugut, ku popullata aktive do tė jetė nė rritje deri nė 2020, ashtu si Jugu vazhdon tė ketė nevojė pėr tregjet e punės dhe fuqinė blerėse tė Europės. Europa nuk mund tė krijojė mė nė tregun e vet tė brendshėm, dinamizmin e mjaftueshėm pėr tė siguruar nivelin e zhvillimit e tė jetesės sė dekadave tė fundit. Zgjerimi nė Lindje i BE kishte ndėr tė tjera edhe kėtė objektiv, por deri tash nuk ka dhėnė impulset e pritura. Nga ana tjetėr pellgu i Mesdheut ka nevojė pėr kapitalet dhe njohuritė teknologjike te pėrqendruara nė vendet evropiane,pėr tė pėrshpejtuar zhvillimin e vet ekonomik.

Po aq tė rėndėsishme janė arsyet energjitike: Jugu e veēanėrisht Afrika e Veriut mund tė furnizojė me gaz Europėn, pėr t'i siguruar njė farė pavarėsie nga furnizimet ruse, pavarėsi shumė e rėndėsishme kjo edhe pėr politikėn evropiane nė pėrgjithėsi. Por po tė shohim pak mė tej, rezervat nė hidrokarbure tė Mesdheut mund tė mbulojnė nevojat pėr 20 deri nė 40 vjet. Nė kėtė kontekst, pozicioni i hapur i presidentit Sarkozy nė fushėn e energjisė bėrthamore civile, ēel perspektiva tė reja pėr gjithė vendet e Mesdheut.

Bashkimi Mesdhetar do tė jetė njė bashkim politik, ekonomik, e kulturor i shteteve pjesėmarrėse. Ideja nuk ėshtė e re. BE ka krijuar prej mė se 10 vjetėsh Partneritetin Euro Mesdhetar (PEM ose EUROMED), nisur mė 1995 nė Barcelonė, i cili pėrfshinte fillimisht 27 vendet e BE dhe 10 partnerė tė Mesdheut: Algjeria, Egjipti, Izraeli, Jordania, Libani, Maroku, Siria, Tunizia, Palestina, Turqia. Fillimisht vendet e Ballkanit nuk ishin pėrfshirė nė kėtė proces pėr shkak tė instabilitetit nė Gadishull, por rishtazi Shqipėria ka aderuar nė "Euromed". Por sot ėshtė e qartė pėr tė gjithė qė "Euromed" nuk ka dhėnė rezultatet e pritura, pėr shumė arsye, ndėr tė cilat konfliktet e Lindjes sė Mesme dhe zgjerimi i BE nė Lindje.

Bashkimi Mesdhetar do tė jetė i koordinuar me procesin "Euromed", me gjithė shqetėsimin e shprehur nga disa prej kancelarive europiane. Ideja ėshtė tė krijohet njė strukturė mė elastike sesa "Euromed", pa kaluar nga procedurat burokratike tė BE. Organizmat e Bashkimit Mesdhetar do tė jenė tė ngjashme me organizmat europianė: Kėshilli i Mesdheut, Banka Mesdhetare pėr Investim, njė sektor juridik i pėrbashkėt. Partneritetet mund tė marrin forma bilaterale ose multilaterale, sipas shteteve tė interesuara. Ashtu si Europa filloi me karbonin, ēelikun dhe energjinė bėrthamore, Bashkimi Mesdhetar do tė fillojė me energjinė, transportet, ujin pėr tė respektuar ambientin e pėr tė siguruar zhvillime afatgjata nė kėtė zonė. Energjia, transportet dhe uji qė janė ēėshtje esenciale sot pėr zhvillimin e Shqipėrisė. Njė aks tjetėr i rėndėsishėm ėshtė bashkėpunimi mbi emigracionin pėr tė siguruar interesat e tė gjitha palėve: nga njėra anė, tė sigurohet liria e lėvizjes pėr ata qė e dėshirojnė, sepse lėvizja krijon zhvillim, nga ana tjetėr, tė favorizohet kthimi i trurit nė vendet origjinė sepse vendet e BE nuk do mund tė sigurojnė zhvillimin e tyre afatgjatė pa zhvillimin e pellgut mesdhetar.

Objektivat e Bashkimit Mesdhetar do tė jenė te ngjashme me strukturat rajonale analoge, tė krijuara prej kohėsh nė zonat ekonomike mė aktive tė globit nė Amerikė dhe Azi. Nė dekadat e fundit, zhvillimet gjeopolitike janė orientuar drejt krijimit tė kėtyre bashkėpunimeve rajonale tė tipit Jug-Veri. Kėshtu ALENA qė bashkon SHBA dhe Meksikėn, ose East Asian Economic Project qė shkon nga Koreja nė Singapur.

Bashkimi Mesdhetar, ėshtė njė organizėm qė u propozohet gjithė shteteve qė shtrihen nė brigjet jugore a veriore, lindore a perėndimore tė Mesdheut, si njė urė midis Europės, Afrikės sė Veriut dhe Lindjes sė Mesme.

Franca, e cila kėrkon tė luajė nė Mesdhe rolin unifikues qė SHBA luajti nė Europė nė 1945, ka marrė iniciativėn e kėtij projekti dhe fton nė Paris, nė korrik 2008, gjithė shefat e shteteve pjesėmarrėse pėr tė hedhur themelet e Bashkimit Mesdhetar. Vendet qė kanė manifestuar interes janė: Franca, Italia, Greqia, Spanja, Portugalia, Malta, Qipro nga BE; Algjeria, Egjipti, Libia, Maroku, Tunizia nga Afrika e Veriut; Izraeli, Libani, Jordania, Siria, Palestina nga Lindja e Mesme dhe Turqia.

Shqipėria duhet tė marrė pjesė qė nė fillim nė kėtė iniciativė tė vėshtirė dhe ambicioze, pėr tė cilėn njė nga garancitė e suksesit ėshtė energjia e pashtershme e Presidentit francez. Njė analizė mė e hollėsishme e interesit tė Shqipėrisė nė kėtė proces meriton njė artikull tė veēantė. Ē'mund tė thuhet kėtu nė pak rreshta, ėshtė se Shqipėria nė kėtė kuadėr mund tė ketė fatin tė luajė njė rol tė vėrtetė e tė mbrojė interesat e veta politike nė skenėn ndėrkombėtare, tė konsolidojė interesat ekonomike e furnizimin me energji dhe lėndė tė para.

Bashkimi Mesdhetar, ka fatin sot tė bėhet epiqendra e Europės dhe Afrikės, pėr tė peshuar sė bashku mbi fatet e botės.

* Dr.e Shkencave nė Universitetin "Paris 6", Drejtore sektori nė Inovacionin e Telekomunikacioneve nė Francė, ish-kėshilltare e Kryetarit tė Bashkisė Tiranė.  / gazeta: Shekulli /