Me ose pa referendum
Hamdi
NuhijuKur flasim pėr Maqedoninė dhe politikėn e saj tė jashtme dhe tė brendshme kemi parasysh shumė formula e shumė forma tė cilat mund tė aplikohen dhe po aplikohen nga forca tė ndryshme. Nė esencė diplomacia ėshtė njė ndryshim gjendjesh pėr qethjen e vendeve tė ndryshme prej balotazhit ideologjik. Diplomacia nuk luan vetėm kėtė rol tė dukshėm i cili paraqitet para medieve. Ajo di tė bishtėroj edhe mendime qė kanė tė bėjnė me vetėdijen e shteteve ose kontinenteve tė ndryshme. Dikė edhe e viktimizon po kjo diplomaci qė di tė lakoj brengat tua nė suaza tė konfuzitetit tė panevojshėm. Por, nuk mund tė ekzistoj diplomaci pa kulturė dhe histori tė identifikimit tė saj nė skenėn botėrore. Ibėn Halduni ( 1332-1406) kėtė gjė e konfirmon duke theksuar: Historia ėshtė shkencė e pavarur. Lėnda e saj ėshtė tė studiuarit e civilizimit njerėzor dhe marrėdhėniet shoqėrore tė tija. Vėrtet, lėnda e historisė ėshtė tė kuptuarit e pozitės shoqėrore tė njeriut, d.t.th. tė kulturės, prej kėtu edhe tė fenomeneve tė lidhura natyrshėm pėr qenien e tij, mendoj jetėn primitive, tė orientuarit e sjelljeve tė tij, ēifteve, familjeve, fiseve dhe karakteristikave tjera.
Po u ndalėm tė vėshtrojmė mendimet filozofike qė kanė tė bėjnė me gjenezėn e tė kaluarės tė cilėn e shpjegon ky dijetar, do tė na dilte para sysh njė enciklopedi shkencash. Disa mendjeshkurtėr mund tė mos gjenin mendimet e diplomacisė dhe historisė sė diplomacisė nė kėtė definim tė shkurt. Parimisht lėnda e historisė rregullon raportet diplomatike midis shteteve tė ndryshme, sepse shpesh herė shtetet thirren nė tė vėrtetėn historike pėr tė gjetur njė shkak pėr rregullimin ose prishjen e raporteve diplomatike me shtete tė caktuara.
Maqedonia dhe Greqia marrėdhėniet e tyre diplomatike po i ndėrtojnė nė suaza tė vėrtetės sė dyanshme historike ku dy anėt po lobojnė pėr ardhmėrinė e tyre duke u mbėshtetur nė tė kaluarėn. Po tė mos ekzistonte e kaluara me siguri nuk do tė ekzistonim as ne nė tė tashmen. Me kėtė nuk dua tė mbėshtes veprimtarinė e disave tė cilėt pėr hir tė tashmes shtrembėrojnė tė kaluarėn dhe mundohen qė nė baza tė shtrembėrimeve tė afrojnė bashkėpunime me tė tjerėt Nuk mund tė ekzistoj njė shtet nė botė pa bashkėpunim ose mbėshtetje prej njė grupi shtetesh. Tentohet qė tė arrihet deri tek kjo mbėshtetje nė forma dhe mėnyra tė ndryshme. Disa nė raste tė kėtilla dinė tė bėjnė padrejtėsinė mė tė madhe historike dhe nė kėtė mėnyrė dėmtojnė popuj tė caktuar nė botė, ashtu si ishte i dėmtuar edhe vet populli shqiptar nė suaza tė kėsaj padrejtėsie qė iu bė nga ana e forcave tė ndryshme. Po u kthyem nė tė kaluarėn edhe vet shqiptarėt e gadishullit Ballkanik, po edhe tė Maqedonisė do tė kenė tė drejtė qė ti vendojnė veto moralizuese Greqisė pėr veprimet e saja ndaj Maqedonisė. Kur kemi parasysh politiken anti-shqiptare qė udhėheq qeveria e Maqedonisė ne pajtohemi me ēdo qethje qė i bėn Greqia kėtij vendi nė raportet ndėrkombėtare. Askush nuk e mohon rėndėsinė e futjes sė Maqedonisė nė BE dhe nė NATO, pėrveē maqedonasve tė cilėt janė tė detyruar tė ruajnė identitetin e tyre kombėtar dhe kulturor. Si tė tillė, pra me identitet, janė tė pranuar tėrėsisht vetėm nga shqiptarėt e gadishullit Ballkanik dhe nga askush tjetėr. Bumerang i kėtij pranimi nga ana e shqiptarėve, ishin shtypjet dhe persekutimet qė iu bėnė shqiptarėve gjatė kėtyre dekadave. Njeriu kur pėrjeton ndryshimin e politikave tė brendshme nė Maqedoni, pėrjeton nė vete edhe njė ndryshim mental tė disa taksave dhe rėndimit tė jetės sė qytetarit tė thjesht nė Maqedoni. E kanė me vend tė traumatizuarit nga ana e kėtyre veprimeve tronditėse nė Maqedoni. Rastet janė tė njėjta si kur dikush ndėrton njė shtėpi ose pallat, e tė tjerėt vinė dhe e prishin duke gjetur disa zbrazėtira tė pakuptimta juridike me tė vetmin qėllim qė puna tė mos kryhet si duhet. Ky vend me kėtė numėr tė madh tė papunėsh nuk e ka pozitėn e tillė politike dhe diplomatike qė tė prish muret e ndėrtuara diplomatike me disa shtete fqinjė tė cilat qysh nė lindjen e kėtij shteti e kanė mbėshtetur ekzistencėn e tij. Sot disa pseudo-intelektual maqedonas qajnė me lot krokodili pėr shqiptarėt, pasi qė nuk gjenden nė pozitė, ndėrsa nė fakt janė po tė njėjtit njerėz nė tė kaluarėn qė burgosnin e vrasin shqiptarėt e pafajshėm vetėm pse deklaronin se janė shqiptar.
Nėse kthehemi nė esencėn e kėtij vrojtimi na del shumė i saktė qėndrimi i analistėve shqiptar nė Maqedoni qė njėzėshėm janė kundėr daljes nė referendum tė shqiptarėve tė Maqedonisė pėr zgjidhjen e kontestit tė kėtij vendi me Greqinė. Do tė quhej tradhti kombėtare pjesėmarrja madje e njė shqiptari tė vetėm nė kėtė referendum pėr zgjidhjen e kontestit tė Maqedonisė me Greqinė, kur kemi parasysh referencėn e vazhdueshme tė pėrdorur nga ana e politikės maqedonase ndaj shqiptarėve duke i quajtur si qytetar maqedonas, e jo si shqiptar qė jetojnė nė Maqedoni. Marrėveshja kornizė e Ohrit Maqedoninė e definon si njė shtet multi-etnik me dy etnitete tė mėdha dhe shumė etnitete tė vogla tė cilat duhet tė jenė pasuria e kėtij vendi dhe jo shkaku i lindjes sė padrejtėsisė. Me ose pa referendum Maqedonia duhet tė zgjidh pėrfundimisht kontestin e saj me Republikėn e Greqisė. Ndėrsa ardhmėria e shqiptarėve tė Maqedonisė sipas nėnkryetarit tė BDI-sė Rafiz Haliti me ose pa maqedonasit duhet tė jetė nė BE.
Zulu Maqedonia
Hamdi NuhijuNėse besoni nė konspiracion, do tė ju shtohej frika ende mė shumė dhe do tė turbullohej mendja juaj kur tė kujtonit pėr njė vend qė i ngjan shumė ndonjė province afrikane, e qė synon tė bėhet pjesė e botės sė civilizuar. Bota e civilizuar i tha mjaft kontradiktave dhe nė segmentin e ekonomisė gjetėn gjuhėn e pėrbashkėt me qėllim bashkimi, bashkėpunimi e vazhdimi tė ekzistencės sė tyre deri nė momentin e mos cenimit tė interesave tė tyre ekonomike. Kėtij orientimi i pėrshtaten edhe shumė shtete tjera nė botė duke pėrfshirė edhe kėtė vend provincial nė Evropėn Juglindore tė quajtur deri mė tash Republika e Maqedonisė, e mė vonė me ndonjė emėr tjetėr.
Komisioni evropian dha raportin pėr punėn e deritanishme tė Maqedonisė nė pėrshtatjen e politikave dhe dhėnies sė mundit tė kėtij vendi drejtė afrimit nė strukturat euro-atlantike. Mediet nė Maqedoni atij raporti po i thonė raport pozitiv, madje edhe opozita mė e madhe maqedonase nė vend, raportit tė komisionit evropian i duartrokiti dhe gjeti gjuhėn e pėrbashkėt me monarkun Nikolla Gruevski. Duke pasur parasysh se vet kam pėrgatitur raporte pėr njė organizatė joqeveritare nė Maqedoni, e di fort mirė qėllimin e pėrgatitjes sė atyre raporteve, politikės qė fshehėt nė tė dhe fryrjes sė disa veprimeve mikroskopike tė cilat i realizon njė subjekt qoftė politik, ose edhe shtet nė veti. Nėse doni tė kuptoni kėtė konstatim mė thjeshtė do ju sjellim njė shembull nga historia jonė jo shumė larg nesh. Nėse mendoni se shteti-parajsė nė tokė ėshtė njė utopi, ose diēka e parealizueshme, kryesorja keni dėgjuar pėr njė shtet tė tillė. Madje disa mė tė moshuar se ne edhe janė kalbur nėpėr burgjet e Jugosllavisė duke e ėndėrruar kėtė shtet i cili nė fakt ishte shteti ndėr mė tė varfrit nė botė. Shqiptarėt kėndej kufirit vuanin nėpėr burgje se e donin kėtė shtet tė ėndėrruar, ndėrsa shqiptarėt andej kufirit torturoheshin nga diktatura komuniste e cila i kishte dyert e hekurta tė pushtetit tė saj. Por ne nuk po flasim pėr shtrirjen e shqiptarėve padrejtėsisht nė kėto shtete qė gjenden momentalisht, edhe pse natyrshėm edhe gjeografikisht edhe historikisht ata mundeshin me qenė bashkė. Por, kėrkesa dhe dėshira e atyre qė bashkohen pėr interesa ekonomike e ndau kėtė popull nė kaq pjesė. Shembulli i raportit tė komisionit evropian pėr Maqedoninė ėshtė gati i njėjtė si shembulli i Shqipėrisė nė kohėn e diktatorit Enver Hoxha. Shqiptarėt e mėmėdheut vuanin pėr bukė, ndėrsa Shqipėria mori ēmimin e parė si shteti mė i furnizuar me ushqime nė botė. Kjo gjė ėshtė e vėrtet. Por, duke pasur parasysh sistemin komunist i cili sistem ka pasur njė mendėsi diktatoriale ne edhe nuk habitemi shumė me gjėrat tė cilat ndodhėn nė tė kaluarėn. Edhe pse do tė ishte ende mė mirė qė tė mos ndodhnin fare ato gjėra. Habia mė e madhe gjendet nė raportin e komisionit evropian i paraqitur nga mediet e Maqedonisė si njė raport pozitiv pėr qeverisjen e Nikolla Gruevskit nė kėtė copė toke me kėtė strukturė njerėzish. Madje pjesė tė kėtij raporti tė komisionit evropian qė mediet i dhanė mė shumė hapėsirė ishte rregullimi i marrėdhėnieve ndėretnike nė kėtė shtet. Komisioni evropian i dha ēmimin nobėl Maqedonisė dhe monarkut tė saj Nikolla Gruevski nė rregullimin e raporteve ndėretnike nė kėtė vend. Nuk e di se ku e shohin ata parajsėn e raporteve ndėretnike kur pak para raportit tė tyre shqiptarėt u fyen nė mėnyrėn mė ēnjerėzore nga ana e akademisė maqedonase, u rrahėn nė Nerez tė Shkupit, pati probleme diplomatike me Republikėn e Kosovės, probleme pėr shqiptarėt e Shqipėrisė nė kufirin e Maqedonisė, mos lejimin e librit shqip nėpėr panairet e Maqedonisė, i penguar nga ana e monarkut Nikolla Gruevski, e shumė e shumė probleme tė tjera tė ngjashme vetėm nė kėtė sferė. Po u ndalėm dhe i analizuam vetėm problemet ndėretnike nė Maqedoni, do tė duhej qė tė shpallnim gjendje tė jashtėzakonshme nė kėtė shtet. E jo ti jepet notė pozitive tė gjitha kėtyre veprimeve vetėm pėr tė arritur deri tek qėllimi. Po, cili ėshtė qėllimi i komisionit evropian nė legjitimitetin e veprimeve antishqiptare nė Maqedoni? Nėse nė demokracinė klandestine qėllimi justifikon mjetin, atėherė ne mund tė supozojmė qė qėllimi i komisionit evropian me raportin e fundit pėr Maqedoninė ėshtė kėnaqja e orekseve tė Republikės sė Greqisė dhe presionit nė formėn e benificioneve drejtuar diplomacisė sė Maqedonisė.
Qė raporti i komisionit evropian tė jetė i lyer me kozmetik nga ana e politikbėrjes nė Maqedoni, duheshe qė nė periudhėn e sjelljes sė kėtij raporti Maqedonia tė zgjidhė demarkacionin kufitar me Republikėn e Kosovės dhe ti rregulloj raportet diplomatike me kėtė vend. Kozmetik e pėrgatitur nė mėnyrė perfide nga ana e komisionit evropian dhe politikbėrėsve nė Maqedoni, pėrmes zgjidhjes sė raporteve diplomatike me Kosovėn, dhe pėrfundimin e problemit tė hapur kufitar me tė, politikbėrėsit nė Maqedoni ia mbyllin sytė shqiptarėve tė kėtij vendi pėr tė mos i kundėrshtuar pjesėt kontestuese tė raportit tė komisionit evropian dhe pėr tu pėrshtatur me gjellėn e gatuar nė kėtė mėnyrė. Por, zulu Maqedonia gjithmonė do tė ngelet e tillė, me fytyrė tė shėmtuar ndėretnike dhe me njė kozmetikė e cila nuk do tė ketė mundėsi qė ti mbulojė puērrat e demokracisė tė monarkut Nikolla Gruevski. Do tė ngelet e tillė pasi qė legjitimitetin e veprimeve antishqiptare, vet ky person po e merr nga vet shqiptarėt me aminin e komisionit evropian i cili po pėrgatit raporte pozitive pėr afrimin e Maqedonisė nė strukturat euroatlantike. Tash edhe nėse ēohet ndonjė subjekt politik shqiptar dhe e kundėrshton raportin e komisionit evropian tė pėrgatitur pėr Maqedoninė, atėherė vet Nikolla Gruevski para opinionit ndėrkombėtar do tė sqarohet se ai ėshtė pėr nė struktura euroatlantike, por kėto procese po i pengojnė shqiptarėt e Republikės sė Maqedonisė. Qė nė fakt shqiptarėt e kėtij vendi po viktimizohen nė forma tė ndryshme nga ana e kėsaj qeverie dhe secilės qeveri nė Republikėn e Maqedonisė. Pėr viktimizimin e shqiptarėve tė Maqedonisė kemi shumė fakte edhe atė tė freskėta nga qytetet mė tė mėdha shqiptare nė kėtė vend. Na kujtohet shumė mirė Maqedonia e para tre viteve kur kurban i kėsaj qeverie dhe i kėsaj demokracie klandestine shkoi komandant Iliri ose Isa Lika, pėr tė cilin ende nuk ėshtė zbardhur ēėshtja e vrasjes sė tij misterioze. Nga persona tė cilėt e kanė njohur pėr sė afėrmi Isa Likėn, thuhet se ka qenė njė djalosh i moralshėm i cili nuk ka pasur hesape tė pazgjidhura mafioze me njerėz tjerė. Kėshtu qė bien poshtė konstatimet e disave se ai ėshtė vrarė si rezultat i disa hesapeve tė pazgjidhura me disa grupe tė caktuara. Ky ėshtė vetėm njė montim politik nga ana e strukturave tė cilat ende nuk kanė dalė nė pah, por jam i bindur se njė ditė edhe ky rast si shumė raste tjera nė Maqedoni do tė zgjidhen. Me siguri tė gjithėve iu kujtohet diskriminimi institucional qė i bėri Nikolla Gruevski votės shqiptare nė 2006, dhe si rezultat i kėtij diskriminimi ende sot e kėsaj dite pasojat po i vuajmė vet ne shqiptarėt e kėtij vendi. Ende e kemi tė freskėt Tetovėn e monarkut Nikolla Gruevski tė shndėrruar nė Teksas ku grupet mafioze bėnin ēdo gjė me mbėshtetjen e qeverisė sė po kėtij monarku i cili sot po krenohet para opinionit publik se ka arritur deri nė njė nivel tė kėnaqshėm tė raporteve ndėretnike nė Maqedoni. Ata qė kanė pasur fatin tė jetojnė nė Tetovė nė atė kohė, kanė parė me sytė e tyre dhe kanė pėrjetuar nė lėkurat e tyre ēartjen e disa grupeve tė cilat kishin liri tė pakufizuar veprimi nė prishjen e rendit publik, por edhe nė prishjen e rehatisė sė njerėzve tė cilėt jetonin ose studionin nė atė kohė. Tė gjithėve na kujtohet pėrzierja nė autonominė e Universitetit Shtetėror tė Tetovės nga ana e qeverisė sė atėhershme po edhe tė sotshme tė monarkut Nikolla Gruevski, dhe jetėn e gjallė e aktive kulturore tė anės tjetėr tė Maqedonisė. Shqiptarėt e Maqedonisė gjithherė kanė qenė pėr njė Maqedoni me demokraci tė shėndosh e pėr njė Maqedoni evropiane, por gjithherė tė tjerėt kanė tentuar qė tė pėrfitojnė nė zgjatjen e pushtetit tė tyre pėrmes shtypjes sė shqiptarėve dhe hedhjes sė fajit pėr mosfunksionim tė demokracisė nė kėtė vend. Sot mediumi publik RTVM jep hapėsira falas pėr rikonstruimin e Manastirit Shėn Bigori, medium i cili pėrfiton mjete financiare edhe nga taksapaguesit shqiptar mysliman, ndėrsa nuk kemi parė asnjė hapėsirė falas nė kėtė medium, pėr pėrkrahje ose mbėshtetje tė ndėrtimit tė ndonjė xhamie nė Republikėn e Maqedonisė.
Duke vėshtruar gjendjen reale politike dhe shoqėrore nė Maqedoni, na del shumė i pakuptimtė raporti i komisionit evropian pėr Maqedoninė. Por, pasi qė jemi tė interesuar qė ta shohim Maqedoninė nė NATO dhe BE, do tė pajtohemi edhe me kėtė pakuptimėsi me tė vetmin qėllim qė njėherė e pėrgjithmonė shqiptarėt ti shohim tė bashkuar bile nė BE.
Hamdi
NuhijuPoshtė GRUEVSKI
Hamdi
Nuhiju Botėkuptimi
politik i disa politikanėve, e vendeve tė caktuara nuk ėshtė i njėjtė. Disa
e shohin tė arsyeshme qė tė veprojnė drejtė dhe nė funksionim tė shtetit demokratik
duke aluduar e qenė nė lėvizje ēdoherė. Disa edhe pas dyzet viteve themelimi
tė njė institucioni ndėrkombėtar gjejnė rastin qė ti drejtohen krerėve tė vendeve
ose pėrfaqėsuesve tė tyre.
Bota ėshtė njė vend i vogėl pėr tė gjitha kėto lėvizje tė mėdha dhe tė shumta
qė po ndodhin nė tė. Zaten, jo rastėsisht globalistėt shprehen se bota ėshtė
e shndėrruar nė njė fshat.
Kur shprehen nė kėtė mėnyrė, bazament tė shprehjes kanė mjetet e komunikimit
masiv, ndėrsa harrojnė tė gjitha mjetet tė cilat pėrdoren nė politikėn ndėrkombėtare
por edhe tė brendshme tė njė shteti tė caktuar.
Pozitivistėt do tė kapeshin pas termit rastėsi dhe do tė sqaronin mbi kėtė term
shumė veprime tė cilat i bėjnė disa politikan tė caktuar. Por, nė esencė, nuk
ekziston rastėsi! Gjithēka ka njė qėllim. Ndėrsa politika dhe politikanėt kanė
mė shumė sė njė qėllim.
Ata pėr tė qėndruar nė fronin politik ndėrtojnė strategji tė ndryshme tė cilat
janė nė favor tė atij mendimi. Varet prej mbėshtetjes dhe kushteve e rrethanave
se sa ka mundėsi qė tė realizohet ajo strategji deri nė fund. Ndėrsa nė vendin
e vogėl si Maqedonia, me njė popull tė shndėrruar nė minoritet si shqiptarėt,
shumė lehtė ndėrtohen strategjitė bile ato realizohen deri nė fund.
Mbėshtetje nė ato strategji maqedonasit gjejnė edhe tek vet shqiptarėt e kėtij
vendi, por edhe tė gadishullit ballkanik, tė cilėt pa dėshirėn e tyre shpesh
herė dinė tė bien nė kurthet e pėrgatitura nga ana e garniturave sllave nė Ballkan.
Kėto kurthe pėrgatiten me aq mjeshtėri sa qė njeriu habitet se si funksionojnė
nė vijė horizontale dhe vertikale e me pėrpikėri. Kurth e radhės pėr shqiptarėt
e Maqedonisė veēanėrisht, e pėrgjithėsisht pėr shqiptarėt e krejt Ballkanit
ishte edhe fyerja e tyre nė enciklopedinė e parė maqedonase tė dalė nė treg.
Sikur tė mos ekzistonte realizimi i kėrkesave tona deri nė fund, si shqiptar,
ne nuk do e llogaritnim kėtė veprim si kurth nga ana e sllavėve.
Por, nė momentin e realizimit tė qėllimit kryesor, Gruevski sė bashku me elitėn
e tij politike e shkencore doli para opinionit dhe ia mbylli gojėn zhurmės shqiptare
nė kėtė mėnyrė duke i siguruar vetes njė pushtet mė tė gjatė nė Maqedoni dhe
duke rritur kontot e rejtingut tė partisė sė tij.
Kredoja politike dhe shkencore e shqiptarėve tė Maqedonisė, po edhe tė Ballkanit
nė kėtė mėnyrė ballafaqohet me njė etnocentrizėm nga ana e maqedonasve dhe politikėbėrėsve
tė tyre tė cilėt dinė me mjaft mjeshtėri tė na gatuajnė gjellėza helmuese.
Pak para kėtij skandali me enciklopedinė maqedonase, ne kishim njė skandal tjetėr
nė Nerez tė Shkupit, ku tifozėt maqedonas sulmuan shqiptarėt e atij vendi dhe
ky skandal nuk u gjykua nga garnitura politike udhėheqėse nė kėtė vend, por
nė mėnyrė shumė diplomatike u shua ai veprim ēnjerėzor i tifozėve maqedonas.
Arsyeshėm shqiptarėt e Kosovės vepruan duke bėrė presion mbi maqedonasit
dhe politikės sė saj ditore rreth tė pavėrtetave tė thėna tė enciklopedisė sė
tyre, ndėrsa e tėrė garnitura politike e Maqedonisė nė vijė tė drejtė pa asnjė
pėrjashtim ēohet kundėr veprimeve tė arsyeshme tė shqiptarėve tė Kosovės.
Ėshtė e
drejtė e shqiptarėve tė Kosovės, tė Maqedonisė dhe tė Shqipėrisė qė tė reagojnė
nė atė mėnyrė pėr fyerjen e tyre nga ana e njė politikbėrėsi i cili ka shtrirė
duart thellė nė tė gjitha poret e jetės nė kėtė vend tė vogėl. Nė kozmetikėn
e nacionalizmit maqedonas ndihmoi mjaft edhe pala shqiptare nė Dibėr me rastin
e prishjes sė njė pjese tė manastirit ortodoks i cili ka vlera tė larta historike
pėr Maqedoninė dhe maqedonasit. Njohėsit e mirė tė rrethanave politike nė Maqedoni
vlerėsojnė se veprimi i shqiptarėve tė Dibrės nė solidarizim me elitėn politike
maqedonase rreth asaj tragjedie, ėshtė thjesht njė kamuflim dhe mbulim i termit
bashkėjetesė midis shqiptarėve dhe maqedonasve.
Shqiptarėt si duket me zor duan ta bindin botėn se ne jemi pėr bashkėjetesė
me maqedonasit, se nuk kemi asnjė problem me to dhe se ne kemi jetuar bashkė
dekada e dekada.
Ky veprim i shqiptarėve tė Maqedonisė ėshtė njėjtė sikur ai i qeverisė sė Sali
Berishės nė krizėn e vitit 1997, kur detyrohej tė mos shpallte gjendje tė jashtėzakonshme
pėr shkak tė tensionimeve, ndėrsa nė Itali nuk kishte asnjėfarė krize as ekonomike
e as sociale, vetėm pėr shkak tė vėrshimit tė madh tė emigrantėve shqiptar nė
atė periudhė u shpall gjendje e jashtėzakonshme.
Maqedonasit po bėjnė ēmos pėr tė prishur harmoninė dhe bashkėjetesėn me shqiptarėt,
ndėrsa ne po mundohemi qė ti arsyetojmė dhe nė fund edhe ti pėrgjigjemi politikės
sė tyre maskuese rreth veprimeve tė pėrbashkėta duke e gėnjyer faktorin ndėrkombėtar
se ne jemi pėr bashkėjetesė. Nė fakt, shqiptarėt asnjėherė nuk kanė qenė pėr
shkatėrrim tė popujve tjerė, dhe pėr marrjen e tė drejtave tė popujve tjerė.
Kjo gjė ėshtė e dėshmuar historikisht edhe sot e kėsaj dite po dėshmohet nga
shqiptarėt e Maqedonisė dhe tė Kosovės. Gjithmonė tė tjerėt kanė qenė ato qė
kanė dashur tė na zhdukin prej skenės politike e historike nė Ballkan. Por,
bile tė bėhemi tė arsyeshėm e tė themi, ne jemi pėr bashkėjetesė me maqedonasit,
por ato nuk janė, pėrderisa nuk janė pėr bashkėjetesė ne nuk do tė flasim me
gjuhėn e pėrgjithshme dhe tė deklarojmė se ekziston bashkėjetesė nė Maqedoni.
Jam i bindur se pas kėrkimit falje nga ana e Nikolla Gruevskit dhe elitės sė tij shkencore e politike nė vend rreth fyerjes sė shqiptarėve nė enciklopedinė maqedonase, disa shqiptar do tė krenohen para opinionit politik dhe para votuesve tė tyre do tė thonė, ne e detyruam Gruevskin tė kėrkoj falje. Por logjika e luftės dhe e politikės e thotė tė kundėrtėn! Nėse pasojat e njė veprimi politik tė njė populli dhe njė shteti kalojnė vetėm me njė kėrkim falje atėherė dihet se nuk ėshtė kompensuar madje asgjė. Ato do tė vazhdon dhe do tė thonė, jo qė i detyruam tė kėrkojnė falje, por i detyruam qė edhe ta ndėrrojnė Enciklopedinė. Prapė, shqiptarėt janė nė humbje! Atij qė historinė ia shkruan njė popull tjetėr dhe nuk ėshtė nė gjendje ta shkruaj vet, atij qė politikėn ia bėnė njė parti tjetėr dhe vet ėshtė vetėm pjesėmarrės nė qeveri, nė fakt, mu ai ėshtė i dobėt.
Pas gjitha kėtyre veprimeve skandaloze nga ana e qeverisė sė Nikolla Gruevskit, mendoj se ėshtė koha qė shqiptarėt e Maqedonisė duke u mbėshtetur nga Shqipėria dhe Kosova tė thonė njėzėshėm poshtė GRUEVSKI. Por, jo tė thonė poshtė GRUEVSKI dhe ai tė zėvendėsohet me njė tjetėr me tė keq se ai! Ky zė a do ngritėt pėrmes ndonjė referendumi,apo pėrmes ndonjė projekti politik pėr federalizėm tė Maqedonisė nuk e di. Kjo gjė nuk ngelet nė dorėn e publicistit, por nė vullnetin e popullit!
Diēka po zihet!
Hamdi
NuhijuNjėherė njė miku im mė patė sqaruar shkurtimisht tezėn e tij filozofike, duke mė treguar titullin e kėsaj teze, e cila duhej tė dilte nė pah nga nuhatja ime. Kjo tezė filozofike titullohej:Shumė ēka-ja pėrfshinė asgjėnė.
Nė fakt, teza e tij sa filozofike ėshtė edhe mjaft pragmatike bile edhe politike pėr vrojtimin e lirė tė mendjes sė varur. Nuk e besoj se ka definim mė tė saktė pėr termin Enciklopedi. Por, me kėtė konstatim ne nuk dalim nė krahun e Ariut dhe tė bėrtasim e ti trembim krijesat tjera pse ne po bėrtasim. Edhe pse ekspertėt e gramatikės do tė ngjiteshin pas termit dhe do na merrnin njė jetė tė tėrė duke na gjetur gabime. Zaten nėse nuk bėj gabime unė nė tė shkruarit, rrezikohet ekzistimi i ushtrisė sė gramatikanėve, pa tė cilėt, ne, publicistėt, nuk do tė kishim mundėsi tė frymonim lirshėm. Pėr publicistin, gramatika ėshtė oksigjeni qė i mundėson tė jetojė nė skenėn publicistike. Ndėrsa politika ėshtė rruga e cila mundohet qė ta zhduk publicistin prej skenės sė vėrtet. Sidoqoftė, publicistėt, nuk kanė shumė problem me nuhatjen, pasi qė nuhasin edhe shijet jo tė mira, por ato kanė problem me dėgjimin, pasi qė nuk dėgjojnė kėrcėnimet e politikės dhe tė bartėsve tė saj. Pasi qė kanė problem me tė dėgjuarit, ata flasin pra, ashtu si mendojnė, dhe nuk mendohen shumė rreth asaj ēka flasin. Ndoshta dikush mund ti akuzojė se po llomotisin, ndoshta disa nga zilia mund ti thonė se edhe tė ēmendurit flasin ashtu si mendojnė, por nė fakt, mendimet mė tė sinqerta dhe mė tė pastra dalin prej mendjes sė pavarur dhe prej tė mos dėgjuarit tė trokitjes sė kėrcėnimeve nė derėn tonė.
Ėshtė mirė tė flitet ajo qė mendohet, bile edhe tė shkruhet, pasi qė fjalėt e thėna mund tė humben, por e shkruara ngelet histori. Pasi dolėm nė skenėn e historisė, po dėgjojmė njė erė nė vendin e quajtur Maqedoni dhe nė shėnimin e historisė sė saj. Diēka po zihet e pėrzihet, siē zihej kaherė dhe ndoshta tash kemi filluar tė nuhasim pak mė mirė. Disa filluan qė tė nuhasin vonė, ata nuhatnin nė momentin e paraqitjes sė gjellės para tyre pėr ta shijuar dhe ngopur barkun. Kanė barkun bosh, prandaj e ndjejnė zierjen e kėsaj gjelle jo tė mirė, pasi qė barku i tyre ka nevojė pėr kėtė gjellė. Zaten tė uriturit brengat mund t`ia dijė vetėm i urituri dhe askush tjetėr. Tė renditesh nė tė njėjtin krah me Ariun, duhesh tė kesh fuqinė e tij se pėrndryshe njė ditė Ariu mund ta zė uria dhe ti gjendesh para njė rreziku tė madh. Ėshtė rrezik ekzistence paraqitja jote trash para Ariut tė uritur. Ndoshta dikush nuk e vėren, por vetėm ata tė cilėt kanė tentuar ti bėjnė lajka arinjve tė shekullit XXI, mund ta dinė kėtė konstatim nė mėnyrė pragmatike. Zaten vetėm mendimi se janė nė tė njėjtin krah me Ariun, i hollon pėrpjekjet e tyre pėr tė vepruar punėt e planifikuara qysh para disa viteve. Kėsaj here ti mund tė jesh Ariu, ndėrsa enciklopedistėt munden tė jenė tė trashurit tė cilėt kanė nevojė tė kuptojnė zėrin tėnd. Shqiptarėt reaguan unanimisht kundėr Enciklopedisė sė parė maqedonase, nė tė cilėn thuheshin shumė tė pa vėrteta pėr shqiptarėt e kėtij vendi, por edhe tė trojeve ballkanike. Ndoshta ėshtė hera e parė nė historinė tonė kur tė gjithė shqiptarėt ishin unanim se duhet qė tė urrehet kjo qė po zihet nga ana e akademikėve maqedonas, tė cilėt janė mjeshtėr tė mėdhenj tė veprimtarive denigruese nė kėtė shoqėri tė pa integruar. Nė kėtė konstatim na ka bindur historia e ekzistencės sė tyre. Ishim tė bindur edhe nga paraqitja nė skenė e librit Zhvillimi i ēėshtjes nacionale sllovene nga ana e Edvard Kardellit qysh nė vitin 1939. Pėr idetė e tyre denigruese shqiptarėt me dekada tė tėra kanė vuajtur nėpėr burgje dhe kanė qenė tė internuar nėpėr vende tė ndryshme. Zaten po vazhdohen tė njėjtat procese tė realizohen mbi ne, ato qė dekada me radhė na binin kokės sikur tė ishim tė domosdoshėm pėr tė mėsuar historinė e tyre, idenė, nevojėn pėr njė shtet tė tyre unik. Sot shqiptari i Maqedonisė edhe me diplomė universitare merr mėsime se si duhet qė ta ruaj kėtė shtet nga njė polic i thjeshtė i cili gjėnė njė milion mėnyra se si tėt maltretojė psikologjikisht por edhe fizikisht. Nuk ėshtė rastėsi kjo gjellė jo e mirė e cila u pėrgatitė nga akademidhėt maqedonas. Zaten nga gjellėt e tyre tė helmuara ne jemi me pasoja dekada me radhė. Por, kėsaj here nė skenėn e kundėrshtive dolėn dy akademi shqiptare tė cilat ia banėn me dije gjellėbėrėsve se nuk ekziston mė dashuria pėr idealin e njėjtė marksist midis shqiptarėve dhe sllavėve tė Ballkanit. Sot shqiptarėt dhe sllavėt nė Ballkan mund tė jetojnė bashkė vetėm nė saje tė konceptit tė laicizmit tė mirėkuptimit dhe asnjėherė nuk do tė kenė mundėsi qė tė jetojnė nėn brendinė e konceptit tė bashkim-vėllazėrimit. Zaten urrejtja e maskuar e njė populli ndaj njė populli tjetėr ėshtė mė e rrezikshme sesa shprehja e dashurisė sė Ariut ndaj teje nė momentet e dhėnies sė bananes prej dorės tėnde. Ti ndoshta mund tė jesh nė rrezik gjatė dhėnies sė bananes, por e di saktė se ke punė me ariun i cili nuk logjikon dhe ėshtė njė krijesė tjetėr e cila ka nevojė pėr ushqimin tė cilin ti ia jep. Tė gjitha gjėrat e maskuara janė tė rrezikshme jo vetėm urrejtja. Por, urrejtja e maskuar ėshtė njė metodologji e tė vepruarit tė sllavėve nė Ballkan nė skenėn politike. Shqiptarėt tashmė tė faktorizuar pėrmes dy shteteve nė Ballkan reaguan ashpėr ndaj njė paraqitje nė pah dhe largimin e maskės sė urrejtjes nga ana e maqedonasve ndaj tyre. Disa Maqedodhinė, do e quanin njė vend tė vogėl pa shumė peshė! Ndėrsa unė do e quaja njė vend tė vogėl me sherrin e madh. Jo rastėsisht ky vend ka dalė prej ish-Jugosllavisė pa luftė dhe vite me radhė po pengon shqiptarėt qė tė integrohen dhe tė demokratizohen nė botė.
Unė i gėzohem paraqitjes nė skenė tė urrejtjes sė sllavėve ndaj shqiptarėve, pasi qė ndonjėherė ne po harrohemi nė kolltukėt e pushtetit dhe po pėrpijmė gjithēka vetėm pėr hir tė atij kolltuku, bile nuk po pyesim se ēfarė gjelle po na ofrohet. I frikėsohem mos organizimit tė shqiptarėve dhe mos pėrgatitjes sė tyre politikisht qė tė mos kenė mundėsi tė bėhen lojė e lojėrave politike tė pėrgatitura nga forcat sllave nė Ballkan. I gėzohem Enciklopedisė sė parė maqedonase nė kėtė mėnyrė si ėshtė, pasi qė tė gjithė shqiptarėt e Ballkanit por edhe nė diasporė e kuptuan se kemi dy akademi shkencash nė Ballkan, dhe disa akademikė shqiptar nė Akademinė Maqedhonase, tė cilėve zėrin nuk ia kemi dėgjuar pėr disa vite me radhė. Shqiptar, kujdes gjellėt qė po zihen nė Maqedhoni!
Deshifrimi i tė shifruarve
Hamdi
NuhijuPėrmes lustracionit po kėrkohet qė tė deshifrohen tė gjithė tė shifruarit tė cilėt kanė pasur lidhje direkt me shėrbimin sekret jugosllav. Nė kėtė mėnyrė ndoshta disa mendojnė se arrijnė deri tek e vėrteta e cila duhet tė dihet dhe tė krijohet njė siguri nė vet administratėn shtetėrore. Por, nė fakt pėrmes deshifrimit tė tė shifruarve nė kėtė shtet krijohet njė frikė dhe turbullirė ende mė e madhe. Atėherė kjo praktik i jep leje secilės qeveri qė tė etiketoj armiqtė e saj si tė shifruar dhe nė kėtė mėnyrė lustracionin e pėrdor si alibi pėr tė zhdukur prej skenės politike armiqtė e saj. Kjo mėnyrė e veprimit frikėson edhe qytetarėt e Maqedonisė, e veēanėrisht shqiptarėt tė cilėt shpesh herė edhe janė pre e montimeve politike tė gatuara nga garnitura tė ndryshme sllave. Nuk ka nevojė tė kėrkohet deshifrim i tė shifruarve nė njė shtet si Maqedonia, pėrderisa ky shtet ėshtė pran integrimit tė saj nė Unionin Evropian dhe i cili mė sė shumti ka nevojė pėr njė stabilitet tė brendshėm social e politikė. Maqedonisė do i kushtojė shumė nėse ngec nė kėto procese integruese dhe nėse nuk gjėnė formulėn e zgjidhjeve ekonomike tė qytetarėve tė saj. Nė anėn tjetėr nuk bėn tė amnistohen tė shifruarit nė kohėn e Jugosllavisė tė cilėt kanė djegur mijėra qytetar shqiptar tė pafajshėm duke i burgosur dhe internuar nėpėr vende tė ndryshme. Por, pėrderisa ekziston edhe politizimi i kėsaj ēėshtjeje nga ana e partisė nė pushtet, unė shpresoj qė kjo ēėshtje asnjėherė tė mos zgjidhet dhe gjithmonė tė ngelet kėshtu e padefinuar mirė. Pėrderisa sulmohet dhe preket nė organizimin e tė shifruarve tė njė shteti, atėherė preket dhe sulmohet nė brendinė, shpirtin e atij shteti. Nė mungesė tė organizimit tė tė shifruarve tė Kosovės, sot po krijohen shumė kriza politike atje nga qarqe tė ndryshme tė cilat dėshirojnė tė krijojnė opinion negativ nė shoqėri, se shqiptarėt nuk dinė tė mbajnė shtet dhe nuk janė nė gjendje as tė themelojnė sigurinė e brendshme tė shtetit tė tyre. Pėrderisa nė vendet perėndimore i shifruar ėshtė edhe njė qytetar i thjesht plak i cili tė lajmėron nė shtet pėr ndotjen e ambientit tė shtetit tė tij, sot nė Kosovė jo qė gjejmė tė shifruar tė kėtillė, por edhe tė shifruarit e vėrtet nuk kujdesen dhe nuk e ruajnė idenė e shtetit tė pavarur. Nėse flasim pėr rėndėsinė e njerėzve tė shifruar, atėherė do tė na duhej tė pėrmendim realitetin e shteteve dhe funksionimit tė tyre nė botė. Ka tė shifruar tė tillė tė cilėt shesin informatat e tyre pėr mė shumė sė njė agjenci zbulimi. Tė tjerėt bėhen kurban i mos shitjes sė informatave deri tek agjencionet tjera qė ofrojnė shėrbimeve tė kėtilla dhe nė kėtė mėnyrė mbrojnė dinjitetin dhe integritetin e vet shtetit. Nga literatura qė kam lexuar nė lėmin e tė shifruarve kam hasur nė dy burime financimi tė veprimtarisė sė tyre: prostitucioni dhe droga. Shteti duhet tė pėrdor burime mė tė pastra pėr tė pasur tė shifruar mė tė sigurt dhe mė tė sinqertė nė veprimtarinė e tyre pėr shtetin. Bota e tyre njihet si bota e padukshme ose bota e rrezikshme e cila ekziston, dimė pėr tė, por nuk e njohim. Ėshtė njė botė e cila ekziston qysh me krijimin e djallit. Ndoshta kjo ėshtė cilėsia e vetme e kėsaj krijese e cila i ka shėrbe shumė njerėzimit. Sepse njerėzimi bazohet mbi modele tė marra prej krijesave tė ndryshme. Ata marrin model insektet, kafshėt, njerėzit, e deri tek djalli i cili luan rolin mė negativ nė shoqėrinė njerėzore.
Maqedonia ka nevojė pėr de politizim tė organizimit tė tė shifruarve nė kėtė vend. Zaten vet termi i shifruar ėshtė enkas pėr shtetin dhe jo pėr popullatėn. Vetėm shteti e di formulėn e tyre, por jo edhe njerėzit. Kur tentohet qė tė shifruarit tė lustrohen dhe ta kuptoje edhe popullata se kėto janė tė shifruarit, atėherė nė shtet krijohet pasiguri dhe i jepet hapėsirė qarqeve tė ndryshme politike qė sa herė qė mbėrrijnė nė pushtet tė kėrkojnė njė realizim tė kėtillė. Nė anėn tjetėr askush nuk mund ta etiketoj dikė si tė shifruar, pėrderisa vet nuk ėshtė pjesė e organizimit tė tyre. Kėtė gjė bile nuk duhen ta bėjnė as shtetet e caktuara nė publik, por me tė shifruar tė kėtillė tė merren nė mėnyrė tė veēantė dhe ti pastrojnė gjėrat e tyre nė atė mėnyrė. Por, si duket monarkut Gruevski po i duket pak publiciteti i tij qė po i bėn mospunės sė tij nė media, prandaj tash duhet tė merret edhe me tė shifruarit me qėllim qė tė shtoj pak rejtingun e tij nga institute tė themeluara nga nėn hija e tij. Kjo nuk do tė thotė se unė po i dalė nė krah tė shifruarve tė Jugosllavisė, se kur ka ekzistuar Jugosllavia dhe ka qenė nė prag tė shkatėrrimit tė saj, ndėrsa unė pak para shkatėrrimit tė saj kam ardhur nė botėn e kaosit 19 vjeēar tė quajtur Republika e Maqedonisė. Veprimtaria e monarkut Gruevski pėrmes lustracionit, por edhe pėrmes disa dikastereve tė tij ėshtė mjaft e dėmshme nė Republikėn e Maqedonisė.
Bėhet bujė e madhe pėr akreditimin e vetėm disa paraleleve nė gjuhėn shqipe nė Shkup, nga e cila bujė ende pėrfundimisht nuk ėshtė zgjidhur problemi i atyre nxėnėsve, ndėrsa ministri i arsimit, ndėrhynė nė ingerencat e komunave mė tė mėdha shqiptare nė Maqedoni, Tetovė dhe Gostivar, duke mėnjanuar vendimet e tyre pėr ndėrrim tė kuadrit arsimor edhe duke treguar para masės sė gjerė politike dhe masės sė gjerė tė popullatės se kush ėshtė monark nė kėtė shtet. Pėrderisa na kaplon njė realitet i kėtillė politikė a-funksional nė kėtė vend, atėherė me deshifrimin e tė shifruarve vetėm se i shtohen brengat qytetarėve tė Maqedonisė dhe ende mė shumė rritet pasiguria dhe pakėnaqėsia e qytetarėve tė kėtij vendi me qeverisjen e monarkut Gruevski.
Hamdi
NuhijuReal-politika nė Maqedoni!
Hamdi Nuhiju
erenikut: 25 gusht,
2009
botuar: E mërkurë 2009
Ka kohė qė nuk mundem ti bie nė fije politikės nė Republikėn e Maqedonisė. Zaten asnjėherė nuk i kam ra nė fije dhe pėr sot e pesėqind vjet nuk do mundem me i ra nė fije. Ndoshta jam ndrydhur nga mendimet e vjetruara mistike qė kėrkojnė kthim nė oazėn e pafundme tė dashurisė. Apo, ndoshta edhe jam bėrė pjesė e garniturės pozicionuese e cila aprovon gjithēka qė ndodh nė kėtė shtet. Dikush ndoshta edhe nuk do ta quante shtet! Njė vend me vetėm dy milion banor me njė udhėheqėsi despotike dhe me tipare ideologjike-majtiste tė reformuara, do tė ishte e vėshtirė tė definohej si shtet. Ndoshta edhe kanė tė drejtė faktike grekėt qė po na hedhin gishtin prej mbrapa qe 18 vite rresht. Nga kampanja zgjedhore e Kara(m)anlisit na kujtohen vitet e errėta tė real-politikės sė Jugosllavisė, kur famėkeqi Millosheviq u ngrit nė pozitėn e faraonėve pėrmes gjuhės sė diplomatėve dhe spastrimit etnik. Nė atė kohė i gjithė diskursi politik i Kosovės ishte orientuar drejtė ruajtjes sė Jugosllavisė sė Tito-s e jo kėrkim pėr ndarje nga Jugosllavia e imagjinuar e famėkeqit Millosheviq. Nuk duhet shumė tė kthehemi nė histori pėr tė pėrkujtuar ngjarje tė tmerrshme. Zaten ne po vazhdojmė rrugėn e ngjarjeve tė tmerrshme dhe gabimeve fatale politike tė cilat historikisht kanė qenė prezent edhe nė vendin tonė. U pavarėsuam prej Jugosllavisė edhe pse Kiro Glirogovi ishte kundėr ndarjes sė Jugosllavisė. Pa asnjė pikė gjaku tė derdhur ne fituam njė pallo shtet qė sot po mundohet ti matė forcat me njė Greqi anėtare e NATO-s dhe Unionit Evropian. Kjo copė toke e fituar pa gjak ėshtė meritė e pozicionimit tonė nė krahun ideologjik tė njėjtė me ARUSHĖN. Ky ėshtė edhe njė argument plus kundėr disa pseudo-nacionalistėve shqiptar tė cilėt ideologjinė mundohen ta minimizojnė nė fantazinė e tyre, e nė mėnyrė pompoze duke fryrė dhe ngritur rolin e kombeve dhe nacionalitete, ndėrsa nė fakt pozicionimet e shteteve tė ndryshme nė rruzullin tokėsor nuk bėhen mbi baza tė kombeve, por tė ideologjive. I gjithė ky lėmsh qė u rrotullua gjatė kėtyre dekadave nė kėtė vend u kthye pėrsėri nė pikėn e saj fillestare kaosin. Por, tash kaosi di tė mbulohet me kozmetik mjaft tė rafinuar politike. Tė gjitha tiparet e tė gjitha periudhave historike tė politikės sė kėtij vendi mund ti gjejmė nė qeverisjen e monarkut Nikolla Gruevski.
Nė saje te reklamimit kjo garniturė qeverisėse mund tė qėndroj ndoshta edhe dy mandate nė fron. Edhe pse shpresojmė qė mė shpejt ti kėputen kėmbėt! Real politika nė kėtė vend ėshtė mjaft e lezetshme dhe qesharake. Nėse kėrkoni diku diēka qė bjer nė kundėrshtim nė secilin hap, kėtė padyshim mund ta gjeni nė politikėn ditore tė Republikės sė Maqedonisė. Qeveria e kėtij vendi miratoi njė buxhet pėr ndėrtimin e njė Kishe gjigante nė qendėr tė Shkupit. Ndėrsa pėr tė shtuar rejtingun e saj dhe pėr tė bėrė zhurmė ky veprim i kėsaj qeverie, kjo Kishė do tė ndėrtohet nė shtėpinė e nobelistes Gonxhe Bojaxhiu! Gruevski ka matur mirė pulsin e shqiptarėve tė kėtij vendi, prandaj edhe vepron nė kėtė formė. Ai krijon turbullirė dhe huti nė mesin e njerėzve duke i provokuar, ndėrsa nė anėn tjetėr votuesit e vet i ushqen me njė krenari tė superioritetit nė kėtė vend dhe me ngritje tė ēmimit tė rrymės elektrike e tė gjitha gjėrave tė nevojshme pėr jetesė. Veprimi patologjik i kėtij kryeministri ėshtė shumė jo real! Ai miraton buxhet pėr Kishėn, ndėrsa rindėrtimin e Burmali Xhamisė e le nė duar tė Komunės nė segmentin e dhėnies leje pėr rindėrtim. Si rezultat i kėsaj marrin forcė organizata joqeveritare me financime tė fshehta qeveritare ( ky ėshtė supozim) pėr tė thirrur nė referendum. Ndėrsa forca e organizatave joqeveritare qė qėndrojnė pas rindėrtimit tė Burmali Xhamisė dhanė njė pėrgjigje logjike ndaj kėrkesave tė kėtilla banale:ĖSHTĖ VONĖ PĖR REFERENDUM. Praktika qė nisi njė parti shqiptare para kėsaj nė pushtet rreth pėrzierjes sė saj nė autonominė e universitetit tė vetėm shqiptar si duket ėshtė bėrė traditė. Edhe pse garnitura e re e Universitetit Shtetėror tė Tetovės bėri veprimin mė tė logjikshėm nė kėto kohė tė palogjikshme, uli ēmimet pėr 67 %.
Jeta kulturore dhe argėtuese e qytetarėve tė kėtij vendi mė nė fund fitoi nė peshė. Gjatė kėsaj vere shkupjanet dhe tė gjithė qytetarėt e Maqedonisė kishin nderin tė dėgjojnė yjet e muzikės rok nė nivel botėror. Ndėrsa kombėtarja e Maqedonisė realizoi njė ndeshje futbollistike me kombėtaren e Spanjės kampionit aktual evropian. Tetovėn e vizitoi njė autoritet i lartė dijetarėve tė ekonomisė islame, dijetari nga Siria Muhamed Tevfik Ramadan el Buti, ndėrsa aktualisht po zhvillohen mbrėmjet e katėrdhjetė e teta poetike ndėrkombėtare nė Strugė. Zaten edhe sikur tė mos kishim njė jetė kulturore pak mė tė bujshme, ne do tė detyroheshim tė mbipopullojmė vendet e Perėndimit duke marrė valixhet dhe duke shndėrruar kėtė vend nė njė shkretėtirė pa vlerė.
Qeveria e kėtij vendi aspak nuk ndryshoi politikat e saj qysh prej vendosjes sė saj nė fron. Ka shtuar kampanjat pėr tolerancė ndėretnike, ndėrsa nė fakt shqiptarėt po pėrballen me nacionalizmin maqedonas
Gjatė qeverisjes sė Nikolla Gruevskit patėm rastin tė shohim dhe tė pėrjetojmė shumė trysni, dhimbje, e probleme ekonomike, politike, sociale e shoqėrore. Fillimisht pamė veprime tė pamenduara mirė duke e injoruar faktorin shqiptar nė Maqedoni dhe duke shkelė mbi tė drejtėn legjitime tė shqiptarėve tė Republikės sė Maqedonisė. E mė vonė pėrmes politikave dhe mjeteve mediatike kjo qeveri arriti qė tė shuaj tė gjitha interesat strategjike tė shqiptarėve qė janė tė nėnshkruara nė marrėveshjen e Ohrit dhe qė duhej tė realizoheshin veēse. Edhe pse kjo qeveri ka shumė veprime tė kėtilla anti-shqiptare, prapė se prapė gjeti pėrkrahje dhe mbėshtetje nga votuesit e saj maqedonas tė cilėt si duket po i intereson njė Maqedoni nacionaliste e cila hy nė luftė me tė gjithė, ndėrsa nuk zgjidh asnjė problem tė qytetarėve tė saj. Votuesit nė vend qė ta ndėshkojnė Gruevskin, pėrkundrazi ata e shpėrblyen duke i mundėsuar qė edhe kryetarin e shtetit ta kanė nėn mbykqyrje dhe nėn direktivat e tij( Gruevskit). Nė kėtė mėnyrė u zgjedh presidenti letėr i Republikės sė Maqedonisė, Gjorgji Ivanov. E gjithė kjo bindje pėr shpėrblim tė veprimeve tė Nikolla Gruevskit u mundėsua nga reklamat e qeverisė sė tij tė cilat reklama kanė kushtuar me mijėra euro. Termi reklamė nė ekonomi ka shumė definicione dhe qasje nga shkencėtar dhe hulumtues tė ndryshėm. Nė kuadrin e marketingut miks, reklama zė njė vend tė rėndėsishėm. Aty gėrshetohen teori tė ndryshme tė cilat janė tė detajizuara dhe tė panevojshme pėr publikun e kėtij teksti. Pėr tė kuptuar mė thjeshtė esencėn e kėtij shkrimi do tė japim njė sqarim pėr reklamėn. Nė botėn reale tė biznesit, ekziston njė logjikė se mallrave dhe shėrbimeve tė ndryshme i bėhet reklamė pasi qė nuk shiten dhe puna nuk ecėn mirė. Edhe pse shumė ekonomist mund tė mė kundėrshtonin nė kėtė segment, pasi qė po bėjė njė gjymtim tė kėtij termi tė gjerė.
Nė kėtė mėnyrė qeveria e Nikolla Gruevskit pėrmes kampanjave dhe reklamave tė ndryshme mundohet qė ta ushqej popullatėn e kėtij vendi me dezinformata dhe informata tė cilat nė shumicėn e rasteve janė edhe tė panevojshme. Kjo logjikė e kėsaj qeverie ėshtė mjaft goditėse kur e kemi parasysh faktin se nė mentalitetin e popullatės sė thjeshtė krijohet bindja se qeveria e kėtij vendi gjithmonė merret me punė, ėshtė aktive dhe interesohet pėr tė promovuar vendin tonė nėpėr mediet prestigjioze botėrore. Nė kėtė turbullirė politike ndodhin dy gjėra tė kundėrta tė cilat mund ti vėrej edhe njė qytetar i thjeshtė. Pėrmes reklamave tė qeverisė sė kėtij vendi, nė njėrėn anė shohim kozmetikėn e kėsaj qeverie e cila fsheh puērrat e kėsaj gruaje tė vjetėr. Edhe pse mundohet t`i fsheh kėto puērra me kozmetik, prapė se prapė po dalin nė shesh ato dhe nuk vlen gjithmonė kjo logjikė. Sikur tė vlente njė logjikė e kėtillė, atėherė nuk do tė ekzistonte as ndėshkimi e as shpėrblimi,pasi qė do tė ndėshkoheshin njerėzit qė nuk janė nė tė njėjtėn vijė me qeverinė, ndėrsa do tė shpėrbleheshin ato qė janė nė tė njėjtėn vijė edhe nėqoftėse janė nė rrugėn jo tė drejtė me interesat e popujve tė kėtij vendi. Por, efekti i reklamave ėshtė me tė vėrtetė shumė i madh, ndėrsa paralajmėrimet pėr krizė ekonomike dhe financiare nė Republikėn e Maqedonisė u realizuan nė faza duke pasur parasysh tė gjitha parametrat qytetar tė kėtij vendi. Megjithatė kriza politike nė qeverinė e Gruevskit veēse ka trokitur. Pėr kėtė kemi shumė argumente dhe fenomene tė cilat kanė ndodhur gjatė qeverisjes sė tij. Zėdhėnėsi i qeverisė Shefik Duraku i pėrgjigjet akuzave tė zėdhėnėsit tė partisė Demokracia e Re tė drejtuara partisė BDI. Si zėdhėnės i qeverisė sė Republikės sė Maqedonisė ai nuk duhej qė ti pėrgjigjej akuzave tė DR, pasi qė DR akuzonte BDI dhe jo qeverinė e Republikės sė Maqedonisė. Kjo gjė mund tė dalė jashtė kontrollit dhe nėpėr mediet e shkruara pamė shumė fjalė dhe veprime tė cilat ishin tė pahijshme pėr dy zėdhėnėsit. Ivica Bocevski dha dorėheqje nga pozicioni i tij nė kabinetin e Gruevskit. Dorėheqja e tij nė momentin e liberalizimit tė vizave pėr qytetarėt e Maqedonisė mund tė na bėjė me dije se Republika e Maqedonisė mund tė marrė pėrgjigje negative nga Komisioni Evropian. Ndėrsa, edhe pse u vėrtetua se ministri i drejtėsisė Manakievski, ka marrur edhe rrogė edhe pension nė tė njėjtėn kohė, prapė se prapė ai nuk do qė tė tėrhiqet dhe nuk pamė asnjė koment nė kėtė drejtim nga qeveria e Nikolla Gruevskit. Gruevski ėshtė i pakėnaqur nga njė grup i ministrave tė tij dhe shumė shpejt do tė mundohet qė tė shtojė kozmetikėn nė qeverinė e tij. Por, do tė ishte e kotė sikur tė pėrdorej kozmetika e tėrė Parisit pėr tė mbuluar fytyrėn nacionaliste tė qeverisė sė Nikolla Gruevskit. Popullata ėshtė e lodhur dhe e rraskapitur nga veprimet e kėsaj qeverie. Se ka krizė nė qeverinė e Nikolla Gruevskit dėshmon edhe protesta e organizuar para disa javėve pėr tė drejtat e shqiptarėve dhe propozimi i ri i kryetarit tė PDSH, Menduh Thaēi pėr marrėveshje tė re ndėrmjet shqiptarėve dhe maqedonasve tė kėtij vendi. Pa marrė parasysh se kėto veprimet e fundit tė protestės dhe tė propozimit tė PDSH, se sa ngjyrė politike kanė, ne mund tė themi se hesapet e Nikolla Gruevskit nuk janė mirė dhe shumė shpejt mund tė shohim ndryshime nė kabinetin e tij dhe tė shpresojmė qė pėrfundimisht edhe do tė kemi tėrheqje prej froni nga ai...
Hamdi Nuhiju
erenikut: Sat, June 20,
2009 10:36 am
botuar: E shtunė 20 qershor 2009 4:44 pm
Duke lexuar tezat e Mr.Emerlla Ukshini-t nė lidhje me demokracinė brenda partive politike tė shqiptarėve tė Republikės sė Maqedonisė, vėshtrova njė problem qė kishte ngėrthyer dhe pėrpunuar shkencėrisht rreth partisė nė pozitė dhe nė opozitė. Mendova t`i bėjė disa reflektime tė mia nė kėtė segment.
Demokracia nuk mund tė funksionojė dhe tė ekzistojė nė njė vend, nėse nė tė nuk ka parti politike tė cilat synojnė pushtetin. Partitė politike qė arrijnė tė bėhen opozitė ata gjithmonė synojnė drejtė pozitės politike nė vend dhe asesi tė ngelin gjithmonė nė opozitė. Pasi qė partitė politike opozitare nuk kanė benificionet e njėjta ekonomike si i kanė partitė politike nė pozitė. Mendojė se duhet zhvilluar njė garė politike e drejtė dhe e sinqertė midis partive politike nė pozitė dhe nė opozitė me qėllim qė tė fitojė ajo qė ėshtė mė bindėse. Edhe pse dekadat e fundit nė Republikėn e Maqedonisė, me ardhjen e sistemit pluralist, partitė politike mė shumė bazohen mbi vlera nacionale, sesa nė programe dhe platforma ekonomike, prapė se prapė ėshtė domosdoshmėri gara e drejtė dhe e sinqertė. Se nė njė vend ku ka konkurrencė politike, por konkurrencė jo tė drejtė, gjithmonė do tė ketė shtypės dhe tė shtypur edhe nga vet simpatizantėt e partive politike. Nė njė situatė tė kėtillė ku dy veta konkurrojnė ndėrmjet veti, pala e tretė gjithmonė gjėnė rrugė dhe mėnyra se si t`i realizojė planet e veta nacionale, ekonomike, politike, diplomatike nė lidhje me shtypjen dhe pėrbuzjen e popujve tė caktuar. Politika sa ėshtė e ngatėrruar nė esencė, ajo ėshtė edhe aq e qartė nė pėrmbajtje. Pėr disa vlen logjika darviniste se disa njerėz janė tė destinuar qė tė zhduken nga skena ose faqja e dheut, ndėrsa ata qė janė tė fortė kanė mundėsi tė mbijetojnė. Logjika e mbijetesės nė politikė ėshtė logjikė jo reale dhe jo e sinqertė. Do tė ishte reale sikur tė bėhej fjalė vetėm pėr subjektet politike pa pėrfshirė kėtu edhe kalkulimet e tyre qė ata bėjnė me popullatėn, por pasi qė gjithmonė kanė nė mendje popullatėn ėshtė areale tė mendohet se logjika e mbijetesės ėshtė logjikė e pėrshtatshme e politikės. Sidoqoftė partitė politike janė grupe interesi tė cilat si tė tilla ndėrtojnė programe dhe platforma tė ndryshme se si ti drejtohen popullatės. Mr.Emėrlla Ukshini duke folur rreth kėtyre problematikave i vendoi theks tė veēantė krijimit tė klaneve tė ndryshme nė kuadrin e partive politike tė shqiptarėve tė Maqedonisė. Ai pėrmendi edhe statusin e partive politike, llojin e sjelljes sė vendimeve nė parti, formėn e organizimit tė kėtyre partive politike dhe sjelljen e partive politike kur janė nė pozitė dhe nė opozitė.
Partitė politike derisa janė nė opozitė janė shumė tė zėshme, tė lidhur shumė mė anėtarėt dhe simpatizantėt e partisė, pranojnė sugjerime oferta, mendime tė ekspertėve dhe nė kuadrin e tyre pranojnė edhe intelektual tė ndryshėm. Derisa gjenden nė opozitė ato parti bėhen zėri i popullit, bėhen bashkė me tė nė ēdo brengė, nuk ekzistojnė klanet e as lokalizmat, por partia ėshtė e orientuar nė frymėn e unitetit dhe drejtėsisė. Anėtarėt e rinj pranohen mbi baza tė ndershmėrisė dhe tė nivelit arsimor, dhe jo mbi baza tė nepotizmit. Mbahen mbledhje tė zakonshme dhe tė shpeshta, i kushtojnė rėndėsi statusit tė partisė dhe janė tė lidhura shumė me mediet. Zakonisht nė kėtė periudhė partitė politike gjejnė edhe pėrkrahje prej masės sė gjerė tė popullatės, pasi qė populli kėrkon parti tė kėtilla, por jo vetėm nė opozitė, por tė jenė tė kėtilla edhe gjatė periudhės sė udhėheqjes me pushtetin. Ėshtė e vėshtirė tė krijohen fraksione tė ndryshme brenda partisė nė kohėn kur partitė politike janė nė opozitė, dhe zakonisht kėto parti janė shumė tė lidhura ngushtė me partitė tjera edhe pse i kanė oponent politikė.
Partitė politike kur hynė nė pozitė, zakonisht ndryshojnė
tė gjitha rrjedhat e veprimtarisė sė tyre. Premtimet nuk i mbajnė, fillojnė qė brenda natės tė ndėrrojnė edhe interesat
edhe shoqėria. Kreu i partisė bėhet vėshtirė i depėrtueshėm nga ana e anėtarėve
tė thjeshtė tė partisė, krijohen klane dhe grupe tė ndryshme brenda partisė.
Kėsaj here partia nuk bėhet zė i popullit i cili e ka sjellė nė pozitė, por
bėhet zė i interesave meskine tė grupeve tė caktuara nė parti. Ata ngrenė zė
vetėm kur cenohen interesat e tyre materiale, ndėrsa harrojnė edhe planet dhe
platformat e tyre nacionale tė cilat i kanė dizajnuar dhe e kanė gėnjyer popullatėn
gjatė periudhės kur ishin nė opozitė. Tashmė fillojnė qė tė mos mbajnė lidhje
tė mira me partitė politike oponent dhe fillojnė qė tė shahen ndėrmjet veti.
Kjo gjė ėshtė veēori gati nė tė gjitha vendet nė tranzicion por edhe nė disa
vende perėndimore tė cilat vende kanė zhvillim tė lartė ekonomik. Edhe pse kemi
shembuj tė rrallė nė rruzullin tokėsor ku disa parti politike si nė opozitė
si nė pozitė sjellėn njėjtė, prapė se prapė mendoj se njė ndryshim i kėtillė
rrėnjėsor i partive politike kur janė nė opozitė dhe nė pozitė ėshtė shumė i
dėmshėm pėr gjithė popujt e rruzullit tokėsor. Nėse partitė politike ballkanase
marrin shembull nga partia AKP e Turqisė sė Rexhep Taip Erdoanit, mendojė se
vendet e Ballkanit do tė frymonin mė lirshėm nga dukuritė e ndryshme negative
qė ndodhin kėtu.
Parti nacionale apo qytetare
Hamdi Nuhiju
ereniku: Sun,
June 14, 2009 3:03 pm
botuar: e
marte 16 qershor 2009 2:15 pm
Kėto mendime duken ndoshta tė instrumentalizuara nga pikėpamja ideologjike e cila di shumė mirė qė tė pėshtjellojė rrjedhat e mendimeve dhe ideve. Por, pikėrisht instrumentalizimi dhe keqpėrdorimi i disa termeve nė politikė nga ana e politikė bėrėsve mė shtyu qė t`i jap disa mendime tė mia nė kėtė segment. Gjatė gjithė kohės jemi tė ushqyer me nacionalizma tė ndryshėm tė cilat nacionalizma nė tė shumtėn e rasteve na kanė dėmtuar dhe nuk na kanė zgjidhur problemet tona nacionale. Ku ėshtė problemi qė kėto parti me njė vijė tė kėtillė nuk arritėn qė tė zgjidhin problemet madhore nacionale? Nėse flasim pėr shoqėri demokratike ku sundon koncepti i demokracisė liberale, aty me siguri ėshtė i zgjidhur problemi nacional i popujve tė ndryshėm. Zaten nėse edhe ngelemi vetėm nė rrafshin nacional, pa njė plan tė pėrbashkėt pėr tė hapėruar nė rrafshin ndėrkombėtar me popujt tjerė tė zhvilluar, atėherė ne vetėm se lokalizohemi dhe nuk kemi mundėsi qė logjikėn inferiore ta zhdukim prej mentalitetit tonė.
Shumica e simpatizantėve tė partive nacionaliste do tė mė jepnin pėrgjigje se partitė punojnė mbi baza tė platformave tė tyre politike tė cilat platforma ndėrtohen pėr njė periudhė tė caktuar. Platforma e cila sheh zgjidhjen e problemeve nacionale tė ndonjė populli tė caktuar, ėshtė njė platformė afatshkurtre dhe jo epope qindra vjeēare. Zaten nėse njė parti ndėrton njė platformė tė kėtillė nė njė vend ku tė drejtat nacionale tė njė populli shtypen, ajo parti nuk do tė ketė mundėsi qė t`i ikė kurtheve politike dhe si nė njėrin krah, po edhe nė krahun tjetėr do tė bėhet vasal i politikave shoviniste. Ėshtė rrugė e gabuar definimi i zgjidhjes sė problemeve nacionale tė njė populli nėn ombrellėn e shtypėsve tė tė drejtave nacionale nė njė popull tė caktuar. Eksperimente tė kėtilla kemi parė gjatė kėtyre dekadave tė fundit nė Gadishullin Ballkanik. Nuk bėn qė partitė tė identifikohen si nacionaliste nė periudhėn e globalizimit tė botės dhe pas identifikimit tė kėtillė tė kenė njė dėshtim total nė rrafshin e realizimit tė platformės sė tyre. Mendojė se mungon koncepti qytetar te tė gjitha partitė politike nė Ballkan. Nėse mbi konceptin qytetar do tė bazoheshin partitė politike, atėherė do tė kishin mundėsi shumė lehtė tė depėrtojnė nė tregun politikė dhe tė kėrkojnė edhe zgjidhjen e tė drejtave nacionale tė popujve tė ndryshėm. Partitė politike nė rruzullin tokėsor janė tė renditura nė krah mbi nacional, por nė rrafshin qytetar duke u bashkuar tė gjitha partitė e djathta nė rruzullin tokėsor, duke u bashkuar partitė e majta e kėshtu tė gjitha partitė po integrohen nė shoqėritė tona moderne. Por, Ballkani dhe logjika e ballkanasve i ka stagnuar partitė politike dhe i ka bėrė qė tė lokalizohen vetėm nė rrafshin e platformės nacionale. Kjo shoqėrinė tonė e ka bėrė tė prapambetur, mediet tona i ka drejtuar drejtė kėsaj fryme, energjitė harxhohen nė kėtė segment dhe nė fund rezultati ėshtė zero. Ballkani perėndimor sipas gjitha gjasave shumė shpejt do tė integrohet nė NATO dhe nė Bashkimin Evropian. Kjo gjė do tė bėhet jo nga konceptet lokaliste nacionaliste tė partive politike tona, por nga interesi ekonomik dhe qytetar i ndėrsjellė midis popujve tė Bashkimit Evropian dhe popujve tė Ballkanit perėndimor. Normal nė kėtė mėnyrė nuk do tė shkriheshin nacionalitetet, por do tė kishte ndikime si pozitive ashtu edhe ndikime negative nė trajtimin e kulturave tė ndryshme tė popujve tė ndryshėm.
Ėshtė shumė e dhimbshme qė njė populli tė pėrvuajtur t`i premtosh se pėrmes rrugėve politike do t`i zgjidh problemet nacionale tė tij, dhe nė fund kur ai popull diskriminohet haptas nė aspektin nacional, ti si parti politike qė ke dhėnė njė premtim tė kėtillė dhe qė je bėrė pjesė e garniturės qeverisėse nuk reagon. Nė fakt, njė platformė nacionale e partive politike tona, vetėm se ka dėmtuar popullin tonė dhe aspak nuk ka zgjidhur problemet nacionale tona. Neve na mungon logjika qytetare e partive politike, logjikė e cila do tė kishte mundėsi qė mė lehtė tė arrijė deri tek autoriteti politikė nė njė vend tė caktuar. Kjo logjikė do tė kishte shumė tė vėshtirė qė tė bie pre e kurtheve tė ndryshme, dhe do tė ishte i vėshtirė tentimi i palėve tjera pėr pėrēarje dhe zhdukje tė saj nga rrafshi politik. Nė emėr tė tė drejtave qytetare njė parti politike mund tė kėrkonte tė drejtat ekonomike, politike dhe nacionale tė popujve tė ndryshėm nė njė vend tė caktuar. Por, nėse mbi baza tė platformės nacionale kėrkon tė drejtat nacionale dhe nuk ka njė platformė tė definuar qytetare e as ekonomike, atėherė qysh nė fillet e tij ajo parti politike bėhet armik i hapur i shtypėsve tė tė drejtave nacionale tė njė populli tė caktuar. Kur veē je armik i hapur ti domosdo do tė bashkėpunosh me tė, me qėllim qė ta realizosh platformėn tėnde politike. Ėshtė logjikė e thjeshtė se nė momentin e parė qė paraqitesh si fuqi nė derėn e pushtetit, ti do tė kėrkosh dhe nuk do tė bėhesh parti e kėrkuar. Ndėrsa nė anėn tjetėr, partitė politike tė cilat janė tė ngritura mbi logjikėn qytetare, ose ndjekin vijėn qytetare, janė shumė atraktive, kanė program tė mirėfilltė ekonomikė, janė tė lira nė veprim dhe shumė lehtė mund tė zgjidhnin edhe problemet nacionale tė ndonjė populli tė caktuar. E gjithė kjo qė ėshtė shkruar mund tė jetė gabim. Megjithatė ne jetojmė nė demokraci, dhe demokracia ma mundėson qė tė kam mendimin tim.
Hamdi
Nuhiju
derguar:
Mon, June
8, 2009 11:08 am<
botuar: E hėnė, 13 qershor, 2009 3:05 pm
Qerbelaja shqiptare
Jo rastesisht na kujtohet golgota e cila ndodhi nė Qerbela. Njė rast i paprecedent i cili ndryshoi rrjedhat e njė superfuqie. Tė gjithė e dimė se aty ēfarė ndodhi! Vrasja tragjike e nipave tė Pejgamberit Muhamed nga brenda bashkėsisė se asaj bote.
Gjatė historisė sė popullit tonė jemi mėsuar me raste tė kėtilla tragjike, ku shqiptarėt kanė qenė tė tradhtuar dhe tė vrarė prej shqiptarėve. Zaten shumė beteja nė tė gjitha sferat shqiptarėt i kanė humbur si rezultat i tradhtisė dhe sulmeve brenda bashkėsisė sė vet. Normal nė kėtė gjė kanė investuar shumė fuqitė e errėta tė jashtme tė cilat kanė dashur qė tė shkatėrrojnė ndikimin e kėtij populli nė rrjedhat historike, pėr kėtė arsye janė munduar qė nė mėnyrė kaq tė ulėt edhe ti sulmojnė. Mund tė paramendoni vetėm nė dy dekadat e fundit kishim 3 luftėra tė pėrgjakshme nė mesin e trojeve tona. Ne nuk mund tė themi se kėto luftėra, ose pjesėmarrėsit shqiptar nė to ishin nė rrugė tė gabuar, pasi qė ata shqiptar nuk gjenin rrugė tjetėr pėr tė arritur deri tek e drejta e tyre jetike. Por, dimė raste tė shumta dhe tė ndryshme qė nė beteja tė caktuara shqiptarėt nė kėto luftėra, ishin tė tradhtuar nga vet shqiptarėt.
Sot ndodh e njėjta gje me shqiptarėt e Maqedonisė. Vetėm se ndryshojnė mjetet tė cilat pėrdoren nė vrasje. Para syve tė tė gjithė shqiptarėve tė Maqedonisė, dhe para syve tė botės, policia maqedonase pa tė drejtė nė Sopot vrau disa shqiptar dhe disa tė tjerė i burgosi. Ndėrsa historia mė e re e popullit shqiptar tė Republikės sė Maqedonisė nisė me masakrėn e Brodecit, ku pėr ditė tė tėra shqiptarėt e kėtij fshati ishin nėn presion tė policisė maqedonase dhe pas kėtij turpi tė kėsaj qeverie, njė pjesė e fshatarėve tė pafajshėm u vendosėn nė burgjet e Maqedonisė. Nė atė kohė partia shqiptare nė pushtet PDSH ishte e pafuqishme qė tė ndalė kėtė masakėr ndaj shqiptarėve tė kėtij vendi. Nė fakt, ajo ishte edhe pjesė e koalicionit dhe njė pjesė tė madhe tė fajit pėr ato raste tragjike mban edhe ajo parti. Edhe pse kėshtu qėndronin punėt me partinė shqiptare nė pushtet tė atėhershėm, edhe sot e kėsaj dite nuk dihet fati i tė burgosurve tė pafajshėm shqiptar. Partia tjetėr shqiptare nė pushtet BDI, mbeti e shurdhėr para kėrkesave tė sinqerta tė sopotasve dhe brodecasve. Nė media pamė edhe njė protestė tė hapur nga familjarėt e tė burgosurve tė pafajshėm tė cilėt para selisė sė BDI nė Reēicė kėrkonin drejtėsi. Njerėzit tė cilėt mbrojnė vijėn politike tė udhėheqėsisė sė kėtij vendi mund tė thonė se kėto familjar, e kanė gabuar derėn dhe se BDI nuk ėshtė shtet, dhe se BDI nuk i ka vendosur nėpėr burgje ato shqiptar tė pafajshėm. Nė disa nuanca mund tė kenė tė drejtė, por realiteti ėshtė i hidhur, pasi qė monarku Nikolla Gruevski ia humbi toruan tė gjithė shqiptarėve tė kėtij vendi. Ėshtė tragjike tė shohim veprimet e partisė e cila gjithmonė thėrret nė vlerat e luftės sė 2001, ndėrsa nuk dėgjon kėrkesat e shqiptarėve tė Sopotit dhe Brodecit. Populli i pafajshėm i kėtyre dy vendeve nuk di mė rrugė se si tė veprojė drejtė zgjidhjes sė problemit tė vet. Nga ky veprim i BDI mendojė se shumė nėna kanė me ngelė pa bijtė e tyre, shumė gra pa burrat e tyre dhe shumė fėmijė do tė mbesin jetim. Ėshtė pėrgjegjėsi e shoqėrisė qė tė zgjidhė problemet e kėtyre familjarėve tė pafajshėm qė u bėnė viktimė e regjimit tė monarkut Nikolla Gruevski. BDI nė qeverinė e Nikolla Gruevskit mund ti bėjė presione tė ndryshme diplomatike qė tė zgjidhet ēėshtja kaq e ndjeshme e popullit tonė shqiptar tė pėrvuajtur. Ajo nuk guxon qė nėn pretekstin se ka gjėra mė prioritare, ta lė nė heshtje kėtė problem tė madh tė kėtyre familjareve tė cilat familjar u bėnė viktima e gjithė popullit shqiptar tė Republikės sė Maqedonisė. Nė Brodec dhe nė Sopot ndodhi ajo e cila nuk duhej tė ndodhte asnjėherė nė popullin tonė. Pėr t`u liruar tė burgosurit e Sopotit u organizuan shumė protesta paqėsore nė Kumanovė. Por, partia shqiptare nė qeveri ishte e shurdhėr para kėtij revolti tė kėtyre qytetarėve tė cilėt kėrkonin qė tė zgjidhet problemi i familjarėve qė ranė viktimė e pushtetit. Edhe pėr tė burgosurit e Brodecit ne si studentė organizuam shumė peticione dhe mblodhėm shumė nėnshkrime, por tė gjitha kėto ranė nė ujė dhe fati i brodecasve ende ėshtė i pazgjidhur dhe nėn hijen e errėt tė pushtetit tė kėtij vendi. Tashmė Nikolla Gruevski ka shtrirė pushtetin e tij absolut. Ėshtė bėrė e vėshtirė qė njė parti politike shqiptare t`i bėjė ballė kėtij ndikimi. Por, forca, vuajtja dhe sinqeriteti i popullit ėshtė ajo e cila mund tė bėjė revolucione nė tė katėr anėt e rruzullit tokėsor. E nėse BDI vepron nė emėr tė popullit dhe kėrkon drejtėsinė pėr popullin qė e zgjodhi tė jetė fjala e tij, atėherė padyshim se do tė arrinte fitore tė mėdha. Tė shpresojmė se pėrfundimisht BDI do t`i kthehet popullit qė e zgjodhi dhe do tė mbrojė interesat e po kėtij populli. E deri atėherė, duroni o familjar nga Sopoti, duroni o familjar nga Brodeci, se drejtėsia nuk ju harron asnjėherė!!!
Riparimi i moralit nė Maqedoni
Politika dhe media janė tė lidhura ngushtė njėra me tjetrėn. Ata zaten nė kohėn nė tė cilėn po jetojmė edhe nuk munden pa njėra tjetrėn. Politika gatuan dhe pėrgatitė idetė e projektet, ndėrsa media i servon para masės sė gjerė tė njerėzve ose publikut. Por, ne nuk mund ta kuptojmė asnjėherė drejtė politikėn, pasi qė ėshtė e lidhur direkt me interesat. Njerėzit, partitė politike i definojnė si grupe interesi, pasi qė synojnė tė arrijnė nė pushtet dhe mė pastaj tė udhėheqin me departamente tė ndryshme nė kėtė shtet. Nė kėtė mėnyrė ato realizojnė pėrfitime materiale dhe njėkohėsisht kanė mundėsi qė tė punojnė nė projekte pėr tė mirėn e pėrgjithshme tė qytetarėve tė kėtij vendi. Por, kur grupet e interesit, dmth njerėzit tė grupuar nė parti politike, qė marrin pushtetin dhe manipulojnė me popullatėn, atėherė do tė ndodhin shumė fenomene negative nė shoqėrinė tonė tė pėrgjithshme. Kėto grupe interesi pėr pozitat e tyre strategjike dhe ideologjike janė nė gjendje tė sakrifikojnė gjithēka vetėm e vetėm qė idetė dhe projektet e tyre tė realizohen deri nė fund. Nė fakt, sikur tė ekzistonin projekte tė atilla tė cilat janė nė dobi tė tė gjithė qytetarėve tė kėtij vendi, atėherė mesiguri se do tė ishte njė mrekulli tė cilėn tė gjithė e presim ndoshta me shekuj. Nė mesin e kėtyre grupeve tė interesit, partia politike nė pushtet propozoi njė ligj pėr mėsim besimin si lėnė fakultative nėpėr shkollat fillore nė Republikėn e Maqedonisė. Nė kėtė periudhė pas aprovimit tė atij ligji nė Parlamentin e Maqedonisė dhe nė Qeveri, kemi reagimin e Gjykatės Kushtetuese dhe shpalljen e kėtij ligji si anti-kushtetues. Pas debatit tė ashpėr rreth vendimit tė Gjykatės Kushtetuese filloi qė tė transmetohet emisioni i fėlliqur erotik Goli Vesti ka TV Sitell. Ky emision transmetohet ēdo tė shtune, ndėrmjet dy pjesėve tė lojės futbollistike qė jep ky program nacional nė Republikėn e Maqedonisė. Nė tė njėjtėn kohė Qeveria e Republikės sė Maqedonisė hapi kampanjėn e cila mesiguri kushton me mijėra euro rreth mbjelljes sė opinionit tek qytetarėt e saj pėr sjellje etike dhe morale. Tė gjitha kėto ngjarje tė cilat lidhen njėra me tjetrėn dhe njihen pėr nga qendra e etikės, jo rastėsisht kanė dalė nė shesh nė kėtė periudhė.
Ligji i mėsimbesimit fetar, edhe pse mjaft i domosdoshmėn pėr shoqėrinė demokratike tė Republikės sė Maqedonisė, u largua nga ana e Gjykatės Kushtetuese me argumente qesharake, gati se me tė njėjta argumente si ato tė drejtorit tė shkollės sė mesme ekonomike nė Tetovė me rastin e largimit tė nxėnėses me shami nga shkolla. Ky ligj u kundėrshtua edhe nga deputetja e BDI, Ermira Mehmeti e cila nėn argumentet e getoizimit deshi tė sqarojė para opinionit publik se qytetarėt e Maqedonisė nuk kanė nevojė tė getoizohen nė islamizėm e krishterizėm, ata duhet tė integrohen, myslimanėt dhe myslimanet shqiptarė tė martohen lirisht me tė krishterėt dhe tė krishterat maqedonese dhe anasjelltas. Pėrkundėr konkluzave tė deputetes sė BDI, me sa kam informata partia Bashkimi Demokratik pėr Integrim e pėrkrahu kėtė ligj dhe e votoi nė Parlamentin e Republikės sė Maqedonisė. Ndėrsa vendimin e gjykatės kushtetuese pėr largimin e kėtij ligji, analistėt shqiptar dhe maqedonas e konsideruan si njė interpretim tė gabuar tė Kushtetutės sė Maqedonisė nga ana e Gjykatės Kushtetuese tė Republikės sė Maqedonisė. Kėto analistė sjellėn dėshmi plus se ky ligj nuk pengon laicitetin e Maqedonisė ku nė kėtė mėnyrė do tė aplikoheshin vlerat demokratike nė kėtė vend.
Gjatė kėsaj periudhe, kur nxėnėsit dolėn nė protesta kundėr dhėnies tė edhe njė provimi, kur debatohej pėr ligjin e mėsimbesimit, ku flitej shumė pėr diskriminimin e monarkut Gruevski rreth ndėrtimit tė Kishės nė qendėr tė Shkupit dhe mos pranimit tė rindėrtimit tė Burmali Xhamisė, nė skenė doli edhe emisioni i fėlliqur erotik Goli Vesti. Siē theksova edhe mė lartė se ky emision transmetohet ēdo tė shtune ka TV Sitell nė kohėn e transmetimit tė ndeshjes futbollistike nga Liga Spanjolle. Prostituteja e cila udhėheq me kėtė emision jep njė lajm dhe zhvesh nga trupi i saj i fėlliqur njė rrobė, dhe nė kėtė mėnyrė pėrfundon tė gjitha lajmet nė kohėn kur zhveshėt komplet. Kjo gjė veprohet haptas para syve tė qytetarėve tė Maqedonisė dhe mė habit fakti se asnjė institucion nuk brengoset pėr kėtė gjė dhe ēėshtjen e lėnė nė heshtje. Si duket deputetja Ermira Mehmeti kur kundėrshtonte ligjin e mėsimbesimit fetar, mendonte mbi kėtė prostitute dhe paraqitjen e saj para opinionit publik pėr ta demokratizuar kėtė popull. As Gjykatės Kushtetuese, po as Ermira Mehmetit nuk po i pengon njė veprim i kėtillė i TV Sitell dhe nuk qenka anti-kushtetuese njė veprim kėtillė. Sipas logjikės sė tyre mesiguri se emisionet e kėtilla janė tė domosdoshme pėr t`i zhdukur shamitė nga vajzat tė cilat jetojnė me principe morale dhe qė nuk thyejnė asnjė ligj tė Republikės sė Maqedonisė.
Duke u kthyer prej Tetove pėr nė Kumanovė, rrugės me ra rasti tė shoh edhe kampanjėn mė tė re tė Qeverisė sė Republikės sė Maqedonisė tė vendosura nė billboarde, ku Qeveria e Republikės sė Maqedonisė insistonte pėrmes kėsaj kampanje qė qytetarėt e saj tė bėhen mė tė mirė dhe tė kenė kujdes pėr sjelljet etike nė shoqėri. Nga kjo kampanjė e fundit e Qeverisė sė Republikės sė Maqedonisė munda ta kuptojė se kjo Qeveri i frikėsohet ndonjė krize qytetare ose institucionale dhe pėr kėtė arsye vepron shpejt bile diēka pėr tė riparuar ose edhe pėr t`u justifikuar para votuesve tė saj se kanė bėrė gjithēka qė kanė pasur nė duar pėr parandalimin e dukurive negative nė shoqėrinė tonė.
Nėse Qeveria e Republikės sė Maqedonisė ėshtė ekzekutivi i kėtij vendi, atėherė ajo nuk duhet tė sjellėt si njė shoqatė jo qeveritare ku pėrmes kampanjave tė ndryshme tė sensibilizojė opinionin publik pėr veprim etik dhe moral. Kjo Qeveri duhet qė tė bėjė tė pamundurėn qė ta rikthejė mėsimbesimin fetar nėpėr shkolla fillore si njė lėndė obligative e jo fakultative, duhet qė t`i dėnojė transmetuesit tė emisionit tė fėlliqur erotik nė TV Sitell dhe parmes bashkėpunimit me organizata jo qeveritare tė sensibilizojė opinionin publik pėr sjellje etike nė shoqėri. Nėse vepron nė kėtė mėnyrė, padyshim se do tė forcohej demokracia nė kėtė vend.
(Mos)besimi i gjykatės kushtetuese!
Hamdi
Nuhiju
derguar:
Sun, April
19, 2009 9:41 am
botuar: E dielė, 19 prill 2009 3:15 pm
Nė Republikėn e Maqedonisė, vendi i cili gjithmonė ka hapėruar me probleme dhe sfida tė cilat kanė habitur shumė njerėz kėto ditė ndodhi edhe njė vendim i ēuditshėm nė mesin e shumė vendimeve tė cilat janė marrė nė kėtė vend. Ky vend i vogėl i cili dikur ishte pjesė e njė sistemi ateist, me vite tė tėra mundohet qė tė bėhet pjesė e familjeve tė mėdha evropiane dhe tė demokracisė perėndimore. Ky vend i vogėl i cili dikur ishte bishti i luanit Jugosllavi, tash ėshtė shndėrruar nė njė luan qė ēalon nė xhunglėn e quajtur Ballkan. Kėto vite tranzicioni e kanė shndėrruar kėtė vend nė njė eksperiment veprimesh tė forcave tė huaja tė cilat gjithmonė kanė kėrkuar qė kėtij lejleku t`ia prenė krahėt. Ishte periudhė e gjatė errėsire e ateizmi nė kėtė vend. Me ardhjen e sistemit demokratik nė letėr nuk ndryshoi sistemi ateist, por iu vėndu njė maskė e cila dalngadalė po delė nė shesh me vendimet e gjykatės kushtetuese.
Qeveria e Nikolla Gruevskit, mund tė themi se sjelli ligjin mė tė mirė qė ka sjellė ndonjėherė ndonjė qeveri e kėtij vendi nė lidhje me vendosjen e mėsimbesimit nė tė gjitha shkollat fillore nė Republikėn e Maqedonisė. Ky ligj i cili u aprovua nė Parlament nė pamje tė parė dhe tė dukshme ėshtė shumė produktiv dhe nė dobi tė qytetarėve tė kėtij vendi pėr tė cilėn gjė aspak nuk dyshoj. Por me vendimin e gjykatės kushtetuese pėr mos pranim tė kėtij ligji, mund tė them se i gjithė ky teatėr ėshtė njė kurth i paramenduar mirė nga struktura tė ndryshme tė kėtij vendi.
Nė lidhje me gjithė kėto veprime unė kam gjashtė supozime tė cilat mund tė mos jenė tė sakta, por edhe nuk janė pėr t`u hudhur posht.
Supozimi i parė- Partia VMRO-DPMNE gjithmonė ka qenė njė parti religjioze e cila ka kėrkuar qė tė rikthejė besimtarėt ortodoks nė besimin e tyre tė laicizuar dhe qė tė ndėrtojnė njė urė lidhėse me vėllezėrit e tyre serb e bullgar. Derisa nė skenė partia tjetėr maqedonase LSDM ishte e fuqishme, ajo duhej larguar prej skenės mu pėrmes rrugės sė Kishės dhe religjiozitetit tė VMRO-DPMNE. Por interesat e fuqive tė mėdha ortodokse kanė orientuar kėtė strukturė tė VMRO-DPMNE qė tė dėmtojė interesat e popullatės shqiptare nė vend.
Supozimi i dytė- Nikolla Gruevski pėr tė rritur rejtingun e tij dhe tė partisė sė tij, ka vepruar mbi emocionet dhe ndjenjat e besimtarėve ortodoks tė kėtij vendi. Ai forcoi pozitat e tij nė kėtė vend duke i premtuar njė jetė mė tė pasur kulturore dhe nė kėtė element lancoi edhe ligjin e mėsimbesimit nėpėr shkolla fillore tė kėtij vendi. Nė njė marrėveshje tė mundshme me Gjykatėn Kushtetuese( ky ėshtė supozim), ka kėrkuar qė tė realizohet ky skenar m`u pėrmes rrugės sė kėtillė. Jo rastėsisht vendimi i gjykatės kushtetuese ishte pas zgjedhjes sė presidentit tė ri tė Maqedonisė, Gjorgji Ivanovit i cili ėshtė nga rradhėt e partisė sė Nikolla Gruevskit.
Supozimi i tretė- Vendimi i gjykatės kushtetuese mund tė jetė alibi i Nikolla Gruevskit pėr tė zhdukur lėvizjet e reja tė disa teologėve nė mesin e muslimanėve dhe tė krishterėve nė Cair dhe nė Bitolė. Qeveria e Nikolla Gruevskit kėto lėvizje i sheh si tė rrezikshme pėr shtetin dhe tė lidhura me struktura ndėrkombėtare tė cilat sipas ekspertėve tė kėsaj qeverie ato kanė pėr synim zhdukjen e demokracisė ose punės kundėr interesave euro-atlantike.
Supozimi i katėrt- Gjykata kushtetuese si hakmerrje ndaj qeverisjes sė Nikolla Gruevskit e cila nuk pyet aspak pėr ndjenjat e qytetarėve tė kėtij vendi gjenė metoda se si ta ndalė kėtė qeveri nga ndėrtimi i Kryqeve dhe Kishave nė secilin skaj tė kėtij vendi.
Supozimi i pestė- Nikolla Gruevski pėrmes gjykatės kushtetuese kėrkon qė tė avancojė sociolog,psikolog, e pedagog, tė cilėt do tė mėsojnė historinė e civilizimeve dhe jo mėsimbesimin tė cilin patjetėrsueshėm duhet qė ta japin teologėt e kualifikuar.
Supozimi i gjashtė- Pėrmes vendimit tė gjykatės kushtetuese kundėr kėtij ligji dhe ligjit pėr shtimin e natalitetit tė kėtij vendi, dėshirohet aktualiteti dhe marrja e qeverisė sė kėtij vendi vetėm me kėto probleme, duke harruar elementet tjera tė qytetarėve tė saj. Nė kėtė mėnyrė ajo e vazhdon luftėn kundėr gjykatės kushtetuese dhe pėrfiton nė kohė duke rikthyer opinionin publik kah ky problem shumė esencial i ēdo qytetari tė kėtij vendi. Nė atė moment qė i bie rejtingu Nikolla Gruevskit dhe qeverisė sė tij mund tė parashikojmė se do dorėzohen prej kėsaj beteje gjykata kushtetuese.
Tė shpresojmė se asnjėri prej kėtyre gjashtė supozimeve nuk ėshtė i vėrtet. Mėsimbesimi ėshtė i domosdoshėm pėr kėtė vend nė kėto periudha tė brishta tė prishjes sė moralit dhe tė shtimit tė degjenerimit. Nuk bėn qė tė kalkulohet nė kėtė ligj dhe qė tė bėhen veprime tė kėtilla anti-qytetare.
Pse tė mos votoj me 5 prill?
Hamdi Nuhiju
erenikut:
Mon, March 30, 2009 1:21 pm
botuar: E marte 31 mars, 2009 6:30 am
Me 22 mars nė Republikėn e Maqedonisė kishte zgjedhje lokale dhe presidenciale. Kėto zgjedhje nė krahasim me zgjedhjet tjera ishin mė pėrparimtare dhe mė tė suksesshme. Nė kėtė gjė kontribuan mjaft qytetarėt e kėtij vendi tė cilėt denjėsisht votuan tė preferuarit e tyre. Ėshtė pėr tu habitur fakti se nė kėto zgjedhje nuk kishte ndonjė incident tė madh ose ndonjė gafė as nga ana e partive politike, por as nga ana e simpatizantėve tė kėtyre partive. Edhe pse qytetarėt e kėtij vendi tė lodhur dhe tė raskapitur nga varfėria e kriza ekonomike globale, prap se prap nė kėto zgjedhje nė frymė demokratike dėshmuan se duan tė jenė pjesė e shoqėrive tė civilizuara. Mė nė fund pas gjithė kėtyre viteve tranzicioni, nė kėtė vend mund tė shohim njė frymė demokratike dhe vlerėsime pozitive nga kori diplomatik ndėrkombėtar. Kėto zgjedhje dėshmuan qartė se nė ēfarė periudhash realizoheshin krizat dhe problemet nė zgjedhje. Nė njė sondazh tė organizuar nga Gazeta Lajm e Maqedonisė, nė internet rreth asaj se pėr kė do tė votojmė nė raundin e dytė tė zgjedhjeve, shumica e votuesve ishin pėr Lubomir Fėrēkovskin, njė pjesė e vogėl rreth 3 pėrqind pėr Gjorgji Ivanov dhe njė pjesė e vogėl ishin pėr asnjėrin. Nga ky sondazh shohim orientimet e shqiptarėve tė kėtij vendi pėr kėto zgjedhje. Raundi i parė i zgjedhjeve kaloi nė mėnyrė tė suksesshme dhe ashtu si pritnin analistėt rreth rezultateve mu ashtu edhe dolėn pritjet. Kryeson kandidati i Vmro-Dpmne Gjorgji Ivanov qė ėshtė nė balotazh me kandidatin e Lsdm Lubomir Fėrēkovski. Sipas statistikave njė numėr tė madh votuesish maqedonas votuan pėr kandidatin shqiptar Imer Selmani i cili nuk arriti qė tė kalojė nė raundin e dytė tė zgjedhjeve presidenciale. Nėnhija e Bdi nė qeverinė e Gruevskit dukshėm rezultoi me pakėnaqėsi tek tė preferuarit e saj tė cilėt i dhanė fitore Bdi, por jo si nė zgjedhjet e mėparshme. Bdi humbi shumė komuna dhe ėshtė nė rrugė qė tė humbė edhe qytetin e Tetovės, Gostivarit dhe Strugės. Ndėrsa partia Demokracia e Re, edhe pse e themeluar vetėm disa muaj para kėtyre zgjedhjeve, arriti qė tė shkojė nė balotazh nė komunat e Cairit, Likovės dhe Haraēinės. Nė komunat shqiptare aty ku ngelėn nė balotazh partitė politike shqiptare ėshtė e domosdoshme qė me 5 prill tė kėtij viti tė dilet nė zgjedhje. Por, nė zgjedhjet pėr president shteti nė Republikėn e Maqedonisė mendojė se nuk ėshtė e arsyeshme qė shqiptarėt e kėtij vendi tė pėrkrahin njėrin prej kandidatėve i cili shkoi nė raundin e dytė tė kėtyre zgjedhjeve. Nga ky konstatim shumica e publicistėve dhe qytetetarėve tė kėtij vendi do tė mė llogaritnin si njė njeri i cili ėshtė kundėr demokracisė dhe ekzistencės sė saj nė kėtė vend. Qytetarėt maqedonas mund tė mė llogaritnin si kundėr Maqedonisė. Por, nė fakt, nė tė mirėn e Maqedonisė ėshtė qė qytetarėt shqiptarė, romė, turq, boshnjak, vllehė tė mos dalin nė raundin e dytė tė zgjedhjeve pėr president shteti nė shenjė proteste pėr diskriminimin nacional dhe fetar qė ka bėrė dhe po bėn vazhdimisht udhėheqėsia e kėtij vendi. Historikisht kryetarėt e kėtij vendi janė zgjedhur me votat e shqiptarėve, dhe po kėto kryetar kanė nėnshkruar vendime anti-shqiptare nė kėtė vend. Tash po shohim me sy dhe po e pėrjetojmė diskriminimin e qeverisė sė Nikolla Gruevskit i cili Maqedoninė e ktheu para vitit 2001, e cila qeveri ende sot e kėsaj dite nuk arriti qė tė miratoj njė ligj pėr gjuhėn shqipe, njė ligj pėr amnesti dhe tė garantojė me ligje tė kėtij vendi se asnjėherė nuk do tė cėnojė interesat e popullit shqiptar nė kėtė vend. Ne nuk mund tė themi se gjithėēka ėshtė nė rregull me kėtė qeveri, kur nė vend tė xhamiave, ndėrtohen filharmoni, kur nė vend tė shpėrndarjes sė drejtė tė busteve nė Shkup midis heronjve shqiptar dhe maqedonas, me paratė e taksapaguesve shqiptar miratohen projekte qė kanė tė bėjnė me ndėrtimin e busteve tė heronjve maqedonas edhe nė vendet e banuara me shqiptar. Ne nuk pajtohemi edhe me ligjin diskriminues pėr shtimin ose stimulimin e natalitetit nė Maqedoni. Pėrderisa qeveria e kėtij vendi ka njė trajtim tė kėtillė ndaj shqiptarėve dhe nacionaliteteve tjera nė kėtė vend, atėherė shqiptarėt qė do tė dalin tė mbėshtetin Gjorgji Ivanov-in pėr president shteti, do tė mbėshtetnin edhe pėr shumė vite diskriminimin dhe trajtimin e kėtillė tė hierarkisė sė kėtij vendi. Shqiptarėt e kėtij vendi ishin dėshmitar edhe tė qeverisjes sė Lsdm dhe trazirave e persekutimeve qė ishin bėrė nė atė periudhė. Pėr ne nuk ėshtė aspak i panjohur profesori universitar i tė drejtės penale ndėrkombėtare Lubomir Fėrēkovski. Ne e njohim Lubomir Fėrēkovskin si ish-ministėr tė punėve tė brendshme tė Republikės sė Maqedonisė, e njohim edhe si ish-ministėr tė punėve tė jashtme tė kėtij vendi dhe qėndrimet e tij ndaj shqiptarėve dhe interesave tė tyre brenda vendit e jashtė tij. Nė kohėn kur ishte ministėr i punėve tė brendshme Lubomir Fėrēkovski kontribuoi mjaft nė trazirat nė Gostivar pėr flamurin shqiptar duke maltetruar, vrarė, e burgosur shumė shqiptar. Shqiptarėt e kėtij vendi nėse do tė mbėshtetnin Lubomir Fėrēkovskin pėr president shteti, atėherė ato do tė mbėshtetnin njė nacionalist maqedonas i cili di shumė mirė tė hartojė plane e projekte anti-shqiptare tė cilat di ti realizojė edhe pėrmes dhunės. Megjithėate edhe pse nuk ėshtė mirė qė shqiptarėt e kėtij vendi tė dalin nė raundin e dytė tė zgjedhjev pėr president shteti, prap se prap unė personalisht do tė dėshiroja qė nė kėto zgjedhjeve tė fitonte Lubomir Fėrēkovski me tė vetmen arsye qė tė mos i jepet hapėsirė Nikolla Gruevskit tė bėjė atė qė bėri Lubomir Fėrēkovski me shqiptarėt e Gostivarit.
Stimulimi i natalitetit nė Maqedoni
Hamdi Nuhiju
erenikut: Sun, March 22, 2009 12:07 pm
botuar: E dielė 22 mars 2009 1:15 pm
Nataliteti nė Republikėn e Maqedonisė duhet tė stimulohet ashtu si duhet stimuluar nė tė gjithė Evropėn Perėndimore dhe Lindore. Rrezikun e njė fenomeni tė kėtillė e panė tė gjithė eksperėt vendas dhe tė jashtėm. Shumė komuna nė Maqedoni ngjajnė nė shtėpi pleqėsh ku fryma e tė rinjve nuk gjendet fare. Hapi i qeverisė sė Republikės sė Maqedonisė pėr stimulimin e natalitetit ėshtė i mirėpritur nga tė gjitha anėt. Por, kjo qeveri e cila me mjaft mjeshtėri po mundohet qė ta kthej Maqedoninė para vitit 2001, edhe kėsaj here pėr dikė po bėhet nėnė e pėr dikė njerkė. Do tė ishte nė rregull nėse qeveria e kėtij vendi stimulimin e natalitetit do e bėnte pėr tėrė territorin e saj pa dallime nacionale dhe fetare. Sipas hapave tė qeverisė nataliteti do tė stimulohet nė ato vende ku ekziston njė shkallė e saj nėn 2.1 promil. Pėr stimulim tė natalitetit nė kėto komuna qeveria bėn njė kompensim material sipas kėtij proporcioni: pėr lindjen e fėmijės sė parė, nėna e kėtij fėmiu merr kompensim material nėntė muaj pa ndėrprerė, ndėrsa nėse lind mė shumė se njė fėmijė pėrnjėherė ajo merrė kompensim material pėr njė vit pandėrprerė. Shuma e kėtij kompensimi material ėshtė 30% nga pagesa e neto rrogės pėr puntorė. Megjithėse ky hap i qeverisė ėshtė shumė i rėndėsishėm pėr qytetarėt e saj, prap se prap ėshtė diskriminues dhe pėrēarės. Nė kėtė mėnyrė Nikolla Gruevski po mundohet qė ta kthej Maqedoninė para vitit 2001, kur lindshmėria te shqiptarėt destimulohej pėrmes mjeteve dhe rregullativave ligjore. Mė kujtohet shumė mirė ajo periudhė kur nėse lindė fėmiu i tretė shqiptar, ndaleshin kompensimet materiale pėr shkollim fillor dhe tė mesėm, dhe nė kėtė mėnyrė destimulohej lindshmėria tek shqiptarėt e kėtij vendi. Pėr shkak tė varfėrisė shumė familje shqiptare detyroheshin qė tė mos i regjistrojnė fėmijėt e tyre nė regjistrat shtetėror me qėllim qė tė marrin kompensimin material i cili ishte kyē pėr vazhdimin e arsimimit tė shqiptarėve tė kėtij vendi. Vendimin e qeverisė edhe Gjygji Kushtetues i Maqedonisė e llogaritė si diskriminues dhe tė padrejtė pėr qytetarėt e kėtij vendi. Shumė organizata qytetare nė Republikėn e Maqedonisė formėn e stimulimit tė natalitetit nga ana e qeverisė sė Nikolla Gruevskit e llogaritėn si tė padrejtė dhe jo real pėr funksionimin e tij nė tėrė territorin e Maqedonisė. Fatkeqėsisht Maqedonia po e ka ende tė vėshtirė qė tė dale prej fazės sė tranzicionit dhe pėrfundimisht tė demokratizohet si duhet. Qeveria e kėtij vendi pėrmes hapave tė saja tė deritanishme po mundohet qė tė krijojė kriza tė reja nė vend me tė vetmin qėllim qė ta ruajnė frontin e tyre politik. Sikur ky vend tė demokratizohej si duhej nė praktik dhe teori padyshim se shumė shpejtė do tė ishte pjesė e strukturave Evro-Perėndimore dhe do tė ecte nė hap me demokracitė e zhvilluara nė botė. Tash pėr tash Maqedonia i pėrngjan Afganistanit , vendit i cili gjendet nė themelet e lindjes sė demokracisė, por qė sundohet prej ideve dhe vizioneve tė huaja. Edhe njėherė si shumė herė tjera Nikolla Gruevski po e dėshmon veten se ėshtė kryeministėr i maqedonasve tė kėtij vendi, i vllehėve dhe i tė krishterėve ortodoks e katolik, ndėrsa ėshtė njė pėrbindėsh dhe pėrbuzės i qytetarėve tjerė tė kėtij vendi, si shqiptarėve, turqėve, boshnjakėve, romėve dhe muslimanėve maqedonas. Sloganet e qeverisė se ne po mundohemi qė tė punojmė pėr tė mirėn e kėtij vendi fatkeqėsisht po i vjen era kampanjė e tepruar e cila pėrsėritet vazhdimisht si papagalli i cili nuk harron fjalėt e njejta tė thėna nga goja e gėnjeshtarit. Ėshtė e sigurt se asnjėherė nuk mund tė funksionojė gjatė njė qeveri ose njė udhėheqėsi nėse me popullin e saj vepron padrejtėsisht. Me vend e patė Abdurrahman Xhevzi kur tha: Duhet qė tė pėrzihesh me njerėzit me kufi, sillu butė me armikun dhe kėrkoi faljen, sepse tė ngre kurth dhe tė shkatėrron. Tregohu bamirės me atė qė tė ka bėrė keq, kėrko ndihmėn e heshtjes pėr tė realizuar ēėshtjet e tua, njerėzit pėr ty duhet tė jenė tė njohur por jo shokė, sepse gjėja mė e shtrenjtė ėshtė prania e njė shoku dhe shoku duhet tė jetė i tė njejtės gradė.( Gjuetia e meditimeve, Tiranė,2007,f.499) Nėse heshtim dhe pranojmė diskriminim e Nikolla Gruevskit ndaj popullit tonė atėherė nuk njohim urtėsinė e tė jetuarit me tė tjerėt. Por nė heshtje duhet tė veprojmė dhe ngrejmė zėrin tonė qė tė mos arrijė askush tė luajė me ne dhe tė na diskriminojė. Pėrndryshe do njohim kryeministrin Nikolla Gruevski, por nuk do e kemi kryeministėr, pasiqė ai nuk ėshtė rangu jonė. Ai kujdesin e ka tė orientuar kah populli tjetėr dhe jo edhe tek ne. Shqiptarė, turq, boshnjak, romė tė kėtij vendi, ne njohim Nikolla Gruevskin si kryeministėr tė Maqedonisė, por jo si kryeministėr tė popujve nė tė.
Hamdi
Nuhiju
ereniku:
Tue, March 10, 2009 8:22 am
botuar: E premte 13 mars 2009 9 am
Shumica e njerėzve qė janė tė apasionuar pas mediave mesiguri se kanė pasur rastin tė shohin filmin e mrekullueshėm Samurai i fundit i cili film depėrtoi nė tė katėr anėt e rruzullit tokėsor. Pėrmbajtja e atij filmi qysh nga titulli na duket pėrmbajtje historike, por me sekuenca dhe mjeshtėri tė jashtėzakonshme tė regjisorit tė tij duke na e paraqitur nė formėn mė tė mirė dhe mė tė pėrshtatshme atė periudhė historike pėr tė cilėn bėhet fjalė. Popujt e Ballkanit dhe njė pjesė e madhe e Evropės janė pėrcjellės tė arteve marciale dhe gjithmonė arrijnė qė tė kuptojnė thelbin e tyre nė dioptrinė bashkėkohore. Mesazhet e tė gjitha filmave qė nė vete ngėrthejnė artet marciale, janė paqja, dashuria, toleranca, bashkėjetesa me popujt tjerė dhe jo dhuna e ekstremizmi siē na e servonė imperializmi perėndimor. Subjekti i temės sonė nuk ėshtė pėrmbajtja e filmit tė lartėpėrmendur. Njerėzit kanė nevojė pėr krahasime me qėllim qė tė arrijnė deri tek njė pasqyrė pėr tu dukur mė qartė dhe mė mirė. Maqedonia ėshtė njė vend i cili njė kohė tė gjatė ishte pjesė e Jugosllavisė dhe tė politikave tė saj asimiluese dhe diskriminuese. Po pėrfundojmė dekadėn e dytė prej kur u pavarsua ky vend nga sistemi Jugosllavė, por ende ideja e atij sistemi ėshtė e pjellshme nė mesin e mendimeve dhe ideve tė disa personaliteteve tė cilėt kishin role tė tyre edhe nė ish-sistemin jugosllav. Pjellshmėria e atyre ideve dhe mendimeve me mos ujitjen e tyre ka filluar qė tė thahet dhe nė kėtė mėnyrė kėsaj toke tė thatė po iu hudhet fara e demokracisė e cila dalė nga dalė do tė marrė formėn e njė dege. Mesiguri se pas njė periudhe tė gjithė do ti shijojmė frutet e kėsaj dege e cila do tė jeshilojė tokėn tonė. Nė mesin e atyre qė ishin pjesė e sistemit jugosllavė dhe qė ende sot e kėsaj dite na kujtojnė ato periudha ėshtė edhe presidenti aktual- nė largim i Maqedonisė Branko Cėrvenkovski. Ky ėshtė samurai i fundit i personaliteteve titiste qė dalin prej skenės politike tė Maqedonisė. Pėrkundėr karrierės sė tij tė bujshme politike, ai megjithėate arriti qė tė fashitė pėr shumė periudha historike tė drejtat e shqiptarėve tė kėtij vendi dhe njėkohėsisht edhe tė manipulojė me partitė politike shqiptare pėr interesa tė tij personale. Gara pėr president shteti nė Maqedoni po organizohet midis partive politike maqedonase dhe atyre shqiptare. Por favoritė pėr kėto zgjedhje presidenciale nė Maqedoni janė kandidatėt Gjorgje Ivanov nga partia e Nikolla Gruevskit, Ljubomir Fėrēkovski nga LSDM-ja dhe ish-ministri i punėve tė brendshme tė Maqedonisė Lube Boshkovski qė nė kėto zgjedhje presidenciale doli si kandidat i pavarur. Ndėrsa prej kandidatėve shqiptar mund tė themi se tė gjithė kandidatėt janė me merita tė larta dhe kanė njė karrierė tė bujshme akademike e politike, por mė favoriti sipas mendimit tim, nė bazė tė cilėsive dhe aftėsive tė tij ėshtė Imer Selmani, por nėse arrinė qė tė kalojė nė raundin e dytė tė zgjedhjeve atėherė nė Maqedoni do tė ndodh mesiguri ajo qė ndodhi nė SHBA me zgjedhjen pėr president Barak Obama-n. Edhe pse demokracia tė ēuditė, prap se prap nuk duhet harruar se Maqedonia gjendet nė Gadishullin Ballkanik dhe pėr njė kohė tė gjatė ka qenė e sunduar prej garniturave tė llojit Branko Cėrvenkovski. Kur kujtojmė kėtė tė fundit, menjėherė shqiptarėve tė Maqedonisė i kujtohen trazirat e 1997 nė Gostivar pėr flamurin shqiptar, iu kujtohet vrasja e Abduselam Eminit nė mbrojtje tė Univerzitetit tė Tetovės, iu kujtohen dėbimet e shqiptarėve prej shkollave tė mesme nė gjuhėn shqipe nė Kumanovė dhe njė proces i gjatė dhimbjeje. Shpesh herė kreu i shtetit tė Maqedonisė nuk ka qenė nė ujdi pėr politikat e jashtme tė saj dhe kanė dalur qesharak para armiqėve dhe miqėve tė jashtėm. Prej pozicioneve tė tij shoviniste presidenti i shtetit shpesh herė pa vetėdije ose me vetėdije ka mbrojtur indirekt politikat greke nė Maqedoni dhe nė kėtė mėnyrė duke iu kundėrvy kryetarit tė qeverisė pėr strategjitė e veprimit tė Maqedonisė nė lidhje me shumė konteste me Greqinė, ai ka dėmtuar imazhin e tij politikė. Nėse e krahasojmė me fillimin e kėtij teksti edhe fundin e tij atėherė do tė ishim tė padrejtė nėse e paraqesim si hero Branko Cėrvenkovskin. Pasiqė nė filmin e lartėcekur Samurai i Fundit i jep jetės sė tij fund si hero dhe arrinė respektet mė tė larta edhe prej armiqėve tė tij. Ndėrsa samurai ynė nė Maqedoni i cili ėshtė i fundit nuk e besojė se do tė largohet prej skenės politike si hero dhe tė ketė rrespektin e shqiptarėve tė kėtij vendi. Pasiqė ai asnjėherė nuk ka qenė president i shqiptarėve tė kėtij vendi. Tė shpresojmė se me 22 mars tė kėtij viti Maqedonia tė marrė shembullin e SHBA-ve dhe tė zgjedhet pėr president shteti njėri prej kandidatėve shqiptar. Qysh atėherė mund tė themi se diskriminimet etnike dhe fetare nė Maqedoni do tė marrin fund.
Hamdi
NUHIJU 
U bė promovimi i librit mė poezi "Mendoj se hasa nė gjurmėt" tė autorit Hamdi Nuhiu
Tė shtunėn mė 22.11.2008 Nė Kumanovė u bė promovimi i librit mė tė ri tė poezisė "Mendoj se hasa nė gjurmėt" tė autorit tė ri kumanovar Hamdi Nuhiu.
E hėnė, 24 Nėntor 2008

Para njė numri tė konsiderueshėm tė pranishmėve, kryesisht nxėnės dhe student
nga Kumanova dhe rrethina, u promovua libri "Mendoj se hasa nė gjurmėt",
libėr ky qė ėshtė rezultat i punės dhe dėshirės sė madhe tė poetit Hamdi
Nuhiu, i cili dita ditės ėshtė duke e zėnė vendin e tij tė merituar me penėn
e tij tė palodhshme.
Rajoni i Kumanovės dhe rrethinės ėshtė njė burim i pashtershėm i krijimtarisė
letrare, e sidomos poezisė, me ē'rast poeti Hamdi Nuhiu ėshtė edhe njė margaritarė
i ēmueshėm nė mozaikun e poezisė shqipe qė kultivohet nė Maqedoni.
Libri nė fjalė pėrmban njė numėr tė madh tė poezive qė sipas autorit janė
shkruar qysh nė bangat e shkollės sė mesme dhe janė tė njė karakteri pozitiv,
kryesisht nė aspektin edukativ, moral, dashuri ndaj jetės, tė mirės, Zotit
etj.
Nė kėtė promovim, ku ishte prezent edhe autori, nė fjalėn e tij pėrshėndetėse
tha: "Sė pari, falėnderoj Zotin qė ma mundėsoi ta arrij kėtė sukses,
mė pastaj, falėnderoj edhe shtėpinė botuese "Furkan ISM",pėr ndihmėn
financiare nė botimin e librit. Kėtė libėr me poezi e kam shkruar pikėrisht
nė kohėn kur isha nė shkollėn e mesme," vazhdoi autori, "kėshtu
qė, ky ėshtė njė model modest pėr tė rinjtė qė tė dinė ta shfrytėzojnė kohėn,
tė sakrifikojnė pėr atė qė e synojnė si dhe tė shpresojnė nė ndihmėn e Zotit,
sepse ajo gjithmonė arrin, qoftė edhe nėse vonohet pak! Librin e titullova
"Mendoj se hasa nė gjurmėt" pėr shkak se ēdo njeri duhet ta ketė
synim tė vetin gjetjen e tragjeve qė i ka lėnė Muhammedi, alejhi selam,
si dhe, mė pastaj, pasimin e tyre. Pėr mė tepėr, karakteri i kėtyre poezive
ėshtė, kryesisht, edukatiov-moral" tha autori dhe e pėrmbylli fjalimin
e tij.
Nė promovim fjalėn pėrshėndetėse e mori hoxhė Feuzi Musliu nga Shkupi, i
cili pėrgėzoi punėn e autorit duke u shprehur se ėshtė vazhdimisht nė rrjedhė
me shkrimet dhe punėn e Hamdi Nuhiut tė cilėn e vlerėson shumė, pas tij
fjalėn e mori edhe kryetari i degės sė FRI-sė Milazim Mustafa duke i uruar
mikut tij kėtė botim dhe duke i falėnderuar tė gjithė atyre qė mundėsuan
daljen nė dritė tė kėtij botimi, si dhe duke shpresuar qė edhe dorėshkrimet
tjera tė Hamdiut ta shohin sa me shpejtė dritėn e botimit.
Pėr nė fund u lexuan edhe disa poezi tė pėrmbledhjes nė fjalė si dhe u nda
nga libėr me nėnshkrim tė autorit pėr tė pranishmit nė promovim
Hamdi
NUHIJU Politika PA moral!
Ne ekzistojmė nė kėtė botė pėr tė bashkėvepruar me krijesat tjera nė saje tė ligjeve dhe kodekseve tė ndryshme qė ekzistojnė nė shoqėrinė njerėzore, dhe prej kėtyre ligjeve e kodekseve tė ndryshme buron edhe mirėqenia dhe forma e sjelljes sonė me krijesat tjera. Sikur tė mos ekzistonte ky kodeks, ose kėto ligje qė frenojnė "budallakinė" dhe paanshmėrinė e njeriut nė bėrjen e veprave qė janė nė korelacion tė drejtė me epshet e tij, atėherė mesiguri se do tė ndodhte tragjedi dhe mungesė tė diversitetit logjik nė shoqėrinė njerėzore. Kjo mungesė dhe kjo tragjedi shoqėrore dukshėm po reflekton nė ditėt tona nė rrethe tė shoqėrisė njerėzore.
Sipas fjalorit elektronik shpjegues me termin moral nėnkuptojmė:" Tėrėsia e parimeve, e normave dhe e rregullave qė janė krijuar e ndryshojnė historikisht nė kushte tė caktuara ekonomiko-shoqėrore dhe qė pėrcaktojnė sjelljen e veprimtarinė e njerėzve nė shoqėri."
Megjithėse nuk pajtohem plotėsisht me kėtė definim tė moralit, prap se prap kjo formė e definimit na jep njė kahje tjetėr trajtimit tė temės sonė. Nė ēdo sistem shoqėror ekzistojnė parime, norma dhe rregulla qė pėrcaktojnė kėto vlera qė janė tė domosdoshme pėr shoqėrinė njerėzore.
Sipas Enciklopedisė Britaneze me moral nėnkuptojmė:" Pjesėmarrje nė etikė e cila pėrfaqėson moralin si fundament."
Jean Rostand thekson:" Nuk ėshtė e mjaftueshme organizmi tė ndryshohet. Ėshtė e patjetėrsueshme qė ai ndryshim tė nxisė dhe tė reflektojė nė tė, edhe atė thellė qė tė mund tė ndikojė nė trashėgimi. Mu kjo ėshtė ajo pėr tė cilėn nuk mund tė pajtohemi, pasiqė faktet qė janė para nesh nuk lejojnė tė besojmė nė trashėgiminė e cilėsive dhe sjelljeve tė ndryshme."(Sovremeniot Covek i Biblijata, H.Hajnc, fq.18)
Imam Gazaliu moralin e pėrshkruan si:"Shprehje e njė gjendjeje shpirtėrore tė palėklundur, prej sė cilės punėt dalin me lehtėsi dhe rrjedhshėm, pa qenė nevoja pėr mendim dhe shikim."(Morali Ynė, Muhammed Rebi Muhammed Xhevheri, fq.94)
Nga kėto definime mund tė kuptojmė fare mirė se politika nuk mund tė funksionojė drejtė pa pjesėmarrjen e moralit nė tė. Morali determinon politikėn nė gjenezėn e tij si pjesė pėrbėrėse tė hegjemonisė shoqėrore. Por, politika e logjikės ( Cezarit i takon shteti, ndėrsa Kishės Zoti), nuk duhet tė ndikohet prej faktorėve tė brendshėm tė moralit. Ky sistem i tė menduarit ėshtė njė kaos tė cilin marksistėt dhe darvinizmi social me ėndje e proklamojė dekada me rradhė. Kadri Manit dhe sojit tė tij i kishte ardhur nė ters shkrimi im me porositė drejtuar udhėheqėsve tanė. Bile mė ishte hidhėruar fort kur kisha pėrmendur Zotin dhe frikėn nė Tė. Ai theksoi se nė atė shkrim nuk kishte gjė kombėtare, por gjithėēka ishte fetare, dmth e pavlerė dhe njė dogmė qė nuk i vyn fare popullit shqiptar. Ai, pajtohej me logjikėn se duhej qė udhėheqėsit tanė tė prishin moralin e tyre, tė jenė njerėz tė pandėrgjegjshėm, tė mos kenė frikė askė dhe tė veprojnė sipas qejfeve tė tyre. Nėse do tė parashtronim pyetjen qė Alban Dudushi parashtroi para mysafirėve tė tij se sa vlenė jeta e shqiptarit tė thjeshtė, do tė kuptonim budallakinė dhe filozofinė e kėsaj budallakie nė qendrėn e servimit tė budallallėkut shqiptar. Sot, fatkeqėsisht ekzistojnė ende fundėrrina tė atilla tė komunizmit qė me afsh dhe me njė drejtim jo tė duhur proklamojnė nė shoqėri luftėn pėr mbijetesė. Gjithė gjendjen dhe pozitėn e shqiptarit tė thjeshtė ata e shohin nė prizmin e varfėrisė, dhe pasurisė, por jo nė prizmin e tij se ai ėshtė qenie shoqėrore, por edhe qenie hyjnore. Infektimet e kėtilla fatkeqėsisht kanė dalur prej politikanėve tė pandėrgjegjshėm qė ishin hartuesit e shkatėrrimit tė shpirtit shqiptar mė 1976 nė Shqipėri. Tė tillėt edhe nė 1997 luajtėn lojėn e tyre, po tė njejtit 2006 nė Maqedoni politikėn shqiptare e sjellėn nė pozitė inferiore karshi gladiatorit Gruevski. Politika pa moral nuk njeh ndjenja shoqėrore, e as pėrgjegjėsi, ndėrgjegje, vlera humane! Ajo ėshtė gllabėruese, e fshehtė, e egėr dhe trishtuese. Kjo politikė ėshtė prezente fatkeqėsisht nė komplet rruzullin tokėsor pa pėrjashtime. Nėse dėshironi tė kuptoni se sa ėshtė e shtrirė kjo politikė, mjafton qė tė analizoni shantazhet e kandidatit pėr president shteti nė SHBA, kundėr Barak Obamas. Njerėzit tė cilėt e kuptojnė jetėn si formė e mbijetesės dhe jo si urtėsi pėr tė cilėn urtėsi ia vlenė tė sakrifikohet e tė pėrballet me sprovat, ata me njė logjikė tė kėtillė demaskuese karshi vlerave tė larta humane e shėndėrruan imunitetin nė pasiguri. Kjo pasiguri ėshtė e fshehur ēdokund! Ne nuk mund t`i kuptojmė dhe akceptojmė mesazhet e politikės e cila ėshtė pa moral. Por, duhet qė politikėn ta lidhim e ta kurorėzojmė me moralin nė atė mėnyrė qė tė mos ketė fuqi asnjė forcė nė rruzullin tokėsor pėr divorc tė kėtij kurorėzimi. Mevlana Xhelaludin Rrumi na sygjėron:" Vetėm tė eturit nuk e kėrkojnė ujin, edhe uji pandalė i kėrkon tė eturit."
Hamdi
NUHIJU
erenikut:Tue,
October 21, 2008 11:35 am
botuar:E premte 24 tetor 20083:00 pm
Para do kohėsh, pata nderin tė lexoj shkrimin sprovė tė mikut tim nga Shkupi, Agim Jakupi, "Lustraxhiu politikan" tė publikuar nė ERENIKU.NET dhe në revisten "Drejtësia"Mė pėlqeu nė thelb qasja e tij aq reale rreth integritetit tė politikanit, por edhe tė jetės reale tė thjeshtė, e tė bujshme. Jeta si e tillė ėshtė e ndėrtuar dhe e rrethuar prej sprovave dhe problemeve tė ndryshme tė cilat sprova dhe probleme ia rrisin vlerėn asaj. Lustraxhiu kishte ėndėrr, siē na e spjegoi Agim Jakupi, edhe pse ishte fėmijė, dhe jo i pasur. Ėndėrra e lustraxhiut dukej si "Ėndėrra Vetjake" e Pauelo Koeljos nė "Alkimistin" e tij. Ėndėrr e cila gjithmonė ishte para syve dhe e mbėshtjellur me plotė pengesa tė cilat ndoshta na gjakosin duart e vet jetėn tonė tė thjeshtė. Ndoshta pėrgjigjet e tij nė atė moshė gjendeshin tek "Republika" e Platonit, ose edhe te "Politika" e Aristotelit! Ndoshta jeta do t`i dhuronte fatin qė tė ishte timonieri i pėrgjigjeve tė duhura nė kahjet e zhdrejta tė shoqėrisė njerėzore... Por, ai lustraxhi i vogėl, me faqet e skuqura si mollė nuk ishte i njoftuar me tė gjitha pėrgjigjet qė i duheshin pėr t`u bėrė politikan. Ai qysh nė atė moshė pėrballej me politikėn dhe dėshironte qė tė bėhej pjesė e saj. Tė dėshirosh e tė jesh janė dy realitete dhe relacione jo tė njejta, por ėshtė me rėndėsi kur dėshiron tė kesh pėrkrahje, dhe kur je tė kesh ndihmės qė tė pėrmirėson! Siduket vlera e politikanėve shqiptar nė ditėt tona po bie nėn nivelin zero, pėrderisa po harrojnė se edhe ato ishin lustraxhinjė tė dikurshėm qė kanė shitur limonada nė Tetovė, ose edhe fara nė plazhėn e Durrėsit, ndėrsa sot dy fjalė nuk dijnė t`i lidhin si duhet prej dhomės sė pėrfaqėsimit tė popujve e qė e njohim ndryshe si Parlament! Palo-politika siē do tė shpreheshin vėllezėrit tanė nė Shqipėri dhe palo-analizat e pseudo-shpiunit grek Arben Llalla kanė pozicionuar forcat e unitetit kombėtar nė vijėn e kuqe! Interesat shqiptare nuk janė interesa tė njė grupi tė ashtuquajtur shqiptar tė cilėt me emėr se mbrojnė kėto interesa, sulmojnė mbrojtėsit e atyre interesave. Nuk mund ta kuptojė se ēfarė vlere do tė kishte vrulli i Arben Llallės ndaj propagandave anti-shqiptare nė Maqedoni, nėpėr kafiteritė e Tetovės, duke ua shpėrlarė trurin njė grupi tė miturish nė mendje dhe tė moshuar me vite. Interesave Janutalliste tė Arben Llallės mund t`i nėnshtrohemi, t`i injorojmė ose edhe ti pėrgjigjemi me njė distancė serioze e cila distancė kėrkon njė fiksim nė mendje tė unitetit tė kombit shqiptar. Shqiptarėt pėrveē qė po pėrballen me politikėn dhe sprovat e saj, ata duhet tė pėrballen edhe me servilat dhe servilizmi qė po ngjet nėpėr rrugėt e Shqiptarisė. Duke u proklamuar si mbrojtės i ēėshtjes ēame ai po kėrkon helenizimin e Shqipėrisė. Shqiptarėt dhe Shqipėria fatkeqėsisht tė apasionuar pas vlerave tė huaja pozicionohet nė grupin e shteteve dhe njerėzve mė tė padefinuar nė rruzullin tokėsor. Nėse ėndėrrat e Arben Llallės janė aq tė sinqerta sa tė lustraxhiut tė Shkupit, atėherė nė realizimin e tyre do t`i ndihmonte komplet kombi shqiptar.
Arben Llalla me shokėt e tij nė Athinė duhet ta kuptojė fare mirė thėnien e Mevlana Xhelaludin Rrumit:" Unė nuk e shes lirinė pėr robėrinė.." Atij dhe personave servil si ai duhet spjeguar se me politikėn pėrballen shumė njerėz, shumė popuj, shumė kombe, shume sfera tė shoqėrisė qė na japin tė kuptojmė se koha ėshtė shumė e shkurt pėr me u marrė me servilat dhe servilizmin e tyre. Por, njerėzit gjithmonė duhet tė jenė syēel dhe tė alarmojnė rrezikun e atyre qė rrezikojnė unitetin e kėsaj bashkėsie. Pėr tė qenė ma tė qartė po ndalemi pak nė segmente tė caktuara tė sferave tė ndryshme tė jetės sė shqiptarėve e qė lidhen dhe pėrballen direkt me politikėn.
Sporti shqiptar nė pėrballje me politikėn-
Nė kohėt moderne ky segment i jetės sė njeriut nė rruzullin tokėsor, por edhe i shqiptarėve nė Ballkan, shumė ėshtė komercializuar, por edhe i politizuar. Nė ditėt tona nuk pyetet tradita e ekipeve shqiptare, as sukseset e tyre nė tė kaluarėn, e as historiku i popullit qė ėshtė i lidhur me ato ekipe, por pyetet interesi vetjak i njė personi tė caktuar i cili ka luajtur me fatin e sportistėve tė tij duke e vėnduar atė fat nė bastore sportive. Nėse interesat e tij cėnohen ai ėshtė nė gjendje qė tė shuaj historinė e klubit shqiptarė, por edhe historinė e atyre shqiptarėve qė janė tė lidhur me kėtė klub. Pėr fat tė keq ky segment i jetės ėshtė aq shumė i politizuar saqė disa gazetar tė Shqipėrisė prezencėn e kryeministrit Sali Berisha nė ndeshjen miqėsore ndėrmjet Tiranės dhe Milanos, e cilėsoi si pjesė tė fushatės sė PD.
Kultura shqiptare nė pėrballje me politikėn-
Vlerat kulturore tė njė populli janė ndasi ose bashkim me vlerat kulturore tė njė populli tjetėr. Ata vlera janė tė rėndėsishme sa ėshtė e rėndėsishme edhe vet jeta e njeriut. Por, ndėrhyrja e politikės nė kulturėn shqiptare, Ismail Kadaren e ka shėndėrruar nė idhull tė paprekshėm( kjo nuk do tė thotė qė unė mohoj vlerat e tij), ndėrsa njė pjesė qė meritojnė tė trajtohen shumė me mirė se si trajtohet ky idhull modern i shqiptarėve dhe politikės, ka ngelur nėn margjinat e kohės dhe politikės. Gjallėri nė kėtė sferė tė jetės sė njeriut mund tė gjejmė nė Shqipėri, nė Kosovė, ndėrsa nė Maqedoni dhe pjesėt tjera tė banuara me shqiptar ka probleme serioze me kėtė segment tė jetės sė qytetarit tė thjeshtė shqiptar.
Ekonomia shqiptare nė pėrballje me politikėn-
Nė shumė shkenca ekonomike analizohet detajisht ndėrhyrja ose mosndėrhyrja e shtetit nė ekonomi. Unė mbaj qėndrim tė atillė qė shteti duhet tė ndėrhyjė vetėm nė segmente tė caktuara tė ekonomisė, por jo edhe ekonominė ta bėjė vegėl tė politikės dhe interesave vetjake tė udhėheqėsve tė atij shteti. Gjatė kohės sė piramidave nė Shqipėri, kur socialistėt nė bashkėpunim me faktorin ndėrkombėtar i bėnė kurth Sali Berishės dhe qeverisė sė tij dhe pas kalimit tė asaj periudhe, nė Shqipėrinė e kaoseve tė mėdha shumė firma shtetėrore u transformuan nė prona private tė disa politikanėve me influencė. Nė fakt, ndėrhyrjet e politikės nė ekonomi bėhen pėrmes shumė rrugėve tė paligjshme dhe tė padrejta. Pėr t`i ikur tatimeve tė ndryshme ndaj shtetit, firma tė caktuara qė janė pronė e politikanėve tė caktuar, blejnė ekipe tė ndryshme sportive, ose edhe hapin fondacione pėr ndihmim studentash ndėrsa nė kėtė formė bėjnė larje parash dhe e dėmtojnė bukur shumė ekonominė shqiptare.
Feja nė pėrballje me politikėn-
Pas shembjes sė sistemit komunist nė Shqipėri dhe nė Ballkan, filloi qė tė lulėzojė pluralizmi fetar dhe toleranca e harmonia fetare tek populli shqiptar. Por, pasojat e atij sistemi sot po i vuan gjallėrimi i jetės fetare tek shqiptarėt! Favorizohet katolicizmi i shqiptarėve e helenizimi i tyre, ndėrsa gjithmonė ėshtė nė sulm Islami dhe muslimanėt shqiptar. Mendoj se institucionalisht duhet tė favorizohet jeta fetare e krejt popullit shqiptar duke mos anashkaluar asnjė pjesė tė saj, por edhe jo tė imponohen vlera tė huaja nė njė petk ose barrė tjetėr. Ėshtė normale tė besojmė se ateistėt fenė mund ta llogarisin dhe e llogarisin diēka tė panevojshme pėr shoqėrinė tonė shqiptare.
Mevlana Xhelaludin Rrumi thotė:" Nuk ia di vlerėn shpirtit pasi nuk e ke blerė. Njeriu nuk ia di vlerėn e sendit qė nuk e ka paguar."
Hamdi
NUHIJU
derguar erenikut: August 19, 2008
1:55 pm
botuar: E marte 19 gusht 2008 2:04 pm
Shoqėria nė Maqedoni edhe pse e deklaruar si laike dhe afetare, nė fakt ajo
ėshtė njė shoqėri multireligjioze e cila ngėrthen nė vete struktura tė ndryshme
tė pluralizmit religjioz. Ky pluralizėm dukshum i shprehur nė qytete pak mė
tė mėdha tė Maqedonisė nė ndėrdijen e qytetarėve tė kėtij vendi ka lidhur dhe
abroguar edhe njė pjesė tė rėndėsishme tė sistemit politik nė vend. Feja nė
kėtė vend ka qenė nėn sundimin e ateistėve tė cilėt pėrdorėn tė gjitha taktikat
e mundshme pėr tė shtuar pėrēarjet nė mesin e pjesėtarėve tė njė feje, kėshtuqė
kjo fe tė humb ndikimin nė shoqėri dhe feja tjetėr tė jetė nė piedestalin e
saj. Nuk ka dyshim se religjionet janė pasuri tė cilat pasuri duhet tė ruhen,
kultivohen dhe tė shpėrndahen nė mesin e njerėzve tė njė populli, ose nė ndonjė
vend tė caktuar. Ato janė vlera tė cilat vlera ngrisin vetėdijen shoqėrore dhe
nxisin rininė drejtė rrugės sė progresit.
Vlera mbi tė cilat janė afaruar vlerat demokratike dhe kanė ngritur peshė dhe
pozitė nė shoqėri mbi dyndjet e kėtyre vlerave qė janė mjaft tė thella nė shoqėrinė
njerėzore. Religjioziteti i njerėzve tė Maqedonisė ėshtė nė favor tė Ballkanit
dhe Unionit Evropian, pasiqė nxitė njė pozitivizėm dhe mendim ndryshe etik mbi
vlerat e cunguara tė remishiencave demokratike. Maqedonia synon qė tė arrijė
nė Unionin Evropian dhe nė Nato, kėtė gjė e ka mision pėr tė cilin mision secila
qeveri po fiton votat e qytetarėve tė kėtij vendi. Por, krijesat ose mė mirė
thėnė njerėzit janė edhe trup edhe shpirt, nuk janė vetėm trup, e as vetėm shpirt,
prandaj janė njerėz! Si tė tillė ato kanė nevoja tė ndryshme, jo vetėm ekonomike,
jo vetėm mbi ngritjen e standardit jetėsor, jo vetėm nevoja tė luksit. Por,
njerėzit kanė edhe nevoja tė ndryshme shpirtėrore tė cilat nevoja duhet qė t`i
plotėsojnė dhe ushqejnė vazhdimisht nėse dėshirojnė qė kėtė komponent tė rėndėsishme
tė njeriut ta mbajnė nėn kontroll dhe ta ujisin trupin pėrmes ushqimit tė shpirtit.
Sesi duhet qė tė realizohet kjo gjė, secili religjion nė vete jep pėrgjigjet,
sygjerimet dhe kahjet e veta.
Tė gjitha synojnė nė njeriun pozitiv dhe mjaft
tė favorshėm edhe pėr shoqėrinė. Tė gjitha kanė bindje se njeriu duhet tė bashkėjetojė
me njerėzit dhe me krijesat tjera. Ato punojnė vazhdimisht nė kėtė drejtim!
Por, defekti i pluralizmit religjioz nė Maqedoni qėndron m`u kėtu.
Sikur tė gjitha tė punonin nė kėtė drejtim pa ndėrhyrje tė jashtme, pa pengesa
dhe nė suaza tė kanuneve fetare ose ligjeve, mesiguri qė Maqedonia nuk do tė
kishte aspak nevojė pėr Unionin Evropian e as pėr Nato. Ose edhe moti kohė do
tė ishte pjesė me ndikim nė kėto instanca mė tė larta pro-demokratike. Historikisht
nė Maqedoni ėshtė e dėshmuar ndėrhyrja e madhe politike nė punėt dhe instancat
e religjioneve. Po, kjo gjė nuk ka filluar nė Maqedoni dhe nuk pėrfundon vetėm
kėtu! Ka filluar shumė mė herėt nė historinė e mendimit shoqėror ku ka pasur
tendenca rivalizuese midis pozitės e cila u shėndėrrua nė opozitė nė shoqėri
dhe opozitės religjioze e cila ka thirrur pozitėn e elitave nė shoqėri nė rrugėn
dhe bindjet religjioze. Aktualitetet e fundit nė Maqedoni e dėshmojnė qartas
kėtė konstatim. Kreu i shtetit tė Maqedonisė nisė luftė diplomatike me Greqinė
vetėm pėr tė njohur Maqedoninė me emrin e saj kushtetues dhe janė tė gatshėm
qė ta njohin ndėrkombėtarisht edhe Kishėn Ortodokse tė Maqedonisė. Kjo Kishė
historikisht ka qenė e lidhur ngusht me politikėn e Maqedonisė tash e dikur
me politikėn e Jugosllavisė dhe ka qenė frymzym i tė gjitha gjenocideve qė strukturave
sllave qė kanė ndodhur nė Ballkan.
Megjithėate popullit shqiptar tė Maqedonisė
mė sė shumti do t`i konvenonte njė besimtar ortodoks maqedonas sesa njė pabesimtar
laik maqedonas.
Raportet shoqėrore midis dy etnive mė tė mėdha kėtu do tė ishin ma ndryshe nėse
nė kėtė gjė do tė kishin punuar vet maqedonasit me kohė. Kisha Ortodokse e Maqedonisė
ka probleme serioze edhe me Kishėn Ortodokse tė Serbisė, me Kishėn Ortodokse
tė Bullgarisė dhe me disa kisha tjera tė cilat nuk e njohin si instancė legale
nė Maqedoni. Kėto kisha tė jashtme pėrmes ndikimeve tė tyre brenda Maqedonisė
u munduan qė ta pėrēajnė unitetin funksional brenda kėsaj kishe pėrmes njė priftit
Vranishkovski i cili para disa kohe i nxitur prej Kishės Ortodokse Serbe kėrkonte
ndarje dhe autonomi prej Kishės Ortodokse tė Maqedonisė. Na habit fakti se pėr
njė gjė tė kėtillė komplet strukturat e shtetit tė Maqedonisė ndėrhynėn qė tė
ruajnė unitetin e Kishės sė tyre dhe u ēuan bile edhe nė luftė diplomatike me
Sėrbinė pėr kėto ēėshtje. Ndėrsa shumė kohė Bashkėsia Islame e Maqedonisė ka
qenė pa kryetar, partive politike shqiptare as qė i ka shkuar nėpėr mend qė
tė ndėrrmarin diē nė ndryshimin e gjendjes se kėtij institucioni mjaft tė rėndėsishėm
pėr krejt shqiptarėt e Maqedonisė.
Gjatė vitit tė kaluara kur partia tjetėr shqiptare ishte nė pushtet Bashkėsinė
Islame tė Maqedonisė e bėri vegėl tė partisė dhe kryetari i partisė indirekt
u bė edhe kryetar i kėtij institucioni tė lartė dhe tė rėndėsishėm pėr tė gjithė
shqiptarėt e Maqedonisė.
Tash sė fundi me hipokrizinė politike tė shqiptarėve tė Maqedonisė dhe politikanėve
tė saj, kryetari aktual i Bashkėsisė Fetare Islame tė Maqedonisė bėri ndryshime
tė dhunshme kushtetuese tė kėtij subjekti kaq tė lartė fetar. Pėrmes kėtyre
ndryshimeve ai vetes i dha pushtet absolut nė kėtė institucion dhe edhe pėr
njė kohė shumė shumė tė gjatė kėrkoi qė religjioziteti te shqiptarėt tė ngelet
nėn minimumin e mundshėm, e njė prej faktorėve kyē pse kjo gjė ėshtė kėshtu
ėshtė edhe vet kryetari i kėtij isntitucioni Sulejman Rexhepi. Kjo gjė mjaft
i konvenon instancave politike laike maqedonase tė lidhur me instancat e tyre
simotra shqiptare. Por, jam i sigurt se ėshtė nė dėm tė krejt shqiptarėve tė
Maqedonisė dhe nė dėm tė vet kėtij SHTETI!

Hamdi NUHIJU
derguar erenikut: Wed, August 6,
2008 12:56 pm
botuar: E mėrkurė 06 gusht 2008 4:21 pm
Kemi mėsuar prej njerėzve qė kanė lėnė gjurmė nė kėtė shoqėri njerėzore se
lufta ėshtė mashtrim, kurthė, tradhti. Bile e kemi kuptuar edhe esencėn e kėtij
definimi kaq tė shkurt e tė qartė qė nė pėrballje me realitetin dezorienton
logjikėn e njeriut tė thjesht. Lufta ėshtė njė spektėr ku veprohet nė bazė tė
forcės e fuqisė dhe jo nė bazė tė dialogut e diplomacisė. Edhe pse nė fakt edhe
dialogu dhe diplomacia janė shprehje e forcės dhe fuqisė, ndėrsa lufta ėshtė
mu rezultat i kėtyre dy parametrave qė janė tė lidhura njėra me tjetrėn. Po
mirė, kush udhėheq me luftėn dhe luftėtarėt? Kush udhėheq me konceptin e nisjes
sė luftės dhe betejave tė njėpasnjėshme? Njerėzit e thjeshtė? Qobanėt? Apo ndoshta
politikanėt?
Sikur tė mos ekzistonte politika dhe politikanėt e interesat sigurt qė nuk do
tė ekzistonte as lufta dhe nevoja pėr tė nisur luftė. Aty ku gėrshetohen interesat
e njerėzve, popujve, fiseve , krijesave tjera, aty nis lufta, ose ka tendencė
pėr tė filluar. Njė realitet i kėtillė i hidhur nė ēdo cep tė rruzullit tokėsor
thuajse ėshtė pėrfshirė. Pėrfshirja e kėtij realiteti ka krijuar njė kaos diplomatik
dhe ka refuzuar pėrmasat e koncepteve tė brendshme strategjike.
Si nė luftė edhe nė politik ka kurtha, manipulime, mashtrime, tradhti e gėnjeshtra.
Por, mbi tė gjitha nė politik ka edhe sinqeritet, moral, devotshmėri... Kurthat
e politikės janė me pasoja mė tė thella, mė tė mėdha, dhe mė afatgjate. Ato
marrin nė qaf njė popull tė tėrė, njė shekull tė tėrė, njė racė komplet. Ndėrsa
kurthat qė ndodhin nė luftė janė tė minimizuara vetėm nė kuadrin e dy fuqive,
dhe kėto gjėra zgjasin deri nė momentin kur i pari i luftės jep shenjėn e ndalimit
tė saj, ose prej jasht detyrohen qė tė intervenojnė nė zbutjen e raporteve midis
dy ushtrive kundėrshtare. Aty ku ka intervenim zakonisht ka edhe padrejtėsi,
ndėrsa aty ku ka padrejtėsi tendenca pėr t`u larguar prej armėve ėshtė shumė
e vogėl dhe krijimi i zonave tė reja tė rrezikut ėshtė shumė afėr. Politika
ka kurthe tė saja me pėrmasa tė tilla katastrofike mu pėr shkak tė karakteristikave
tė saja si e tillė. Ndėr tė tjerat karakteristika mund t`i numėrojmė disa nė
mėnyrė tė pakualifikuar:
1.Ajo, pra politika zhvillohet nė terren jo tė sigurt,
2.Lojtarėt qė luajnė nė tė kanė marr dritė jeshile prej popullit, d.m.th. bėhet
fjalė pėr fatin e shumė njerėzve tė njė komuniteti,
3.Me emėr politika ėshtė jasht fesė, ndėrsa nė fakt kurthat e saj i ndėrton
mu kėtu, duke krijuar emėr se ajo nuk ka asnjėfar lidhje me fenė,
4.Politika vepron nė ujė tė turbullt,
5.Ajo lejon qė nė nėntokėn e saj tė pėrdoren armėt, droga dhe tė zhvillohet
prostitucioni,
6.Ėshtė e lidhur ngusht me mediat nė mėnyrė qė gatimin e kurtheve ta servoj
tė sigurt deri tė i nxėni nė kurth,
7.Kurthet e saj lidhin si gryk popullin dhe fillojnė qė ta kafshojnė ose thithin
pėrmes intrumenteve ekonomike si: kamata, tatimet e shumta, propagandat e mėdha
ekonomike...
Njėashtu edhe kurth shumė i madh i politikės e cila ka lėshuar rrėnjė nė mesin
e popullit tonė ėshtė edhe ajo se gjithėēka qė vjen prej Perėndimit ose edhe
kėrkimi jonė streh nė Perėndim duhet tė jetė obligim i domosdoshėm pėr popullin
tonė. Orientimi i ynė duhet tė jetė i tillė patjetėr, orientim ky i cili pėrshtatet
me timonierėt e Qeverisė sonė, pėrndryshe nėse nuk pėrshtatet dhe nuk plotėsohet
me tė atėherė ne jemi armik tė popullit, tė sistemit dhe tė tė gjitha vlerave
demokratike. Po kėto politikan qė po na servojnė ide tė kėtilla, nuk po na definojnė
atė qė duhet ta marrim prej Perėndimit dhe atė qė nuk duhet ta marrim. Nė kuadėr
tė kurtheve tė politikės ėshtė edhe ky problem kyēi cili problem sot skajshmėrisht
dėmtoi traditat e popullit tonė, sulmoi nderin e vajzės dhe familjes sonė, dhe
familjet tona tė varfura i lidhi ngusht pėr elementin matrial. Sipas kėtyre
servimeve ēdo gjė qė ėshtė materie duhet tė jetė primare dhe nė vend tė parė,
ndėrsa besimet " dogmatike", traditat e ruajtjes sė vlerave kombėtare, pėr hir
tė "interesave" afatgjatė tė disa komunistave tė mykt qė qeverisin me kėtė vend
duhet tė menjanohen, largohen, abstrahohen. Mehmet Akif Ersoy patė thėnė:" Tė
fshehtėn e pėrparimit ju/ Mos kini pasion nė vende tjera ta kėrkoni!/ Njė komb
atė e gjen nė vetvete dhe ngjitet lart/ Sepse nė ēdo pikė imitimi lėvizje nuk
jep./ Merrni nga Perėndimi dijen, artin e tij/ Dhe jepni pėrpjekjes suaj po
atė shpejtėsi./ Sot, mė nė fund, s`mundet tė jetosh pa kėto,/ Sepse arti, dituria,
shkenca nuk kanė kombėsi!/"
Mehmet Akifi definoi se ēka duhet tė marrim prej Perėndimit e ēka jo, ndėrsa
politikanėt tanė nuk po e definojnė njė gjė tė kėtillė. Bile Mehmet Akifi theks
tė veēant i vėndoi pėrparimit vetjak mbi baza tė tė mundshmes pa pritur prej
jasht ndihmė. Po, siduket kėto kurtha politike nė kėtė segment janė vetėm imponim
prej faktorit tė jashtėm qė ta lidhin pėr gryke njė Gadishull ose ta bėjnė njejtė
komplet rruzullin tokėsor. Sepse tekefundit pėr Perėndimin ne jemi vetėm konsumator
tė mundshėm pėr konsumimin e prodhimeve tė tyre, duke nisur qysh prej pijeve
alkoolike, prostitutave, veshjeve qė zhveshin vajzat, gratė, motrat tona prej
nderit, moralit, dhe traditave tona kombėtare, teknologjisė etj.
Hamdi NUHIJU
Hamdi NUHIJU
Hamdi NUHIJUKėto ditė pata rastin ta rilexoj librin " Istorija na Makedonskiot Narod" tė
shkruar nga njė numėr doktorėsh tė historisė sė popullit maqedonas. Zakonisht
kur rilexohen gjėrat edhe fillojnė qė tė qartėsohen , por edhe tė vendosen nė
vokabularet e pėrditshme tė politikės dhe strategjisė. Rileximi i kėtij libri
mė bėri mė syēel karshi disa proceseve diplomatike qė ka filluar tė realizoj
Maqedonia me Greqinė. Aktualizimi i ēėshtjes sė emrit kushtetues tė Maqedonisė
, mos futja e saj nė NATO , marrja e udhėheqėsisė pėr gjashtė muaj nga ana e
Francės me Unionin Evropian , njohja e pavarsisė sė Kosovės nga ana e shumicės
sė shteteve tė Kombeve tė Bashkuara padyshim tė gjitha kėto rrethana duke u
lidhur me tė kaluarėn e kėtyre trojeve kishin njė arsye dhe njė logjikė tė pėrbashkėt.
Nė kėtė libėr shumė bukur pasqyrohej ardhja e Sllavėve nė Ballkan dhe manipulimet
e mallverzimet e tyre qė kanė bėrė nė kėto troje. Atė botė superfuqi ishin Greqia
e Roma tė cilat kishin luftėra tė njėpasnjėshme nė mes veti. Autorėt qė flasin
pėr Maqedoninė " antike" kishin bėrė dallime midis Maqedonisė sė epėrme me Maqedoninė
e poshtme. Cuditėrisht nė Maqedoninė e poshtme sipas kėtyre autorėve pjesa dėrmuese
e Greqisė kishte qenė edhe pjesė e tyre.
Sllavėt ardhjen e tyre nė Ballkan e kishin tė karakterizuar me grabitje , vrasje
, dhunime , dhe dhjetra tentime pėr tė hyrė nė Selanik njėrėn prej qendrave
tė superfuqisė sė atėhershme Greqisė. Jo rastėsisht politika greke nė ditėt
tona ėshtė kaq armiqėsore ndaj emrit kushtetues tė Maqedonisė. Krishterizmi
dhe arsimi e pishtarėt e arsimit maqedonas ishin edukuar dhe rritur nė Bullgari
duke iu pėrgjigjur pozitivisht ftesės sė Mbretit Bullgar tė asaj kohe. Edhe
pse nė fillim tė kėtij teksti thash qė me rileximin e sendeve gjėrat qartėsohen
, unė mė shumė u hutova prej disparitetit dhe shpėrndarjes sė vendit , kulturės
dhe qytetėrimit " maqedonas". Nuk pash njėsi unike qė tė identifikoje veten
prej tė tjerėve , nuk pash njėsi unike burimore maqedone qė mund ky popull tė
krenohet para popujve tjerė si pjesė e lashtėsisė. Edhe historia e mbretit maqedonas
PERDIKA ishte histori e dyshimt me plotė paqartėsi dhe mallverzime. Libri titullohej
historia e popullit maqedonas , a pjesa dėrmuese e librit pėrshkruante historinė
e popujve sllavė. Nuk ka dyshim qė edhe maqedonasit janė sllavė , por nuk mund
tė flitet pėr zhvillimin dhe etapat e shtetit maqedonas nė kėtė formė kaq komplekse
dhe tė pakuptueshme.
Greqia pėrfitoi nė kohė edhe gjashtė muaj nga ana e Francės e cila haptazi doli
nė pėrkrahje tė politikave diskriminuese tė Greqisė ndaj Maqedonisė. Kjo kohė
ėshtė e mjaftueshme pėr tė konsoliduar politikat e saja dhe pėr tė pėrgaditur
sulme plus nė planin diplomatik. Maqedonia abortoi nė politik duke nxjerrur
para kohe zgjedhje parlamentare , duke fituar bindshėm si nė komunizėm olirgarku
kryesor e duke nėnēmuar e diskriminuar faktorin shtetformues nė Maqedoni shqiptarėt.
Sa pėr tė larė fytyrėn para faktorit ndėrkombėtar kryeolirgarku nė Maqedoni
po konsulltohet me partitė politike shqiptarė pėr tė formuar qeverinė e re.
Edhe pse para do kohe lėshoj njė fjalė qė ia bėri me dije tė gjithė opinionit
politik nė Maqedoni se ende jemi nė komunizėm , por tė kaluar vetėm nė njė formė
tė re tė komunizmit e tė quajtur neokomunizėm , duke thėnė se qeverinė e bėnė
ai edhe pa partitė politike shqiptare. Por , kjo formė e deklarimit tė tij dhe
dhunimi i votės shqiptare nė 2006 , partitė politike shqiptare i bėri tė bindura
dhe tė pafuqishme karshi kėtij olirgarku.
Ende pa filluar bisedimet filluan qė tė pranojnė kushtėzimet e oligarkut Gruevski
i cili ėshtė mandatar dhe politikanėt tanė shqiptar nuk na qenkan mandatar ,
edhe pse me krenari dhe me manipulime kėrkuan votėn qytetarėve qė tė bėhen mandatar.
Mu nė momentet e krijimit tė Qeverisė sė re nė Maqedoni me petkun e vjetėr dhe
avazin komunist , Greqia shtoi presionet e saja diplomatike pėr zgjidhjen e
kontestit tė saj me Maqedoninė nė lidhje me emrin kushtetues tė Maqedonisė.
Siduket edhe gjurmėt e fundit tė " Maqedonisė antike" Greqia po dėshiron qė
t`i shlyej nga faqja e dheut. Por kėto momente janė shumė tė ndieshme pėr popullin
shqiptar nė Maqedoni , pasiqė hyrja e partisė politike shqiptare nė Qeveri ciladoqoftė
ajo , mund tė politizohet dhe kushtėzohet nga ana e lobeve greke qė veprojnė
dhe punojnė ditė e natė nė Maqedoni. E si rezultat i kalkulimeve tė lobeve greke
shqiptarėt e Maqedonisė prap do tė jenė tė nėnshtruar dhe nėnēmuar skajshmėrisht
si kurrė mė parė.
Po , ndėgjoj disa zėra nė Maqedoni nga ana e disa intelektualėve shqiptar tė
cilėt po kushtėzojnė indirekt Maqedoninė me " kėrkesa" tė tyre e nėse nuk realizohen
kėrkesat e tyre shqiptarėt e Maqedonisė do tė jenė pėr ndryshimin e emrit kushtetues
tė Maqedonisė.
Unė mendoj se koha e kushtėzimeve ka kaluar qysh me shembjen e sistemit jugosllav
dhe se tash duhet tė livrohet koha e projekteve dhe planeve tė hartuara nga
strateg ekonomik dhe politik. Nė planin kombėtar asnjė parti politike shqiptare
nė Maqedoni nuk dallon prej tjetrės , por nė planin e saj politik dhe ekonomik
kanė pikėpamje diametralisht tė kundėrta. Shqiptarėt e Maqedonisė duhet qė tė
mbėshtesin ato opcione qė janė edhe nė favor tė tyre , por jo tė kushtėzojnė
dhe pastaj prap tė ngelen jetim nė truallin e tyre shekullor. E nė librin tė
cilin e rilexova shkruante se njė kohė Maqedonia quhej Macedonia prima dhe Macedonia
seconda... nė periudhėn e sundimit romak nė kėto troje.
Tash ėshtė pikėpyetje e madhe se si do tė ngele ēėshtja e emrit tė Maqedonisė
, do tė jetė ajo Maqedonia e parė( Macedonia Prima) me emrin e saj kushtetues
si Republika e Maqedonisė , apo do tė shėndėrrohet nė Maqedoninė e dytė ( Macedonia
sekonda) me emrin qė do ia imponon faktori ndėrkombėtar nė bashkėpunim me Greqinė.
Para do kohėsh politikanėt e Maqedonisė u deklaruan se kėrkojnė qė ēėshtjen
e kėtij kontesti me Greqinė ta zgjedhin me njė referendum tė pėrgjithshėm nė
Maqedoni , ajo ide u shua , por si duket shumė shpejtė do tė aktualizohet me
njė prapavi politike. Sidoqoftė shqiptarėt e Maqedonisė duhet tė jenė unik ,
kėmbėngulės nė planet dhe strategjitė e tyre e duhet qė tė punojnė shumė pėr
ardhmėrinė e pasigurt tė popullit shqiptar nė Maqedonisė! Zoti e bėftė hajr.
Amin.
Hamdi NUHIJUDy fytyrat e politikės!!!
Njeriu ėshtė i prirur tė jetoj midis ndjenjave dhe sfidave tė njėpasnjėshme nė shoqėrinė njerėzore. Ai ėshtė i prirur nė gjithėēka pėrveē asgjės. Kyēja e tij nė politik dhe nė rrjedhat e saj ėshtė njė sinonim i suksesit dhe dėshtimit. Por metabolizmi i trupit e kėrkon si arterie sfidantin e ri nė mesin e vlerave tė mirėfillta tė dalluara prej atyre jo tė mirėfillta. Nė politik ekzistojnė shumė fytyra , mė shumė se dy. Por po deshtėm tė bėjmė njė ndarje gjenerale tė fytyrave tė politikės ato do i ndanim nė : tokėn e politikės dhe nėntokėn e politikės!
1. Toka e Politikės- Ėshtė njė teatėr me plot aktor! Nė kėtė teater servohen vlera dhe antivlera , servohen gjithė reportoaret dhe arsenalet e partive politike dhe politikbėrėsve. Toka e politikės ėshtė dukja e saj , pamja e sinqert ose edhe e gabuar. Devijimi nė sintez prej tė vėrtetės e fsheh pamfletin historik tė ideologjisė sė majt.
Lojėrat politike qė duken dhe qė janė nė piedestal nė tokėn e politikės ka mundėsi qė era dhe shqisat e analistit dhe tė publicistit tė depėrtojnė. Nė tokėn e politikės gjendet edhe njė pjesė e Diplomacisė. Por , jo gjithė diplomacia! Kjo tokė ėshtė njejtė si pėrshkrimi i poetit shqiptar Mehmet Akif Ersoy nė njėrėn prej poezive tė tij ku thotė:" Dielli qė ėshtė kryetari i dhembshur i familjes/ Duke e rrokur seriozisht hapėsirėn nga froni i tij i shkėlqyer/ Kėrkon me shikime nga ēdo anė shpurėn e tij/ Ashtu siē kėrkon njė i mjerė tė dashurėn e humbur./"
Dashuria e humbur nė Sahara ėshtė njė molisje pėr shpirtin e dashnorit dhe njė sfidė e pėrballje plus pėr zemrėn e tij. Por nga lojėrat e jetės qė janė tė ngjajshme me tė politikės harmonizohen ndjenjat e tij dhe ai me lehtėsi bindet nė mos ekzistencėn e tė dashurės sė tij tė humbur. Ajo nė fakt dhe nė esencė ekziston , por nė koloaret e mendimit dhe jetės sė tij ėshtė gjė e humbur nė mes shkretėtirės dhe xhunglave tė Afrikės. Rrezet e Diellit tė pakuptueshme depėrtojnė nėpėr trupin dhe venat tona , ndėrsa ne tė hutuar dhe tė sinkronizuar nga kjo pamje magjepėse nė natyrė hudhemi nė vallen e dendur dhe tė pakuptimtė tė insekteve! Realisht loja ndodh kėtu! Nė tokėn e politikės! Por , platforma dhe strategjia nuk pėrgaditet kėtu , lojtarėt e vėrtet nuk janė kėta , koncepti filozofik i tė depėrtuarit nė tregun e vlerave hudhet nė iterenarin e thellė dhe tė rikthyer nė analet e historisė sė mendjes.
Bekir Topaloglu tha:" Nė tė vėrtetė , njeriu , duke ngrohur ujin e ftohtė me futjen nė tė tė prushit tė zjarrtė dhe duke bashkuar thatėsirėn e tokės me lagėshtirėn e ujit , ėshtė kah bashkon , ndėrthur disa lloje kundėrshtish..." Dhe kundėrshtitė qė duken nuk janė aq katastrofike dhe aq tė dhimbshme sa kundėrshtitė qė fshehen nė nėntokėn e politikės , ku etiketimet nuk kanė vend , por rrolin kryesor e luan reketimi dhe vrasja e shkuerja kurban nė emėr tė " idealeve politike".
2. Nėntoka e Politikės- Gjithėēka ndodh nė nėntokėn e politikės , krejt rruzulli tokėsor sjellet sipas direktivave tė Krijuesit tė Gjithėsisė , por marrėdhėniet shoqėrore nga termi zėvendės nė tokė , rregullohen pėrmes duarve dhe dyerve tė fėlliqura ose tė pastra tė nėntokės sė politikės. Po gjurmojė analisti ose publicisti nė nėntokėn e politikės koka e tij do ishte kurban i cili nė tokėn e politikės do shitej pėr vlera meskine , ndėrsa nėntoka e politikės kokėn e tij , idenė dhe mendjen e tij e llogaritė pėr tė dėmshme dhe tė rrezikshme nė bazė tė sė cilės duhet qė tė realizohet dėnimi mė i rėndė , gjygji i inkuzicionit ėshtė afėr!
Nėntoka e politikės ėshtė e fshehur dhe e heshtur , por jo pasive! Ajo ėshtė hija e objekteve dhe e synimeve , ajo shton diversitetin midis vlerave dhe antivlerave nė shoqėri dhe pėrballje midis gladiatorėve nė politik.
Nėntoka e politikės ėshtė e uritur dhe e pangopur njejtė si pėrshkrimi i Saadi Shirazit nė poezinė e tij:" Zorr` e zbrazur mund tė velet me njė copė bukė thatė / Sa pėr syn`e babėzitur: s`i del bota gjer` e gjatė./"
Njė stop i madh i vėndohet ēdo gėrryesi i cili mundohet qė tė depėrtoj deri tek nėntoka e politikės. Kemi shembuj plot te populli ynė ku gėrryesit janė tė zhdukur prej dorės sė padukshme e cila nė fakt ekziston! Ekzistojnė rregulla strikte dhe fytyrė tė turbullt e egoiste nė nėntokėn e politikės. Nėntoka e politikės flet qartė , me shifra , me vite , me misione , ajo nuk fsheh gjė prej vetės dhe prej koncepteve politike nė historinė e mendimit shoqėror. Por , fytyrėn e ka tė mbuluar me perēe grash ku nuk duken as sytė.
Sheqerinska vs Gruevski
Hamdi
NUHIJU
derguar erenikut: Sat, May 24, 2008 1:54 pm
botuar: E premte 30 maj 2008 10:30 am
Politika nė Maqedoni e cila ka ngelur ende nė tranzicion edhe pse ka pasur tendenca tė pėrmirėsimit dhe ripėrtrirjes sė saj rrugėt i ka ndėrtuar me gjemba dhe me therra. Kėto rrugė , ose kėto qorrsokake kjo politik i ka gjetur dhe i ka pėrbirė nga strukturat e vjetra jugosllave tė cilėt pėr dekada me rradhė kanė qenė pjesė e revizionit politik nė Maqedoni. Lideri karizmatik ndryshon prej liderit pompoz dhe irreal e totalitar! Tė tillė , karizmatik i gjejmė vetėm nė koloaret e historisė sė mendimit politik dhe tė diplomacive tė jashtme tė mėdha , ndėrsa nė shtetet e Ballkanit tė tillė sipas mendimit tim patėm vetėm njė Alia Izetbegoviq.
Pluralizmi politik nė Maqedoni sjelli shumė risi tė cilat ishin nė dėm tė strukturave tė vjetra partiake e qė ishin mėsuar me neglizhencėn dhe fshehjen e paaftėsisė sė tyre nė terma modern , dhe nė dobi tė mendimit tė lirė e demokratik nė kėtė vend. Por , ne po jetojmė nė njė kohė midis pluralizmit politik dhe monizmit ideor e totalitar qė po shėndėrrohet nė vegėl pėr realizimin e qėllimeve tė fshehta. I gjithė ky karavan politik ėshtė i drejtuar dhe orientuar kah dėmtimi i masės sė thjeshtė dhe zbrazjes sė xhepit tė qytetarit tė thjeshtė tė Republikės sė Maqedonisė.
Fetyllah Gylen nė kriteret e dritės dhe mendjes sė ēiltėr thotė: Trajtimi qė pret ti prej njerėzve , ėshtė trajtimi qė presin njerėzit prej teje.. E trajtimi qė presin njerėzit prej teje nėse ėshtė ai i cili dhuron ti , atėherė komplet masa e thjeshtė dhe qytetarėt e thjeshtė qenkan nė korelacion tė drejtė me sistemin politik dhe udhėheqėsinė e brishtė dhe tė vrazhdė totalitare nė Maqedoni. Dhe nė raporte tė kėtilla e nė mes ujqėrish nė politik rrolin kryesor po e luan droga , muzika , dhe seksi.
Por pjesa e fundit , dukja ose pamja seksi siduket ėshtė shėndėrruar nė sindrom deri tek politikanėt tanė tė vendit. Politikanėt tanė pėrveē qė po garojnė me ide , reklama , billboarde mė tė mėdha , ato njėashtu edhe nė dukje po mundohen qė ti ndjekin trendet e modės bashkėkohore. Me erdhė tė qeshem me zė njė ditė nė Tetovė kur pash disa vetura qė shetisnin nėpėr Tetovė me flamurin e njėrės parti , ndėrsa brenda veturave ishin vetėm shoferat dhe ka njė bajraktar partishė.... Tė gjithė ishin tė lyer dhe tė ngjyer me ngjyrėn e partisė , m`u njejtė si nė kohėn e Stalinit nė Rusi. Theksimi i pamjes dhe dukjes kohėt e fundit ka kapluar edhe ish-boksierin Nikolla Gruevski dhe Radmilla Sheqerinska. Qė sipas mediave maqedone kėto dy janė liderėt mė me ndikim nė vend.
Nė periudhėn e dhunshme parazgjedhore tė partive politike nė Maqedoni isha i frustruar prej vrapit tė tyre pas reklamimit dhe dukjes e frikės , pushtimit e depėrtimit sa mė thellė nė treg. Por , dikur kuptova se kėto gjėra ndodhin pėr kėto arsye:
1. partitė politike janė tė bindura se e kanė lodhur popullin e thjeshtė dhe nuk gjejnė rrugė tjetėr,
2. janė tė frikėsuara nė palcė qė tė mos i rrezikohet pozita e tyre nė Parlamentin e Maqedonisė,
3. po bėjnė tė pamundurėn qė tė rikthejnė besimin e humbur tek popullata e thjeshtė...
Po ēfarė besimi dėshiron tė kthej Nikolla Gruevski i cili Maqedoninė e sjelli nė kėtė pozitė qė gjendet momentalisht? E nė ēfarė thėrret partia e Radmilla Sheqerinkės e cila njė periudhė tė gjatė e gllabėroi buxhetin e Republikės sė Maqedonisė?
Populli i lodhur dhe i thjeshtė nuk iu beson mė asnjėrės parti politike nė Maqedoni. Nuk ka mė kuptim edhe tė dilet nė zgjedhje me 1 qershor. Edhe po dolėm nė zgjedhje e dijmė shumė mirė se prap do jemi tė varfur , tė frikėsuar , tė dhunuar , tė njejtit qė kemi qenė deri mė sot... Ka vdekur edhe Shpresa nė kėtė vend, por vetėm nė segmentin politik!
Partia e Radmilla Sheqerinkės ende nuk po vie nė vete pas humbjes nė zgjedhjet e 2006 nė Maqedoni. Ndėrsa Nikolla Gruevski 100 hapat e tij pėrpara i ktheu mbrapa dhe siduket ende nuk do ketė mundsi qė tė pėrmbush ato premtime astronomike qė dha para elektoratit gjatė vitit 2006. Nikolla Gruevski i cili vrau dhe burgosi shqiptarėt e Brodecit pa tė drejtė duhet qė tė mendohet mirė e mirė se me ēfarė fytyre po delė para elektoratit tė tij , apo ndoshta edhe nuk ka nevojė pėr fytyrė se ka shumė fytyra.
Nikolla Gruevskin elektorati i tij maqedonas do e pyese:
- pse po provokon Greqinė pėrmes gjesteve tė panevojshme dhe po rrezikon emrin kushtetues?
- pse Maqedoninė nuk e fute nė Nato nė samitin e Bukureshtit?
- pse ekonominė e Maqedonisė dhe pozitėn ekonomike e sjelle nė gjendje inflacioni dhe papunsie?
- pse shtrenjtove jetesėn nė Maqedoni?
E shqiptarėt e Maqedonisė kryeministrin nė kryerje tė funksionin do e pyesnin:
- ēka po ndodh me fatin e tė burgosurve tė pafajshėm tė marrė nga akcioni i Brodecit?
- pse nuk shpėrndan degė Univerziteti Shtetėror i Tetovės nėpėr tė gjitha qytetet ku ka shqiptar?
- pse vetėm nė pjesėn perėndimore tė Maqedonisė rryma paguhet dyfish ma shtrenjtė se nė pjesėt tjera?
- pse nė vitin 2006 dhunoi tė drejtėn e pjesės shumicė tė shqiptarėve tė Maqedonisė dhe a ka ai tė drejta absolute mbi shqiptarėt e Maqedonisė qė me fatin e tyre tė vendos si dėshiron ai?
E
nė mesin e shumė pyetjeve qė sigurt do jenė papėrgjigje , nė mesin e shumė politikave
tė pakuptimta tė Nikolla Gruevskit dhe qeverisjes sė tij , me tė drejtė pyetemi
pėr kė tė votoj me 1 qershor 2008 nė Maqedoni? Pėr ndonjėrėn prej partive shqiptare
qė momentalisht janė paraqitur si alternativa politike , apo pėr Nikolla Gruevskin
e Radmilla Sheqerinskėn qė tė zgjedhin fatin e shqiptarėve tė Maqedonisė?
Shqiptar zgjohu! \\
Hamdi NUHIJU
derguar erenikut: Sat, May 17, 2008 6:31 am
botuar: E hėnė,
19 maj, 12:00 am
Republika e Milingonave dhe Politika
Politikėbėrėsit tė cilėt nuk mėsojnė tė logjikojnė me kokėn e tyre tė thjeshtė tė krijuar prej Krijuesit dhe tė cilėt nuk meditojnė mbi krijesat e krijuara si mėsim pėr njerėzimin janė tė destinuar tė dėshtojnė. Politikėbėrėsit dhe politikanėt tė cilėt mėsojnė , por nuk praktikojnė gjegjėsisht i pėrshtasin metodologjitė , idetė , strategjitė e tyre nė favor tė egos dhe zemrės sė tyre dhe ujitja e buēitja e mendimeve e kreativiteteve ngushton shpirtin e tyre , janė shumė larg realitetit diplomatik.
Pėr milingonat dhe mrekullinė e tyre , pėr organizimin e tyre dhe funksionimin e tyre kam mėsuar nga librat e Harun Jahjas... Vėrtet frymėzimi , inspirimi , organizimi i tyre ėshtė njė veēanti tė cilėn veēanti po e vėnduan njerėzit nė praktik e veēanėrisht politikanėt do tė ishin njerėzit mė tė suksesshėm nė profesionin e tyre. Milingonat janė krijesa tė cilat mahnisin mendjen dhe tė gjitha sistemet shoqėrore. Milingonat janė tė afta qė tė gjejnė rrugėn e tyre dhe cakun final nė mes tė shkretėtirės pa busullė orientuese , janė tė afta tė vrapojnė pas ushqimit tė tyre me kilometra dhe tė kthehen prap nė vendin ku kanė qenė , milingonat janė tė afta dhe e dijnė se mikrobet janė tė dėmshme dhe marrin kundėr tyre masat e duhura. Ato prodhojnė njė lloj acidi qė i ngordh mikrobet... Dhe nė pika tė shkurtėra ky ishte tregimi pėr milingonat. Nuk zgjatemi sepse qėllimi nuk ėshtė qė t`u tregoj sistemin e funksionimit tė milingonave. E as formėn dhe pėrbėrjėn e tyre. Por , thjeshtė milingonat duhet tė jenė mostėr pėr politikanėt tanė dhe lloj frymzimi pėr sistemet politike qė ekzistojnė nė rruzullin tokėsor. Do bazohemi mbi tipare tė milingonave tipare kėto tė mėsuara ( personalisht) nga librat e Harun Jahjas dhe do japim njė mendim rreth organizimit politik.
1. Gjejnė Rrugėn Pa Busollė- Kush janė ato qė e gjejnė rrugėn pa busollė? Milingonat! Partitė politike shqiptare majtiste e djathtiste , tė ndėrtuara mbi koncepte e ideologji , tė favorizuara e tė ngritura deri nė maje tė historisė sė njerėzimit me famėn dhe integritetin e tyre ideologjik , sot kanė ngelur nė qorrsokak. Busulla nuk ėshtė e dėmshme pėr njerėzimin e mė pak pėr politikėbėrėsit, por ka gjallesa qė janė tė inspiruara qė tė mos humbin nė rrugė edhe pse nuk kanė me vete busollė orientuese. Busolla e tyre ėshtė e mbjellur nė kokė dhe nė zemėr , ata kanė inspirim direkt prej Zotit tė tyre prandaj edhe nuk humben nė rrugė. Kėtu qėndron defekti i partive tona dhe politikanėve tanė. Ata ndėrtuan vėrtet shumė strategji tė bukura , ide , politika , mendime pėr zhvillimin ekonomik , social dhe politik , por ja qė janė dėshtakėt mė tė mėdhenjė nė shoqėri , janė tė zhytur nė korrupsion skajshmėrisht , janė manipulues tė vėrtet! Atyre i mungon inspirimi dhe besimi nė njė Zot , sikur tė besonin do tė ishin si milingonat pa busollė , por jo tė humbura... Politikėbėrėsit po ndėrtojnė busollat por prap nuk po e gjejnė rrugėn kah duhet tė hapėrojnė ato dhe ndjekėsit e tyre populli i thjeshtė.
2. Rrugė e Mundishme Deri te Caku- Milingonat edhe nė shkretėtirė kėrkojnė dhe gjejnė mundėsi depėrtimi pėr tė realizuar synimet dhe qėllimet e tyre. Por mė rrugė tė mundishme dhe tė vėshtirė nuk i nėnkuptojmė kampanjat e dhunshme nė Maqedoni , kampanja parazgjedhore ku shqiptarėt vrahen ndėrmjet veti , ku thyhen shtabet zgjedhore , ku ndėrtohen foto tė mėdha si nė kohėn e Stalinit prej tė gjitha partive shqiptare , jo vetėm prej njėrės. Rruga e mundishme nuk nėnkupton mbylljen e opinionbėrėsve nė shtėpitė e tyre dhe vėndimin dry nė mendjet e tyre gjatė periudhės sė kampanjės parazgjedhore pėr arsye se po rrezikohet jeta e tyre dhe e familjes sė tyre. Po , ėshtė e vėrtet qė rruga deri te caku ėshtė shumė e vėshtirė dhe ende mė e mundishme. Disa rrugėn e tyre e ndėrtojnė vet , ndėrsa disa tė tjerėve iu imponohet njė rrugė pėr tė hapėruar nė tė. Rruga e zgjedhjeve tė parakoshme nė Maqedoni u ndėrtua vet nga Nikolla Gruevski dhe qeverisja e tij kaq mujore, por kjo rrugė iu imponua ose u imponua prej faktorit ndėrkombėtar. Imponimi nuk i ndodhi Nikolla Gruevskit por popullit tė shqetėsuar dhe tė frikėsuar skajshmėrisht prej dhunės , pasigurisė , varfėrisė dhe tė gjitha dukurive ekstreme tė cilat i gjen lirisht nė tregun e politikėbėrėsve nė Maqedoni.
3. Njohin Mikrobet e Dėmshme dhe i Sulmojnė Ato- Por , siduket kjo vlen vetėm pėr milingonat dhe jo edhe pėr udhėheqėsit tanė. Pėrderisa partitė e djathta maqedone e llogarisin veten si demokristiane , partitė tona politike shqiptare nė Maqedoni kanė frikė nga vet identiteti i tyre kombėtar dhe fetar. Kjo pasiguri dhe frikė i bėri kėto parti dhe kėto politikan qė mikrobet e dėmshme ti pranojnė dhe t`i kultivojnė ato dhe jo tė veprojnė si milingonat kėto krijesa tė vogla befasuese. Shqiptarėt duhet tė dijnė se cili opcion ėshtė i drejtė pėr to , ato nuk duhet tė frikėsohen prej realitetit dhe prej asaj ēfarė janė. Njerėzit , kombet , fiset , popujt , i urrejnė maskat , ata kėrkojnė fytyrėn e vėrtet tėnden dhe jo lajkatimin tėnd. Pėr t`iu larguar maskave dhe urrejtjes sė kombeve progresive ne duhet tė paraqitemi ashtu si jemi , njejtė si u paraqitėn para botės japonezėt me traditat e tyre kombėtare dhe fetare , njejtė si u paraqitėn para botės hebrenjtė me traditat e tyre fetare dhe kombėtare.
Republika e milingonave e cila ėshtė mė e organizuar se republikat tona sfidon mendjen e njeriut me gjėra dhe elemente progresive nė shoqėri. Qėllimi i milingonave ėshtė qė tė realizojnė programin e tyre jetėsor. Esenca dhe ndikimi i politikės nė jetėn e njeriut duhet tė bazohet mu nė principet e milingonės puntore por edhe bletės. Bletėza nga mijėra lule thithė nektar qė ty tė tė jap jetė! E sot politikan po bėhesh edhe prej tregut tė gjelbėrt tė Shkupit e nė Parlamentin e Maqedonisė!
Hamdi NUHIJU
postuar erenikut: Sun, April 13, 2008 10:17 am
botuar: E hėnė 14 prill, 2008 0:00 am

Hamdi NUHIJU
Hamdi NUHIJU
Hamdi
NUHIJUHamdi NUHIJU
26 nėntor 2007
Hap pas hapi jeta po fillon tė orientohet drejtė pėrfundimeve dhe sfidave tė filtruara nė shoqėri. Mentaliteti konfliktuoz i mendimit hierarkik po hudhet lehtė nė pishinėn e rrezikshme. Identiteti i formėsuar puēitet thellė nėn kongresin e mendjes dhe intelektit tė devijuar.
Doktrinat shoqėrore dhe politike po absorbojnė mundėsinė e integrimit tė deviacionit pragmatik. Njė qorrsokak i hijėzuar bashkon zemrat e mijėra shqiptarėve tė kėtij vendi.
Sa e vėshtirė ėshtė vdekja , jashta ritit tė vdekjes e sa e ngadaltė po paraqitet e rrahura e zemrės pėr kėtė vlerė sintetike. Pėrfundimisht me 28 nėntor tė vitit 1912 u hapėn shtigjet e jetės dhe pranuan sfidantin e ri nė rruzullin tokėsor. Bijtė e shqipes vendosėn pėr veten pas asaj pjekurie tė gjatė nė atė konglomerat popujsh nėn syzhen e perfeksionimit ideologjik.
Konturat e identitetit politik tė vėnduara shekuj mė parė mbi supet e ideologėve tė identitetit tė ri shqiptar sprovuan kėtė pjesė tė kėtij vendi me rėndėsi jetike. Stuhitė e interesave vetjake tė forcave globale nė shoqėri ndikuan qė ky i ri ( shteti shqiptar) tė ndahet nė pjesė tė shumta.
Cdo rezonim pas kėsaj ndarje jo tė drejtė publikon idenė e sakrifikimit pėr kėto copėza prej ari. Shqipėria nuk u shėndėrrua nė tavė prej argjili qė nėse thyhej, mė asnjė pjesė e saj nuk do tė kishte vlerė , Shqipėrisė iu imponua tė shėndėrrohet nė tavė , fatmirėsisht tavė tė ndėrtuar prej ari , e thyer nė copa tė shumta , por secila copė ka vlerė tė pazėvendėsueshme nė rruzullin tokėsor.
Inercionet politike ndikuan qė bashkėdyzimi i vlerave tė mirėfillta tė mos shėndėrrohet nė forcė shtytėse nė shoqėri. Pjesė pėrbėrėse tė kėsaj tėrėsie iu bashkua me pa tė drejtė edhe shtetit tė quajtur Maqedoni. Ndjenjat e shqiptarėve tė kėtij vendi nė proceset sfiduese dhe globalizuese u zhytėn dhe u zvetėnuan tejmase nė rrethin e gjėrė pompoz tė historisė sė shpirtit.
Ndeshja e mendjes me riskun e zemrės harron fuqinė e bashkimit dhe elementet e forcės sė brendshme tė renovimit tė kuligulės revicioniste. Historia e mendjes sonė na orienton drejtė kėrkimit nė vazhdimėsi tė identitetit , zbrazėtira e zemrės mbushet me lot malli pėr flakadajtė e zjarrtė tė dashurisė. Nuk guxon qė individi tė harrojė veten , thelbin e dashurisė sė vatanit.
Lidhja etimologjike e trungujve tė shpirtit me vatanin thėrret nė mėrin e shekujve tė kaluar. Edhe ky nėntor shqiptarin e Maqedonisė e gjeti tė nėnēmuar dhe nėnvleftėsuar nga vet shqiptarėt e kėtij vendi. Filluan qė tė dalin nė shesh frytet e para tė realizmit , por esenca objektive po na frikėson tejmase nga gjendja aktuale qė lidhet direkt me politikėn ditore nė vend.
Ky nėntor shqiptarin e Maqedonisė e gjeti jashta xhamisė dhe univerzitetit e nė kafiterin e diskotekėn. Ideali i rilindėsve tanė po thyhet dhe vyshket nga ky i ri qė sfidon komplet jetėrat dhe i delė ballė secilės sprovė nė shoqėrinė njerėzore. Zėvendėsimi i vlerave tė vėrteta me tė pavėrtetat u shėndėrrua nė trend politik nė mesin e shqiptarėve tė kėsaj pjese tė Shqipėrisė.
Sa e sa nėntore kaluan kur shqiptari i Shqipėrisė , kėtij tė Maqedonisė nė formė nėnēmuese i thotė maqedon? Ideali i ndėrtuar me gjak i shqiptarit tė thjeshtė dhe tė moralshėm , po thyhet pėr ēdo ditė nga shėndėrrimi i vajzės shqiptare nė mall tregėtie epshi nė shoqėrinė e shumėngjyrshme.
Mesazhi i kėtij nentori o i ri shqiptar dhe e re shqiptare tė kėtij vendi , ėshtė qė tė lidhemi fort pėr moralin , shkencėn , dijen , pėrparimin , teknologjinė , trendet zhvilluese bashkėkohore.
E pėrfundimisht t`i themi jo largimit
nga xhamijat , univerzitetet , bibliotekat , institutet , mediumet produktive
, e t`i themi jo zhveshjes sė femrės shqiptare , narkomanisė , pėrtacisė , alkoolit
.
Urime pėr shumė mote 28 Nėntori!
/ postuar pėr ereniku.net / Mon, November 26, 2007 7:37
am /