BEQIR SINA, Nju Jork
12 tetor 2007

Frank G. Wisner, Jr, tregon se Ushingtoni synon qe kjo pune te behet si duhet dhe t'i delet ne krye

 Lexington Avenue - 70th Street NYC:   Perfaqesuesi amerikan ne Treshen nderkombetare per Kosoven, ambasadori Frank Visner, ne nje takim me disa udheheqes dhe veprimtare, disa aktiviste te dalluar te komunitetit, ne restorantin Lumi, te pronares kosovare Lumi Hadri, zhvilloje takimin rutine, ne prage te takimit te ardheshem te Treshes, te kryesuar nga tre perfaqesuesit qe veprojne ne emer te Grupit te Kontaktit: Wolfgang Ischinger  perfaqesuesi Bashkimit Europian, Aleksander Botsan-Harçenko  perfaqesuesi  Rusise dhe i derguari i posaçem SHBA-ve, per çeshtjen e Kosoves qe eshte vete ambasadori Frank G.Visner, Jr..

    Ne grupin e perfaqesuesve shqiptare, benin pjese kryetari i Federates PanShqiptare te Amerikes Vatra, z Agim Karagjozi, nje doktor mjaft i njohur nga Kosova, Dr Avdyl Krasniqi, kryetar i Bordit te Perkohshm Ekzekutiv te Qendres Klinike Universitare te Kosoves, Musli Mulosmani, Harry Bajraktari, Richard Lukaj, Sejdi Hysenaj, Lumi Hadri, Patrik Devine, Elmi Berisha, Ruastem Geci,  Florim Krasniqi, Burim Krasniqi e Bajram Kabashi.

    Perfaqesuesit e komunitetit shqiptare, me te derguarin e posaçem te SHBA-ve per çeshtjen e Kosoves, ambasadorin Frank Visner, ashtu siç eshte bere zakon ne kete mjedis edhe ne takimet e meperparshme  mbajten nje bisede te drejtperdrejte, shtruan pyetje, si dhe ngriten shqetesimet e tyre, duke kerkuar jo vetem pergjigjet, per ato çka pyeten, por, edhe qe tu mundesohej - qe shqetesimet e tyre te merreshin ne konsiderat, dhe ato t'i percilleshin nga mysafiri i lart amerikan, edhe adiministrates Bush. Gjate bisedes u fole me shume, per pikat kyçe lidhur me te ardhmen e Kosoves. Perfaqesuesit e komunitetit shqiptare  kembengulen duke thene  se pavaresia, eshte e panegociueshme,dhe e vetmja zgjidhje ne te mire te Kosoves, dhe gjithe rajonit. 

   Ambasadori Visner, sugjeroje se sipas tij çdo gje gjate ketyre bisedimeve shtese ka shkuar ne favor te shqiptareve. Por, pranoje se çeshtja eshte shume e veshtire. Duhet te vihet pa tjeter ne jete "Plani i Ahtisarit" duke hedhur poshte rezoluten 12-44 te OKB-es, e cila eshte pengese jashtezakonisht e madhe per zgjidhjen e kesaj çeshtje.I derguari i posaçem te SHBA-ve per çeshtjen e Kosoves, ambasadori Frank Visner, tha gjate bisedes se puna e tij eshte qe te shohe nese ka fushe te perbashket ndermjet Ekipit te Unitetit nga ana e Shqipetareve Kosovare, dhe anes se Serbeve, me qeverine Serbe. Lidhur me pyetjen se a duhet nje "Dajton per Kosoven" deklaruar nga Wolfgang Ischinger  perfaqesuesi Bashkimit Europian, ambasadori Visner tha , se pergjigjeja e kesaj pyetje duhej marre nga ai vete qe ka deklaruar. E ndersa, ai (Visner) deklaroi se eshte kundra nje takimi si ai per Bosnjen tip "Dajttoni".

   Ai duke folur me gazetaret shqiptaro - amerikan tha se :"Ne kemi pune per te bere, dhe kemi pune per ta perfunduar. Kjo pune do te perfundoje me 10 dhjetor, ka shtuar Uizner. Me 10 dhjetor, sekretari i pergjithshem do t'i marre keto çeshtje e do te diskutoje dhe duhet te vendose se cila eshte me e mira per te ardhmen, dhe si t'i arrijne ato synime. Ndersa, sa i perket SHBA-ve, ne duam nje zgjidhje te shpejte, sa me te shepjte qe mund te arrihet, askush nuk cakton data, tash apo me vone, por gjeja me e rendesishme eshte qe te njohim se status kuoja nuk eshte i qendrueshem, dhe se zgjidhja duhet te arrihet pa vonese" ka pohuar gjate kesaj bisede  ambasadori amerikan Frank Visner,

Sakaq, duke iu pergjigjur pyetjeve te gazetes se perditeshme kombetares Bota Sot, i derguari i posaçem i SHBA-ve per çeshtjen e Kosoves, ambasadorin Frank Visner, thote :

BSina: Zoti Ambasadore te mos spekuloje me dekleratat, dua te kujtoje ate se ju ne intervisten e fundit  per BBC-World, keni thene nder te tjera se :"Vleresoi, se nese nuk arrihet nje marreveshje mes paleve atehere vendimin se si deshiron te vazhdoje me tej e merr Sekretari i Pergjithshem i OKB-se." Pra, sipas jush 10 dhjetori nuk do te jete caku final dhe se prognoza eshte e hapur deri ne 2008- pa dhene ndonje date te sakte. Pyetja ime zoti ambasadore eshte :"Çfare tregon kjo tek ju dhe Qeveria juaj, frustim, lodhje, apo diçka tjeter !?!"

FVisner: Jo! Jo! Ne asnje mynre ndonjera nga ato qe permendeni ju. Ju siguroje se jemi edhe me dinamike, ashtu siç jemi edhe me te vendosur qe kete pune qe kemi nisur t'a çojme deri ne fund. Qendrimi i qeverise amerikane nuk ka ndryshuar dhe eshte i fortqendrueshem ne ate qe kemi thene dhe jemi optimist se do t'a realizojme.Ne jemi te sigurt se kete çeshtje do t'a vendosim ne rruge te mbare dhe do te kemi nje konkluzion te mire.

BSina: Zoti Ambasadore a keni ndonje mesazh per lidershipin kosovar dhe popullin e Kosoves, që, do t'ua percillnit atyre !

FVisner: Ju faleminderit! qe po me jepni rastin te percjell kete mesazh. Do t'u thoja se lidershipi kosavar ka shume pune per te bere, qe keto negociata te perfundojne me sukses. Duhet, dhe eshte me shume rendesi te madhe, qe Grupi i Unitetit te ruaj unitetin dhe te manaxhoje situaten. Kosova, duhet te zhvilloje zgjedhje model qe te tregoje se me te vertet e meriton te krijoje shtetin e saj me institucionet e saj qe do te dalin pas zgjedhje ve te 17 nentorit. Dhe keshtu te jene te gateshem e te pergatitura per "stacionin" tjeter qe i pret...

BSina : Ju faleminderit !  /..psotuar për ereniku.net ...12 tetor 2007..b.sina/

06-tetor-2007 Zëvendëndihmes Sekretarja e Shtetit për Evropën dhe Euroazinë Rozmari DiKarlo tha se pavaresia e Kosoves është e pashmangshme dhe shtoi se nëse deri më 10 dhjetor nuk arrihet një marrëveshje për statusin, mendimi i Shteteve te Bashkuara është se plani Ahtisari mbetet zgjidhja më e mirë për të ardhmen. Zonja Di Karlo i bëri keto komente, para nisjes për një turne në Ballkan në kuadër të Kartës së Adriatikut, ku theksoi gjithashtu nevojën për vazhdimin e reformave për të bërë realitet ambicjet e këtyre vendeve për integrim euroatlantik.

Zëri i Amerikës: Zonja Di Karlo, në vizitën tuaj në rajonin e Evropës Juglindore, çfarë mesazhi u dërgoni nga Uashingtoni vendeve anëtare të Kartës së Adriatikut dhe si i vlerësojnë Shtetet e Bashkuara përpjekjet e këtyre vendeve për integrim në Nato?

Rozmari Di Karlo:  E mirëpres takimin në Split. U takuam kohët e fundit me përfaqësues të vendeve të Kartës së Adriatikut në Nju Jork dhe do të vazhdojmë bisedat e filluara atje. Mesazhi që do të dërgojmë është i njëjti që kemi theksuar gjatë viteve të fundit: Dyert e Natos janë të hapura dhe çdo vend që përmbush kërkesat e Natos do të jetë i mirëpritur për antarësim. Shpresojmë se do të mund të shohim të tria vendet anëtare të Kartës së Adriatikut në një pozitë si kandidatet më të forta të mundshme për të marrë ftesë për antarësim. Kjo varet prej tyre dhe ftesa është individuale dhe kushtëzohet nga niveli i arritjeve.

Zëri i Amerikës: Në ç’nivel është Shqipëria krahasuar me vendet e tjera anëtare të Kartës së Adriatikut dhe si duken shanset e saj për të marrë ftesë antarësimi në takimin e ardhshëm?

Rozmari Di Karlo: Ua kemi bërë të qartë zyrtarëve shqiptarë dhe e kemi shprehur publikisht se Shqipërisë i duhet të vazhdojë reformat para se të marrë ftesë, megjithatë ka kohë për ta realizuar këtë. Shqipëria ka realizuar tani përparim të ndjeshëm dhe mirëpresim vazhdimin e reformave. Ne vlerësojmë angazhimin aktual të Shqipërisë në Afganistan, Irak dhe gjithë bashkëpunimin tonë në Nato përmes Partneritetit për Paqe. Ushqejmë shpresa të shumta se Shqipëria do të vazhdojë përparimin në këtë rrugë.

Zëri i Amerikës: Në cilin drejtim Shqipëria ka nevojë për reforma të mëtejshme?

Rozmari di Karlo: E kemi të qartë se Shqipëria ka shënuar përparim në luftën kundër krimit dhe korrupsionit, por duhet bërë më shumë në atë drejtim. Po ashtu zgjedhjet e dy radhëve të fundit kanë shënuar përmirësim, por është e nevojshme të miratohet kodi i ri elektoral pa vonesë.

Zëri i Amerikës: Të vazhdojmë me çështjen e Kosovës. Kohët e fundit Ambasadori Wisner tha në një intervistë për Zërin e Amerikës se si rezultat i kufizimeve kohore, ka pak gjasa që të gjendet zgjidhja brenda këtij viti. Nëse ndodh kjo, a do të kalojë procesi në një fazë të re dhe nëse po, çfarë forme do të marrë kjo fazë?

Rozmari Di Karlo: Së pari dua të përsëris mesazhin që përcolli Ambasadori Wisner. Ne e trajtojmë me shumë seriozitet procesin e Treshes dhe do të vazhdojmë të nxisim angazhimin e palëve që nga ky moment e deri më 10 dhjetor kur Grupi i Kontaktit do t’i paraqesë raportin Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së Ban Ki-moon. Ne mendojmë se kjo ka qenë një periudhë e rëndësishme dhe shpresojmë se do të japë rezultate. Por jemi shumë të prerë në pikëpamjen tonë se status kuoja nuk mund të vazhdojë dhe se procesi duhet të finalizohet. Ne dhe aleatët tanë evropianë e bëmë të qartë në qershor kur vendosëm të pezullojmë diskutimet mbi projekt-rezolutën në Këshillin e Sigurimit dhe të vazhdonim për katër muaj bisedimet mes palëve. Po ashtu jemi të mendimit se nëse nuk arrihet asnjë marrëveshje deri më 10 dhjetor, plani Ahtisaari mbetet rruga më e mirë përpara. Kur Sekretarit të Përgjthshëm t’i paraqitet raporti do të vijojë një periudhë diskutimesh mbi hapat e ardhshëm.

Zëri i Amerikës: Sekretarja e Shtetit Kondoliza Rajs ritheksoi përsëri kohët e fundit qëndrimin e Shteteve të Bashkuara se pavarësia mbetet zgjidhja më optimale për Kosovën, por njëkohësisht u bëri thirrje shqiptarëve të Kosovës të mos marrin vendime të njëanshme. Nëse shqiptarët shpallin pavarësinë e Kosovës, a do ta njohin Shtetet e Bashkuara një Kosovë të pavarur?

Rozmari Di Karlo: Nuk do të bëj spekulime mbi ato që mund të bëjnë në të ardhmen shqiptarët e Kosovës, apo ne, por dua të them se kemi një bashkëpunim shumë të mirë si me palën shqiptare ashtu edhe me atë serbe në këto bisedime. Mendoj se kosovarët janë angazhuar seriozisht në këtë fazë dhe kohët e fundit dolën me një propozim për bashkëpunim me Serbinë. Ne i kemi të qarta pikëpamjet e shqiptarëve të Kosovës në këtë drejtim. Sekretarja e Shtetit Kondoliza Rajs e ka bërë të qartë se ne e konsiderojmë pavarësinë e Kosovës si të pashmangshme. Ne do të vazhdojmë bashkëpunimin me të gjitha palët për të gjetur një zgjidhje që do t’i shërbente më së miri qëndrueshmërisë në rajon dhe do të mbyllte kapitullin e konfikteve ballkanike.

Zëri i Amerikës: Në arritjen e kësaj zgjidhjeje a mbetet Këshilli i Sigurimit ende alternativë? A ka gjasa që të rifillojnë diskutime për një rezolutë të Këshillit dhe nëse po si do të kapërcehet kundërshtimi rus?

Rozmari Di Karlo:  Është ende shumë herët të spekulojmë mbi këto mundësi. Për momentin duhet të përqëndrohemi në bisedimet dhe të mundohemi të gjejmë gjuhën e përbashkët mes palëve. Dëshirojmë që palët të dalin me propozime realiste. Kanë kaluar 8 vjet në këtë status, janë të qarta synimet e secilës palë në këtë drejtim. Po ashtu është e qartë se nevojiten masa më të forta për mbrojtjen e pakicave në Kosovë dhe integrim në shoqëri. Mbetet shumë për të bërë gjatë javëve të ardhshme.

Zëri i Amerikës:  Megjithatë procesi që vazhdon me ndërmjetësimin e treshes, deri tani nuk ka rezultuar në propozimet realiste që ju prisni nga palët. Ç’nënkupton kjo për procesin?

Rozmari Di Karlo: Duhet ta provojmë deri në fund dhe të mos e paragjykojmë. Por gjithashtu duhet të jemi realistë sepse e kemi të qartë se palët kanë qëndrime të papërputhshme. Por siç e thashë, status kuoja nuk mund të vazhdojë; duhet një zgjidhje që të jetë e pranueshme për popullin e Kosovës dhe që sjell stabilitet në rajon.

Zëri i Amerikës: Sa opmitiste jeni se fuqitë evropiane do të dalin me një qëndrim të vetëm mbi çështjen e Kosovës?

Rozmari  Di Karlo: Jam gjithmonë optimiste.

Zëri i Amerikës: A ka shenja drejt këtij uniteti?

Rozmari Di Karlo: Mendoj se Bashkimi Evropian e ka marrë këtë proces shumë seriozisht. Çështja e Kosovës është shumë e rëndësishme për Evropën, pasi Kosova dhe Serbia janë në Evropë. Kur ka probleme në rajon, Evropa është e para që i ndjen ato, qofshin dyndje refugjatësh apo probleme të tjera. Bashkimi Evropian e ka këtë çështje në krye të listës së përparësive. Zoti Solana dhe shumë udhëheqës të tjerë evropianë e ka bërë shumë të qartë se duan një zgjidhje për këtë problem; një zgjidhje që do t’i jepte mundësi rajonit të shihte drejt së ardhmes dhe jo vazhdimisht në të kaluarën.//voa// 

Më 1 shtator do të filloj t’i çmontoj makinat, do ta thërrasë popullin të më ndihmojë…
3 gusht 2007 - Fabrika “Kondirolli” është një mrekulli e vërtetë, sepse është e kompletuar me një teknologji moderne të vitit 2005, e marrë në Itali, Francë, Slloveni, SHBA, Gjermani etj. Vetëm pajisjet e teknologjisë së ajrosjes janë një makineri prej 800 mijë eurosh. Këta në qeveri, në institucione kanë bllokuar çdo gjë. Vjen puna sa ministri më thotë: “…hej, pse s’po merresh edhe me diçka tjetër, se ti ke mundësi” ! Tjetri, kërkon që në fabrikën ku prodhohen barërat të fusë një seri të paketimit të vajrave…! Tjetri, kërkon mito, tjetri ta bën me shenjë se “do të jesh i shkatërruar, po s’u nënshtrove”, të tjerët bëjnë shantazh nëpër barnatore që të mos mbahen barërat e prodhimit të “Kondirollit”…etj. Kryeministri Çeku, ministri Dugolli, Shatri janë mashtrues, në pikë të ditës. Më 1 shtator, nëse nuk ma hapin rrugën do të nisi t’i çmontoj makinat. Do ta thërras popullin të më ndihmojë, ka thënë në një intervistë për Kosovapress Nexhdet Kondirolli, pronar i fabrikës “Kondirolli”.

Për JU vizitor të nderuar ..ereniku.net, shkoqit një pjesë të fundit nga intervista e kosovapressi-it,...për të parë se si Kondirolli  i deshpruar deri në maksimum thotë:
         Nuk na pengon ligji jo, por njerëzit që e zbatojnë ligjin. Në Kuvendin e Kosovës është miratuar Ligji për barërat. Ku ndeshem unë me ligjin, ju kam thënë të gjithëve me të cilët kam punë, hajde tregomëni…? Ku  po e thyej ligjin ? Ama, kryeni ju punët e juaja. Pastaj, më tregoni se ku janë të defektuara prodhimet e “Kondirollit”, çka s’janë në rregull…?  Asnjë përgjigje normale, e bazuar në fakte, në ligj por të gjitha arsyet e tyre janë shantazh dhe tendenca për plaçkitje. Por të gjithëve iu kam thënë: Nexhdet Kondirolli, do të merret me farmaci edhe pa fabrikë, por asnjë cent nuk do t’ia jap askujt. Pse? Në vend se të stimulohet prodhimi, ekonomia, biznesi, stimulohet korrupsioni, importi nga Maqedonia, Serbia, Turqia e nga dreqi i mallkuar. Ata e shkelin ligjin që e kanë bërë vetë me sy në ballë. Nuk i kryejnë detyrat për të cilat paguhen. Në AKPM punojnë 40 veta, çka bëjnë ata…? E keni pa edhe ju: po krijojnë firma brenda nate. Ministri Haki Shatri më thotë: Nexhdet, merru edhe me diçka tjetër se s’po mund t’i kthejë paratë e TVSH-së. Po mirë, a më ka borxh Haki Shatri, a MEF-i ?  A është MEF–i dhe Dogana e Kosovës bashkë me TVSH-në pronë e Haki Shatrit, a janë të Kosovës ?
   Me mundin tim, me dijen time. Nuk po frikësohen prej ligjit, prej qytetarit, prej elektoratit të tyre po, si nuk po frikësohen prej zotit…? Si nuk kanë turp prej popullit, prej ndërkombëtarëve, prej fëmijëve të tyre. Kosova, nuk e ka merituar dhe nuk e meriton këtë gjendje. Sot, njerëzit nuk kanë para, Kosova nuk ka para, institucionet nuk kanë para: paratë tona janë nxjerrë dhe po nxirren si me fshesë prej Kosovës. Fajtorë janë këta, jo ti, ai tjetri, fshatari i gjorë, qytetari…! Fajtor nuk është “Kondirolli”.  Unë vetëm kam ëndërruar dhe i kam hyrë punës ta bëj këtë fabrikë, dhe pastaj edhe një tjetër, prapë një tjetër për t’i ndihmuar vendit tonë. Kemi pasur shumë nevojë dje, kemi sot dhe do të kemi nevojë nesër për një ekonomi që e menaxhojmë ne. Një ekonomi solide, sepse ashtu – kështu ne e dimë që është koha e tregut të lirë, e globalizimit dhe kurrqysh nuk mund t’i plotësojmë të gjitha nevojat tona. Këta në qeveri, në institucione kanë bllokuar çdo gjë. Veç me fjalë po thonë se ekonomia po rritet. S’ka rritje ekonomike pa prodhim, rrenë është kjo. Dhe për këtë, jemi në krizë të madhe morale, sociale, ekonomike. Më kanë ndal deri më tash, sidomos të huajt, por  më 1 shtator, nëse nuk ma hapin rrugën do të nisi t’i çmontoj makinat. Do ta thërras popullin të më ndihmojë... 

Di Karlo: Pavarësia e Kosovës është e pashmangshme

Intervistoi Isabela Çoçoli
Zëri i Amerikës, Uashington
19-07-2007  -  Pavarësia e Kosovës është e pashmangshme, u shpreh zëvëndës-ndihmës sekretarja amerikane e Shtetit, Rozmari DiKarlo, në një intervistë për  Zërin e Amerikës.  Zyrtarja amerikane u bëri thirrje palëve në proces të punojnë për të arritur në një platformë të përbashkët. Lidhur me zgjedhjen e Presidentit të Shqipërisë, zonja DiKarlo theksoi se është me shumë rëndësi, që ngërçi i tanishëm të kapërcehet, në mënyrë që Shqipëria të ecë drejt plotësimit të aspiratve të saj për t'u bërë anëtare e NATO-s.  Me zonjën DiKarlo bisedoi kolegia, Isabela Çoçoli.

Zëri i Amerikës:  Zonja Sekretare, një version i ri i rezolutës për Kosovën u vu në qakullim në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, për t’iu përgjegjur përsëri shqetësimeve të Rusisë.  Për sa kohë do të vazhdohet me versione të tilla të kësaj rezolute?

Rozmari DiKarlo:  Ne po përpiqemi shumë për t’iu përgjegur shqetësimeve të Rusisë. Ne vumë në qarkullim një tjetër version të kësaj rezolute këtë javë. Ne synojmë që kjo rezolutë të miratohet sa më parë. Ne kemi mbështetje të fortë në Këshillin e Sigurimit, jo vetëm nga evropianët por edhe nga vende të rajoneve të tjera të botës. Shumica e anëtarëve të Këshillit janë të mendimit se kjo çështje duhet të zgjidhet në një të ardhme të afërt. Ne do të vazhdojmë të punojmë me këmbëngulje, duke e mbajtur Rusinë të angazhuar dhe shpresojnë të arrijmë në një zgjidhje të kënaqshme. Ne kemi folur shumë për statusin e Kosovës dhe pikpamja jonë është se ne duhet patjetër të ecim përpara për zgjidhjen e kësaj çështjeje, tejet të rëndësishme për gjithë rajonin dhe jo vetëm për Kosovën.  Pikpamja jonë është se pavarësia e Kosovës është e pashmangshme.

Zëri i Amerikës: Duket se Rusia i qendron pozitës të saj kundër pavarësisë së Kosovës në mbështetje të versionit sërb kundër pavarësisë së Kosovës.  Si mund të kapërcehet kjo ngecje me Rusinë?

Rozmari DiKarlo: Me siguri që ne do të vazhdojmë dialogun.  Ne kemi qënë gjithnjë të angazhuar në atë që ka mbetur e vetmja çështje e pazgjidhur në rajonin e Ballkanit, jo vetëm në 8 vjetët e fundit por që para 20 vjetësh kur Millosheviçi i hoqi Kosovës autonominë. Versioni më i fundit i rezulutës bën thirrje për një periudhë 120 ditëshe angazhimi mes palëve të interesuara, mes Serbisë dhe Kosovës, për të parë nëse ato mund të arrijnë në një qendrim të përbashkët. Ne besojmë se negociatat u konsumuan pranverën e kaluar, por duke patur parasysh shqetësimet e Rusisë dhe të disa vendeve të tjera nëpër botë, ne jemi të predispozuar edhe për një raund tjetër angazhimi, për të parë nëse të dy palët mund të ngushtojnë divergjencat dhe të bien dakord për një zgjidhje të pranueshme nga të dy palët.  Kjo është një nga mënyrat për t’iu përgjegjur shqetësimeve të Rusisë.

Zëri i Amerikës: Udhëheqja e Kosovës takohet të hënën me Sekretaren e Shtetit Kondolica Rajs.  Cili është qëllimi i kësaj vizite?

Rozmari DiKarlo: Grupi i Unitetit do të vijë për t’u takuar me Sekretaren Rajs, anëtarë të këtij grupi kanë ardhur edhe herë të tjera në të kaluarën, natyrisht Kryeministri Çeku dhe Presidenti Sejdiu.  Unë vetë jam takuar para disa kohësh me Sekretaren për këtë çështje. Ata do të diskutojnë me Sekretaren Rajs për gjendjen në terren, për shqetësimet e tyre. Sekretarja Rajs do t’i informojë ata për të gjitha diskutimet që ne kemi patur për çështjen e Kosovës dhe për rrugën që duhet ndjekur për të ecur përpara. Do të doja të theksoja se ne kemi punuar shumë mirë në Grupin e Kontaktit, me Kombet e Bashkuara dhe në mënyrë të veçantë me të dërguarin e OKB-së për Kosovën, Presidentin Ahtisari për statusin e Kosovës.  Është me shumë rëndësi që të vazhdojmë të punojmë në kuadrin e këtij procesi dhe i inkurajojmë palët, si në Kosovë ashtu edhe në Serbi të vazhojnë të bashkëpunojnë me ne në kuadrin e Kombeve të Bashkuara, sepse ne kemi bindjen se kjo është rruga më e mirë për të zgjidhur çështjen e statusit të Kosovës.

Zëri i Amerikës: Zonja Sekretare, sa herë që zhvillohen zgjedhje në Shqipëri  situata tensionohet.  E njejta gjë po ndodh edhe me zgjedhjen e presidentit.  Çfarë do të thoshit për këtë prirje në politikën shqiptare?

Rozmari DiKarlo: Dëshiroj të them fillimisht se Shqipëria ka bërë shumë përparim, Shqipëria ka lënë pas një diktaturë të egër dhe ka ecur përpara me një sërë reformash politike, ekonomike dhe të mbrojtjes.  Ne kemi kënaqësinë të shikojmë përparimin e bërë dhe të jemi partnerë me Shqipërinë.  Megjithatë ne të gjithë e dimë se duhet bërë më shumë.  Zgjedhjet janë me shumë rëndësi për një shoqëri demokratike dhe me siguri mënyra se si vendi i bën zgjedhjet është e rëndësishme për aspiratat e Shqipërisë për të hyrë në NATO dhe në Bashkimin Evropian.  Ne do të donim së tepërmi të shikonim që kjo ngecje të marrë fund shpejt, që të gjitha palët të arrijnë në konsensus, në mënyrë që të zgjidhet presidenti i ri i Shqipërisë.

Zëri i Amerikës: Duket sikur klasa politike shqiptare është më tepër e përfshirë në luftë për pushtet se sa e përqendruar në përgjegjesitë për të zgjidhur problemet e vendit.  Si e shikoni ju këtë sjellje të klasës politike shqiptare?

Rozmari DiKarlo: Është shumë e qartë se populli i Shqipërisë do që udhëheqësit e vendit, politikanët të përqendrohen në çështjet që janë më të rëndësishme për të, ekonomia, shteti ligjor, një e ardhme më e mirë për të gjithë qytetarët e shumë çështje të tjera. Prandaj është shumë e rëndësishme si për qeverinë ashtu edhe për opozitën dhe për të gjithë partitë e spektrit politik shqiptar që të bashkohen dhe të përmbushin përgjegjësitë për avancimin e demokracisë në Shqipëri dhe t’u përgjigjen aspiratave të popullit që i ka zgjedhur.

Ne jemi të kënaqur me bashkëpunimin që kemi patur me udhëheqësit shqiptarë, dhe pritjen që iu bë presidentit Bush në Shqipëri, gjë që tregon marrëdhëniet e mira që ne kemi me Shqipërinë, vlerat e përbashkëta të dy vendeve tona dhe jemi optimistë për pasurimin e mëtejshëm të këtyre marrëdhënieve.

Zëri i Amerikës: Ju përmendët vizitën e Presidentit Bush në Shqipëri dhe pritjen që iu rezervua atij nga të gjithë elementët e politikës shqiptare.  Çfarë partneri është Shqipëria në marrëdhënie me Shtetet e Bashkuara?

Rozmari DiKarlo: Mendoj se Shqipëria është një partnere shumë e mirë, por mbart potencialin për të qënë një partnere edhe më e mirë.  Ne kemi bashkëpunuar në luftën kundër terrorizmit, ne kemi punuar së bashku për ndërtimin e shoqërive, si në Afganistan, ne kemi vlera të përbashkëta, ne e dimë se Shqipëria është e preokupuar shumë për rajonin dhe luan një rol shumë të dobishëm në Evropën juglindore dhe në Ballkan.  Në mënyrë të veçantë, ajo ka luajtur një rol tepër konstruktiv në çështjen e statusit të Kosovës.  Të githa këto tregojnë se Shqipëria është një partnere shumë e mirë, por për momentin ne duam që të gjitha palët e spektrit politik shqiptar të kapërcejnë ngecjen për zgjedhjen e presidentit.

Zëri i Amerikës:  Për një çështje tjetër.  Pavarësisht se nga cilat parti kanë ardhur udhëheqjet e vendit, ato kanë goditur shtypin e lirë, siç është së fundi gjobitja e kanalit televiziv Top Chanel me 9 milionë dollarë.  Çfarë do të thoshit për këtë qendrim?

Rozmari DiKarlo: Media, organiatat jo-qeveritare, dhe të gjithë elementetët e tjerë të shoqërisë duhet të punojnë së bashku në interes të përparimit të vendit.  Çdo kush ka rolin e vet në demokraci, dhe pa diskutim këtu përfshihet edhe shtypi i lirë. Ne dëshirojmë së tepërmi që Shqipëria të jetë partnere e plotë me ne në NATO.  Ne mbështesim aspiratat e popullit shqiptar për integrimin në aleancë dhe në Bashkimin Evropian, megjithëse kjo është jashtë kompetencave tona.  Por ne shqetësohemi kur shikojmë probleme të tilla, probleme siç është rasti i  zgjedhjes së presidentit tani, rasti i zgjedhjeve të mëparëshme. Pjekuria politike është tepër e rëndësishme për t’u treguar të gjitha vendeve anëtare të NATO-s se Shqipëria është e përgatitur për të qënë anëtare plotësisht e angazhuar e kësaj aleance.   //voa//

...nga Zëri Amerikës:

Prof. Majër: Shtyrja e statusit të Kosovës duhet të shoqërohet me negociata serioze
Uashington
21-06-2007

Projektrezoluta që qarkulloi dje në Këshillin e Sigurimit, bën thirrje për shtyrjen me 120 ditë të zbatimit të planit të propozuar nga i dërguari i Kombeve të Bashkuara Marti Artisari, për t’i dhënë Kosovës pavarësi të kushtëzuar nga Serbia.
Profesori i Universitetit Kombëtar të Mbrojtjes, Stivën Majër, thotë se shtyrja është pozitive, në se fuqitë e angazhuara perëndimore, zhvillojnë negociata serioze. Në një intervistë për Zërin e Amerikës, profesor Majër tha se rifillimi i negociatave bën të mundur përfshirjen e shumë alternativave, si ndarja e Kosovës, votimi demokratik, ndryshimi i kufijve, alternativa këto që mund të jenë në avantazh si të serbëve edhe të shqiptarëve. Profesorin Majër e intervistoi kolegja, Zamira Edwards.

Zëri  i Amerikës: Zoti Majër, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian kanë propozuar një projekt-rezolutë të re në Këshillin e Sigurimit për shtyrjen me katër muaj të zbatimit të Planit Ahtisari për pavarësi të mbikqyrur për Kosovën. Si e shikoni ju këtë shtyrje.

Prof. Majër:  Presidenti i ri i Francës Sarkozi është përpjekur të luajë një farë roli udhëheqës në këtë çështje dhe është ai që e ka propozuar një shtyrje të tillë. Rusët tani për tani duan të testojnë situatën dhe nuk janë gati të dorëzohen. Mendoj se është në interesin e rusëve që të mos tërhiqen nga qëndrimi i tyre kundër pavarësisë së Kosovës dhe të presin se ç’mund të përfitojnë me këtë qëndrim. Shtyrja prej katër muajsh varet nga mënyra sesi komuniteti ndërkombëtar do ta shfrytëzojë këtë kohë. Nëse kjo kohë përdoret si më parë, duke u përpjekur të imponohen zgjidhje pa zhvilluar negociata të vërteta, gjëndja nuk do të ndryshojë. Në se komuniteti ndërkombëtar i thotë Prishtinës dhe Beogradit se do të zhvillohen negociata të rëndësishme e të sinqerta dhe duhen dërguar njerëzit më të mirë, mendoj se mund të bëhet përparim në negociata, por jo brënda 4 muajsh. Shtyrja për 4 muaj, në se gjatë kësaj periudhe zhvillohen negociata serioze, do të pasohet me një shtyrje tjetër sepse çështjet, që duhen zgjidhur, janë shumë të vështira.

Zëri i Amerikës:    Pas rreth dy javësh, presidenti Bush do të takohet me homologun e tij rus, në shtetin Mejn. A mendoni ju se gjatë këtij takimi do të bëhet edhe një përpjekje tjetër nga pala amerikane, presidenti Bush, që ta bindë zotin Putin të mbështesë pavarësinë e Kosovës, e të mos përdorë veton.

Prof. Majër:    Absolutisht. Një prej arsyeve të këtij takimi është fakti se kohët e fundit marrëdhëniet mes dy vendeve janë acaruar. Duhet vënë në dukje se ky takim zhvillohet në Kenibankport të shtetit Mejn, shtëpia verore e familjes Bush, diçka që nuk ka ndodhur ndonjëherë në të kaluarën, dhe kjo tregon se me sa seriozitet i shikon Uashingtoni marrëdhëniet e kohëve të fundit me Moskën mbi një sërë çështjesh. Me siguri që Kosova do të jetë në rendin e ditës dhe presidenti Bush do të përpiqet të sigurojë mbështetjen e homologut të tij rus Putin për pavarësinë e Kosovës. Shtyrja me 4 muaj ndryshon deri diku dinamikën me që do të vazhdojnë negociatat dhe jam mëse i sigurtë se presidenti Bush do t’i kërkojë presidentit Putin që të japë kontributin e tij në bisedimet e ardhshme.

Zëri i Amerikës:    Një argument tjetër që është bërë për një kohë të gjatë, dhe më së fundi nga nën-sekretari amerikan i shtetit Daniel Fried, në përpjekje për ta bindur Serbinë, bashkë me Rusinë, që të mbështesin planin Ahtisari, është fajësimi i Millosheviçit, i spastrimit etnik të organizuar prej tij, që Serbia e humbi Kosovën. Sa i efektshëm është ky argument?

Prof. Majër:   Është interesant fakti që serbët e varrosën Millosheviçin, ndërkohë që Perëndimi duket se nuk e ka bërë ende një gjë të tillë. Nuk ka dyshim që Millosheviçi luajti rol në gjithë këto zhvillime. Përveç zemërimit etik dhe moral, që ai shkaktoi me spastrimin etnik, veprimet e tij ishin një marrëzi e madhe nga ana strategjike, sepse ai bëri armiq edhe ata elementë në Evropë, që në të kundërtën do ta kishin mbështetur. Por të gjithë ata njerëz që e njohin historinë e Kosovës e të Serbisë e dinë se kjo gjendje i ka rrënjët shumë më të vjetra. Do t’u sugjeroja njerzve, që fajësojnë thjesht Millosheviçin për zhvillimet e sotme në Kosovë, që të njihen me historinë e këtij rajoni. Ndërsa në përgjithësi pranohet se Kosova nuk do të jetë më kurrë pjesë e Serbisë, ndarja e Kosovës është e mundur, madje për mendimin tim duhet të hidhet në tryezën e negociatave si një alternativë për t’u diskutuar edhe nëse nuk ndodh.

Zëri i Amerikës:    Por ndarja e Kosovës është kundërshtuar nga të gjitha palët, e veçanërisht nga vendi, që mbështet më shumë pavarësinë e Kosovës, Shtetet e Bashkuara. Si mund të ndryshojnë tani negociatat dhe të përfshijnë alternativën e ndarjes së Kosovës?

Prof. Majër:    Kjo është diçka e vështirë për t’u bërë, sepse fuqitë perëndimore duhet të pranojnë ndryshimin e qëndrimeve të tyre, por vetë fakti që të gjithë e kundërshtojnë këtë alternativë, mund të jetë diçka që ia vlen të shqyrtohet. Shtyrja, që për mendimin tim është pozitive, dhe rifillimi i negociatave bëjnë të mundur përfshirjen e shumë alternativave, jo vetëm ndarjen e Kosovës, por edhe votimin demokratik, ndryshimin e kufijve, alternativa këto që mund të jenë në avantazh si të serbëve edhe të shqiptarëve. Nuk ka arsye logjike se pse Shtetet e Bashkuara dhe vende të tjera ta kundërshtojnë ndarjen apo ndryshimin e kufijve. Zhvillime të tilla kanë ndodhur gjithnjë në historinë evropiane e atë amerikane për 300-400 vjet dhe nuk ka arsye që të mos merret në konsideratë tani. Por kjo do të thotë që fuqitë e mëdha, përfshirë këtu edhe vetë Shtetet e Bashkuara, duhet të pranojnë se ndoshta ekzistojnë alternativa, që fillimisht u kundërshtuan, e tani duhen shqyrtuar. Në një rast të tillë kërkohen aftësi udhëheqëse dhe nëse në këtë proces angazhohen udhëheqës të vërtetë, të interesuar për të gjetur një zgjidhje të drejtë dhe me barazi, mund të pranohet se ndoshta gjërat duhet të ndryshojnë.

Zëri i Amerikës:   Zoti Majër, dua të kaloj tani në çëshjen e sigurisë në Kosovë. Shqiptarëve të Kosovës iu premtua se çështja e Kosovës do të zgjidhej deri në fund të 2006-s. Mund të kalojë fare mirë gjithë 2007-ta para se të meret një vendim përfundimtar. Si e shikoni ju çështjen e sigurisë, dhe mundësinë e shpërthimit të dhunës në Kosovë?

Prof. Majër:    Nuk ka dyshim se ekziston një mundësi reale për dhunë nga të dyja palët. Në se vazjdojnë përpjekjet për pavarësinë e Kosovës, mund të ketë akte dhune në veri të Kosovës dhe në komunitetet serbe në pjesë të ndryshme të Kosovës. Në se pritet gjatë, përsëri ekziston mundësia e akteve të dhunës. Pra sido që ta trajtosh këtë çështje, ekziston mundësia e dhunës. Do të doja të shtoja se vendet e angazhuara në këtë proces, Shtetet e Bashkuara, Britania, Gjermania, herë herë edhe Franca, bënë dy gabime të mëdha: Nëse këto vende menduan se mund ta zgjidhnin çështjen deri në fund të 2006-s, ata nuk e kuptuan gjendjen atje, dinamikën, rëndësinë e kësaj çështjeje si për shqiptarët e Kosovës edhe për serbët. Këto vende menduan se mund t’i thërrisnin të dyja palët në Vjenë për të biseduar dhe çdo gjë do të zgjidhej. Së dyti, këto vende u treguan të papërgjegjshme dhe të padrejta ndaj të dyja palëve, duke mbajtur qëndrimin që mbajtën, në vend që të pranonin vështirësinë e zgjidhjes së kësaj çështjeje. Me vendimin për shtyrjen e zbatimit të Planit Ahtisari, duhen ndërmarë hapa të tjerë që të parandalohet dhuna, dhe kjo mund të bëhet në aspektin ekonomik, duke krijuar mundësi punësimi, ndihma për Kosovën, dhe programe të tjera që kanë të bëjnë me mirëqënien e popullsisë.     //voa//

Ismail Kadare për marrëdhëniet mes Shteteve të Bashkuara dhe Shqipërisë
Intervistoi: Arben Xhixho
01-06-2007

Shqipëria po përgatitet këto ditë për vizitën e Presidentit Bush më 10 qershor. Presidenti do të shkojë në Shqipëri në kuadër të turneut në Evropë, ku do të marrë pjesë në takimin e udhëheqësve të 8 vendeve më të industrializuara në Gjermani. Në Shqipëri, vizita është këto ditë në qendër të vëmendjes së politikanëve, të cilët shpresojnë që ajo të kontribuojë për konsolidimin e imazhit të vendit në këto momente kur Shqipëria pret anëtarësim në NATO vitin e ardhshëm dhe kur çështja e Kosovës ka hyrë sot në fazën përfundimtare të përcaktimit të statusit të saj. Për të folur për domethënien e kësaj vizite, Zëri i Amerikës i mori këtë intervistë shkrimtarit të shquar shqiptar Ismail Kadare.

Zëri i Amerikës: Zoti Kadare, që kur u njoftua vizita, në Shqipëri është folur shumë për të, është nga ato rastet e ralla që bashkon politikën shqiptare. Por unë doja të dija mendimin tuaj, në veprat tuaja, ndonëse artistike, ju keni trajtuar gjerësisht aspekte të marrëdhënieve të Shqipërisë me fuqi të mëdha, që nga perandoria otomane, Bashkimi Sovjetik, e deri tek Kina. Si e shihni ju sot afrimin e Shqipërisë me Shtetet e Bashkuara?

Ismail Kadare: Natyrisht, shprehja më e shpeshtë që po përdoret këto ditë dhe me të drejtë, kjo vizitë quhet historike. Ngaqë shprehja përdoret shpesh, nuk na duket kaq e fortë, po të kishim një tjetër më të fortë, natyrisht atë do të përdornim. Vizita është më se historike, vizita më e madhe që ka ndodhur ndonjëherë në vendin tonë. Shqipëria i ka njohur raportet me shtetet e mëdhenj, me shefat e mëdhenj, si të thuash, për fatin e keq të saj. Pa dashur të zgjatem në histori, meqënëse ju e përmendët perandoninë otomane, le të kujtojmë që Mehmeti i Dytë, perandori i otomanëve, që pasi rrëzoi Kostandinopojën, domethënë rrëzoi gjysmën e qytetërimit të atëhershëm, erdhi në Shqipëri që të përgatitej për të sulmuar Evropën, ta bënte rafsh. Pas kësaj, Shqipëria për fat të keq u rrëzua bashkë me gjysmën e parë të qytetërimit evropian. Në jetën e saj të mëvonshme si shtet, Shqipëria ka njohur shumë miqësira, raporte, miqësira përgjithësisht të mbrapshta, me sovjetikë, me kinezë, me shefat e tyre. Por për një orientim të gabuar që ka patur, të gjitha këto kanë qënë ndesh me interesat e saj dhe bilanci i historisë shqiptare është përgjithësisht negativ, për shkak të tyre. Ka disa vite, e dinë të gjithë, që kjo gjendje u përmbys për fatin e mirë të kombit shqiptar dhe vizita e presidentit amerikan, do të shënojë kulmin e kësaj gjendje të re. Prandaj edhe një herë e përsëris, është një vizitë mëse historike, është ngjarja më e madhe, që ka ndodhur në historinë e kombit shqiptar.

Zëri i Amerikës: Në qoftë se i hedhim një vështrim marrëdhënieve më moderne, atyre të 15 viteve të fundit midis Shqipërisë dhe Amerikës, janë disa momente interesante, si marrëdhëniet e ngushta të krijuara menjëhere pas rënies së komunizmit, më pas ndodhi ajo që shqiptarët e quajnë, shpëtimi i Kosovës nga rregjimi i Millosheviçit, për të ardhur më tej tek lufta kundër terrorizmit. Çfarë është në qendër të kësaj miqësie midis një vendi të vogël dhe shtetit më të fuqishëm demokratik?

Ismail Kadare: Mendoj se është një dukuri jo fort e shpeshtë, por një dukuri shumë prekëse do të thosha, kur një shtet i vogël dhe një shtet i madh diçka i bashkon. Këtu gjithë njerëzit kanë në majë të gjuhës, në këto raste interesat, por nuk më duket se ka pasur ndonjë interes, as nga njëra palë as nga tjetra. Dihet që me rënien e komunizmit në mënyrë të vetvetijshme, populli shqiptar, pa qënë i organizuar nga ndonjë propogandë, nga ndonjë administratë për këtë gjë, shfaqi një dashuri të madhe, një shpresë të madhe për Shtetet e Bashkuara të Amerikës. I mësuar gjatë gjysmë shekulli, që ky shtet i madh demokratik të ishte nën kamzhikun e propogandës komuniste, populli shqiptar me intuitën e tij, dhe ishte nga gjërat më të mira që ka pasur në këtë intuitë, e kuptoi se ka qënë krejtësisht e kundërta. Ai orientimi i gabuar që u kthye në orientimin e duhur, domethënë ky kthimi i Shqipërisë drejt qytetërimit perendimor, që i kishte humbur, kjo gjë u shoqërua nga një dashuri tepër e sinqertë për shtetin më të madh perendimor. Ka gati 100 vjet që Shqipëria po kërkon t’i kthehet kontinentit që e ka humbur dhe ky kthim vërtetë ka qënë tepër i vështirë, derisa është kaq i gjatë dhe është interesante të kujtojmë që Shqipëria e humbi Evropën në kohën që Evropa po themelonte, po lindte Amerikën. Shikoni pra sa e vjetër është kjo dramë. Lidhja e Shqipërisë me Shtetet e Bashkuara është një lidhje e thellë, nuk është një lidhje thjesht konjukturale dhe politike. Për Shqipërinë Shtetet e Bashkuara nuk janë vetëm shteti më i madh demokratik i botës, ushtria e të cilit, siç thatë ju, ndërhyri, kryesoi në ndërhyrjen e aleancës së Natos në Kosovë për lirinë e popullit shqiptar. Shtetet e Bashkuara janë për kombin shqiptar kështjella kryesore e qytetërimit perendimor, do të shtoja e qytetërimit të rrezikuar perendimor. Prandaj duke shpallur miqësinë ndaj shtetit amerikan, Shqipëria shpall përkatësinë e saj në këtë qytetërim. Me aq forcë sa ka, me forcën e saj modeste ajo renditet në mbrojtjen e këtij qytetërimi.

Zëri i Amerikës: Shembulli më i mirë, i asaj që thatë ju “me aq forcë sa ka”, është mbështetja që Shqipëria po i jep sot luftës kundër terrorizmit që kanë filluar Shtetet e Bashkuara. Në këtë kuadër, edhe ju, një nga intelektualët më të njohur shqiptarë në botë, në fillim të kësaj lufte keni shkruar pro saj, në Francë, në një kohë që Evropa ishte dhe është skeptike. Sa ka ndikuar ky qëndrim i Shqipërisë, për marrëdhëniet e sotme shqiptaro-amerikane?

Ismail Kadare: Unë mendoj se sigurisht ka ndikuar sepse ju thashë, ne nuk propozuam shumë regjimente në këtë luftë, nuk kishim ndonjë teknikë të madhe ushtarake, por përkushtimin tonë dhe me sa duket në këtë luftë lot një rol ana morale. Domethënë këto janë gjëra të reja që po ndodhin në këto vitet e fundit, sikurse edhe lufta e Kosovës ka qënë një luftë e rallë me motive morale në historinë e botës. Prandaj janë gjëra të reja, për fat të mirë me vlerë të madhe, që po ndodhin dhe prandaj përkushtimi shqiptar në këtë luftë është prekës vërtetë. Prekës për aleatët tanë, prekës për ndërgjegjen tonë. Dhe ne pa çarë kokën për ironitë e tërthorta, pa komplekse, Shqipëria pra është bashkuar në këtë front sepse kjo aleancë perëndimore, ky qytetërim perendimor, është familja natyrale e shqiptarëve dhe ata mbrojnë në këtë rast familjen e tyre, aq sa janë, pavarësisht se janë të vegjël. Ne e dimë që jashtë këtij qytetërimi Shqipëria nuk ka jetë, prandaj kjo renditje është e natyrshme dhe e sinqertë.

Zëri i Amerikës: Shqipërisë mbështetja nga perëndimi nuk i ka munguar edhe më parë, megjithatë, shpesh, si rezultat i luftës së brendshme, madje edhe në këto momente që ne po flasim, Shqipëria vazhdon të jetë e tejkonsumuar nga politika e brendshme, duket se vendi ka humbur disa shanse. Sa dëmtohet Shqipëria, imazhi i saj, nga problemet e brendshme, nga fakti që gjithmonë thërret të huajt për ndihmë për të dalë nga kriza?

Ismail Kadare: Kjo është e vërtetë, imazhi që ne kemi përpara botës dhe këtë e dimë të gjithë, nuk ka nevojë për ta argumentuar. Do të thosha se ky imazh i keq, që është një fatkeqësi për ne, që jemi të detyruar të jetojmë siç jetohet me një sëmundje, që e kap nganjëherë njeriun, e kap edhe një popull, të jetojmë ca kohë me këtë sëmundje duke shpresuar që do të kalojë. Ky imazh i keq përpara se të krijohet nga gangsterët apo prostitutat, sepse është gjetur një alibi si të thuash, se këta na prishin punë, mendoj se e krijon tjetër gjë, mendoj se e krijon niveli i ulët i politikës shqiptare, ajo që thatë ju, ky konsumizëm politik i lodhshëm dhe aspak i këndshëm për veshin tonë, pa le pastaj për veshin e të huajve. Makina e politikës shqiptare është e ndryshkur, e prapambetur, punon shtrak e shtruk, ngaqë është e prishur nga urrejtja. Maksima e njohur, që çdo popull ka atë qeverisje që meriton, mendoj se në Shqipëri po kthehet në të kundërtën. Ky popull ka pikërisht atë qeverisje që nuk e meriton. Shqipëria meriton më shumë. Vizita e presidentit amerikan mendoj e vërteton ndër të tjera edhe këtë gjë, se Shqipëria meriton më tepër.

Zëri i Amerikës: Zoti Kadare, të kthehemi edhe një herë tek vizita e Presidentit Bush. Ndonëse po bëhet në Shqipëri, vizita ndodh në një moment kur Kosova është shumë pranë zgjidhjes së statusit të saj. Në këtë kuptim, çfarë ndikimi do të ketë kjo vizitë?

Ismail Kadare: Mendoj se vizita do të ketë ndikim për të dhënë mesazhin që Ballkani është i rëndësishëm për Evropën, por nuk duhet harruar që Shqipëria është e rëndësishme për Ballkanin. Prandaj ka një lidhje logjike midis paqes dhe stabilitetit në Evropë, me stabilitetin e këtij gadishulli dhe stabiliteti i këtij gadishulli nuk mund të kuptohet pa Shqipërinë, se Shqipëria është një vend i rëndësishëm. Është bërë prej vitesh një propogandë që Shqipëria është një vend i vogël, një vend i parëndësishëm. Kanë dashur me këtë gjë madje të sugjestionojnë edhe vetë shqiptarët që t’i krijojnë një kompleks, domethënë kompleksin e vogëlsisë që është një nga më të këqinjtë e më të rrezikshmit për një popull. Prandaj kjo vizitë, nga kjo anë, është shumë e rëndësishme dhe ne duhet të jemi jashtëzakonisht të ndërgjegjshëm për këtë gjë, sepse një popull duhet të kuptojë kur i troket e keqja në port. Por një popull gjithashtu, po aq ka rëndësi të kuptojë kur i troket e mira. Ne duhet të presim me dashuri dhe brohoritje presidentin amerikan dhe kjo është e natyrshme por ndërkaq s’duhet të harrojmë se bashkë me to ne duhet të kuptojmë përse ai vjen, pra atë që thatë ju. Ai është mysafiri i kombit shqiptar, më i madhi mysafir që ka ardhur tek ne deri më sot. Me fjalë të tjera ai është mysafiri i lirisë sonë dhe i shpresës sonë. //voa//

Intervistë ekskluzive e Presidentit të Kosovës, Fatmir Sejdiu, dhënë QIK-ut
09 shkurt 2007

NË DOKUMENTIN E AHTISARIT KOSOVA PËRCAKTOHET SI SUBJEKTIVITET NË VETE
Prishtinë, 9 shkurt 2007 - Presidenti i Kosovës Fatmir Sejdiu tha se tërësia e dokumentit të Marti Ahtisarit është e pranueshme dhe siguron shtetin e ardhshëm të Kosovës, apo bazat për shtetin e ardhshëm të pavarur dhe sovran në kuptimin e esencës edhe pse, siç thotë, mund të ketë elemente që do të ketë nevojë të gërshetohen me çështjen e pranisë ndërkombëtare civile dhe me çështjen e mekanizmave të sigurisë, përkatësisht trupave të NATO së në Kosovë. Presidenti Sejdiu në një intervistë ekskluzive për QIK-un theksoi se pavarësia e Kosovës është element themelor që e shndërron Kosovën automatikisht në faktor të rëndësishëm të stabilitetit në rajon. Prandaj, tha ai, është e qartë se Kosova duhet të ketë stabilitetin e saj të brendshëm për ta shndërruar në kualitet të ri, që vendi ynë bashkë me vendet e tjera të jetë faktor të stabilitetit rajonal, duke filluar me fqinjësinë e mirë, në komunikimin ekonomik dhe në bashkëpunimet e tjera. Ndërkaq, duke folur për periudhën pas zgjidhjes së statusit, Presidenti Sejdiu përsëriti se në Kosovë do të ketë një prani të lehtë ndërkombëtare dhe që nuk do të jetë në kompetenca të UNMIK ut, por të mos jetë edhe e llojit jofunksional sikur ka qenë në Bosnje. Duket se ka elemente që janë pak më të fokusuara, tha ai, dhe do të shihet se sa do të jetë mundësi e komunikimit me bashkësinë ndërkombëtare në kuptim të precizimit të saktë të kësaj materieje. QIK: Zoti President, si e vlerësoni propozimin e ndërmjetësit ndërkombëtar për statusin e Kosovës, a e përmban ai dokument vullnetin e popullit të Kosovës? Presidenti Sejdiu: Si delegacion i Kosovës ne e kemi mirëpritur këtë dokument të rëndësishëm në këtë moment të rëndësishëm, sepse është një përmbledhje e gjithë asaj përpjekjeje që është bërë gjatë bisedimeve të mëhershme në Vjenë dhe si të tillë natyrisht ne kemi dëshiruar që të jetë një materie gjithëpërfshirëse e temave të trajtuara për të dhënë edhe një vizion të drejtpërdrejt për të ardhmen e Kosovës në këto çështje, por edhe në aspekte të tjera që presidenti Ahtisari e ka parë të udhës që t'i shtrojë brenda këtij dokumenti. Mund të them se tërësia e tij është e pranueshme, është tërësi e që siguron shtetin e ardhshëm të Kosovës, apo bazat për shtetin e ardhshëm të Kosovës, shtetin e ardhshëm dhe të pavarur dhe sovran në kuptimin e esencës edhe pse mund të ketë elemente të cilat do të ketë nevojë që të gërshetohen me çështjen e pranisë ndërkombëtare civile dhe me çështjen e mekanizmave të sigurisë, përkatësisht trupave të NATO së në Kosovë. Me rëndësi është që qoftë në atë pjesën e dispozitave të karakterit kushtetues, Kosova vërtet definohet si subjektivitet në vete, ajo mund të ushtrojë funksionet më vitale dhe më të rëndësishme që ka një shtet, duke filluar prej funksioneve bazike të mëhershme që kanë të bëjnë edhe me aspektet e pushteteve dhe duke kapërcyer pastaj edhe në funksionet e tjera vitale që kanë të bëjnë me politiken e jashtme, që kanë të bëjnë me çështjen e mundësisë së Kosovës të nënshkruajë marrëveshje ndërkombëtare, që të aderojë në konventat ndërkombëtare, që të anëtarësohet në mekanizmat ndërkombëtarë, duke llogaritur kështu edhe anëtarësimin e saj në Organizatën e Kombeve të Bashkuara. Me fjalë tjera, është një përshkrim i një materie jashtëzakonisht të shtrirë duke pasur edhe elemente të tjera që kanë të bëjnë me funksionin që Kosova i ka pasur në periudhat e mëhershme, ta zëmë çështjen e organizimit të aspekteve të sigurisë, inteligjenca e Kosovës dhe mekanizma të tjerë, si dhe mundësia që Kosova në ndërkohë bashkë me trupat e NATO së të ndërtojë mekanizmin e vet të mbrojtjes ose mekanizmin e sigurisë, që realisht do të jetë ushtria e ardhshme e Kosovës. Duke pas parasysh elementet e këtij dokumenti, mund të them se vërtet është një bazë e mirë dhe si e tillë sjell moment të ri në Kosovë, përfundimisht ne fillojmë të ecim në një kaptinë të re të zhvillimeve. Natyrisht, ka edhe elemente që kanë nevojë që të jenë të precizuara më qartë, të jetë një saktësi juridike e drejtpërdrejtë dhe e paekuivoke, që nuk lë dilema. Kjo reflektohet në disa nga formulimet që mund t?i gjejnë në raporte të ndryshme të materies që është shtruar. Kujtoj pikërisht se me punën që do të bëjmë në procesin e konsultimeve si delegacion i Kosovës do të ofrojmë edhe ndonjërën nga këto elemente, për të marrë edhe mendimin e Kuvendit të Kosovës dhe si të tilla t?ia prezantojmë presidentit Ahtisaari. Ajo që është e rëndësishme është se ne vërtetë këtë periudhë e shohim si periudhë përmbyllëse të procesit, nuk e shohim si një periudhë të rihapjes së procesit në të cilin do të ishin të reflektuara rreziqe të veçanta pikësëpari në vazhdimin e ?status quo? së ose të një gjendjeje të padefinuar dhe, së dyti, të lënies së një gjendjeje e cila praktikisht nuk prodhon asgjë. Në këtë rast kemi nxitjen e përbashkët edhe me bashkësinë ndërkombëtare që procesi të shkojë shpejt dhe të ecet pastaj në nivelin tjetër të mekanizmave vendimmarrës, posaçërisht në atë që duhet të përcillet nga ana e presidentit Ahtisaari në Këshillin e Sigurimit. Mund të them se në bazë të komunikimeve që kam pasur deri më tash me presidentin Ahtisari dhe me njerëzit që janë drejtpërdrejt të lidhur në këtë proces, ai sigurisht do të paraqes edhe një dokument shtojcë, dokumentin e rekomandimeve politike dhe siç u theksua edhe para pak ditësh nga goja e tij, ai pikërisht është edhe i orientuar që të jepet modeli apo formula e pavarësimit të Kosovës, duke pasur nevojën që kjo gjuhë e tij e komunikimit të jetë një gjuhë e akceptueshme për anëtarët e Këshillit të Sigurimit dhe paraprakisht them për anëtarët e Grupit të Kontaktit që kanë qenë të angazhuar më së thelli në këtë proces dhe them pak më vonë në nivelin e vendimmarrjes së KS së. Sido që të jetë, është një rast i mirë që duhet shfrytëzuar. QIK: Cila konsideroni se do të jetë rruga këtu e tutje deri në vendimmarrjen përfundimtare për statusin, në këtë kuptim a mund të ketë shtyrje ose vonesa? Presidenti Sejdiu: Mendoj se rruga më e mirë është rruga e shpejtimit pa e dëmtuar cilësinë. Ne e kemi marrë një orar nga presidenti Ahtisari. Ju e dini se një kohë është shtyrë dhënia e propozimit të tij për shkak të interferimit të zgjedhjeve parlamentare në Serbi dhe ka qenë i miratuar edhe nga Grupi i Kontaktit. Ne konsiderojmë që kjo temë realisht është e shteruar dhe ka arritur optimumin e vet në kuptimin e bisedimeve që janë zhvilluar dhe konsultave të tjera përcjellëse dhe çdo humbje kohe vërtet do të ishte një rrezik i veçantë. Po dëgjoj se ka ndonjë zë aty këtu se mund të ndodhë të shtyhet këtë proces për pak ditë. Ne nuk kemi komunikim tjetër. Ne kemi ftesë nga presidenti Ahtisari që i është drejtuar Delegacionit të Kosovës realisht në adresën time si udhëheqës i delegacionit dhe ne i kemi dhënë përgjigjen se do të jemi në Vjenë me datën 13, të fillojë ky proces i konsultave dhe natyrisht të përfundohet në muajin shkurt eventualisht në ditët e para të muajit mars. Më vonë do të vijë procesi i procedimit, i cili lyp kohë për deponimin dhe konsultave të brendshme edhe në KS deri në momentin e trajtimit dhe atëherë pritet që të shfuqizohet rezoluta 1244 dhe të nxirret një rezolutë e re e cila do të sanksionojë gjendjen. QIK: Në shumë raste keni deklaruar se pavarësia e Kosovës është faktor stabiliteti në rajon, çfarë në të vërtetë po bëjnë institucionet e Kosovës për të krijuar kapacitetet qeverisëse për Kosovën e pas statusit? Presidenti Sejdiu: Është e vertetë se pavarësia e Kosovës është element themelor që e shndërron Kosovën automatikisht në faktor të rëndësishëm të stabilitetit në rajon. Është e qartë se Kosova duhet të ketë stabilitetin e saj të brendshëm dhe ky stabilitet i qëndrueshëm që është tani duhet të thellohet dhe duhet të vazhdohet më tepër për ta shndërruar pikërisht në kualitet të ri, që Kosova të jetë faktor bashkë me vendet e tjera të stabilitetit rajonal, duke filluar me fqinjësinë e mirë që duhet të jetë dhe mundësitë e tjera që në kuadër të kësaj fqinjësie jepen në komunikimin ekonomik në bashkëpunimet e tjera rajonale dhe në aspektet e shumta çfarë mund të nxjerrë ky proces. Për këtë arsye është shumë me rëndësi që të iket nga një gjendje e padefinuar sikur ka qenë deri tash, dhe mendoj që ne e kemi kapërcyer një fazë të gjatë kohore, janë më tepër se shtat vjet dhe po hyjmë në vitin e tetë të mandatit ndërkombëtar ndaj Kosovës dhe të dëshmimit të themi në ecje të institucioneve të Kosovës për të arritur këtë nivel të tanishëm të pjekurisë së tyre. Për këtë arsye ne insistojmë që kjo të kryhet më shpejt dhe pikërisht që t'i jepet rasti Kosovës që të jetë partner i mirë në procesin e integrimeve. QIK: Edhe pas zgjidhjes së statusit në Kosovë do të ketë një prani të lehtë ndërkombëtare, çfarë roli do të ketë kjo prani? Presidenti Sejdiu: Eshtë thënë dhe është parashikuar edhe me dokumentin e Ahtisarit se do të jetë një prani ndërkombëtare në Kosovë. Ne kemi kërkuar vazhdimisht në të gjitha takimet që kjo të jetë një prani e lehtë ndërkombëtare e cila nuk do të jetë në kompetenca të UNMIK ut, si dhe që ajo të mos jetë e llojit jofunksional sikur ka qenë në Bosnje. Duket se ka elemente që janë pak më të fokusuara, si të tilla të shohim se sa do të jetë mundësi e komunikimit me bashkësinë ndërkombëtare në kuptim të precizimit të saktë të kësaj materieje, por mendoj se sido që të jetë, ajo është ndihmë për Kosovën, sepse ne do të kemi nevojën e ecjes së përbashkët posaçërisht për procesin e përgatitjes për integrime, por edhe për procesin e realizimit të më suksesshëm dhe më të suksesshëm të disa prej pushteteve. Keni parasysh se ky fokusim ekziston posaçërisht në materien e sundimit të ligjit dhe në materien e sigurisë, që janë dy elementet themelore të funksionimit të një shteti normal dhe ne e quajmë praninë ndërkombëtare një mbështetje në ecje të Kosovës përpara. Paralelisht duhet të përgatitet një mekanizëm i mbrojtjes i Kosovës, të ndërtohet një ushtri e ardhshme e Kosovës, e cila do të ndërtohet në parametrat ndërkombëtarë dhe të NATO s në mënyrë që Kosova të dëshmohet edhe në ketë aspekt. Ajo që ne do ta kishim parasysh në këtë proces është kohëzgjatja e këtij mandati të pranisë civile në Kosovë dhe e dyta një nevojë që do të pasonte natyrshëm në ekuivalencën e përgjithshme të punëve të kryera dhe që do të hapte shtegun e ri të zhvillimeve të Kosovës. Prandaj, në këtë aspekt nuk dëshiroj që të ketë interpretime që në një farë mënyre, siç thuhet në popull "të gjuajmë gurë e cunga" mbi vendet që kanë ndihmuar Kosovën kaq fuqishëm në këtë periudhë të saj të ecjes së saj të suksesshme, por ta shohim atë si një pjesë të mekanizmit nxitës, garantues edhe për realizimin e marrëveshjes. QIK: Z. President, Kosova e pavarur duhet t'i ketë edhe shenjat e veta dalluese, simbolet e veta shtetërore, flamurin, himnin, stemën? Presidenti Sejdiu: Kosova duhet të ketë simbolet e veta për të shprehur identitetin shtetëror të saj. Është temë e ditur, nëse është fjala për flamurin, flamuri historik i shqiptarëve dihet dhe aty nuk ka asnjë dilemë dhe ai do ta mbajë peshën e vet për respektin ndaj tij, por po kështu është e nevojshme që Kosova të ketë flamurin e vet i cili do ta prezantojë Kosovën në mekanizmat ndërkombëtar, në Organizatën e Kombeve të Bashkuara dhe në mekanizmat e tjerë. Mendoj se kjo duhet të rregullohet me ligj, se Kuvendi i Kosovës duhet të hyjë në procedurat normale të shpalljes së një konkursi ose të një kërkese për dhënien e propozimeve. Ju e dini, Presidenti Rugova ka dhënë një propozim më herët, të cilin ne e respektojmë, por natyrisht ne do të shohim që të arrihet në këtë hap një konsensus i përbashkët ose një vendim meritor që mbështet nga shumica e qytetarëve në këtë rast, nga Kuvendi i Kosovës. E njëjta gjë duhet të ndodhë edhe me himnin, stemën që është një simbolikë e veçantë e shtetit që Kosova duhet ta ketë. Mendoj se Kuvendi i Kosovës duhet të hyjë në këtë proces. QIK: Ekipi i Unitetit kohë më parë e ka formuar një komision për hartimin e Kushtetutës së re të Kosovës, çfarë ka bërë deri më tash ky komision dhe kur pritet të miratohet kushtetuta e re e Kosovës? Presidenti Sejdiu: Komisioni ka bërë një punë të mirë. Ka hartuar parimet themelore që i përkasin strukturës ose skeletit të një kushtetute moderne. Këto ditë po ashtu është një kërkesë në hulumtim të vazhdueshëm të veshjes së tij me elemente të nevojshme. Natyrisht se ky komision teknik që është ngrit në kuadër të ekipit të unitetit por që një tërësi apo një komision më i plotë që do të jetë draftuesi final i Kushtetutës së Kosovës duhet të marrë mandatin e Kuvendit të Kosovës dhe ai mandat besoj se do të jepet shumë shpejt dhe Kuvendi i Kosovës të jetë miratuesi i Kushtetutës së Kosovës. Nuk mundet asnjë organ tjetër të marrë vendimin për miratimin e Kushtetutës jashtë Kuvendit të Kosovës. Është krejt normale që të kërkohet në këtë periudhë një veprim më i shpejtë për të ecur në realizimin e këtij projekti dhe natyrisht do të vijmë edhe në momentin kur do të shkohet edhe me vendimmarrje. Besoj se komisioni do të ketë përfshirje të gjerë në kuvend dhe po ashtu do të ketë edhe ekspertë vendës dhe ndërkombëtarë që do të jenë pjesë shtesë e këtij ekipi. Mund të them se me përcaktimin e statusit ose arritjen e marrëveshjes, e cila do të jetë e sanksionuar nga Këshilli i Sigurimit të OKB së, do të përkufizohet qartë edhe ideja e këtij dokumenti, si dhe koha brenda së cilës Kuvendi i Kosovës do të duhet ta nxjerrë Kushtetutën e re.

Faktet e Millosheviçit i injorova para syve te tij 

Të qëndroja në një dhomë me Millosheviçin, kisha reagim fizik, sepse më dilte parasysh se çfarë po bënte ai me popullin tim në Kosovë.

Qazim Doda,
15 janar 2007
New York

Ilir Zherka u lind ne Krushevë të Plavës, në moshën 2 vjeçare familja e tij e përndjekur u detyrua të emigronte në Itali dhe më vonë u vendosën në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Iliri është drejtor ekzekutiv i DC Vote, një organizatë që merret me përmirësimin e ligjit për votime në Amerikë dhe ka të bëjë direkt me Kongresin dhe Senatin Amerikan. Më parë ka punuar në Kongres, senat Shtëpinë e Bardhë si dhe ka qenë drejtor ekzekutiv i Këshillit Kombëtar Shqiptaro-Amerikan.  Shqipja e Ilirit tingëllon shumë pastër kur merret parasysh se ai kishte ardhur në Amerikë në moshën dy vjeçare. Biseda me të fillon në gjuhën shqipe ku thotë se gjithmonë është munduar të flasë dhe shkruajë shqip, vetëm nëse flitet për politikë ai insiston të flasë anglisht duke u bazuar në shprehjet dhe terminologjinë që duhet t’i përdorë gjatë bisedës

Familja e juaj është shumë e njohur tek shqiptarët e Amerikës, a mund të na tregosh se ku fillon jeta e Ilirit në Amerikë?

Po ne emigruam në Amerikë më 1968, dhe u vendosëm në Jug të Bronxit, kur Bronxi dhe i tërë New York-u ka qenë zonë e vështirë që të rritesh, unë mendoj se një ndër ballafaqimet që njerëzit në Ballkan ndoshta nuk i kuptojnë është të rritesh në New York. Për ne si shqiptar ishte shumë vështirë në atë kohë, kemi jetuar në vend ku shumica ishin të zinj dhe spanjoll dhe ne ishim minoritet. Shumica e njerëzve që unë jam rritur me ta çoftë shqiptarë apo jo nuk kanë përfunduar aq mirë në jetën e tyre duke mos e përfunduar as shkollën e mesme e lëre më të shkojnë në Kolegj dhe morën rrugën e gabuar, pra të rritesh siç jemi rritur ne ka qenë ballafaqim me vështirësi edhe nëse ke qëndruar në rrugë të drejtë e të shkosh në Kolegj, Unë mendoj se arritja më e madhe personale për mua ka qenë të shkoj në Cornell University gjatë asaj kohe.

Të shkosh nga shkolla publike e Bronxit në Cornell University është shumë e vështirë, si e realizove këtë qëllim që për shumicën mbetet vetëm një ëndërr e bukur por e parealizueshme?

     Kur isha në shkollën e mesme pata shkuar tek këshilltari për karrierë dhe edukim, e pata pyetur se çfarë mendon se duhet të bëj,  të shkoj në Kolegj apo të ndahem nga shkolla. Ai mu përgjigj se duhet të shkoja në Kolegjin publik të komunitetit për tri vite, ku shumë shqiptarë shkojnë në këto lloj Kolegjesh që unë mendoj se është në rregull por nuk është zgjedhja më e mirë. Nga ai takim isha i zhgënjyer dhe i nervozuar, kur u ktheva në shtëpi i tregova motrës sime Nexhmies se çka më tha këshilltari në shkollë. Pasi më shikoi në sy për një çast më pyeti se çfarë kisha ndërmend të bëja në ato momente, unë i thash se dua të shkoj në një shkollë sa më të mirë që të jetë e mundur. Atëherë ajo më këshilloi që unë duhet të insistoj për këtë gjë dhe të punoj shumë në këtë drejtim e të mos dorëzohem. Kështu veprova pra pas këshillave të motrës sime e cila më vonë arriti të bëhej një ushtarake e lartë në Ushtrinë Amerikane ku shërbeu gjer në vdekje. Pra kur shkova në Cornell University e vërejta se në jetën time ndodhi një ndryshim i madh me atë eksperiencë dhe këshillat e saj më ndihmuan shumë.

Në Cornell University nuk janë shumë shqiptarë sepse parakushtet për pranim janë shumë rigoroze pastaj edhe pagesa është shumë e shtrenjte, a kishte shumë shqiptarë në kohën kur ti ke studijuar atje?

     Nuk e kam takuar ndonjë student gjatë asaj kohe që mund t’i ketë vijuar studimet në Cornell, ky është një universitet shumë i mirë, lirisht mund të quhet ndër më të mirët në botë. Atje ka studentë nga të gjitha anët e botës dhe janë shumë të talentuar. Të korrësh rezultate atje duhet të jesh i shkathët, shumë energjik, i organizuar dhe i dedikuar.

Në Cornell isha shumë i angazhuar në aktivitetet e studentëve, kam qenë demokrat siç jam edhe tani dhe isha i zgjedhur si kryetar i demokratëve të Cornellit.

Derisa isha kryetar pata organizuar një simpozium rreth Kosovës (1988), atu e sollëm Joe Dioguardin dhe Sami Repishtin, me atë rast u mbush dhoma plot për të dëgjuar ata dy duke folur rreth situatës në Kosovë. Ishte kënaqësi për universitetin dhe për mua personalisht ishte një nder i madh që ta përdorja pozicionin tim si president i demokratëve të Cornel University ta bëja të mundur një mirëkuptim më të madh rreth situatës në Kosovë.

Një tjetër gjë që do të doja ta cekja se para disa ditësh isha duke biseduar me gruan time se në çfarë ambientesh kemi studiuar, ajo më tha se ka studiuar në librari ku ka pasur shumë njerëz sepse ajo e ndjen veten rehat kur ka shumë njerëz për rreth saj, kurse unë kam studijuar në vende ku kam qenë i vetmuar. Në librarinë e Cornellit ishin dy ose tri vende ku unë mund të bëja një gjë të tillë, një nga këto vende ishte libraria e shkollës post-diplomike në katin e gjashtë në seksionin për Shqipërinë, nganjëherë ndalesha dhe e tërhiqja nga sirtarët ndonjë libër me autor shqiptarë siç ishte Elez Biberaj e shumë të tjerë dhe e lexoja me kënaqësi dhe kështu e rifreskoja kokën time për të vazhduar studimet më gjatë.

Në Cornell ke shkruar për gazetën e Kolegjit, cilat ishin temat që i rrahje më shumë gjatë asaj kohe?

     Po kam shkruar për gazetën e Kolegjit atë kohë dhe shkruaja për Kosovën. Gjithmone mundohesha qe ta bindja opinionin se Kosova është e okupuar dhe ka nevojë për përkrahjen Amerikane. E ndjeja për detyrë të shkruaja për Kosovën sepse dashuria e madhe për të nuk më linte të qetë.

Në kohën kur ke filluar të merresh me çështjen e Kosovës ke qenë shume i ri, si shpjegohet kjo?

     Ne kemi qenë të angazhuar si familje në aktivitetet për çlirimin e Kosovës. Nga kujtimet e hershme mbaj mend se derisa shumë familje tjera shkonin për piknik në parqe të ndryshme, ne paketonim  ushqimin dhe merrnim drejtim tjetër, pra në vend të parqeve shkonim para OKB-së në Manhattan ose shkonim në Washington DC për të demonstruar. Ne ishim familje aktiviste që të tjerët na quanin familje e protestave. Këtë rutinë e kemi bërë për shumë vite me radhë. Kur u rrita për të shkuar në Kolegj, në atë kohë unë veç isha veteran i ballafaqimeve.

A mund të ma tregosh ndonjë moment nga demonstratat ku merrje pjesë si nxënës dhe që të ka mbetur në kujtesë të përhershme?

     Kur isha shumë i ri, e mbaj mend se ne shkuam në Washington DC ku diktatori Tito bënte një vizitë zyrtare, atje ishte organizuar një demonstratë e madhe shqiptare kundër Titos, për mua si fëmijë dukej se udhëtimi nga New Yorku në Washington DC ishte shumë  i gjatë. Kjo demonstratë ishte shumë agresive dhe nuk më kujtohet mirë por dikush më pat treguar më vonë se kur limuzina e Titos u ndal afër turmës unë shkova dhe e shqelmova, ndërsa një person  tjetër e mori flamurin e Jugosllavisë dhe u ngjit në një lis para shtëpisë së bardhë dhe e dogji derisa policia mundohej ta ndalonte, kjo pra ishte një ngjarje emocionuese që akoma e mbaj mend, ky rast pat ndodhur dikur në vitet e 70-ta.

Mirë pra tash po kalojmë nga diktatori Tito tek diktatori Millosheviç, Si mund ta përshkruash takimin me të para dhjetë vitesh?

     Po atje isha me kongresmenin Eliot Engel, atë takim e kishte organizuar departamenti i shtetit dhe ata ishin pak nervoz sepse ata nuk e dinin se çka do të themi apo bëjmë në atë takim. Unë isha atje në cilësinë e zyrtarit duke e përfaqësuar kongresmenin që punoja për të dhe dua ta ceki se si një shqiptaro amerikan askush nuk më pyeti se kush isha unë dhe pse isha atje. U habita se si na përcollën tek zyra e Millosheviçit ku u futëm pa kaluar në ndonjë proces të kontrollit nga sigurimi. Kur u hymë brenda në dhomën e takimit, Millosheviçi ishte vetëm pa asnjë këshilltar apo përkthyes. Ne u ulëm në atë dhomë me të, në përbërjen tonë ishin zyrtarët e ambasadës Amerikane në Beograd, kongresmeni Eliot Engel, John Coldelli ( shefi i kabinetit të Engelit) dhe unë, ai ishte pra vetëm. Në tavolinën para nesh ishin vendosur shumë fruta, pije dhe ëmbëlsira, e mbaj mend shumë mirë që askush nga ne nuk mori ndonjë pije apo diçka për të ngrënë sepse nuk ishte një takim shoqëror ku ne do të shkonim për të bërë miqësi me të.

U habita me Millosheviçin sepse anglishtja e tij ishte shumë mirë dhe tentonte të paraqitej shumë mjeshtër i fortë në bisedën që zhvillonim. Ai paraqiste shumë çështje në atë takim që ne faktikisht e injoronim për çdo gjë.

Kongresmeni Engel paraqiti pikëpamjet e tij dhe i parashtroi disa pyetje për të cilat reagimi i Millosheviçit ishte: “O, këto janë gënjeshtra. Amnistia internacionale apo grupet e tjera të gjitha janë gënjeshtra thoshte.” E mbaj mend shumë mirë se unë nga çasti në çast vija duke e humbur durimin dhe për disa minuta derisa Eliot Engel ishte duke folur unë e respektova dhe nuk fola shumë.

Kur Millosheviçi filloi të flasë aq shumë të pavërteta, më bëri shumë nervoz dhe ia ktheva duke i thënë se atë që po e thua sot këtu para nesh nuk është e faktuar dhe më lejoni të ju them se çfarë është e vërteta rreth Kosovës. Fillova të lexoja listën e ngjarjeve se çfarë kishte ndodhur në vitin 1989 e po ashtu edhe vitet e mëhershme dhe mëvonshme.

E detyrova të ballafaqohet me probleme në besimin e tij se Serbia kishte të drejtë të kontrollonte Kosovën. Ne e arsyetuam me drejtësi dhe diplomatikisht në atë bisedë se ai ishte gabim, biseda zgjati mbi një ore por unë prapë insistoja  që të mos e lejoja atë të mbisundojë dhe nuk e lejoja që të na gënjente para grupit tonë. Unë i thashë atij se unë e përfaqësoj një anëtar të kongresit të Amerikës dhe ne i trajtojmë këto probleme shumë seriozisht, dhe Amerika është shumë e shqetësuar se çfarë po ndodhë me Kosovën.

Edhe pse nuk folëm në emër të departamentit të shtetit,  si një grup e njerëzve që punonim në kongres kërkuam fuqishëm që ta bllokojmë Millosheviçin dhe represionin e tij në Kosovë. Ishte një diskutim shumë interesant, por për mua personalisht ishte shumë vështirë të qëndroja në një dhomë me të duke e ditur se çfarë ka bërë kundër shqiptarëve dhe pozicioni i tij me ato pikëpamjet kundër shqiptarëve.

Kisha një reagim fizik të qëndroja në një dhomë me të sepse kishim një urrejtje të madhe kundër njëri tjetrit dhe ishte shumë vështirë ta kontrolloja veten time, por në fund të fundit ne e bëmë takimin tonë dhe thamë atë që duhej ta thoshim për Kosovën.

Edhe udhëtimi prej Beogradit në Prishtinë ishte shumë i vështirë sepse kishte shumë ushtarë dhe polic në rrugë, ne u nisëm tek zyra informative e Amerikës Kjo ishte hera e parë që shkoja në Kosovë dhe ishte emocionuese shumë. Familja ime vjen nga malësia e Gjakovës që në atë kohë gjysma ishte e pushtuar nga Serbët por për mua dhe familjen time nuk ekzistonte kufiri por ishte vetëm një Malësi e Gjakovës në mendjen tonë.

Një zyrtar serb që më përcillte u nervozua shumë dhe mu drejtua duke më thënë:”ti nuk duhet t’i mbushësh kokat e këtyre njerëzve me ëndrra!” dhe unë ia ktheva se njerëzit që janë duke ëndërruar jeni ju bashkë me zyrtarët serb në Kosovë e Beograd, ëndrra këto që ju bëjnë të besoni se mund ta mbani popullin shqiptarë të shtypur, pra ju mendoni se Kosova është e juaja por në fakt nuk është, dhe mund të them se kjo është ëndrra më e rrezikshme për ju serbët,” këtë debat e zhvilluam edhe kur u futëm brenda në zyre dhe ne e realizuam qëllimin tonë duke e thënë atë që duhej t’ua thoshim serbëve. Eliot Engel më vonë nuk është lejuar nga regjimi i Millosheviçit  të shkonte më vonë në Kosovë dhe për këtë gjë kur filloi lufta në Kosovë ai pat thënë se e ndien veten krenar që arritëm të jetojmë kohën kur shqiptarët nuk e lejojnë Millosheviçin të futet më në Kosovë.

A kishte ndonjë informacion Millosheviçi se kush ishe ti?

     Kur u prezantova me të, më shikoi në sy dhe ma mbajti dorën pak më gjatë, kishte një shikim të dridhshëm por nuk mendoj se administrata e tij nuk e ka ditur më herët se edhe unë do të jem prezent. Me sa duket zyrtarët e departamentit nuk i kanë treguar askujt për shkaqe sigurie mirëpo kur më përshëndeti mua e kuptoi se unë isha shqiptar sepse ia thashë emrin dhe menjëherë reagoi negativisht.

Kur u ktheve në shtëpi, t’u desh të ballafaqohesh me familjen tënde që ishte kundër Millosheviçit, si e tejkalove këtë vështirësi?

      Mendoj që babai im dhe e tëre familja si dhe komuniteti shqiptarë në Amerikë e mirëpritën vizitën time atje sepse unë e përfaqësova komunitetin shqiptarë dhe Amerikën, atyre ju erdhi mirë që unë isha një mbrojtës agresiv i çështjes shqiptare. Kur erdha në Amerika shkrova një artikull në Illyria ku e sqarova se çfarë kemi bërë me atë vizitë. Serbët kishin ëndërruar se ne si Amerikanë do të shkojmë dhe të kënaqemi duke ngrënë e duke pirë me ta kurse reagimi ynë ishte duke ua tërhequr vërejtjen se do të punojmë që ta bindim administratën Amerikane për ta mbrojtur popullin Shqiptarë dhe kjo saktësisht ndodhi.

Rreth takimit të Ilirit me Millosheviqin, babai i tij Ahmeti e kujton atë rast duke thënë: “Kur u kthye Iliri nga Kosova dhe më tregoi se ishte takuar me kriminelin Milloshevçq, unë menjëherë ndërhyra dhe e pyeta, pse nuk ja ngjite për fyti e me e plasë atë kriminel,për çka të kam ushtruar fizikisht që nga fëmijëria për të qenë i gatshëm ta përdorësh forcën kur të takohesh me armikun? Iliri duke buzëqeshur m’u përgjigj duke më thënë: Babë, më shkoi mendja njëherë me ja ngjit për fyti e me e shtri për toke por isha me njerëz të tjerë, mirëpo po të premtoj se do të mundohem të bëj të pamundurën që ta bindi administratën Amerikane se Millosheviqi është një kriminel që duhet ndëshkuar me dhunë.” thotë ai.

Ahmet Zherka në vitin 1975, në Manhattan të New York-ut kishte vrarë njeriun i cili ia kishte shkelur flamurin kombëtar. Duke e respektuar qëndrueshmërinë e tij dhe aktin e drejtë që kishte bërë për të drejtat kombëtare, drejtësia Amerikane e kishte ulur denimin e tij ne gjithsejt tri vit,e derisa për vrasje në Amerikë mund te denoheshe nga 25 vite deri me vdekje.( shënim i autorit)

Pasi mbarove studimet në Cornell, vazhdove në Universitetin e Virginia-s, çfarë e veçon aktivitetin tuaj gjatë asaj kohe?

     Po,Universiteti i Virginias kërkonte shumë punë, por pasi që unë isha vetëm dy orë larg nga Washingtoni, shumë herë shkoja për demonstrata per ta ngritur zërin për popullin tim. Unë po ashtu pata shkruar artikuj në New York Times dhe gazeta të tjera për të shtyrë Amerikanët që të angazhoheshin më shumë për Kosovën, në atë kohë pata shkruar një artikull kundër  senatorit Bob Dole i cili hiqej se po punonte shumë për Kosovën por në fakt rezultatet nuk ishin askund. Ajo kritikë vetëm e shtyri senatorin Dole që të punonte më shumë për Kosovën.

Si shpjegohet ky angazhim kaq i madh pikërisht në Washington DC, derisa komuniteti shqiptarë gjendet më shumë në New York me rrethinë, Michigan, Chickago dhe Philadelphia?

     Unë kam lindur në një familje që kishte të bënte shumë me politikë dhe ishte shumë aktive në çështjen kombëtare. Edhe natyra ime është e tillë që unë jam shumë aktiv kur mendoj se gjërat duhet të ecin në drejtimin e duhur dhe është në favor të kombit tim, pra unë jam shumë agresiv në atë drejtim për të realizuar qëllimin. Jam angazhuar në politikën Amerikane që të ndihmoj gjërat të ecin më mirë poashtu t’i ndihmoj çështjes shqiptare. Kur kam qenë në Cornell, e kam kaluar një semestër në Washington ku kam punuar për senatorin Daniel Patrick, ai ishte senator nga New York-u. Gjatë asaj kohe pata biseduar me këshilltarin e tij për politikë të jashtme(1988) dhe i thashë se senatori përfaqëson edhe shqiptarët e New York-ut por ai kurrë nuk ka folur për çështjen shqiptare, ai mu përgjigj se  Amerika e ndihmon  Jugosllavinë të ecin përpara dhe nuk duam që të bëjmë diçka në dëm të marrëdhënieve tona me ta, mirëpo në fund ai më dha mundësinë që unë ta shkruaja një fjalim për senatorin rreth situatës në Kosovë të cilin ai ta lexonte në senat. E shkrova fjalimin, ishte shumë vështirë për mua ta bindja senatorin, kur e lexoi këshilltari i tij më tha se senatori nuk ka mundësi ta lexojnë këtë fjalim sepse në atë kohë Amerika nuk ishte e gatshme të dënonte dhunën Jugosllave mbi shqiptarët pasi që e konsideronin si aleat të vetin në Ballkan.

Nga ai rast pata vendosur që sapo të mbaroj shkollën të shkoj në Washington DC dhe të zhvilloj aktivitetin tim për çështjen kombëtare. Më vonë pasi e pata mbaruar edhe shkollën e drejtësisë kam shkuar bashkë me Lindën- gruan time në Shqipëri dhe kam jetuar atje rreth një vit (1992) ku kam ndihmuar në nxjerrjen e kodit për procedurat kriminale kurse gruaja ime punonte në ligjet për ambientin, kështu pra u munduam të bëjmë detyrën tonë për Shqipërinë. Kur u ktheva në Amerikë fillova karrierën time në kongres dhe më vonë i ndihmova presidentit Clinton në fushatën e rizgjedhjes së tij,  pastaj kam punuar në administratë të shtëpisë së Bardhë.

Dihet qe me iniciativen tënde është formuar Këshilli Kombëtar Shqiptaro- Amerikan, si e përshkruan fillimin e aktiviteteve të këtij këshilli i cli për dallim nga organizatat tjera të komunitetit që ishin vendosur jashtë Washingtonit, ju u vendosët pikërisht në DC dhe morët përsipër një punë të rëndësishme në kohët e vështira?

     Gjatë kohës së luftës në Bosnje unë punoja në kongres dhe të them të drejtën isha shumë i frustruar sepse ndieja që njerëzit të cilët i quanim aleat tanë dhe llogarisnim në ta siç ishin Bob Dole dhe Ben Gillman, ata shkonin nëpër komunitet, merrnin para nga ta dhe kur ktheheshin në Washington bënin shumë pak për ta. Unë poashtu ndjeja se Dioguardi të cilin e kam përkrahur gjatë viteve të 80-ta nuk ishte askund në Washington sepse Liga e tij nuk kishte zyre këtu dhe gjatë asaj kohe lobi grek ishte shumë aktiv në Washington që bënte pengesa të mëdha për Sali Berishën.

Ne ishim një grup në kongres që shqetësoheshim shumë me atë se çka po ndodhte me Kosovën. John Coldelli dhe unë bisedonim shpesh se si komuniteti i jonë nuk kishte përfaqësues në Washington dhe aleatët tonë nuk bënin punë të mjaftueshme.

Atë kohë pata shkruar dy artikuj në Illyria ku i kritikova Bob Dole dhe Ben Gillman, disa njerëz u zemëruan shumë që unë shkrova kundër tyre, kurse pjesa më e madhe ishin të kënaqur që i kritikova sepse unë vërtetë ndieja se duhet të bëhet diçka më shumë për Kosovën. Kur hanim drekë në kongresin amerikan unë dhe John Coldelli kalonim kohën duke biseduar se si ti ndihmojmë komunitetit shqiptarë që të bëhet më i fuqishëm dhe kështu vendosëm që të krijohet një organizatë e re.

Në atë kohë Sami Repishti, Vëllezërit Fonda, Hajdar Bajraktari, Avni Mustafaj dhe disa të tjerë zhvillonin bisedimet në New York për të krijuar një grupë që do të quhej Friends Of Albania (miqtë e Shqipërisë), qëllimi ishte se si mund t’i ndihmohet Shqipëria të ndërtojë demokracinë, në anën tjetër ne në Washington mendonim të krijojmë diçka që do të kishte një shtrirje më të gjerë.

Çka më konkretisht?

     Mendimi ynë ishte që ky grup të mos jetë një institut por një grup që do të luftonte për të drejtat shqiptarëve në Ballkan, të gjithë u pajtuan njëzëri sepse John Coldelli dhe unë e argumentuam se do të duhej të krijohej diçka e tillë. Gjatë një dreke me John Coldellin më lindi ideja se çfarë emri duhet të ketë kjo organizatë e re, i thashë Këshilli Kombëtar Shqiptaro Amerikan (NAK), Kombëtar sepse përfshihen interesat e kombit, Këshill është kur njerëzit do të vinin të gjithë së bashku dhe do të diskutonin si një grup për çështjen shqiptare, si dhe Shqiptaro-Amerikane është se ky këshill do të përbëhej nga shqiptarët e Amerikës. Grupit të New York-ut i pëlqeu ideja ime dhe menjëherë ne ofruam që të shkruanim programin dhe statusin sepse kjo edhe është pjesë e profesionit tim.

Në çfarë organizate u bazuat më shumë për program?

     Kur erdhëm në Washington filluam të bëjmë hulumtime tek organizatat tjera që janë shumë të suksesshme. Në atë kohë John Coldelli ishte shumë i afërt me një organizatë që quhej AIPAC ( American-Israeli Public Affairs Comitee) një lobi  çifut që konsiderohet shumë ndikues në politikën Amerikane. Ne e hartuam programin tonë që ishte përafërsisht i njëjtë me atë të çifutëve dhe e krijuam këshillin në vitin 1996, ky ishte i njëjti vit që unë shkova të punoj në fushatën e rizgjedhjes së presidentit Clinton.

Si e kombinove punën në administratë të Shtëpisë së Bardhë me aktivitetet e KKSHA?

     Dy vitet e para ishte shumë vështirë sepse nuk kishim financim dhe nuk mund të gjenim ndonjë drejtor ekzekutiv, unë gjatë asaj kohe ishte duke zhvilluar fushatë tek minoritet për zgjedhje, tentoja të marr votat e Italianëve, Irlandezëve, Ukrainasve por edhe Serbëve edhe pse ishte shumë vështirë të merrja votën e këtyre të fundit. Në ato zgjedhje fitoi Presidenti Clinton dhe unë fillova të punoj për administratën e tij në Ministrinë e Punës. Derisa punoja në tavolinën time lexoja artikuj për Kosovën dhe nganjëherë më dilnin lotët kur lexoja për dhunën që po ushtrohej atje.

Organizatën që e kishim krijuar nuk kishte udhëheqës dhe nga New York-u më këshilluan që ta merrja punën si drejtor ekzekutiv i KKSHA,  ishte shumë vështirë për mua sepse kisha gruan dhe fëmijët që kishin nevojë për mua, mirëpo pas diskutimit me gruan time ramë në pajtim që të sakrifikonim për Kosovën dhe të leja punën në administratë për të bërë punë vullnetare vetëm pse ishte për të mirën e Kosovës. Kur shkova në punë për të dhënë dorëheqjen time, zëvendës ministri i punës më priti i buzëqeshur duke më thënë se kam një lajm të mirë për ty, të kanë dhënë një post më të madh, unë ia ktheva: mos më thuaj lajm të mirë sepse unë kam një lajm të keq, më duhet ta lë këtë punë sepse dua të kontribuoj më shumë për Kosovën. Kontaktet e mija me administratën pasi që unë kisha punuar më herët bënë një ndryshim shumë të madh gjatë luftës, Unë kisha kontakte me shtëpinë e bardhë kur askush tjetër nuk kishte mundësi të ndërhynte, atëherë administrata kishte refuzuar të takohej me Dioguardin, pra ishte në listën e zezë të departamentit të shtetit, kështu që ishte shumë e nevojshme që ne si komunitet të kishim mundësi të kontaktonim me Shtëpinë e Bardhë.

Ne bëmë ndikim shumë të madh në administratë që të përkrahej Kosova, dihet që rolin kryesor për çlirimin e Kosovës e ka luajtur UÇK-ja sepse luftonin në tokën e Kosovës dhe e meritojnë çdo respekt, por ne luajtëm rol të vogël që konsiderohet shumë i rëndësishëm për të siguruar përkrahjen e Shtëpisë së Bardhë, pra në atë kohë kongresi dhe Shtëpia e Bardhë vendosën shumë shpejt që të ndërhynin kundër ushtrisë serbe.

Kur e takuat për herë të parë me Presidentin Clinton?

     Për herë të parë kur e kam takuar Clintonin ishte në Shtëpinë e Bardhë gjatë kohës që zhvillohej fushata elektorale, kishte një staf të organizuar mirë dhe unë isha një i ri që i përkisja asaj organizate. Në një rast kur ne kishim një tubim me Italiano-Amerikanët për të kërkuar nga udhëheqësit e komunitetit të tyre që të përkrahnin fushatën tonë,atu bisedova gjatë me Presidentin Clinton dhe i tregova se çfarë po bëja për të fituar përkrahjen e komuniteteve për të, ai u gëzua shumë dhe përkrahu projektet e mija që kisha si përgjegjës për komunitetet.

Më vonë u takuam disa herë në fushatë por nuk biseduam gjatë deri në momentin historik  në Prill 1999 ku u zhvillua takimi në Shtëpinë e Bardhë pikërisht në dhomën e Russewelt-it, pra atu ishte një takim mes presidentit dhe KKSHA si dhe disa organizatave të tjera shqiptare. Ky ishte një takim që u bë falë raporteve të mija me Shtëpinë e Bardhë dhe me kongresin, ata njerëz që e siguruan takimin ishin shokë të mi me të cilët kemi punuar bashkë gjatë fushatës së zgjedhjeve. Isha i vetmi unë që e dija se Presidenti do të vinte në atë takim, organizatorët e mbanin fshehtë këtë lajm. Të gjithë në dhomë mendonin se do të vijë Sandy Burger (këshilltari për siguri kombëtare) dhe kur erdhi Presidenti Clinton të gjithë u habitën me prezencën e tij.  Fjalët e presidentit ishin shumë të qarta, ai tha shprehimisht:”Ne nuk do ta humbim këtë luftë, dhe ne do të luftojmë deri në fitore!”

Në Kosovë populli ju njeh përmes aktiviteteve që ke bërë për ta, e di që e njeh mirë Kosovën, na thuaj se si e sheh situatën politike atje.

     Sfidat janë akoma të dukshme, Serbia është duke e bërë një luftë të pa shpresë që të rikthejë kontrollin mbi Kosovën, ata janë duke harxhuar shumë para për këtë punë. Tash së fundi ata kanë punësuar një Loby republikan që merren me drejtësinë në Washington dhe do të paguajnë me miliona dollarë për të bashkëpunuar me ta gjatë dy viteve të ardhshme. Kjo është një luftë të cilën shqiptarët duhet ta marrin shumë seriozisht, mendoj që secili e kupton që EU dhe Amerika e përkrahin pavarësinë e Kosovës, mirëpo në politikë nuk ekziston një vendim përfundimtarë derisa të vendoset përfundimisht, pra gjërat mund të ndryshojnë në momentin e fundit. Shqiptarët duhet ta kenë të ditur se lufta ekziston dhe duhet të vazhdojë si luftë e vërtetë derisa të përfundojë.

Shtyrja e zgjedhjes së statusit nuk është një ide e mençur, unë e përkrahi opinioni e Çekut që vendimi të merret sa më shpejt. Unë personalisht kam besim në udhëheqësin e Kosovës dhe mendoj që EU dhe Amerika dëshirojnë që ta shohin Kosovën të pavarur sa më shpejt që të jetë e mundur. Sfidat fillojnë me pavarësinë e Kosovës në të ardhmen, me sa e njoh unë politikën e kuptoj që gjërat të cilat nuk duken të rëndësishme fare janë gjërat që është më së vështiri për t’i arritur, për shembull përditshmëria sjell pyetjen nëse uji për pije është i pastër, a ke rrymë të mjaftueshme, a mund të fillosh ndonjë biznes dhe sa shpejt mund ta bësh atë, a ke ndonjë sistem bankar të siguruar që mund t’i deponosh paratë tuaja, a mund të blesh veturë, nëse ke veturë a mund ta mirëmbash, a ka mjaftë libra të nevojshme për t’u edukuar e kështu me radhë. Këto janë disa nga problemet që pas pavarësisë duhet të ballafaqohemi me to edhe pse duken jo të rëndësishme, në njëfarë mënyre luajnë rol të madh në jetën e përditshme.

Kosova duhet të shoh si aleat të përhershëm Amerikën, por duhet ta dimë se e ardhmja e Kosovës do të jetë në EU dhe duhet të krijohen raporte të mira me ta. Kosova ka një përparësi sepse institucionet janë ndërtuar me direktivat e UNMIK-ut, e di që ka shumë mospajtime rreth UNMUK-kut dhe unë nuk pajtohem me disa gjëra, por mendoj se në të ardhmen ky rregullim i administratës do ta bëje më të lehtë për Kosovën që ta ketë nën kontroll tranzicionin nga një zonë e shtypur që nuk ka qenë e lejuar të ecin përpara në një zonë që do të jetë pjesë e një Evrope dinamike.

Si duhet të veprojnë institucionet e Kosovës në këto momente vendimtare?

     Një gjë që do të duhej në Kosovë është paraqitja publike e vendimeve që i merr qeveria, mbledhjet të jenë më të hapura, njerëzit që e përfaqësojnë popullin në parlament duhet të jenë të përgjegjshëm dhe t’i mbrojnë interesat e popullit. Pastaj një gjë që ndodhë me zgjedhjet në Amerikë është se populli zgjedh kandidatët (primary elections) dhe jo direkt nga partia të bëhen emërimet dhe kjo bën një ndryshim të madh. E keqja është se në Kosovë qeveritarët japin përgjegjësi tek partitë e tyre e jo tek populli dhe nganjëherë shkaktojnë mosfunksionim të mirëfilltë të qeverisë.

Po kushtetuta që po përgatitet, Çfarë drejtimi duhet të marrin sipas mendimit tuaj?

     Kushtetuta e Kosovës duhet të drejtojë sytë nga Evropa sepse është pjesë e saj por duhet të shohin tek ligjet në kushtetutën Amerikane të cilat e kanë bërë këtë shtet të fortë, e këto ligje janë rreth transparencës, kontrolli i fuqisë politike duke ia dhënë fuqinë popullit që të mbajnë zyrtarët e zgjedhur nën kontroll dhe të kërkojnë përgjegjësi nga ata, këto gjëra janë shumë të rëndësishme që Kosova të jenë si një shtet Evropian i zhvilluar me kulturë dhe traditë të tyre por me një klasë politike të modelit amerikan që të jetë e hapur për publikun.

Decentralizimi në Kosovë, a mund të sjell ndarje të vendit në baza etnike

     Decentralizimi është shumë me rëndësi, njerëzit që janë më pranë ngjarjeve janë ata të cilët janë më afër zgjidhjes. Kur ju jep njerëzve më shumë përgjegjësi dhe kompetenca të merren me problemet e veta kuptohet që ata janë më të angazhuar të zgjedhin problemet e tyre dhe interesohen të kenë rezultate sa më të mira në punën e tyre, pra unë jam absolutisht pro decentralizimit dhe dua që problemet lokale të zgjidhen nga njerëzit lokal e jo nga qendra.

Unë mendoj se çështja e minoriteteve dalëngadalë do të zhduket sapo të largohet Serbia nga mendja e qytetarëve të Kosovës dhe të pranohet pavarësia. Serbët e Kosovës do të largohen nga politika sapo të pranojnë realitetin e ri, ndoshta disa nacionalistë ekstrem do të vazhdojnë por shumica do të jetë e lodhur nga humbja e tyre në politikë. Megjithatë njerëzit atje duan të jetojnë e punojnë ditën dhe të pushojnë në mbrëmje, ata duan të kenë buzëqeshje, të shkojnë nëpër dasma, të krijojnë familje dhe të shijojnë jetën e tyre.

Si i komenton bisedimet e zhvilluara në Vjenë?

     Fatmirësisht këto bisedime janë në favor të shqiptarëve sepse Serbët po bëjnë të njëjtat gabime, dihet që sikur Millosheviçi të ishte më i mençur në Ramboulliet gjërat do të ishin ndryshe. Amerikanët i patën dhënë shumë mundësi atij që të ndryshonte qëndrimin dhe ta ruante veten e tij por ai gaboi, për fatin tonë serbët nuk i patën shfrytëzuar sugjerimet e Amerikës dhe të njëjtën gjë po e bëjnë tash dhe kjo ne po na shkon për shtati. Politika ekstreme e serbëve dhe paaftësia e tyre gjatë bisedimeve do t’i dëmtojë shumë si popull dhe është mirë për ne që ata këmbëngulin kështu.

Në Kosovë flitet me respekt për ju e sidomos nga ish zyrtarët e UÇK-së sepse  ju keni qenë aktiv gjatë bisedimeve në Ramboulliet, a  shihni ndonjë segment që i ndërlidhë bisedimet e atëhershme me këto të Vjenës.

     Unë mendoj se çka pat ndodhur në Ramboulliet ishte shumë e rëndësishme. Shqiptarët gjatë tërë kohës qëndruan të bashkuar në idetë e tyre, ata kishin shumë presione nga njerëz të ndryshëm, kështu që ne shkuam në Ramboulliet që ta përkrahim delegacionin e Kosovës, jo vetëm ne që i përkrahnim ata por shumë njerëz nga Amerika ishin atje për t’i përkrahur, ne i sugjeruam që të përkrahnin planin Amerikan, atje ndodhi një gjë e keqe që mospranimi i idesë Amerikane nga delegacioni i Kosovës humbi shumë kohë dhe gjatë asaj kohe Serbia përforcoi ushtrinë e vet.

Ne që shkuam atje luajtëm vetëm rol përkrahës sepse rolin kryesor e luajti vet delegacioni i Kosovës pasi që ata e përfaqësonin popullin dhe kishin përgjegjësi shumë të madhe. Pra në këtë aspekt më duket se bisedimet e Vjenës janë të ngjashme me ato të Ramboulliet ku shqiptarët flasin të bashkuar dhe janë produktiv në bisedime. Këtë gjë Evropianët dhe Amerikanët po e marrin si shembull se si duhet të sillen palët në bisedime për të zgjedhur konflikte të mëdha. Udhëheqësia e Kosovës është duke vepruar shumë mirë dhe rezultatet mund të jenë të njëjta sikur me rastin e Rambouliiet ku komuniteti ndërkombëtar imponoi zgjidhjen. Tash ne duhet të punojmë shumë që kjo gjë të ndodhë.

Shqiptarët e kritikojnë ekipin negociator të Kosovës duke e akuzuar se ata po japin shumë territore që do të kontrollohen nga serbët lokal dhe kjo mund të shkaktojë pasoja në të ardhmen e Kosovës, çfarë mendon se do të duhej të vepronte Ekipi Negociator i Kosovës?

     Unë mendoj se me pamundësinë që të kontrollosh fatin tënd, duhet të merresh me udhëzimet e më të fortëve. Unë nuk kam ndonjë koment nëse atje është dhënë më shumë se që duhet apo  jo, por mendoj që shqiptarët janë mjaftë të mençur dhe po e arrijnë qëllimin e popullit të vet.

A mendoni se delegacioni i Kosovës ishte i përgatitur mirë sepse ata shpesh here  udhëhiqeshin nga dikush që ka vetëm një shkollë të matematikës apo gjuhës dhe nuk ka të bëjë asgjë me politikën?

     Unë mendoj se ne këtu nuk duhet të kritikojmë liderët e Kosovës dhe të flasim për pa-përgatitjen e tyre politike. Ne si Shqiptaro- Amerikan nuk kemi influencë për të zgjedhur se kush duhet të jetë lider i shqiptarëve sepse kjo nuk është puna e jonë. Ne duhet ta përkrahim çdo udhëheqës që është i zgjedhur nga populli, me sa duket në përgjithësi ata kanë bërë punë të mirë dhe rezultatet do të jenë pozitive.

Nëse statusi nuk zgjidhet deri në pranverën e vitit 2007, si e parasheh Kosovën gjatë kësaj periudhe?

     Meqë vendimi nuk u bë gjatë vitit 2006, kjo do të ndodhë më së largu me 24 Mars 2007, pra atëherë kur ka filluar ndërhyrja e Amerikës dhe aleatëve për çlirimin e Kosovë. Ky është një afat shumë i rëndësishëm dhe ka rolin e vet jo vetëm politik por edhe psikologjik sepse kjo datë motivon dëshirën që të mos tej-zgjatet zgjidhja e statusit.

Nëse këshilli i sigurimit nuk e njeh pavarësinë e Kosovës nga frika e vetos Ruse, çfarë zgjidhje mund të ndodhin pas kësaj? A mund të ketë ndonjë plan B për këtë gjë?

    Unë nuk pres ndonjë plan B sepse shumica mendojnë që kjo do të sillte nj situatë të tmerrshme. Tash kongresi duhet të bëjë trysni më të madhe në shtëpinë e bardhë që të zgjidhet problemi i Kosovës sa më shpejt, nuk jam kritik në atë se çka po bën administrata por duhet të jetë një politikë më agresive që të ndihmohet Kosova edhe më shumë.

Kam lexuar shumë artikuj për ju nga Fondacioni Meyers, poashtu libri i Paul Hockenos”Homeland Calling” shkruan me respekt për ju, por kam lexuar edhe artikuj nga gazetarë proserb që e kritikojnë punën tuaj kundër Serbisë, si i komentoni këto

     Kur gazetarët pro-serb e kritikojnë punën time për mua kjo është një mirënjohje e lartë. Kur serbët më kritikojnë do të thotë se unë po i arrijë qëllimet e mia dhe në këtë mënyrë po më lavdërojnë shumë. Pra e ndiej për kënaqësi të madhe këtë gjë.

Më në fund më thuaj diçka për DC Vote drejtor i së cilës jeni ju.

     Po, unë e kam lënë Këshillin Shqiptaro Amerikan para disa vitesh dhe ju kam kthyer prap punës në politikën Amerikane. Unë jam i dhënë mbas politikës Amerikane dhe asaj Shqiptare dhe mundohem të ndihmoj akoma në çështjen tonë.

Unë nuk kam qenë ushtarë i UÇK-së që mendoj se për shumë njerëz ka qenë një ëndërr e madhe që të luftojnë krah-përkrah me UÇK-në. Edhe pse i kam ndihmuar UÇK-së sepse e kam dashur shumë, unë prapë e konsideroj se kjo ëndërr nuk më është realizuar. Mirëpo tash e kam një ëndërr tjetër e që është të ndihmoj njerëzit në Washington DC. Njerëzit që jetojnë në botën e lirë këtu nuk kanë demokraci të plotë dhe akoma nuk e dinë për këtë gjë.

Shqiptarët duhet ta dinë se disa qindra metra nga Shtëpia e Bardhë, njerëzit nuk kanë kontrollë në buxhetin e tyre dhe në ligjet e tyre, ata nuk kanë mundësi të votojnë për kongres apo senat dhe kjo është e pakuptimtë se si DC nuk i ka përfaqësuesit e vet në organet e larta shtetërore. Njerëzit në Washington DC kanë punuar gjatë në këtë drejtim dhe të gjithë kanë qenë të mahnitur se çka kam qenë i aftë për të bërë. Njerëzit e administratës së Clintonit më kanë punësuar mua këtu në DC Vote që të ndihmoj në sjelljen e demokracisë së vërtetë dhe ne po bëjmë përparime të mëdha. Në karrierën time të shkurtër  nëse arrij të realizoj planet e mia këtu do të më bënte të ndjehem krenar se jam një emigrant shqiptar në këtë shtetet dhe po bëj diçka që ka vlera shumë të mëdha.

Me sa duket tash je shumë i zënë me paraqitjen e ligjeve të reja për miratimin e tyre në kongres, a do të thotë kjo se nuk mund të merreni për momentin me çështjen shqiptare?

     Unë e bëj atë që është e mundur përmes Këshillit Kombëtar Shqiptaro-Amerikan, jam përkrahës i Avni Mustafës dhe angazhohem kurdo që është nevoja, tash janë rënë pak aktivitetet sepse Kosova është çliruar gjë që është lajm i mirë, por për çdo gjë jam i gatshëm të ndihmoj çështjen shqiptare në realizimin e qëllimeve. Në çdo moment jam i gatshëm për të bërë atë që është e mundur për popullin tim.

Cili është mesazhi i juaj për Kosovën në këtë situatë?

     Duhet të vazhdoni të jeni vigjilent dhe luftoni për pavarësi. Shqiptarët  Kosovës duhet të jenë të njoftuar me realitetin politik por dihet që populli ka mundësi të ndryshojë realitetin politik nëse është i vendosur. Mesazhi im është po ashtu që populli të përgatitet për pavarësi dhe hapat e mëtutjeshëm se çfarë do të ndodhë pas pavarësisë dhe si duhet Kosova të zhvillojë ekonominë e vet për të vazhduar jeta normale. Kjo është edhe arsyeja pse luftërat zhvillohen sepse njerëzit duan të realizojnë dëshirat e tyre për të pasur jetë normale./Qazim Doda, fund viti 2006, New York/

Intervistë me Adem Demaçin
Edhe po qe se Kosova bëhet e pavarur, unë do të jem ithtar i projektit Ballkania

Në këtë intervistë Nelson Mandela i Kosovës flet ekskluzivisht për bashkimin kombëtar dhe për projektin e tij Ballkania. Ai është i bindur se Ballkania nuk është projekt i dëmshëm. Shqiptarët nuk kanë kapacitet që ta kuptojnë këtë projekt – thotë simboli i rezistencës kombëtare, Adem Demaçi. Bile-bile, ai thotë se edhe pasi që Kosova të bëhet e pavarur, do të jetë edhe më tutje ithtar i projektit Ballkania…

Intervistuar nga: Shkëlzen Gashi

A je për bashkim kombëtar a jo?

Shikoni, çështja e bashkimit kombëtar nuk është çështje dëshire. Ajo klasë, e cila e ka krijuar vetëdijen kombëtare, e, e cila klasë na ka munguar gjatë gjithë kohës, sepse klasa kapitaliste e interesuar për ta ruajtur tregun e vet e ka zhvilluar ndjenjën kombëtare duke u munduar që të mos lejoj konkurrentë në tregun e vet kombëtar… ajo klasë ka luftuar për unisimin e gjuhës, për ngritjen e vetëdijes se ne i takojmë një kombi; se ne duhet ta kemi shtetin tonë; se ne s’duhet të na përzihet kërkush etjetj…E kjo klasë na ka munguar neve. Kur erdhi koha që të fillonin embrionet e para të krijimit të klasës kapitaliste, atëherë në Shqipëri fitoi komunizmi, e cila ishte një brymë e ftohtë që i shkatërroi në themel mundësitë e krijimit të klasës kapitaliste sepse komunizmi doli me idenë e internacionalizmit - çka na duhet neve kombi?! Domethënë, ende pa u bërë kombëtar, u bëmë ndërkombëtar…

Tash po e dinamizojmë pakëz intervistën! Ju jeni njeri prej njerëzve kryesorë që
jeni angazhuar për bashkim kombëtar dhe…

Ashtu është! Ne të rinjtë atëherë kemi menduar se nuk ka zgjidhje tjetër përveç
bashkimit kombëtar…

Pse nuk keni kërkuar republikë, por keni kërkuar bashkim kombëtar?

Sepse prapë do të ishim të lidhur me Serbinë. Po qe se ne kërkonim republikë, prapëseprapë Serbia do ta kishte fjalën kryesore dhe…

Pse s’keni kërkuar atëherë konfederatë ku krejt republikat do të ishin të barabarta…

Atëherë s’kemi pasur ide për konfederata. Pavarësia na dukej zgjidhja më e mirë…

Pavarësia zgjidhja më e mirë apo bashkimi kombëtar…

Pavarësia në kuptimin e bashkimit me Shqipërinë sepse mendonin se do të na ndihmonte Rusia ngase Rusia e dënonte revizionizmin serb…

Do të thotë keni gabuar që keni kërkuar bashkim kombëtar…

Ka qenë një vlerësim, një strategji e gabuar. Kemi menduar se do të na ndihmojë Rusia, e cila i kishte 100 popuj të shtypur. E lamë Rusinë e u kapëm për Kinën, duke menduar se edhe Kina do të na ndihmonte sepse edhe Kina filloi njëfarë propaganda anti-jugosllave. E ne thamë: e tash kemi rënë në një miliardë kinez dhe ka kush na ndihmon, por kinezët vetë e kishin Tibetin, e kishin…

Kur e keni kuptuar se keni gabuar?

Kur kam rënë në burg e kam kuptuar se kam gabuar, pra kur kam rënë në burg kam pasur më shumë kohë të lexoj dhe i kam kuptuar zhvillimet e ngjarjeve. Domethënë, e kam kuptuar Rusinë e Kinën…

Kur ka qenë kjo?

Në kohën e burgut të dytë! Ne kemi rënën në burg në qershor të vitit 1964, domethënë deri në qershor të vitit 1974, pra më janë dashur dhjetë vite që ta kuptoj se kemi vlerësuar gabimisht. Pra më është dashur ta lexoj Leninin krejt, Marksin e Engelsin krejt, pastaj autorë si Raselli, e shumë autorë të ndryshëm botërorë që ta kuptoj të vërtetën.

Dhe e keni kuptuar që keni bërë gabim…

E kam kuptuar që kemi vlerësuar gabimisht! Nga rezistenca jonë kemi arritur ta detyronim regjimin serb që t’u bënte lëshime shqiptarëve. Nga rezistenca jonë, të cilën e filluam në vitin 1964, kur i qitëm flamujt e parë në prill – me 13 prill 1964 – e deri në vitin 1974 u bënë një numër lëshimesh… Amendamentet e Kushtetutës së vitin 1964…

E herën e tretë kur keni rënë në burg për çfarë arsye keni rënë pasi që jo për
bashkim kombëtar, pra pasi që e keni kuptuar se keni bërë gabim…

Mos thoni gabim! Nuk është gabim, por është vlerësim i gabuar. Politikisht doli se nuk ka qenë gabim sepse populli shqiptar megjithatë fitoi me ndryshimin e kushtetutës së vitit 1974. Me Kosovën më nuk mund të luanin majtap si më përpara…

E pse keni rënë në burg herën e tretë atëherë?

Më kanë përcjellur mirë gjatë kohës sa kam qenë në burg dhe e kanë vërejtur se politikisht jam pjekur shumë mirë dhe mund të jem i rrezikshëm për ta…

Qysh i rrezikshëm? Ke mundur të fillosh të gjuash bomba…

Jo, por të organizoj një formë të rezistencës…

Tash për pavarësi e jo për bashkim kombëtar…

Tash kjo ishte diçka tjetër. Ka pasur mundësi të përfundonte në bashkim kombëtar. Unë kam dalur nga burgu pikërisht në kohën kur Kushtetuta e vitit 1974 ka filluar të zbatohej. Kjo kushtetutë parashihte bukur shumë privilegje për Kosovën. Ne nuk e kemi pasur ende të formuluar mirë se çfarë të kërkonim…

Vetëm se jo bashkim kombëtar…

Bashkimi kombëtar varej se si do të vinte puna. Nëse do të vinte puna që bashkimi kombëtar të na sillte interes më të madh, ne do ta kërkonim atë… Nëse do të vinte puna që ne të kërkonim një konfederatë, siç edhe e patën filluar ta kërkojnë sllovenët…

A kanë menduar kështu sikur ju edhe shokët me të cilët keni punuar… pra se më nuk
duhet të punohet për bashkim kombëtar…

Jo! Kurrë nuk kanë menduar se duhet të ndërpritet puna për bashkim kombëtar! Është një fenomen me mua dhe me shokët e mi. Gjithmonë kur kam dalur unë nga burgu, shokët i kam gjetur në ato pikat fillestare, pra në ato pikëpamjet fillestare,
kurse unë…

Do të thotë i keni tradhtuar shokët…

Kurse unë… S’i kam tradhtuar shokët, por kam ecur përpara… Kurse unë jam kapur me do shokë tjerë të cilët kanë menduar pak më ndryshe. Për shembull kur kam dalur nga burgu i parë jam kapur me do shokë të cilët kanë menduar për bashkim kombëtar, ndërsa në fillim para se të burgosesha unë kanë menduar për do të drejta e anej knej… Nuk luftohet kundër Serbisë! Është e pamundur të luftohet Serbia e poshtë e përpjetë… Kurse burgu i dytë ishte diçka tjetër: duhet vetëm bashkim kombëtar sepse terrori atëherë - ti s’ke qenë atëherë – ka qenë i papërshkrueshëm…

A ke pasur problem me shokët kur ke dalur nga burgu…?

Nuk kam pasur problem me shokë. Mua më janë afruar njerëz me pikëpamje më të avancuara dhe unë me ta jam kapur…

Më të avancuara do të thotë të heqësh dorë nga bashkimi kombëtar…

Jo! S’është lëshuar pe nga bashkimi kombëtar. As sot s’po lëshohet pe nga bashkimi kombëtar. Tash ne po tentojmë që bashkimin kombëtar ta bëjmë në suazën e trendeve evropiane. Unë nuk jam kundër bashkimit kombëtar sepse kjo është një e drejtë elementare e çdo populli, mirëpo…

Pasiqë qenka e drejtë elementare e çdo populli pse s’po angazhoheni atëherë për
bashkim kombëtar…

Nuk angazhohem sepse bashkimi kombëtar nuk mund të arrihet me ato mjetet klasike…

Cilat janë ato mjete?

Nuk e kemi forcën! Ne do të binim në konflikt me shqiptarët rreth e rrotull…

Ne biem në konflikt po qe se angazhohemi për pavarësi e i lëmë anash shqiptarët e
Maqedonisë, Preshevës, Malit të Zi…

Jo nuk biem sepse krijohet një situatë e qetë ku të gjithë afërsisht gjinden aty ku janë dhe…

E pse s’krijohet kjo situatë e qetë me bashkimin kombëtar? Pse besoni që shqiptarët e Maqedonisë, Preshevës, Malit të Zi s’do të kryengriten…

Së pari, ne nuk e kemi klasën që do ta krijonte bashkimin kombëtar. Ende nuk është krijuar klasa kapitaliste. Vetëm klasa kapitaliste mund ta krijoj bashkimin kombëtar. Në procesin që po hyjmë ne do ta kemi shumë të vështirë ta krijojmë klasën kapitaliste. Ju po e shihni se ka njerëz që kanë para, por nuk i harxhojnë për çështje kombëtare, por i harxhojnë për çka po di unë – bukuroshen e kësaj e bukuroshen e asaj… për sport e për poshtë e përpjetë… Me fjalë tjera, ne nuk e kemi klasën kapitaliste sikur që ka lindur te popujt tjerë…

S’mora përgjigje në pyetje! Pse mendoni që nuk do të ketë kryengritje në viset ku jetojnë shqiptarët përreth Kosovës po qe se nuk bëhet bashkimi kombëtar… A s’i tradhtojmë ne shqiptarët e Maqedonisë, Preshevës, Malit të Zi po qe se angazhohemi vetëm për pavarësinë e Kosovës…

Shikoni! Tradhtia është fjalë e rëndë! Nëse ti ke mundësi ta bësh një punë dhe për interesa të ngushta nuk e bën atëherë i tradhton ata… Por nëse ti nuk mundësi sepse rrethanat nuk të lejojnë sepse s’ke as mekanizma as forcë sepse tekefundit forca është ajo që i ndërron kufijtë e i ndërron situatat etjetj… Ne nuk kemi vetëdije kombëtare të formuar sa duhet. Luftonte Drenica e derdhte gjak ndërsa nëpër Prishtinë dilnin gocat me miniqa deri në 12:00 të natës… Me fjalë tjera, vetëdija kombëtare është ende në formim e sipër. Popujt tjerë po heqin dorë nga shtetet nacionale dhe ne nuk po hasim në mirëkuptim te të tjerët për shtetin nacional…

Ju jeni për shtet të pavarur të Kosovës…

Unë jam për shtet të pavarur të Kosovës. Jam për një kanton të shqiptarëve në Maqedoni. Jam gjithashtu për një kanton të shqiptarëve në Serbi dhe…

Edhe për një kanton të serbëve në Kosovë…

Le të bëhet edhe një kanton i serbëve në Kosovë në qoftë se duan ata. Por të bëhet kantoni para se ne të bëhemi të pavarur nuk bën. Atëherë kjo do të nënkuptonte bashkimin e atij kantoni me Serbinë…

Nëse jeni për shtet të pavarur të Kosovës atëherë jeni edhe për flamur të Kosovës…

Patjetër! Ne duhet ta kemi flamurin tonë! Duhet ta kemi edhe himnin tonë!

A mos po i fyeni pakëz shokët me të cilët keni punuar për bashkim kombëtar…

Ha-ha-ha! Mund të fyhen ata të cilët nuk e kuptojnë realitetin! Sepse nëse dëshiron të bëhesh shtet duhet ta kesh firmën tënde. Nëse ti dëshiron të jesh Shkëlzen ti duhet ta kesh emrin tënd. S’mund të jesh ti edhe Shkëlzen edhe Adem

A ke menduar ndonjëherë se kjo ideja e himnit të Kosovës dhe e flamurit të Kosovës është në përputhje me idetë e qarqeve politike shoviniste serbe e greke…


Ne nuk humbim asgjë nëse ne bashkohemi në Evropën e Bashkuar sepse kufiri do të mbetet formal. Ne humbim vetëm nëse nuk mund të hyjmë në Evropë të pavarur. Atëherë Serbia dalëngadalë do të na kapërdijë, ndërsa nëse hyjmë në Evropë të pavarur ne automatikisht nuk humbim asgjë… Nuk duam të bëjmë probleme e të ndryshojmë kufij formal sepse s’do të na pengojë askush që net ë bashkëpunojmë në të gjitha fushat me Shqipërinë… Kufijtë do të jenë vetëm administrative… Pikërisht sepse ka zgjatur kaq gjatë ndarja e Kosovës dhe Shqipërisë…

Fillimisht keni menduar për bashkimin kombëtar si zgjidhja më e mirë, pastaj pas viteve të 90-ta keni menduar se zgjidhja më e mirë është pavarësia… Në vitin 1997 Keni dalur me projektin Ballkania…

Projekti Ballkania ishte një përpjekje që ta mashtronim Serbinë sepse në atë kohë ne ishim ngritur në kryengritje dhe duke paraparë që do të ketë gjakderdhje të madhe dhe duke e ditur s’jemi të përgatitur që të luftojmë me armatën jugosllave dhe ta mundim atë, atëherë propozimi im ka qenë Ballkania – ku të gjithë, pra Mali Zi I Zi Serbia dhe ne do të ishim shtete me himne; me flamuj; me anëtar në Kombet e Bashkuara; me armatë… me të gjitha…

Veç pak të lidhur me Serbinë…

Po pak të lidhur me Serbinë në atë mënyrë që të mund të shkoqesh kur të duash. Ne nuk do të humbnim asgjë me këtë konfederatë…

Për vitin 1997 kjo ide s’ka qenë e keqe, por ju tash keni deklaruar për një gazetë beogradase se projekti Ballkania do të mund të realizohej edhe tani dhe ju jeni i gatshëm që…

Veç se tash është një ndryshim këtu: Atëherë kam propozuar derisa kemi qenë të robëruar nga Serbia, kurse tash po propozoj që ne fillimisht të pranohemi si shtet e pastaj hyjmë në biseda për konfederatë. Me fjalë tjera, prapë po dua…

Po don që të na kthesh në Serbi…

Jo, jo nuk është nën Serbi konfederata…

Po ju po thoni se njëherë duhet të bëhemi të pavarur! E pse paskëtaj të futemi në
konfederatë me Serbinë…

Jo! Ne po i bashkojmë disa sende që na interesojnë!

Jo s’po duam të kemi asgjë të përbashkët me Serbinë…

Nën kë do të futemi po qe se hyjmë në BE?!

Në Evropë, por jo në Serbi

Çka është ajo Evropë?! Pse po tutesh ti nga Serbia kur ti e ke armatën tënde,
ekonominë tënde, politikën tënde…

Po Serbia na ka vrarë, na ka prerë… dhe nuk duam të kemi më lidhje me të…

Na ka vrarë e na ka prerë, por ti nuk mund ta vazhdosh armiqësinë deri në infinit…
Krijimi i konfederatës pasi që të bëhet Kosova subjekt i pavarur, pra pasi që të
bëhet anëtare e Kombeve të Bashkuara – edhe malazezët po duan një gjë të tillë –
do të ishte një përparësi e madhe për shqiptarët sepse do të arrinim ta
përfundonim konfliktin shqiptaro-serb. A e dini çfarë po thonë serbët?! Ata po
thonë se nuk guxojmë t’ia japim Kosovës pavarësinë sepse menjëherë bashkohet me
Shqipërinë dhe krijohet Shqipëria e madhe. Kështu që kur të krijohet konfederata
me Serbinë dhe me Malin e Zi del që ne s’jemi të interesuar të bashkohemi me
Shqipërinë, por të bëhen shtet stabil…

Në bazë të kësaj që po e thoni tani del se ne është dashur ta pranojmë Rambujenë…

Jo! Rambujeja nuk e ka nënkuptuar këtë punë, por e ka nënkuptuar autonominë në
kuadër Serbisë…

Ka njëfarë ngjashmërie këtu sepse…

S’ka kurrfarë ngjashmërie…

Po, sepse ju fillimisht keni lëshuar pe nga bashkimi kombëtar në pavarësi… edhe
ata prej pavarësisë kanë lëshuar pe në autonomi (Rambuje)… S’u bë kurrgjë…

Jo qysh s’u bë kurrgjë…

Ata i kanë vlerësuar objektivisht rrethanat sikur ju qysh i keni vlerësuar
rrethanat kur keni dalë prej burgut dhe keni hequr dorë nga bashkimi kombëtar…

Ata nuk i kanë vlerësuar gjërat si duhet…

Atëherë as ti nuk i ke vlerësuar gjërat si duhet kur ke hequr dorë nga bashkimi
kombëtar…

Unë s’kam hequr dorë nga bashkimi kombëtar, por bashkimin kombëtar po e kërkoj
sipas mundësive aktuale botërore. E kam kërkuar bashkimin kombëtar me ndihmën e
Rusisë e pastaj me ndihmën e Kinës, por kjo ka qenë një fantazi…

Edhe ata që e kanë nënshkruar Rambujenë kanë kërkuar pavarësinë me ndihmën e
Amerikës, por kjo ka qenë një fantazi dhe kanë pranuar Rambujenë…

S’është kështu sepse Amerika ka qenë e gatshme që t’i dalë në ndihmë popullit
shqiptar dhe i doli në ndihmë…

Me çka i doli në ndihmë?! Me intervenimin e NATO-s…

Po pra me intervenimin e NATO-s, pastaj me shumë rezoluta të miratuara…

Po ai intervenim është bërë për ta ruajtur integritetin dhe sovranitetin e Serbisë…

Nuk e kanë pranuar Serbinë në organizatat ndërkombëtare, pra Serbia ishte e
anatemuar dhe sikur shqiptarët të qëndronin vetëm edhe pak dhe këtu do të merrej
për bazë e drejta për vetëvendosje…

Edhe ju sikur të qëndronit vetëm edhe pak, e të mos hiqnit dorë nga bashkimi
kombëtar ne do t’ ishim bashkuar…

S’ka pasur shanse…

Adem Demaçi dikur simboli i bashkimit kombëtar, sot kundër bashkimit kombëtar…

S’kemi mundur të bashkohemi për shkak të mungesës së klasës kapitaliste…

Është dashur t’i kaloni dhjetë vite në burg që ta kuptoni se ideja e bashkimit kombëtar është ide e gabueshme… Edhe sa vite duhet t’i kaloni në burg që ta kuptoni se projekti Ballkania është i gabueshëm…

Mos ma imputoni këtë ide e gabuar! Unë po them vlerësim i gabuar, kurse ideja e bashkimit kombëtar nuk është e gabuar. Ne po shkojmë kah realizimi i idesë së bashkimit kombëtar por në kushte dhe rrethana tjera…

Është dashur t’i kaloni dhjetë vite në burg që ta kuptoni se ideja e bashkimit kombëtar është ide e gabueshme… Edhe sa vjet duhet t’i kaloni në burg që ta kuptoni se projekti Ballkania është i gabueshëm… A mjaftojnë pesë vite…

Nuk besoj që është i dëmshëm në qoftë se projekti Ballkania realizohet ashtu si po them unë. Edhe po qe se e fiton Kosova nesër pavarësinë, unë do të jem ithtar i projektit Ballkania… Ballkania do të jetë një shkollë përgatitore për të shkuar në Evropë. Nuk na pranon neve Evropa qysh po mendojnë shqiptarët…

Duhet të lidhemi me Serbinë që të na pranojë Evropa…

Po duhet të lidhemi me Serbinë e me Malin i Zi… Duhet të tregojmë se s’mbajmë inati etjetj…

Pse s’bën projekti Ballkania me Shqipërinë – pra Kosova dhe Shqipëria të jenë
subjekte të Ballkanisë…

S’ka kuptim me Shqipërinë…

E me Serbinë ka kuptim?

Me Serbinë ka kuptim, kurse me Shqipërinë s’ka kuptim projekti Ballkania…

Me Shqipërinë s’ka kuptim se ata s’na kanë vrarë kurse me Serbinë ka kuptim se ata
na kanë vrarë na kanë masakruar…

Nëse ne jemi një popull, një gjuhë e një gjak atëherë duhet të bashkohemi - kjo ka kuptim e jo konfederata… Ne mund të bashkohemi me Shqipërinë, por atëherë dalin kundërshtarët e thonë: ja, ne u kemi thënë se Shqipëria e madhe po krijohet, e prandaj ne kemi thënë se s’duhet të njihet pavarësia e Kosovës. Kështu që ne duhet të shkojmë në konfederatë, e cila mund të jetë e përkohshme 10 vjet, 15 vjet… s’ka rëndësi… atëherë kjo do të jetë një përgatitje për shkuarjen në konfederatën e madhe evropiane… Kështu ne paraqitemi një popull jo-hakmarrës, jo-destruktiv…
Ata edhe me pavarësinë po na paraqesin destruktiv, ekstremist…

Ajo është në natyrën e atyre që nuk duan të japin diçka që të takon, mirëpo pavarësia sot po hahet… Po të kishin shqiptarët kapacitet që ta pranojnë këtë projektin Ballkania atëherë disa shtete që nuk janë dakord t’ia japin Kosovës pavarësinë do të bindeshin që ne nuk jemi për Shqipëri të madhe…
Faleminderit për intervistën!
Edhe juve faleminderit!

...Keze (Kozeta) Zylo
...nergut për: www.ereniku.net
kzylo@yahoo.com
Gusht 09 2006

Pas Prillit të 1939-es Noli mendonte dhe përkrahte idenë e “Bashkimit te Shenjtë” për rikthimin e Zogut pas Luftes së Dytë Botërore, se besonte që më mirë të kishim një Shqipëri të pavarur sesa një shtet të asimiluar nën Italinë Fashiste të asaj kohe.

Me shumë emocion e kemi pritur takimin sot me Ju, si ndiheni midis studentëve te Globe Institute of Technology?

Ju mirëpresim ne çdo kohë. Është një gëzim i veçantë kur na vinë vizitorë nga të gjitha krahinat e Shqipërisë. Në këtë kishë ne kemi një thesar të historisë amtare të përbashkët që kemi trashëguar këtu në Amerikë dhe jemi të detyruar ta shpërndajmë dhe te njihen të gjithë brezat me këtë punë të vyer të diasporës shqiptare.

Si lider i Kishës ortodokse shqiptare Shën Gjergji, ikona e ortodoksizmit shqiptar, të themeluar nga Fan Noli, si po e vazhdoni rrugen e tij?

DUKE I SHËRBYER POPULLIT DHE ZOTIT.

Në dy dekadat e fundit ka pasur një fluks të madh shqiptarësh në Boston, si i ka pritur Kisha juaj ata vetëm si ortodoksë apo si shqiptarë në radhë të parë?

I kemi pritur dhe i presim si motra dhe vëllezër bashkëkombas, pa dallim feje.
Siç e dini virtyti i mikpritjes eshte jo vetëm detyrë e besimtarit, por edhe traditë e lashtë shqiptare. Ky është një rast i shkëlqyer për të shkëmbyer eksperiencat tek njëri-tjetri, anën shpirtërore dhe kulturore si dhe për të forcuar zërin e shqiptarëve në hemisferën Perëndimore.
Në përgjithësi, koha për të ndihmuar emigrantët konkretisht ka mbaruar, me përjashtim për të lehtësuar probleme specifike. Konkretisht shqiptarët që kanë ardhur pas rinisjes së marrëdhënieve të mira me SHBA-në kanë ndihmuar dhe ndihmojnë njeri-tjetrin në çdo pikëpamje, si nga ana materiale ashtu dhe kulturore.
Të ardhurit përshtaten shumë shpejt në shoqërinë këtu duke formuar shkolla të trashëgimisë shqipe si dhe janë zgjedhur si zyrtarë tek Faltoret.
Na gëzon zemra kur shohim të dy palët së bashku duke mësuar dicka prej njëri-tjetrit.

A keni studentë shqiptarë që po vazhdojnë Universitetet Teologjike te sponsorizuar nga Kisha Juaj dhe ka prej tyre që janë kthyer në Shqipëri?

Kemi disa studentë që nën hijen e peshkopaës sonë po vazhdojnë studimet nëpër akademitë ortodokse në New York, Pennsilvany, Boston si dhe në Durrës.
Disa prej këtyre studentëve janë me prejardhje shqiptare, kurse disa të tjerë janë krejt amerikanë që janë rritur në dioqezën tonë.
Një prej këtyre studentëve është diplomuar në Boston dhe është kthyer në Shqipëri, I cili sot punon si Episkopi i Korçës. Kurse imzot Nikoni I Bostonit në bashkëpunim me Kryepeshkopin Anastas Janulatos ka propozuar: se çdo seminarist prej këtu duhet të kalojë një periudhë në shkollën Orthodokse “Ngjallja” në Shën Vllash të Durrësit.

Ju jeni një personalitet i Kombit tonë dhe i Kishës Orotodokse shqiptare, çfare lidhjesh keni me kishën autoqefale të Shqipërisë dhe konkretisht me Kryepeshkopin Janulatos?

Kryepeshkopata jonë është pjesëtare e Kishës Orthodokse Autoqefale në Amerikë. Kështu, sipas kanuneve Kisha e Shqipërisë dhe Kisha e Amerikës janë dy juridiksione praktikisht të pavarur administrativisht, por shpirtërisht të bashkuar, sicdo kishë autoqefale në botë.
Imzot, Lumtëria e Tij Anastasi Janulatos ka vizituar katedralen tonë si dhe imzot Peshkop Nikoni u mirëprit në Tiranë në muajin Maj kur udhëtoi për të parën herë në Atdhe.
Të dy hierarkët bashkëmesuan dhe kaluan takime të ngrohta me një bisedim të frytshëm.
Kemi marrëdhënie shumë të mira dhe shpresojmë se kjo është për të mirën e të gjithëve:
të besimit tonë, të shtetit shqiptar dhe të popullit në përgjithësi.

C’qëndrim keni mbajtur me zhvarrimet që u bënë në fshatin e Përmetit nga prifti i fshatit me fe ortodokse?

Prej së largu nuk kemi të dhëna konkrete dhe në fakt nuk është puna jonë të ndërhyjmë atje ku nuk kemi pergjegjësi. Gjithashtu problemi në fjalë duket si shushatje e kompleksuar nga çështjet e tjera të pronës, të moskokëçarjeve, të frikës etnike, si detyra të vonuara që pastaj u derdhën dhe u magnifikuan në masmedian shqiptare.
Nga lajmet zyrtare kishtare shpresojmë se kleri i atjeshëm ka bërë detyrën e tij në një rast delikat. Në thelb, ky problem na duket një çështje që e ka për detyrë qeveria shqiptare ta zgjidhë, sepse propozimi u nis me nje marrëveshje midis zyrtarëve të qeveritarëve fqinj.

Çfare lidhjesh keni me organizatat e tjera shqiptare në Amerikë, qoftë fetare apo politike?

Lidhjet që Kryekisha jonë kishte dhe ka gëzuar për vite me radhë me faltoret shqiptare pa dallim feje, si dhe me organizatat kulturore dhe etnike, janë marrëdhënie të forta dhe të mira.
Këto marrëdhenie vazhdojnë dhe sot me një frymë miqësie dhe bashkëpunimi në çdo rast ku ka nevoje humanitare ose kombëtare.
Kisha nuk merret me partitë politike dhe ruan rezervën e saj në këto aspekte, sepse është jashtë kompetencës sonë. Në fakt, besoj se Institutet fetare kanë më shumë kredibilitet kur nuk merren drejt me probleme politike se ato janë të perkohshme, dhe kisha merret me çështje shpirtërore dhe të përjetshme.
Roli dhe konshienca e Kishës është më shumë, ashtu si ndërgjegjja e Kombit që jep largpamësi, balancim dhe ekuilibrim në shoqërinë ku vepron.
Megjithatë, është domethënëse se disa cështje në jetë lidhen dhe derdhen nga një fushë në tjetrën. Por përpiqemi kurdoherë të mbajmë një gjakftohtësi dhe objektivitet prej politikës. Edhe në kohën kur udhëhiqte Fan Noli, ai kishte kujdes t’i ndante duke mbajtur mitrën e Kishës për çështje fetare dhe kapellen e Vatrës për çështje kombëtare.
Sot e shohim me të përshtatshme për Klerikët që të jenë të distancuar nga probleme që janë jashtë sferës së besimit. Ndihemi më mirë kështu.

A ka kisha të tjera ortodokse shqiptare në Boston dhe çfarë bashkëpunimi keni me to?

Peshkopata jonë ka 13 kisha në SHBA, kurse në qytetin e Bostonit kemi 3 famullie.
Dy janë nën hijen e Peshkopatës sonë, dhe 1 është nën hijen e Patrikanës së Stambollit.
Kleri dhe besimtarët e të tre kishave të qytetit tonë kanë marrëdhënie të mira në veçanti në çdo rast që kërkon bashkëpunim.
Famullitë janë formuar dekada më parë me kushtetutat kishtare dhe ligjore të tyre për të kontrolluar organizatat e tyre.

A keni pasur takime Ju personalisht apo dhe ndonjë anëtar i Kishes tuaj me anetarë të ish rregjimit komunist në Shqipëri, dhe si e shikonit izolimin total dhe shkatërrimin e fesë që bëri qeveria komuniste në atë kohë?

Kam udhëtuar për në Atdhe në vitin 1988 për të parën herë, dhe kam pasur bisedime me zyrtarë të shtetit të asaj kohe, të Akademise së Shkencave, të Universitetit, të Muzeut dhe Bibliotekave të ndryshme, Arkivin Kombëtar, etj.
Përsëri më ftuan në vitin 1989 dhe sic e dini kam udhëtuar disa herë më vonë me udhëtime kulturore, arsimore dhe misionarësh.
Qëllimi ynë ishte krejt thjesht e qartë: Te rikrijonim lidhjet pas nje shkëputje shumë të gjatë, midis vendit ku jetojmë me vendin e paraardhësve tanë.
Mejtimi ynë është se çdo ankim mund të zgjidhet me kohë e me bashkëbisedime.
Në fund asnjë pale nuk fiton nga izolimi dhe mosbisedimi.
Në poezinë e Xhon Dunnit shkruhet: “ASNJËNJERI ËSHTË ISHULL”
E pashë si gjynah të madh se traditën tonë të shtrenjtë për bashkëjetesë fetare e zhdukën me ligj, dhe kjo ishte një humbje e rëndë për cdo individ si dhe për imazhin e Kombit.
Është e vërtetë se keqpërdorimi i fesë shpesh herë sjell probleme shoqërore, por në thelb jane sfida per të kapërcyer dhe për të qartësuar besimin për të gjithë.
Këto shkatërrime të strukturës fetare dhe të ndërtesave më të vjetra dhe të bukura në Ballkan, kanë lënë një barrë të rëndë mbi supet e popullit dhe të besimtarëve sot.
Megjithatë kemi shpresë për kohën e ardhshme. Çdo qeveritar i lartë ose i thjeshtë na ka pritur atje dhe njëkohësisht janë mirëpritur këtu.
Mjaft Diplomatë, piktorë, mjekë, qeveritarë dhe vizitorë nga Shqipëria janë mirëpritur në kishën e Bostonit. Këtë e kemi jo vetëm detyrë por edhe një kënaqësi shpirtërore.

Ishte Noli i shkëputur nga politika dhe kur u vesh si Prift?

Zyrtarisht Noli ishte i shkëputur nga politika kur u kthye ne SHBA pas 30-s, por kjo nuk do te thotë se nuk u interesua për të mirën e kombit ose për shtetin shqiptar.
Përkundrazi vazhdoi të kishte bisedime, të jepte këshilla dhe opinione në raste të ndryshme kur kërkonin mejtimet e tij të vlefshme, e cila për të ishte një litar i tendosur.
Kështu ka ndodhur dhe me Papa Gjon Palin II-te, në një anë mbante distancë dhe nga ana tjetër nuk e mohonte dot kujdesjen që kishte për vendin e tij Poloninë.
Interesante është që dy klerikë të mëdhenj ishin shkencëtarë, merreshin me teatër në rininë e tyre, shkruanin poezira dhe kishin një pamje dhe respekt popullor.
Të dy këto figura tepër të rëndësishme kanë një pozitë të vecantë për kombet e tyre respektive.

Cili është qëndrimi Juaj në lidhje me mbretin Zog, i cili dihet që ka qenë një nga kundërshtarët e mëdhenj të Fan Nolit?

Historia është një zinxhir i pandërprerë. Kështu në bibliotekën dhe arkivin tonë kemi të dhëna për cdo periudhë të historisë shqiptare.
Është e vërtetë që Imzot Noli dhe Ahmet Zogu kishin ndryshime pikëpamjesh në fushën politike.
Studimet dhe librat për atë kohë janë shumë dhe të larmishme.
Ka dhe raste kur të dy kishin një lloj marrëveshje: përshembull në vitin 1937 kur erdhën motrat e Zogut ne Boston ato erdhën menjëherë në Kishën e Shën Gjergjit për të vizituar Imzot Nolin.
Pas Prillit të 1939-es Noli mendonte dhe përkrahte idenë e “Bashkimit te Shenjtë” për rikthimin e Zogut pas Luftes së Dytë Botëerore, se besonte qe më mirë të kishim një Shqipëri të pavarur sesa një shtet të asimiluar nën Italinë Fashiste të asaj kohe.
Sic e dini historia mori një rrugë tjetër. Ne fillim Noli shpresonte se partizanët dhe qeveria e Enver Hoxhës do të kishte një frymë egalitare në përputhje me principet e tij të Revolucionit Demokratik të 1924-es. Besoj se shumë prisnin të njëjtin rezultat,
por historinë e vërtetë e dinë më mirë ata dhe ato që jetuan brenda atij sistemi totalitar pas Lutës së Dytë.
Në thelb, Noli punonte dhe shpresonte për një shtet shqiptar të lirë dhe të pavarur, tamam si e gjeti këtu kur erdhi në 1906.

Si e shikoni Pavarësinë e Kosovës dhe cilat janë përpjekjet që ka bërë kisha juaj për Kosovën Martire?

Shumica e diplomatëve sot thonë se nuk ka rrugë tjetër përveç një Kosovë të pavarur, për të mirën e popullit të atjeshëm si dhe për stabilizimin e rajonit.
Besoj se shtetet e Gadishullit Ballkanik kudo në Europë si dhe jashtë saj e kanë kuptuar mirë këtë nevojë.
Për këtë qëllim qeverisja e Kosovës do të kërkojë një qëndrim aktual dhe largpamës të gjerë që respekton të drejtat e të gjithë banorëve të Kosovës dhe që përmbledh gjithë faktorët më të denjë për një shtet demokratik.
Kjo kërkon një maturi të thellë dhe kuptojmë se largpamësia nuk vjen kollaj pas tragjedisë njerëzore që ndodhen në fund të viteve 90-te, prandaj kërkon një qeverisje të ndershme dhe të suksesshme.
Megjithëse Kisha jonë nuk merret me çëeshjet politike, por për çështjet humanitare dhe për të drejtat e njeriut ju është përgjigjur në çdo rast që kanë pasur nevojë bashkatdhetarët tanë.

Ju flisni një gjuhë të kulluar shqipe sikur të keni lindur në Shqipëri, si keni arritur ta përvetësoni kaq perfekt?

Më duket se më bëni qejfin.
Shqipen që unë përdor sot e kam mësuar në pëqinë e gjyshes, por më shumë duke lexuar librat fetare gjatë shërbesave dhe duke iu falur Zotit si shërbëtori i Tij në meshë.
Ndërkohë interesohem shumë për gjuhësinë tonë dhe vazhdoj të mësoj më shumë duke bidseduar me shqiptarët që kanë ardhur në dekadat e fundit në SHBA.
Ne kemi nga të mësojmë dhe të frymëzohemi, le të marrim shembullin e Nolit i cili vazhdoi me mësimet univeristare gjer sa ndërroi jetë.
Gjithashtu unë e kam zakon të lexoj çdo mëngjes në Internet disa gazeta që botohen në Atdhe. Ashtu siç bënin emigrantët e parë shqiptarë në fillim të Shekullit 20-te, po ashtu bëj dhe unë për të mësuar gjuhën e bukur dhe të ëmbël shqipe.
Ju faleminderit për Intervistën At Arthur Liolin dhënë për publikun shqiptar!
Ishte në nderin tim t’ju përgjigjesha pyetjeve tuaja interesante për publikun shqiptar Zonja Zylo!
Copyright ©1999-2006 kzylo@yahoo.com All Rights Reserved

ADEM DEMAÇI:

PËRGJIGJE PYETJEVE TË LEXUESVE

AVDI ABDULLAHU: Në Prishtinë, më tre maj, u organizua një protestë kundër ndarjes së Mitrovicës dhe kundër decentralizimit të Kosovës, në baza etnike, në të cilën morën pjesë një numër shumë i vogël qytetarësh. Cilat janë shkaqet, sipas jush, që qytetarët ende hezitojnë të përdorin format më demokratike për të kundërshtuar tendencat tejet të rrezikshme për të penguar pavarësinë e Kosovës?

A.D.- Shkaqet e këtij mosbesimi qytetar ndaj mjeteve paqësore, demokratike e qytetare të zgjidhjes së problemeve shoqërore janë fort të thella. Për këtë më së paku janë fajtorë qytetarët, por këtë gjendje të nivelit të ulët të vetëdijes kombëtare e qytetare mund ta ndryshojnë dhe ta tejkalojnë vetëm qytetarët në bashkëpunim të ngushtë me atë pjesë të inteligjencisë së vet e cila, falë ligjit të jetës, ka mbijetuar të gjitha infektimet egoiste, demoralizuese, korruptuese, serviliste e kapituluese.
Por, le t’ia fillojmë nga e para. Çdo shtet që ka pasur a që ka brenda kufijve të vet shumë popuj, me mekanizmat e vet të dhunshëm e jotëdhunshëm, është munduar dhe mundohet që të mos lejonte e të lejojë që të krijohej a të krijohet, vetëdija kombëtare e ajo qytetare. Populli mbisundues ëahtë munduar që me mjete të dhunës e të jodhunës të çkombëtarizojë e të asimilojë kombet që kanë qenë më të “përtypshme” e më të asimilueshme. Kur ka marrë fund ky proces dhe kur nuk ka funksionuar më tutje, atëherë populli mbizotërues është munduar që krahas dhunës të gjejë një formulë me anën e së cilës do të fshehej synimi i kombit mbizotërues, por që do të vazhdonte unitetin e shtetit. Turqit në kohën e vet e kanë pasur termin OSMANLINJË, rusët patën farkuar termin monstruoz, në frymën e inernacionalizmit ptoletar, populli sovjetik. Madje edhe lideri i dikurshëm gjermano–lindor, Erih Honeker, pati deklaruar në kohën e vet se nuk jemi popull gjerman, por popull sovjetik! Në ish-Jugosllavi populli dominues serb bashkë me mbeturinat e bastardhuara nga radhët e popujve tjerë në përbërje të shtetit përkatës, si komunistë të organizuar, për hirë të privilegjeve që gëzonin, patën filluar me të madhe ta impononin termin populli jugosllav a patriotizmi jugosllav! Këtë eksperiment e kemi përjetuar edhe ne shqiptarët. Qëllimi ishte që të pengohej pjekja e vetëdijes kombëtare tek popujt e robëruar. Kjo bëhej me njëqind forma e mjete të dhunshme e me njëqind forma të padhunshme. Me këto mjete arrihej që të krijohej bindja tek individët se shteti është aq i fuqishëm saqë nuk ka mënyrë tjetër për të mbijetuar përveçse të nënshtrohemi dhe t’i përshtatemi situatës. Dmth. të kapitulojmë. Mirëpo, ligjet e jetës me forcën e tyre të pandalshme thyen të gjitha pengesat në udhëtimit drejt vetëdijes kombëtare e qytetare. Si rezultat i veprimit të këtyre ligjeve të jetës u shpartalluan të gjitha perandoritë të mëdha e të vogla. Vetë ne shqiptarët, për shumë shkaqe, mbetëm ende të papërfshirë përfundimisht nga këto ligje të natyrës. Përvoja jonë e hidhur e rezistencës paqësore pasive dhjetëvjeçare në kohën e sundimit të Millosheviqit nuk ka kaluar pa ndikimin e vet demoralizues. Edhe në periudhën pas përfundimit të luftës së fundit, në rrethana të reja, në praninë e forcave amerikano-evropiane dhe të administrimit ndërkombëtar, një varg demonstratash paqësore nuk dhanë rezultatet e pritura, sepse nuk ishin aq sa duhej të fuqishme. Prandaj edhe kemi një ftohje nga kjo metodë e rrugë paqësore, demokratike e qytetare. Në këtë frymë në Kosovën e sotme ka plot njerëz që thonë edhe haptazi: kot e kemi ne, sepse çfarë thotë Amerika, çfarë thotë Evropa, çfarë thotë UNMIK-u po bëhet e do të bëhet.
Ndërsa e vërteta është krejt tjetër. As Amerika, as Evropa, as UNMIK-u nuk dëshirojnë që shumicës shqiptare t’i imponojnë asgjë që ata nuk duan. Mirëpo këta kërkojnë që kjo shumicë të artikulojë qartë, me shumicë të madhe e të padyshimtë dhe në mënyrë demokratike e qytetare vullnetin e dëshirën e vet. Ata, në asnjë mënyrë nuk dëshirojnë që ne të qëndrojmë si qyqet, kurse qyqet të flasin në emrin tonë. Për interesa të vetat qyqet, pa pushim, na sugjerojnë ne që të rrijmë e të strukemi si qyqet dhe të presim që dikush tjetër të na e sjellë lumturinë! Po, vallë, kah na dolën këto qyqe midis nesh? Paj këto qyqe çelën nga ato vezët që na i kishin lënë regjimistët serbë. Këta janë ata komunistët e konvertuar në demokratë të rremë, këta janë ato bastardhat shqiptare që si shpërblim për harrimin e vetëvetes dhe shkeljen e interesave të Kosovës hanin e pinin në grazhdin e pushtuesit i cili mbushej nga gjaku, djersa e lotët e popullit të vet. Mirëpo, as Zoti as bota nuk i do qyqarët. Bota tërë kohën na matë se me çfarë serioziteti ne e duam lirinë, pavarësinë e sovranitetin tonë. Dhe, ne ende nuk jemi duke treguar seriozitetin e duhur, sepse ende jemi duke duruar që qyqet të na prijnë, qyqet të flasin në emër tonin dhe ende po dëgjojmë këngët e qyqeve, ditë e natë. KJO BINDJE E QYQEVE është bindja më e keqe, më e rrezikshme dhe më fatale kundër të cilës është duke luftuar populli ynë dhe kundër të cilës duhet të luftojë populli ynë. Kjo bindje i kushtoi fort shtrenjtë popullit tonë me shekuj e po i kushton edhe sot. Këtë bindje e mbajtën dhe e forcuan në kokën e individëve komunistët e privilegjuar në ish-Jugosllavi, LDK-istët gjatë sundimit të Millosheviqit mbi Kosovën dhe, këtë bindje po e mbajnë e po e imponojnë, për hirë të privilegjeve të veta, të gjithë ata që janë të inkuadruar në institucionet-kukulla në bazë të zinxhirëve farefisnorë, klanorë, nepotistë, kriminalë e mafiozë. Sikur individët të pushonin të mbeteshin robër të pashpresë të qyqeve dhe ta fuqizonin veten e tyre duke u organizuar me individët tjerë, do të krijohej fuqia që edhe me mjetet paqësore do të arrinim synimet tona të drejta. Kjo ndjenjë e individëve të pashpresë bëri dhe po bën që populli ynë kaq gjatë të mbetet i manipuluar. Kjo ndjenjë se kot e kemi, se jemi të pafuqishëm dhe iluzioni se problemet tona duhet dhe mund t’i zgjidhin vetëm forcat jashta nesh është shkaktarja kryesore që njerëzit e padjallëzi dhe intelektualët mendjelehtë i pengon të njohin dhe të përdorin forcën e organizimit, mekanizmi i vetëm që është në gjendje të ndryshojë rrjedhat shoqërore. Prandaj edhe u dukën aq pak qytetarë në demonstratën e tre majit lidhur me copëtimin e Mitrovicës dhe lidhur me decentralizimin sipas vijave etnike në Kosovë. A ka mundësi që kjo ndjenjë kaq e kobshme të shporret nga kokat e individëve të pashpresë? Ka, por kjo është temë tjetër, për tjetër herë.

NUHI KRASNIQI: Si e spjegoni angazhimin e koalicionit të tashëm në pushtet(LDK+AAK) për shtyrjen e zgjedhjeve “të lira” në Kosovë, kur dihet se LDK-ja dhe satelitët e saj, më 22 mars 1998, vetëm dy javë pas qëndresës e rënies heroike të familjes Jashari e të prekazasve tjerë në krye me komandantin legjendar Adem Jasharin, organizuan “zgjedhje të lira e demokratike” nën mbikëqyrjen e okupatorit serb?

A.D.- Ajo që pati ndodhur para tetë vjet e sa dhe kjo që po ndodhë sot janë dy rrethana të ndryshme që në thelb kishin e kanë të njëjtin qëllim – mbetjen në “pushtet”. Atëherë, që thoni Ju, më 22 mars të vitit 1998, pati ndodhur një manipulim i mjerë i popullit tonë. Një zotëri i quajtur Gelbart, i dërguar special nga Qeveria amerikane, i cili duke vlerësuar gabimisht rrethanat në Kosovë, qe bërë pjesëmarrës në gabime trashanike politike në skenën e ngatërruar kosovare. Ai, nën ndikimin e dezinformatave të regjimit serb dhe të këlyshëve të këtij regjimi brenda LDK-së, në shkurt të të njëjtit vit, pati shpallur UÇK-në si organizatë terroriste. Mirëpo, me të pa se ishte mashtruar ai, tërhoqi akuzën e vet ndaj UÇK-së, por bëri gabimin tjetër, u bë pjesë e grackës tjetër, të organizimit të “zgjedhjeve të lira e demokratike” të 22 marsit 1998. Qëllimi i regjimit të Beogradit ishte që popullata e Kosovës të përçahej, Drenica kryengritëse të izolohej dhe më lehtë të “pacifikohej” me zjarr e me hekur, ndërsa pjesët tjera të Kosovës, nën “pushtetin” kapitulues të LDK-së të përtypej e të nënshtrohej përfundimisht me ndihmën e pakursyer të dyshit RUGOVA-AGANI. Këta dy frikacakë e servilë, për çdo ditë, mëkonin popullin me iluzionin e “pushtetit paralel”. Këta dy frikacakë e servilë, çdo ditë e çdo çast thërrisnin popullin që të mos provokohej nga “individë luftënxitës” se përndryshe “forcat serbe do të na çfarosin për njëzetë e katër orë”! Për këtë shërbim, regjimi gjakatar i Beogradit shpërblente rugovistët duke lejuar që të mblidhnin trepërqindshin, që të kalonin jetë luksoze në Kosovë e jashtë Kosovës dhe që të aktronin “presidentin”, “presidencën” “luftën e partive politike për pushtet” e “zgjedhjet e lira e demokratike”. Kjo ishte atëherë, nën mbrojtjen e regjimit të Beogradit. Mirëpo, siç e dini, pas heroizmit të Prekazit, falë gufimit të vetëdijes kombëtare në tërë hapësirën kosovare, plani kriminal i Beogradit dështoi. Kryengritja nën udhëheqjen e UÇK-së, shpërtheu izolimin çetniko-rugovist dhe përfshiu tërë Kosovën. Të tjerat i dimë të gjithë se si shkuan e si përfunduan...
Sot janë rrethana krejt tjera. Nën bekimin e Këshillit të Sigurimit e nën mbrojtjen e trupave të NATO-s, të policisë ndërkombëtare nga pesëdhjetë shtete të botës, nën administrimin e OKB-së me Katër Shtylla të Mëdha e me katërqind nënshtylla tjera, në Kosovë janë instaluar, me “votime demokratike”, sipas listave të mbyllura dhe me plot të drejta të rezervuara e të pakufizuara për të dërguarin special të OKB-së, intitucionet kukulla të Kosovës. Këta njerëz në këto institucione punojnë fare pak, ndërsa paguhen sikur punojnë shumë, kurse efekti i punës së tyre është mëse katastrofik. Arsimi është në gjendje të mjerë, shëndetësia gjithashtu, ndërsa pensionistët mos më zi! Bujqësia e Kosovës është në gjendje të vajtueshme: mëse gjysma e tokave të Kosovës nuk punohen e nuk shfrytëzohen; eksporti i Kosovës memëzi arrin shifrën prej 4%,kurse importi mbahet në 96%; papunësia arrinë shifrën prej 70% të atyre që kërkojnë punë. Gjysma e popullatës jeton në zgrip të varfërisë; 20% e popullatës jeton në varfëri të skajshme; kriminalitetet e të gjitha llojeve janë në lulëzim e sipër; mafia kosovare është në azdisje e harlisje...Vetëm ata që janë futur nën sqetullën e pushtetit-kukull janë duke bërë jetë komode. Kjo është arsyeja që LDK-ja e AAK-ja nuk dëshirojnë që ta prishin rehatinë e vet. Dhe, e dyta e më e forta është një arsye tjetër: z. Petersen bashkë me strategët tjerë prapa tij dëshirojnë që komunat e pastra serbe që do të krijohen në mënyrë krejtësisht të imponuar e jo ligjore të përligjen duke u mbajtur zgjedhjet edhe atje. Prandaj duhet pritur. Dhe, shi ti, meqë i levërdisë zvarritja e zgjedhjeve z. Petersen ka hequr dorë nga e drejta e vet e rezervuar dhe ka lejuar që për këtë punë të vendosin vendorët!

ARTAN GASHI: Përse e kundërshtove Rambujenë dhe përse nuk more pjesë në ato bisedime? Përse dhatë dorëheqje nga përfaqësuesi i UÇK-së?

A.D.- Për të kuptuar më mirë e më qartë çfarë ishin bisedimet e Rambujesë dhe përse isha kundër pjesëmarrjes në atë takim, i respektuari z. Artan, Ju lutem që të merrni mundimin dhe të njiheni me dokumentet autentike të këtij takimi. Kjo është një punë fare e lehtë. Duhet vetëm të hapni kompjuterin Tuaj dhe të kërkoni këtë faqe: www.vetevendosje.org dhe të klikoni vendin ku thotë –dokumenti.
Meqë në këto dokumente më duket se nuk ekziston ftesa zyrtare për takimin e Rambuje-Parisit mund të Ju them edhe këto: Në dimrin e ashpër të 1998-99- tës, unë e Albin Kurti u ftuam në Shkup që atje të mernim ftesën zyrtare. Ftesë na e dorëzoi ministri i atëhershëm i Britanisë së Madhe, z. Kuk.. Duke na e dorëzuar ftesën, z. Kuk na pati thënë buzagas: “Zotëri Rugova pa e lexuar fare dokumentin na ka thënë se e pranon ftesën me kënaqësi”. Unë, gjithashtu buzagas i thashë se unë nuk jam i mençëm si z. Rugova që ta pranoj ftesën pa e lexuar dokumentin. Kur u ngjitëm në dhomën e hotelit “Aleksandria” dhe e hapëm zarfën patëm çfarë të shihnim! ftesa ishte bërë në mënyrë ultimative. Aty ishin të rrjeshtuara dhjetë pika të PANEGOCIUESHME për ata që do të pranonin të shkonin në bisedimet e Rambujesë. Pika e parë ishte: PRANIMI I INTEGRITETIT E SOVRANITETIT TË JUGOSLLAVISË MBI KOSOVËN.
Pika e dytë ishte: PRANIMI I KONKLUZAVE TË HELSINKIT LIDHUR ME NDRYSHIMIN E KUFIJVE NË EVROPË, esenca e të cilave është SE NUK KA NDRYSHIM TË KUFIJVE MIDIS SHTETEVE NË EVROPË PA PAJTIMIN E TË DYJA PALËVE KONTESTUESE.
Në pikën e tretë Kosova përshkruhej si BASHKËSI ETNITETESH TË BARABARTA PA U PËRMENDUR ASKUND SHUMICA DËRMUESE SHQIPTARE.
Aty ishin edhe nja shtatë pika tjera të cilat forconin e mbronin frymën e atyre tri pakave të përmendura.
Çdo koment përse ne nuk pranuam që të merrnim pjesë në atë takim, më duket se është i tepërt.
Gjithashtu edhe dorëheqja ime nga posti i përfaqësuesit politik të UÇK-së, në rrethanat e përshkruaara më sipër kur edhe Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së vendosi që të shkonte në bisedime në Rambuje nën ultimatumin e DHJETË PIKAVE TË PANEGOCIUESHME, ishte e vetmja gjë që më takonte ta bëja.

NEXHAT HASANI: Para disa ditësh ndodhi një protestë e Lëvizjes VETËVENDOSJA. Aty ndërhyri në mënyrë të vrazhdë SHPK-ja. Çfarë mund të na thoni për sjelljet e policisë?

A.D.- Mjerim e katastrofë bashkë!

AGRON BERISHA: Si e vlerësoni deklaratën e Sekretarit Gjeneral të NATO-s z. Skefer: “Do i thyejmë të gjithë kundërshtarët si dhe të gjithë ata që nuk do të pajtohen me zgjidhjen e statusit të Kosovës”. A ju adresohet ky kërcënim shqiptarëve a serbëve?

A.D.- Të dyja palëve, por mua më duket sikur më shumë na kërcënohet ne shqiptarëve se sa serbëve! Sepse, neve, përveç pavarësisë e sovranitetit të plotë asnjë solucion tjetër nuk do të na rehatonte. Me një “zgjidhje” invalide për Kosovën as Serbia nuk do të rehatohej. Mirëpo, hegjemonistët çetnikë e neofashistë të Beogradit ende nuk kanë mbledhur mend. Por, le të shohim...

Çështja e statusit të Kosovë është bllokuar prej 6 vjetësh, tha zoti Burns dhe statu-kuoja e tanishme nuk mund të vazhdojë më.  

“Banorët e rajonit kanë të drejtë të dinë se kanë një të ardhme dhe se mund ta kontrollojnë të ardhmen.  Dhe në se e ardhmja e Kosovës do të jetë një lidhje me Serbinë e Malin e Zi ose pavarësia, vendimi nuk do të merret nga Kombet e Bashkuara, Shtetet e Bashkuara ose vendet evropiane. Kjo u takon banorëve ta vendosin. Por ata duhet të kenë një kornizë bisedimesh.  Dhe Shtetet e Bashkuara mbështesin plotësisht vendimin e Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së Kofi Anan për fillimin e këtyre bisedimeve brenda një kohe të shkurtër”. 

Zoti Burns tha se ai shpreson që bisedimet të fillojnë, siç u shpreh ai, “shumë përpara përfundimit të këtij viti”.

Zyrtari i lartë amerikan tha se Shtetet e Bashkuara do të caktojnë një të dërguar të posaçëm, që do të punojë në partneritet me të dërguarin e OKB-së për bisedimet.

“Negociatat do të drejtohen nga Kombet e Bashkuara, nga një zyrtar i lartë i caktuar nga zoti Anan. Uashingtoni do të caktojë përfaqësuesin e vet për të punuar në partneritet me të dërguarin e OKB-së. Shtetet e Bashkuara kanë ndikim të madh në Kosovë dhe në rajon për shkak të rolit që luajtën për të ndaluar spastrimin etnik të shqiptarëve nga Millosheviçi.”

Para nisjes për turneun në Ballkan, zoti Burns tha se administrata e Presidentit Bush do të mbajë një qëndrim të prerë lidhur me çështjen e krimeve të luftës, megjithë vendimin e Bashkimit Evropian për të filluar bisedimet e anëtarësimit me Kroacinë dhe bisedimet për një marrëveshje asocimi me Serbinë e Malin e Zi. Zoti Burns shprehu kundërshtimin e Uashingtonit ndaj pohimeve të Kryeprokurores së Hagës Karla Del Ponte që Kroacia po bashkëpunon plotësisht me gjykatën ndërkombëtare lidhur me përpjekjet për të nxjerrë para drejtësisë gjeneralin Ante Gotovina.

Zoti Burns tha se Kroacia nuk ka bërë përparim të mjaftueshëm dhe megjithë qëndrimin evropian, Shtetet e Bashkuara do ta bllokojnë anëtarësimin e Kroacisë në Nato përsa kohë që gjenerali të jetë i lirë. Po ashtu ai shprehu zhgënjim të thellë me Beogradin që gjenerali Ratko Mlladiç dhe Radovan Karaxhiç nuk janë kapur ende. Zoti Burns tha se gjatë vizitës së tij të fundit në Beograd në qershor, zyrtarët i thanë se kapja e Mlladiçit ishte e afërt dhe mund të bëhej para 10 vjetorit të masakrës së Srebrenicës.

“Nuk po them se më gënjyen, por ata më thanë qartë se veprimi do të ishte i shpejtë.  Tani, cilado qoftë arësyeja, arrestimi nuk ka ndodhur.  Dhe një nga arësyet pse po shkoj në Beograd, është të pyes autoritetet se përse nuk ka ndodhur.  Por po ashtu, t’u them, se në se duan marrëdhënie të plota me Shtetet e Bashkauyra dhe Naton, duhet t’i arrestojnë këta persona. Ky do të jetë mesazhi edhe për qeverinë e Kroacisë.”       

Zoti Burns tha se administrata amerikane do të organizojë një takim të udhëheqësve të vendeve ballkanike muajin e ardhshëm në Uashington me rastin e 10 vjetorit të marrëveshjes së Daytonit për të diskutuar për të ardhmen e rajonit të Ballkanit, që ai tha se është e një rëndësie kritike për interesat e Shteteve të Bashkuara.(zeri amerikes) 
 

Eliot Engel bën thirrje të caktohet data për shpalljen e pavarësisë së Kosovës 
Sekretari i 07-10-2005
Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Kofi Annan, thotë se do t’i rekomandojë Këshillit të Sigurimit se bisedimet për të ardhmen e Kosovës duhet të fillojnë shumë shpejt.  Zoti Annan u tha gazetarëve në Bernë të Zvicrës, se çështja autonomi apo pavarësi për Kosovën do të shtrohet për diskutim.   Ai tha se do t’i dërgojë sot (7 tetor) rekomandimet e tij për këtë çështje Këshillit të Sigurimit.  Administratori i Kosovës, Soren Jesen-Petersen, shprehu besimin se bisedimet do të fillojnë nga fundi i vitit.  I dërguari i posaçëm i OKB-së, diplomati norvegjez, Kai Eide, i dorëzoi zotit Annan të martën (4 tetor) raportin mbi situatën në Kosovë.  Kolegia jonë Isabela Çoçoli bisedoi dje me ligjvënësin amerikan, Eliot Engel lidhur me këtë zhvillim, gjatë një interviste për disa çështje shqiptare.     

Zëri i Amerikës:  Kongresmen Engel, diplomati norvegjez Kai Eide i dorëzoi Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara, Kofi Annan, raportin lidhur me standardet për Kosovën.  Zoti Annan tha se mund të rekomandonte fillimin e bisedimeve për statusin.  Si e prisni ju këtë deklaratë?

Eliot Engel:  Më gëzon shumë kjo deklaratë, pasi bisedimet për statusin përfundimtar të Kosovës duhet të kishin filluar shumë kohë më parë.  Megjithatë, më mirë vonë se kurrë.  Unë e kam thënë për vite me radhë se nuk ka alternativë tjetër veç pavarësisë së Kosovës.  Komuniteti ndërkombëtar nuk do që të qendrojë në Kosovë përgjithmonë dhe as nuk do që ajo të mbetet protektorat ndërkombëtar.  Kosova nuk mund t’i kthehet kurrë më Serbisë dhe të administrohet nga Beogradi.  Populli i Kosovës nuk mund ta pranojë kurrë këtë.  Pra, e vetmja alternativë është pavarësia dhe sa më shpejt që të njihet ajo, aq më mirë do të ishte.  Unë kurrë nuk e kam mbështetur idenë “standardet para statusit”, sepse kam bindjen se kjo është një mënyrë për të penguar vetëqeverisjen në Kosovë. 

Zëri i Amerikës:  Ju jeni një nga mbështetësit më të fuqishëm të pavarësisë së Kosovës. Natyrisht që kjo është diçka që shqiptarët e dëshirojnë, por janë diskutuar edhe variante të tjera në forume të ndryshme.  Serbët kërkojnë autonomi të zgjeruar, por jo pavarësi.  Ministri i jashtëm i Shqipërisë ka hedhur idenë e një pavarësie të kushtëzuar.  A shikoni ju ndonjë zgjidhje tjetër që do të ishte e përshtatshme përveç pavarësisë?     

Eliot Engel: Jo. Në qoftë se pavarësi e kushtëzuar do të thotë se pavarësia është e padiskutueshme, por  po punohet për kushte ideale, kjo është e pranueshme.  Por në qoftë se ideja e pavarësisë së  kushtëzuar do të ishte një justifikim për ta penguar pavarësinë, justifikim për ta vonuar atë, duke vënë standarde nga më të ndryshmet që është e pamundur të përmbushen plotësisht, unë jam kundër saj.  Zgjidhja më e mirë do të ishte të caktohej një datë dhe pavarësia e Kosovës të shpallej në atë datë.  Dua të theksoj se kur flas për pavarësi, unë kam parasysh gjithë Kosovën, jo një Kosovë të ndarë apo të copëtuar.  Mitrovica nuk mund të jetë një qytet i ndarë.  Kufijë e Kosovës nuk mund të ndryshojnë, se kjo do t’i hapte rrugën ndryshmit edhe të shumë kufijve të tjerë, si për shembull shkëputja nga Serbia e Luginës së Preshevës.  Kosova duhet të qendrojnë 100% ashtu siç është dhe duhet të jetë e pavarur. Asnjë zgjidhje tjetër nuk është e përshtatshme dhe kjo duhet shprehur qartë e prerë.  Por, pavarësia ka edhe përgjegjësitë e veta.  Unë e kam theksuar edhe shumë herë të tjera se është detyrim i shumicës që të respektojë të drejtat e pakicave.  Serbët e Kosovës nuk mund të jetojnë në enklava të vogla dhe të ndjehen të kërcënuar për jetën e tyre nëse dalin prej andej.  Por një shtet i pavarur duhet patjetër të lejohet të drejtojë punët e veta.  E vetmja zgjidhje është shteti plotësisht i lirë dhe i pavarur i Kosovës.(zeri amerikes)

Rexhep Qosja: Shqiptarët janë gati të japin provimin e demokracisë
27-09-2005
Ndërsa shqiptarët në Kosovë janë në pritje të raportit të të dërguarit të posaçëm të Kombeve të Bashkuara Kai Aide për vlerësimin e standarteve, duket se tani që Kosova po i afrohet procesit të përcaktimit të statusit të saj, problemet nuk janë të pakta. Partitë e ndryshme shqiptare, sa ç'janë të bashkuara në synimin e tyre final, në atë të pavarësisë, po aq janë të ndara në disa aspekte të tjera të procesit.

Zëri i Amerikës: Profesor,  takimi që Kryetari i parlamentit kërkoi (të martën) me përfaqësues të focave politike, dështoi. Për shumë vetë nga jashtë, duket disi e çuditshme që ndërsa po afrohet procesi, që në hapin e parë, atë të formimit të delegacionit, po ndodhin pengesa. Para disa ditësh zv/administratori Larry Rossin tha se "kredibiliteti i delegacionit do të varet nga shkalla e përgatitjes së tij". Sa vonë është Kosova me përgatitjet për bisedimet ?

Rexhep Qosja: Edhe vetë përfaqësuesit e institucioneve të Kosovës kanë thënë ditët e fundit se nuk janë plotësisht të përgatitur për bisedimet, nuk i kanë bërë përgatitjet e duhura. Më në fund kjo po shihet edhe në përpjekjet e tyre jo shumë të suksesshme që të përbëjnë delegacionin për bisedime dhe grupet që do ta shoqërojnë këtë delegacion.

Zëri i Amerikës: Profesor, çfarë po i pengon partitë politike në Kosovë që të ecin më shpejt, në këto momente kur kjo thirrje po bëhet nga të gjithë të tjerët?

Rexhep Qosja: Janë disa mosmarrëveshje mes tyre, mosmarrëveshje në lidhje me përbërjen e delegacionit, në lidhje me këshillin konsultativ dhe mosmarrëveshje që partitë politike kanë edhe për çështje të ndryshme. Më në fund janë edhe mosmarrëveshje që burojnë nga i ashtuquajturi konflikt i interesave.

Zëri i Amerikës: Sa të thella janë mosmarrëveshjet mes partive politike zoti Qosja?

Rexhep Qosja: Mosmarrëveshje rreth statusit përfundimtar të Kosovës, nuk mund të ketë natyrisht. Të gjitha partitë politike shqiptare në programet e tyre e kanë të theksuar pavarësinë e Kosovës. Mund të ketë mosmarrëveshje rreth procedurave të ndryshme dhe rreth ambicjeve të partive për pjesëmarrje në delegacionin për bisedime. Mosmarrëveshje ka edhe rreth çështjeve të tjera, që janë çështje të interesave të tyre, mosmarrëveshje që burojnë nga konflikti i interesave. Megjithatë këto janë më shumë mosmarrëveshje të sipërfaqshme sesa në esencë. Më në fund ato duken se kanë mosmarrëveshje rreth disa problemeve, por në esencë, ato kanë marrëveshje në heshtje për një varg problemesh,  siç janë problemi i krimit të organizuar, ai i korrupsionit, nepotizmit, kontrabandës, e probleme të tjera të veprimeve të ashtuquajtura të jashtëligjshme. Pra këtu ato flasin për mosmarrëveshje, por në esencë, nuk kanë mosmarrëveshje.

Zëri i Amerikës: Profesor, gjithë këto probleme që shtruat ju, gjithë këto vështirësi, sa mund ta dëmtojnë seriozitetin e delegacionit të Kosovës që pritet të fillojë bisedimet?

Rexhep Qosja: Mund ta dobësojnë. Mund të mendojmë se është e drejtë e qeverisë që ka dalë nga zgjedhjet e përgjithshme që të formojë delegacionin. Më në fund qeveria është institucioni kryesor i Kosovës që merr vendimet, që zbaton ligjet, që i përgjigjet kuvendit dhe është e drejtë e saj më në fund ta formojë delegacionin dhe të marrë mbi vete përgjegjësinë. Megjithatë interesat e tanishme dhe interesat historike të Kosovës kërkojnë që të formohet një delegacion sa më komplet, një delegacion prej njerëzish të aftë, të përgatitur, me dituri dhe kulturë politike dhe që i njohin problemet në përgjithësi dhe që janë të gatshëm, të barabartë në përgatitjet e tyre për të hyrë në bisedime me këdo qoftë. Kjo do të thotë se është në interesin e tanishëm dhe historik të Kosovës, që të bëhet një delegacion sa më i përgatitur dhe një delegacion i tillë mund të përbëhet prej partive të ndryshme politike, pavarësisht janë apo jo në parlament, prej përfaqësueve të shoqatave civile dhe prej individëve të ndryshëm dhe të institucioneve të ndryshme.

Zëri i Amerikës: Profesor Qosja, një nga elementët kryesorë në bazë të të cilit vlerësohet Kosova sot, është ai i qëndrimit ndaj pakicës serbe. Dy popujt kanë një histori të gjatë armiqësish me njeri-tjetrin. Por sot kur Kosova ndodhet më pranë se kurrë në histori për realizimin e aspiratave të saj, a është shoqëria e përgatitur për t'i pranuar serbët pa paragjykime si bashkë-qytetarë.

Rexhep Qosja: Qëndrimi i shqiptarëve ndaj pakicave kombëtare e atyre serbe nuk është ashtu siç e paraqesin disa media apo disa individë në botë. Mosdurimi dhe urrejtja e treguar menjëherë pas luftës, natyrisht si pasojë e krimeve që kishin bërë forcat policore ushtarake e paraushtarake serbe në Kosovë, në një masë të madhe janë tejkaluar. Në institucionet politike dhe kulturore të Kosovës, në spitale, lokale e kudo sot shihen bashkë serbët e shqiptarët. Numri më i madh i shqiptarëve e ka kuptuar se provimin e demokracisë, të kulturës demokratike, të shtetit juridik, shqiptarët e japin vetëm me qëndrimin e tyre demokratik ndaj pakicave e prandaj edhe ndaj serbëve. Dhe këtë provim tani shqiptarët duan ta japin dhe po e japin. Ju mund të thoni se megjithatë për pesë vjet janë kthyer pak serbë në Kosovë. Vërtetë kështu është, megjithatë zyrtarët shqiptarë po bëjnë çdo përpjekje që të kthehen serbët në Kosovë sa më shumë. Por kthimi apo moskthimi i tyre nuk varet prej shqiptarëve, por në radhë të parë prej vetë serbëve. Një numër i madh nuk mund të kthehen për shkak të rolit të vetë në luftën në Kosovë. Kurse një numër tjetër, ndoshta një numër më i madh i serbëve, nuk kthehet për shkak se ende nuk është në gjendje të pajtohet me realitetin e sotëm kosovar e sidomos me ardhmërinë e pashmangshme të Kosovës së lirë e të pavarur.

Zëri i Amerikës: Profesor Qosja, në Kosovë sot duket se mbizotëron mendimi i politikanëve dhe pak dëgjohet opinioni i intelektualëve apo shoqërisë civile. Përse ndodh kështu?

Rexhep Qosja: Po është e vërtetë se pak dëgjohet mendimi i intelektualëve, mbizotëron mendimi i politikanëve. Në jetën shoqërore në Kosovë është krijuar aleancë mes pushtetit dhe mediave dhe kjo aleancë në mënyrën më të palejueshme e uzurpon sovranitetin e popullit. Ne e dimë se sovraniteti i takon popullit, por kjo aleancë e ka uzurpuar dhe po e shpërdoron këtë sovranitet, prandaj nën presionin e këtij uzurpimi, nuk u lejohet intelektualëve të paraqiten në media dhe nuk u lejohet më në fund pjesëmarrja në jetën publike lirisht dhe në mënyrë krijuese, siç duhej t'u lejohej.(zëri samerikës)

Nait Hasani: Rugova ka kërkuar edhe burgosjen e vëllait të Ramushit
Prishtinë, 10 dhjetor, 2004 (nga:Kosovapress)
Nait Hasani, deputet i PDK-së në Parlamentin e ri të Kosovës, në një intervistë ekskluzive dhënë Kosovapress-it flet për ndjenjën e tij që ka përjetuar në seancën e parë konstituive të Parlamentit, të cilit nuk i është dhënë mundësia që të betohet, duke iu “falënderuar” kryeparlamentarit Daci dhe sjelljeve të tija arrogante. Hasani është i vetmi deputet që ka votuar hapur kundër bashkëluftëtarit të tij, Ramush Haradinaj, tashmë kryeministër. Pse e bëri këtë Nait Hasani? . Të votoja për formulën Rugova-Ramush do të isha pozicionuar kundër vetëvetes, lirisë, pavarësisë dhe demokracisë.” Qeveria e re nuk është e krijuar ndërmjet partnerëve të koalicionit LDK- AAK, por ndërmjet individëve e klaneve brenda këtyre partive. Hasani thotë se në Kosovë nuk do të ndodhë asgjë dhe nuk do të ketë trazira.

Kosovapress:Ju jeni deputet i ri në Kuvendin e Kosovës. Si e ndjeni veten si një deputet që nuk e keni dhënë betimin në seancën e parë solemne të Parlamentit?

Nait Hasani: Mund të them që kur hyra në sallë të Kuvendit e pashë se në këtë vend shumë vendime janë marrë për Kosovën në të mirë të saj dhe në dëm të saj, por në kohë të ndryshme. Kuvendin e kam kuptuar si vend ku vendoset për fatin e qytetarëve të vendit nga politikanë dhe grupe politike e partiake. Megjithatë, po në këtë kuvend, por pa këto maskime e retushe, iu morën Kosovës atëherë autonomia politike nga Millosheviqi. Kurse unë si deputet i ri në këtë kuvend të dytë të çliruar e të liruar nga kthetrat e regjimit serb vetën e ndjej mirë. Mirëpo, për befasinë time, që e kam pritur një rend e rregullë të mbajtjes së seancës solemne, që në fillim më zhgënjeu prezentimi i parë arrogant i kryesuesit të parlamentit, sepse ne deputetët as nuk dhamë betim, as nuk na veti kush se a kemi imunitet apo çka jemi. Çdo gjë iku apo shkoj shpejt sikur të na ndjekë kush nga mbrapa dhe këtë e pashë se i ndiqte fodullëku i tyre feudal.

Kosovapress:Ju po këtë ditë, keni votuar hapur kundër Ramush Haradinaj që të jetë kryeministër. Pse e bëtë këtë?

Nait Hasani: Po. Këtë e bëra për hir të Kosovës. Më duket kam qenë vetëm që kam votuar kundër, shumica tjetër abstenuan. Kjo është bindje e imja politike për të votuar për apo kundër. Unë votova kundër, sepse nuk munda të votoj për Ramush Haradinaj kur e pashë në krah të Rugovës. Kur i pashë Rugovën dhe Ramushin ashtu më dolën para syve shokët e mi e të Ramushit dhe vëllëzërit e tij e shokët e mi Luani e Shkëlzeni, Ademi (Jashari) e Muja (Mujë Krasniqi- Komand. Kapuqi), Zahir Pajaziti e Ilir Konushevci, më dolën para dëshmorët, invalidët dhe veteranët e luftës. Mua më kapluan ethe, trupi m’u dridh kur pashë përqafimin e atyre që s’kanë pasur në të kaluarën të përbashkët asgjë. Thash me votu Qeverinë e Ramushit dhe Rugovën kryetar më vret gjaku i dëshmorëve.

Ky Rugovë më 26 janar 1997, në kohën e fuqizimit të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, kishte kërkuar interpolin me na arrestu dhe na pat qujtur terroristë, njerëz të Serbisë, njerëz të frustruar, etj.,po ky Rugovë kur ne në burgjet e Serbisë shihnim vdekjen nën dajakun e xhelatëve serbë gjatë bombardimeve bashkë me prof. Ukshin Hotin, etj., Rugova vazhdonte takimet kryexhelatin e shqiptarëve Sllobodan Millosheviqin e Millutinoviqin dhe kërkonte ndaljen e bombardimeve (më 26 prill 1999 ) që mos t’ia prishim “paqen e pavarësinë në barakën e tij,” në barakën e njohjes së Marshezedekut.

Prandaj të votoja për formulën Rugova -Ramush do të isha pozicinuar kundër vetëvetes, lirisë, pavarësisë dhe demokracisë së Kosovës.

Kosovapress:D.m.th. sipas jush Rugova ka kërkuar edhe burgosjen e vëllait të Ramushit, Luanit?

Nait Hasani: Po, absolutisht.

Kosovapress: Ju njiheni si një njeri i dëshmuar kombëtarisht dhe njëherit edhe një njeri qe keni bërë ndryshime të rrjedhave edhe historike. A do të shohim ndryshime me punën tuaj edhe në Kuvendin e Kosovës?

Nait Hasani: Mendoj dhe besoj se do ta jap kontributin tim politik në kuadër të grupit parlamentar të PDK-së, që kjo legjislaturë ta jepë maksimumin e vet për të realizuar objektivat politike për Kosovën. Jam për ndryshime pozitive që të ndodhin në Parlament, por jam edhe që të punohet më shumë për një angazhim më të madh të të gjithëve për nxjerrjen e ligjeve që Kosovën ta bëjmë me ligje demokratike e legjislaturë evropiane.

Kosovapress:Këtyre diteve janë formuar edhe institucionet e reja të Kosovës në bazë të një marrëveshje të koalicionit. Çka mendoni për Qeverinë e koalicionit dhe sa mund të jetë ajo e suksesshme duke marrë parasysh profilet që i janë ndarë ministrave dhe e kalura e zv.kryeminstrit?

Nait Hasani: Tash kemi dhe një qeveri të krijuar nga një marrëveshje ndërmjet kreut të LDK-së dhe atij të AAK-së. Mendoj se kjo marrëveshje në këtë formë në kohën dhe rrethanat politike nëpër të cilën po kalon Kosova është vështire të ketë sukses.

Kjo qeveri nuk është e krijuar ndërmjet subjekteve politike të LDK-së dhe AAK-së, por ndërmjet individëve e klaneve brenda këtyre partive. Dhe si qeveri klanore dhe po t’i ketë të gjitha kompetencat nuk mund të ketë sukses duke pasur parasysh formulën e bërjes së saj dhe njerëzit që e përbëjnë këtë qeveri.

Kosovapress: Ramush Haradinaj gjatë një bisede me kreun e PDK-së ka thënë se "po du me u ba i madh”. A mendoni se me një praktikë çfarë e ka aplikuar ai, vërtet do ta bëjë të madh Haradinajn?

Nait Hasani: Në takimet që patëm unë dhe zoti Thaçi me Ramush Haradinajn, ai pat thënë “se po du m’u bë i madh” dhe du m’u bë kryeministër, kam arsye për këtë. Kjo thënie e tij për mua jo që e bënte të madh Ramushin po e ulte, e bënte të vogël, shumë të vogël. Sepse më i madh se në luftë nuk ka mundësi me u bë asnjëherë në jetë Ramushi, ngase ishte komandant zone. Ne ishim me z.Thaçi në vizitë në shtëpinë e tij për të shprehur shqetësimin tonë për të pasi i kishte adhur ftesa për intervistë nga prokurorët e Tribunalit. Aty e kam parë se ai ishte në emocione të thella negative dhe fliste pa kontroll.Aty e pashë se ai me veprimet e veta të pamenduara, që e kanë shti në kurth, do ta bëjë veten të vogël që një ditë ai të mos jetë as për vetëveten.

Kosovapress:Kush janë ata?

Nait Hasani: Strukturat parapolitike të LDK-së dhe të vetë AAK-së.

Kosovapress:Po ashtu, po përmend edhe një fakt tjetër. Këshilltari i lartë i politikës i Ramush Haradinajt është emëruar edhe Mahmut Bakalli. Sa mund të jetë i suksesshëm një njeri i tillë në këshilldhënie, kur dihet se ai tashmë është harxhuar dhe duke marrë parasysh të kaluarën e tij?

Nait Hasani: Grekët e moçëm kanë thënë :ai që kqyr prapa edhe do të shkojë prapa. Prandaj, afrimi i njerëzve të tillë që e kanë dënuar veten me politikën e tyre të dështuar, e i ka dënuar koha, është dështim kohor dhe politik i Ramush Haradinajt. Politika e tillë është e gjykuar të dështojë, sepse këshilltarë të tillë e disa të tjerë që ka rreth vetes, na çojnë për Beograd. Kosova do të ecë drejt evropianizimit dhe koha nuk kthehen prapa.

Kosovapress:Çka ka humbur Kosova dhe çka ka fituar me një marrëveshje të koalicionit të tillë?

Nait Hasani: Kosova me këtë marrëveshje të kësaj natyre të koaliconit ka humbur shumë, jo duke i lënë jashtë 30 deputetë, por duke krijuar izolim politik nga bashkësia ndërkombëtare për Kosovën. Mendoj se është mirë që ka ndodhur kështu, por Kosova ka fituar opozitën e dinamizmin e jetës politike dhe thyrjen e tabus se jemi të gjithë njëjtë. Tani kemi pozitë dhe opozitë. Tani kemi ata që luftuan për pushtet nën çfarëdo shteti e pushteti dhe nën Serbi dhe atyre që luftuan e punojnë për shtet të Kosovës e të qytetarëve të saj të inkuadruar me shtetet evropiane. Ndërsa PDK-ja duhet e do të mbrojë interesin e elektoratit e votuesve të saj dhe qytetarëve të Kosovës në Parlament e të punojë për ndërtimin e shtetit.

Kosovapress:Gjatë këtij mandati të institucioneve të Kosovës do të fillojnë bisedimet edhe për statusin politik të vendit. A mendoni se drejtuesit aktualë të institucioneve të Kosovës vërtet mund ta zgjidhin çështjen e statusit politik dhe cilat do të jenë përgjegjësitë e PDK-se në këtë çështje fundamentale?

Nait Hasani: Së pari mendoj se për statusin e Kosovës nuk do të fillojnë bisedimet ose do të ndodhë një Vjenë sa për fotografi. Politika e izolimit të Kosovës që e ka zgjedh koalicioni qeverisës LDK-AAK nuk jep mundësi për të shpresuar e lëre më për të besuar se do të plotësohen të gjitha ato parakushte e standarde për të mbërrirë deri te bisedimet për status të Kosovës.Tani janë drejtuesit e koalicionit politik që nuk dinë çka kërkojnë, sepse asgjë nuk kanë të përbashkët mes vete, as programin e statutin, por vetëm xhepat dhe interesat e ngushta i kanë të përbashkët.

Mendoj se ky koalicion nuk ka mundësi jo të vendosë apo të zgjidhë, por as të mbërrijë deri të çështja e statusit për Kosovën. PDK mendon se çështja e statusit politikë të Kosovës nuk është çështje partiake apo individuale, por kombëtare. Dhe ne PDK-ja do të veprojmë konform përgjegjësive politike që na takojnë si parti politike dhe opozitë ndaj pozitës së sotme diferencuese. Çështja e statusit kërkon angazhim kombëtarë e profesional të të gjithëve dhe raporte të mira me bashkësinë evropiane e ndërkombëtare, por edhe plotësimin e standardeve, etj.

Kosovapress:Çfare imazhi do të krijohet për Kosovën me një kryeministër të tillë për të cilin Brukseli ka thënë se është i padëshirueshëm?

Nait Hasani: Çfarë imazhi do të krijohet me një kryeministër e president të tillë për Kosovën, do të ishte më mirë që të pyesni. Bashkimi Evropian dhe dje NATO-ja e ka thënë se varet nga qeveria juaj se a do të fillojnë bisedimet për statusin politik të Kosovës, pra a do ta bëjmë Kosovën shtet apo jo. Ata thanë, ju mund ta zgjidhni kë të doni, por dhe ne do të veprojmë, pra do t’ju izolojmë. Dhe zgjedhja në këto rrethana të krijuara është papërgjegjësi e shantazhim politik koalicionit në raport me bashkësinë ndërkombëtare.

LDK që nga themelimi i saj ka qenë e papërgjegjshme dhe të njëjtën fjalor e retorikë e përdor qe 15 vjet, këtë e tha edhe Doris Pak para do dite për Rugovën. Ne kërkojmë ndihma nga Evropa dhe veprojmë nganjëherë kundër Kosovës.

Kosovapress: Dhe krejt në fund, nëse ndodh një ngritje e akuzës ndaj Haradinajt, a mendoni se do të ketë trazira në Kosovë?

Nait Hasani: Çfarëdo që të ndodhë dhe nëse ngritet një akuzë nga Tribunali ndaj Ramush Haradinajt, në Kosovë nuk do të ndodhë asgjë, nuk do të ketë trazira. Kosova nuk ka nevojë për trazira tani dhe “marrëveshja e koalicionit është bërë për mos me pas trazira”. Ata që kanë mundur të mbështesin dhe mbrojnë janë ftohur me veprimet e tij me marrëveshjen për koalicionin. Ne duhet të dëshmojmë se duam të ndërtojmë shtet dhe të gjithë para ligjit të barabartë./Intervistoi: Lumturie Blakaj/nga: kosovapress/.

A.D. – Në këtë gjendje, që përshkruani Ju, kemi ardhur, le të shprehem popullorçe, për mungesë të “mendëve”. Dhe, mund të dalim nga kjo gjendje e krijuar kur të mbledhim mjaftë “mendë”. Kjo “mendë” do të thotë dije dhe vetëdije e mjaftueshme politike dhe vetorganizim i mjaftueshëm shoqëror për të ecur me kohën. Për shkak të robërive tejet të gjata e fort të egra nëpër të cilat kaloi dhe po kalon populli ynë, kapaciteti i tij për të mësuar nga historia jonë dhe nga historia e popujve tjerë është duke përparuar shumë ngadalë. Ne si popull edhe sot e kësaj dite, mbetëm duke mësuar nga pësimet dhe gabimet tona. Dhe, kjo mënyrë e të mësuarit, është mënyra më e shtrenjtë dhe më e ngadalshme e të mësuarit. Në të njëjtën kohë proceset e zhvillimit të gjithëmbarshëm në kontinentin tonë, janë duke ecur shumë shpejt. Për këtë shkak dija jonë, vetëdija jonë dhe organizimi ynë politik, deri më sot, ngeli në bisht të ngjarjeve. Dhe, ata që mbeten në bisht të mgjarjeve, gjithëmonë ndahen me zarar. 

Illirya. – Çfarë mund të na thoni për paralelizmin politik, enklavizimin dhe pushtetin paralel në Kosovë dhe si mund të realizohet bashkëjetesa me serbë kur dihet se ata ushqehen me ultranacionalizëm, udhëhiqen nga instrukcionet e Beogradit si dhe asnjëherë deri më tani nuk kanë njoftur as pushtetin as Qeverinë e Kosovës? 

A.D. - Nëse vetëdija politike e popullit në Kosovë, do të zvaritet kështu si po zvaritet, ju shumë shpejt do t’i harroni enklavizimet dhe pushtetin paralel të serbëve të Kosovës. Sipas disa njohurive që kanë buruar në shtypin serb të Beogradit, qeveria e atjeshme është në përfundim e sipër të dokumentit të quajtur “Plani i Qeverisë serbe për themelimin e Bashkësisë autonome serbe në Kosovë e Metohi” plan i cili do të përfshinte pesë treva të Kosovës: treva Qendrore e Kosovës, treva Veriore e Kosovës, treva e Lugut kosovar të Moravës, treva kosovare e Sharrit dhe treva e Dukagjinit-Metohisë. Regjimet e Beogradit kurrë nuk i kanë përgatitur serbët e Kosovës që të bashkëjetojnë me shqiptarët. Ata tash gati një shekull kanë ushtruar politikë çfarosëse ndaj shqiptarëve dhe pakicave joserbe në Kosovë. Sa për pushtetin dhe Qeverinë me germë të madhe të Kosovës, që thoni Ju, më vjen keq, por, ju atje në Amerikë, qenkeni në lajthitje të madhe. Ende nuk e paskët marrë vesh se në Kosovë, të tre pushtetet e plus edhe disa të drejta të rëndësishme të rezervuara i ka pasur dhe i ka vetëm një i dërguar i Sekretarit të përgjithshëm të OKB-së. Sikur ta kishin kosovarët pushtetin mbi Kosovën a do të lejonin vallë që pjesa veriore e Kosovës bashkë me Mitrovicën e veriut të riokupoheshin nga shteti serb? Sikur ta kishin kosovarët pushtetin mbi Kosovën a do të lejonin vallë që copat e territorit të Kosovës, shteti serb t’ia falte shtetit të Maqedonisë? Sikur ta kishin kosovarët pushtetin mbi Kosovën dhe sikur ta kishin qeverinë me germë të madhe a do të lejonin vallë që shteti serb të organizonte dhe të zhvillonte, më 28 dhjetor 2003, zgjedhjet për deputet të Skupshtinës së Serbisë edhe në territorin e Kosovës? Por, s’keni faj, kur edhe këtu në Kosovë, shumica e qytetarëve, ende mendojnë se kanë pushtet e kanë qeveri, përse të mos ketë në Amerikë qytetarë të tillë? 

Illirya. – Çfarë mendoni për sjelljet dhe politikën e UNMIK-ut në Kosovë? Shumkush atë po e konsideron si të njëanshme e konfliktuoze si dhe në shërbim të interesave të Serbisë?

A.D. – Sjelljet dhe politika e UNMIK-ut janë sjelljet dhe politika e Këshillit të Sigurimit të OKB-së e formuluar në Rezolutën 1244, në qershor të vitit 1999. Rezoluta 1244 është derivat i Marrëveshjes së Rambuje-Parisit, të cilën, në mars të vitit 1999, e patën nënshkruar katër kosovarë që ende mendojnë se me nënshkrimet e tyre patën bërë veprën më të madhe patriotike në karrierën e tyre politike. E, me nënshkrimet e veta, ata patën shkelur Deklaratën e Dy korrikut të Kuvendit 1990, Kushtetutën e Kaçanikut, të shpallur nga Kuvendi i Kosovës më 7 nëntor 1990, si dhe shkelën mbi vullnetin politik të shprehur në Referendumin gjithpopullor, shtator 1991, me ç’rast, shumica dërrmuese e qytetarëve të Kosovës qenë deklaruar për pavarësinë e Kosovës. Sepse në Marrëveshjen e Rambuje- Parisit, këta katër kosovarë, kanë firmosur nene që, atëherë Jugosllavisë e sot Unionit Serbi-Mali i Zi ia njihnin sovranitetin e integritetin mbi Kosovën. Prandaj, le të mos qortojmë UNMIK-un që është dërguar nga KS i OKB-së për të jetësuar Rezolutën 1244. UNMIK-u këtë detyrë të veten nuk e kanë fshehur as kur në krye të tij kanë qenë zotërinjt Kushner, Hakerup, Shtajner e as sot z. Holkeri. Detyra, tash për tash, e UNMIK-ut është që, një ditë, Kosovën ta kthejë nën pushtetin e Serbisë. Kjo detyrë është jashtzakonisht e vështirë sepse është në kundërshtim me ligjet e jetës, mirëpo derisa qytetarët e Kosovës shkojnë pas atyre që kanë nënshkruar Marrëveshjen e Rambuje-Parisit, atëherë edhe UNMIK-u edhe Serbia edhe bota kanë të drejtë të konkludojnë se shumica dërrmuese e kosovarëve ende janë të papjekur për liri e pavarësi dhe se, prandaj, do ta pranojnë edhe një herë robërinë serbe, sikurse edhe tri herë tjera më parë, gjatë historisë: më 1912, më 1918, më 1945.  

Illirya.- Keni qenë Përfaqësues politik i UÇK-së. Përse po ndodhin arrestime të njëpasnjëshme të eprorëve të lartë të UÇK-së dhe të TMK-së e po lihen anash shumë kriminelë të njohur serbë si dhe kolaboracionistë shqipfolës për krimet e të cilëve ekzistojnë shumë fakte e të dhëna konkrete? Në anën tjetër, përse edhe familjet e dëshmorëve, invalidët e luftës, luftëtarët e lirisë në përgjithësi janë të nëpërkëmbur në Kosovë? 

A.D. – Sepse, me nënshkrimet e hedhura në dokumentin e Rambuje-Parisit, me pranimin e sovranitetit e të integritetit të, atëherë, Jugosllavisë e sot të Unionit Serbi- Mali i Zi mbi Kosovën, lufta heroike për liri u shpall si konflikt qytetar dhe faji për ato gjakderdhje të hatashme po ju mvishet shqiptarëve. Sepse, Kosova, jo vetëm që nuk është e lirë, por çdo ditë e më tepër po rrëshqet drejt robërisë së plotë serbe. 

Illirya.- Edhe pas shumë analizash nga analistë e politikanë shqiptarë dhe të huaj mbi ngjarjet e 17-18 marsit në Kosovë, duket se ende nuk e kemi një vlerësim real për faktorët që çuan deri te këto ngjarje. Cili është mendimi juaj lidhur me këtë çështje? 

A.D. – Po të mos ishin veprimet e turpshme e skandaloze të një numri të madh të kriminelëve dhe të hajnave të Kosovës si dhe të komandosëve e të agjentëve të maskuar të Serbisë që u munduan të njollosnin shpërthimin e pakënaqësisë së grumbulluar të qytetarëve të Kosovës, gjërat do të ishin krejt të qarta. Qytetarët e Kosovës nuk duruan dot. Ata shpërthyen në një protestë krejt spontane. Ata me vite të tëra ishin mbushur mllef e pezëm. Liria e pavarësia e pritur, gjatë këtyre pesë vjetëve, u shndërrua në një mashtrim, mundim e ankth të padurueshëm. Veriu i Kosovës, bashkë me Mitrovicën e Kosovës, u ripushtuan nga sigurimcat e Serbisë; përzënja e shqiptarëve dhe e boshnjakëve nga banesat, shtëpitë dhe tokat e tyre u bë në mënyrën më të egër. 2500 familje u përzunë vetëm nga Mitrovica e veriut. Krejt kjo u bë para syve të UNMIK-ut dhe të botës. Edhe në ngulitjet tjera serbe, të cytur nga Çoviqi dhe nga emisarë të shumtë të Serbisë çetnike po përgatiteshin që të bënin të njëjtën gjë si në Kosovën veriore dhe në Mitrovicën veriore. Kriza politike shkaktoi edhe krizën e padurueshme ekonomike. Rrymë herë ka, herë s’ka. Ujë, herë ka, herë s’ka. Papunësia prej 60% e të aftëve për punë ka arritur shkallë të paparë në hapësirat evro-aziatike. Ekonomia prodhuese e Kosovës ka ra në kolaps. Kosova eksporton gjithsejt 3% mallëra, kurse importon 97%. Arsimi, kultura, shëndetësia, pensionet janë në gjrndje alarmante. Rryma e shtrenjtë, telefonat e shtrenjtë. Administrata me numër të madh, por jo efikase. Mitomania e korrupcioni – në kulm. Hajnia, prostitucioni, qarkullimi dhe përdorimi i drogës - në shkallë alarmante. Shpërthime e kërcënime me shpërthime, vrasje e plagosje enigmatike janë bërë burime stresesh e traumash të paduerueshme për qytetarët që përpiqen për të mbijetuar nga skamja. Të gjitha këto probleme e shumë të tjera kanë pllakosur përsëtepërmi qytetarët e shumtë të Kosovës së vogël. Ç’prej tri ditësh, prej 15 marsit, një grusht serbësh të Çagllavicës, për shkak të një plagosjeje të pasqaruar të një djaloshi të fshatit, para syve të forcave të KFOR-it e të UNMIK-ut, mbanin të bllokuar rrugët Prishtinë-Shkup, Prishtinë-Ferizaj, Prishtinë-Gjilan. Ishte kjo një sfidë tepër e padurueshme. Në anën tjetër, në veri të Kosovës, në fshatin Çabër, tre çuna duke ikur nga qeni i ndërsyer nga çetnikët e fshatit, u hodhën në valët e ftohta të Ibrit dhe dy prej tyre, të nesërmen u gjetën të vdekur e i treti mbeti ende i pagjetur. Ishte kjo edhe një sfidë e padurueshme për qytetarët e traumatizuar të Kosovës. Vullkani i dëshpërimit dhe i pakënaqësisë qytetare shpërtheu në mënyrën më të papërmbajtur. Hajnat, kriminelët, piromanët dhe agjentët e Serbisë i shfrytëzuan këto dy ditë për të vrarë e plagosur njerëz të pafajshëm, për të terrorizuar qytetarë serbë, romë e besa edhe shqiptarë, për t’u vënë zjarrin shumë shtëpive e disa kishave e manastireve serbe, të cilat nuk pati kush t’i mbronte. Tash ka mbetur të shihet nëse faktorët ndërkombëtarë, të cilët edhe e kanë gjithë pushtetin mbi Kosovën, do të merren me eliminimin e shkaqeve e të burimeve të pakënaqësisë qytetare, apo do të kënaqen duke arrestuar, dënuar e gjykuar hajna e kriminelë, piromanë e, madje, edhe qytetarë të pafajshëm. 

Illirya. – Shtypi shqiptar dhe një pjesë e politikës sonë duke i përdorur ngjarjet për përfitime politike ka krijuar huti e konfuzion tek opinioni shqiptar dhe ai ndërkombëtar duke përdorur një gjuhë të ashpër dhe duke akuzuar këtë apo atë grup politik si shkaktar të këtyre ngjarjeve. Ndërkohë kanë filluar diferencimet e shoqëruara edhe me arrestime e burgosje të atyre që nuk kanë fare lidhje me këto ngjarje, por vetëm pse nuk pajtohen me pazaret e Rugovës dhe me politikën retarduese që ai ndjek. A mos është ky një skenar i përgatitur më parë nga ata që dëshirojnë me çdo kusht të ruajnë pozitat e veta karrieriste? 

A.D. – Në këtë rrëmujë “krokodilash, peshkaqejsh, bretkocash, kuajsh, buajsh e delesh” ka shumë tragjedi jetësore, hile, dallavere, ndërskamca, kurdisje, lakmi e turpe. Por, mbi të gjitha, me gjithatë, shquhet qartë klithja e mprehtë e qytetarëve të ndershëm të Kosovës për liri e pavarësi. Vallë, a do të arrijë zëri i tyre deri atje ku duhet? 

Illirya. – Qëndrimi i politikës shqiptare ndaj ngjarjeve të fundit është i mjerë, qyqarë, i pa invencion politik. Liderët tanë flasin njësoj sikur flasin edhe të tjerët për ne. Duke bërë fajsimin kolektiv të popullit tonë përpiqen që ta shpëtojnë veten. A mund të na thoni sa i përfaqësojnë interesat e popullit dhe sa e meritojnë votën e tij? 

A.D. – Liderët formalë të Kosovës, mjerimin dhe qyqarllëkun e vet e kanë treguar me dhjetra herë deri tash. Por, duke i zgjedhur të njëjtit sa e sa herë dhe duke shkuar pas tyre symbylltas e kaq gjatë edhe qytetarët e Kosovës kanë treguar terë mjerimin tragjik të dijes e të vetëdijes së vet politike. Dhe, ç’është më keq, nuk po shoh dhe nuk po bindem se është shëruar ende nga mjerimi i mosdijes dhe i mosvetëdijes së vet politike. 

Illirya. – Çfarë e pengon politikën shqiptare që këto ngjarje t’i vlerësojë drejt? 

A.D. – I pengon interesi personal që ka mbuluar dhe përjashtuar terësisht interesin e përgjithshëm.  

Illirya. – Ngjarjet në Kosovë ishin në vazhdën e kërkesave të drejta të popullit tonë për liri e pavarësi, kurse aktet e dhunës thuhet se i bëri klani politik i LDK-së për qëllime politike. Pse shpërthyen aktet e dhunës pikërisht ditën kur kreu i LDK-së kishte thirrur protesta “për bombën” në shtëpinë e tij? 

A.D. – Unë, kurrë dhe në asnjë mënyrë, nuk jam i gatshëm, sikur disa të shkretë, që dikujt e as atyre që ma dëshirojnë më të keqen, t’ju mëvesh faje që nuk i kanë. Spekulimet dhe shpifjet në jetë e veçanërisht në politikë janë fort të dëmshme.  

Illirya. – Kush, në të vërtetë, i dogji shtëpitë serbe dhe objektet e tyre fetare dhe pse u bë kjo?

A.D. – Kriminelët dhe të çmendurit shqiptarë të nxitur dhe të paguar nga agjentët serbë. Ata e dijnë fort mirë se sa, bota e civilizuar është e ndieshme ndaj veprave të tilla të ndyra. Ka zëra nga Prizreni se, dy ditë para se të shpërthenin zjarret e turpshme në Kosovë, nga Bogosllovia dhe kisha e madhe ortodokse e Prizrenit janë bartur numër i madh librash fetare. 

Illirya. – Çfarë do të jetë ndikimi i ngjarjeve të fundit në Kosovë në politikën ndërkombëtare? 

A.D. – Varet se kush dhe si i interpreton ngjarjet në fjalë. Ata që janë të paanshëm dhe që duan paqen e progresin në botë kërkojnë dhe hulumtojnë zgjidhje e forma në frymën e njohjes së të drejtës për vetvendosje të qytetarëve të Kosovës në bazë të vullnetit të tyre politik. Të tjerët vazhdojnë t’i hedhin “zjarrit vajguri”. 

Illirya. – Sa ka gjetur përkrahje nisma juaj për Forumin Qytetar të Kosovës dhe çfarë mund të ndryshojë subjekti juaj në jetën politike dhe përparimin e çështjes së Kosovës?  

A.D.- Me ne, tash për tash, po bashkohen vetëm idealistët, të vetmit, ç’është e vërteta, që në këtë fazë fort të vështirë po na duhen. Ne, grupi nismëtar, ua bëjmë të ditur të gjithëve që na afrohen se nuk kemi para, se nuk turremi që të hyjmë në institucionet që janë vetëm dofarë “autobusësh pa motorrë” dhe dofarë “kompozicionesh pa lokomotiva”. Ne përgatitemi për maratonë politike. Qytetarët tanë, si po duket, kanë për të kaluar edhe nëpër shumë zhgënjime të rënda e të vështira derisa ta kuptojnë rëndësinë e idesë dhe përpjekjeve tona. Meqë nuk kemi tjetër interes përveç lirisë e pavarësisë së Kosovës ne, duke punuar për të vërtetën, për liri, demokraci e humanizëm për të gjithë, do të presim kohën kur do të jemi të nevojshëm, të kërkuar dhe të mirëseardhur për qytetarët tanë. Ne, gjatë “rrugëtimit” tonë të gjatë e të palodhshëm, do të përpiqemi, që sipas mundësive që do të kemi, të ndikojmë te qytetarët e Kosovës që ata sa më shpejt që të jetë e mundur, të shndërrohen nga qytetarë folklorik në qytetarë politik. Punë fort e vështirë për një grup të vogël idealistësh, por në këtë punë është duke na ndihmuar fort, në njërën anë, Zoti i madh dhe, në anën tjetër, regjimi çetnik i Beogradit. 

Illirya. – Sa mund të kenë ndikim zgjedhjet e vjeshtës në ndryshimin e kursit politik në Kosovë? 

A.D. – Sa për zgjedhjet e vjeshtës nëse ato do të mbahen sipas projektit të Rezolutës 1244 dhe prapa “grilave” të Kornizës Kushtetuese të Kosovës, atëherë krejt ajo punë do të jetë vetëm një “rrahje e erës në havan”! Por, kosovarët kanë qenë dhe kanë mbetur githmonë të paparashikueshëm, por kohëve të fundit edhe faktorët ndërkombëtarë kanë filluar të bëhen të paparashikueshëm. Minus herë minus, mund të bëhet plus, por nëse ndodhë që dymilionëshi të shumëzohet me zero, atëherë mund të bëhet pus! 

E mërkurë,10_shtator, 2003

25 gusht, 2003

Krasniqi: Veprimet e Serbisë janë agresion kushtetues ndaj Kosovës Prishtinë, 25 gusht, 2003 Ndërkombëtarët kur bëhet fjalë për vetën e tyre zgjedhin fjalët më të mira, por kur është fjala për t’i hudhur institucioneve të Kosovës fajin, për të njëjtën gjë, situata politike në Kosovë paraqitet në një formë tjetër, jo në formën reale. Kështu jepet një pasqyrë krejt e shtrëmbër, ndoshta edhe me nuanca kriminale, që rëndom paraqitet nga përfaqësuesit e Beogradit, thotë në një intervistë eksluzike dhënë "Kosovapressit", ministri i Shërbimeve Publike, Jakup Krasniqi. Kosovapress: Z. Krasniqi: Ju i keni dërguar kohë më parë, një letër sekretarit të përgjithshëm të OKB-së, Kofi Ananit, zyrave diplomatike të disa shteteve, institucioneve vendore e ndërkombëtare në Kosovë. Cili ishte qëllimi i kësaj letre? Krasniqi: Qëllim ka qenë që OKB-ja dhe mekanizmat tjerë ndërkombëtar, ta kenë edhe një informatë paksa tjetër nga ato që marrin nga zyrtarët e tyre, duke mos mohuar sukseset dhe punët që janë bërë, por duke u ndaluar më tepër në dobësitë e tri sferave, siç është ajo, që nuk kanë arritur të krijojnë autoritet vendor, në asnjë nivel të institucioneve, sidomos në tri nivelet kryesore. Si çështje tjetër, kam pasur për qëllim t’iu tregoj se kanë vepruar dobët dhe është duke funksionuar keq i tërë sistemi i drejtësisë. Mendoj që çdo qytetar dhe çdo njëri që ka të bëjë me sistemin e gjyqësisë, do t’i shohë të metat e këtij sistemi. Si çështje tjetër që është më rëndësi për të ardhmen e Kosovës, është çështja e sigurisë. Mendoj që siguria nuk është e ndërtuar dhe si sitem nuk funksionon. Kjo sferë jo vetëm që e dëmton të tashmën, por godet rëndë edhe përspektivën e proceseve të Kosovës. Kosovapress: Në këtë, kontekst, si e vlerësoni pozicionin aktual të Kosovës? Krasniqi: Në përgjithësi, duke mos funksionuar autoriteti, as i brendshëm, as i jashtëm i Kosovës, vërtetë ka krijuar jo vetëm një zbraztësi, por edhe ka krijuar vështirësi të komunikimit të institucioneve të Kosovës me institucionet ndërkombëtare jashtë. Në përgjithësi zëri dhe interesi i qytetarëve të Kosovës dhe i Kosovës depërton tepër ngadalshëm dhe nuk jepet pasqyra reale e zhvillimeve në Kosovë, por për Kosovën flasin të tjerët. Ndërkombëtarët kur bëhet fjalë për vetën e tyre zgjedhin fjalët më të mira, por kur është fjala për t’i hudhur institucioneve të Kosovës fajin, për të njëjtën gjë, situata politike në Kosovë paraqitet në një formë tjetër, jo në formën reale. Kështu jepet një pasqyrë krejt e shtrëmbër, ndoshta edhe me nuanca kriminale, që rëndom paraqitet nga përfaqësuesit e Beogradit. Vërtetë mekanizmat ndërkombëtarë e kanë të vështirë ta krijojnë një pasqyrë reale, dhe nga kjo nuk shihet një përspektivë e mirë. Është rasti i kërkesës së qeverisë serbe për të mbajtur një mbledhje të jashtëzakonshme në KS për gjendjen e sigurisë në Kosovë. Atje OKB-ja nuk e përfilli kërkesën e Serbisë dhe u mbrojt, por kjo nuk u bë për interesat e Kosovës, por KS u mbrojt nga akuzat e Çoviqit. Kosovapress: Ndërkohë, procesi i bartjës së kompetencave nga ndërkombëtarët tek vendorët po zvarritet. Pse ndodhë kjo? Krasniqi: Kjo ndodhë për shkak se Kosova aktualisht është pa kryeadministrator dhe ekziston një vakum, edhe pse Holkerin e zëvendëson Brajshou. Mirëpo, ai nuk i ka konpetencat dhe fuqinë e kryeadministratorit. Institucionet e Kosovës ishin në pushime dhe nuk ka pasur një angazhim serioz. Të shpresojmë që tani pasi që pjesë e institucioneve janë kthyer nga pushimet, do të fillojë një komunikim i drejtpërdrejtë me përfaqësuesin e ri special. Të shpresojmë se diçka do të lëvizë. Mirëpo, nga bartja e kompetencave nuk pres shumë as në muajin e parë të ardhjës së kryeadministratorit të ri. Kosovapress: Ministria të cilën e udhëheqni Ju është ndër më të mëdhat. Sa jeni të kënaqur me veprimtarinë e saj? Krasniqi: Në Ministrinë time janë të pabartura kompetencat në dy segmente; ai i dokumenteve civile, ku tani kemi probleme të mëdha me përsëritjën e kërkesës për vazhdimin e dokumenteve të udhëtimit, ku faktikisht me një urdhëresë të shtyllës së dytë të UNMIK-ut faktikisht bëhet një riregjistrim civil në Kosovë. Mendoj se kjo është një e padrejtë e madhe. Ne nuk e mohojmë mundësinë e keqpërdorimit të dokumenteve të udhëtimit, por për atë do të duhej të pësonin ata që kanë keqpërdorur dokumentet e udhëtimit, e jo të maltretohen të gjithë qytetarët. Ne jemi duke komunikuar dhe presim që tw bëhet një ndryshim në këtë sferë, edhe pse kemi bindjën që urdhëresa edhe kështu siç është keqpërdorët nga nivelet e tjera të administratës së UNMIK-ut, e jo nga UNMIK-u. Ne shpresojmë që brenda një jave do të arrijmë marrëveshje për këtë çështje. Nëse jo, unë do ta njoftojë opinionin se shërbimin që e kryejmë për qyterarët në lidhje me dokumentet e udhëtimit do ta ndërprejmë. Një çështje tjetër që është e rezervuar është segmenti i drejtësisë, gjë që administarat gjyqësore do të duhej t’i transferojë në ministrinë e shërbimeve publike. Por, ata e kanë ruajtuar segmentin kryesor, buxhetin dhe në këtë mënyrë vazhdon që të mos transferohet në Ministrinë e Shërbimeve Publike. Segment tjetër që do të duhej të transferohej tek ne është Agjensia Qendrore e Prokurorimit. Këtu nuk përfillën procedurat dhe ligjet që janë në fuqi, prandaj ne si ministri do të kërkojmë që të respektohen procedurat dhe normat ligjore. Kosovapress: Çfarë ka bërë Qeveria e Kosovës, që qytetarëve tanë që punojnë e jetojnë në disaporë, siç është rasti në Zvicër, mos t’u lëshohen dokumentet ku iu figuron shtetësia e Unionit Serbi-Mali i Zi? Krasniqi: Shumë çështje janë të rezervuara, sa i përket marrëdhënieve me jashtë. Pas një vizite që u kam bërë disa vende evro-perendimore, kam kërkuar që të hapën zyrat e UNMIK-ut, të cilat do të merreshin me problemet dhe dokumentet e qyterarëve tanë që punojnë dhe jetojnë në botën perëndimore. Mirëpo, edhe kjo ndoshta është ndërprerë nga pushimet verore. Megjithkëtë, këtu shihet një mosgatishmëri e UNMIK-ut, që sferën e marrëdhënieve me jashtë, sikur nuk e bartë tek institucionet vendore. Në këtë plan, mundësitë e institucioneve vendore në këtë drejtim janë tepër të kufizuara, për shkak se vendet e ndryshme udhëheqin politika të BE-së. Dihet se në Unionin Serbi-Mali i Zi figuron edhe Kosova dhe kjo është një çështje që na përcillet edhe në kushtetuta. Jemi të shqetësuar jo pse Serbia e ka futur në kushtetutën e saj Kosovën si pjesë të Serbisë, por për faktin se segmente të veçanta të faktorit ndërkombëtar, sikur e miratojnë këtë, dikush në heshtje, e dikush pa heshtje. Kështu krijohen vështirësi të reja edhe për politikën, por edhe për qytetarët që jetojnë jashtë Kosovës. Mendoj që institucionet e Kosovës duhet të angazhohen më seriozisht në këtë çështje. Futjen e Kosovës në kushtetutën e Unioni Serbi-Mali i Zi, duhet ta shikojmë si një lloj agresioni kushtetues që bëhet ndaj Kosovës. Kosovapress: Një çështje tjetër që është e pakapërcyeshme është krijimi i fondit Limaj. Pse dështoi krijimni i një fondi të tillë nga institucionet e Kosovës dhe sa do të jetë i suksesshëm ky i tashmi? Krasniqi: Çështja e ndjekjeve që iu bëhet pjesëtarëve të UÇK-së, qoftë nga gjykatat vendore apo Tribunali i Hagës, për mua nuk ka argumente të mjaftueshme që mund të arsyetohet me ndjekje. Unë vazhdoj të jemë i bindur se të gjitha gjykimet brenda Kosovës dhe jashtë saj, janë gjykime politike, ku prapaskena e tyre është politike. Mbrotja që duhet të bëhet nga këto akuza duhet të jetë mbi bazat e politikës. Jam përpjekur edhe si ministër që Qeveria ta krijojë një fond të veçantë për t’i mbrojtur vlerat e luftës, në fakt për të mbrojtur të akuzuarit nga Tribunali i Hagës, por edhe të gjithë pjesëtarët e UÇK-së. Kjo nuk u arritë. Nuk u arritë që Qeveria e Kosovës ta krijojë një fond të tillë duke u penguar nga UNMIK-u. Shoqëria civile dhe intelektuale në Kosovë dhe subjektet poltike është dashur të bashkohen dhe të formojnë një Komitet për mbrotjën e vlerave të luftës, por siç duket edhe këtu nuk shkoi mire piuna. Dhe, në fund familja Limaj themeloi fondin Limaj. Ne institucionet dhe subjektet politike jemi të obliguara ta mbështesim fondin Limaj, duke qenë të bindur se mbrotja e Fatmir Limes në këtë rast është një mbrotje që i bëhet vlerave të luftës. Kosovapress: Ju keni qenë edhe kryetar i Bordit në KEK. Si e vlerësoni gjendjen në koorparatë dhe a mendoni se atje ka korrupsion? Krasniqi: Unë kam qenë në bord. Fillimisht jam përpjekur ta shoh gjendjen në bord dhe e kam parë se bordi mbikqyrës nuk është duke e luajtur rolin e tij dhe ka kompetenca të përziera. Poashtu nuk merret me strategjinë energjetike në Kosovë, ngase edhe pas katër vitesh nuk kanë arritur të kenë ligjin për energjetikën. Kam vërejtur defekte në sferën e menaxhimit të bordit ekzekutiv. Kam thënë me fakte se a është bërë një kontrollë se sa naftë është harxhuar në KEK dhe a është harxhuar më shumë naftë sesa thëngjill. Dhe, nuk kam marrë përgjigjje për këtë. Pse vinqat e mëdhenjë janë paguar më shumë sesa çmimet tjera, dhe kërkesa tjetër është se pse jelekët e dimrit për punëtorët e KEK-ut janë blerë më shrenjtë më shumicë, ku janë më lirë më pakicë. Këto janë ndër çështjet që i kamë ngritur dhe nuk është bërë asnjë hetim në këtë drejtim. Poashtu, tani janë investuar edhe 490 milion euro, ndërsa para do kohe Këshilli Evropës ka thënë 340 milionë euro, kurse nga ekspertet finaciarë është thenë se mund të arsyetohen rreth 200 milionë euro. Andaj, këtu kemi deklarime të ndryshme për një shumë të madhe të të hollave. Kjo nuk do të thotë se nuk ka mangësi të tjera, prandaj nuk kam dashur të legjitimoj parregullësitë, por edhe korrupsionin. Kosovapress: Gjendja sociale në Kosovë është shumë e rëndë. Arsimtarët dhe minatorët e Stan Tërgut kanë paralajmëruar grevat më 1 shtator. Cili është mendimi juaj dhe kur do të bëhet nivelizmi i pagave të punëtorëve të shërbimeve publike? Krasniqi: Ne jemi duke punuar edhe me AER-in, Bankën Ndërkombëtare, DEFID-in dhe me disa mekanizma ndërkombëtar që kanë përvojë. Tenderin e ka fituar një kompani për nivelizimin e pagave. Procesi i nevilizimit të pagave është një proces që nuk kryhet shpejt e shpejt, pra e don një kohë. Ne shpresojmë që ka fundi i këtij viti do t’i kemi rezultat e para, me të cilat mund ta bëjmë një nivelizim, pra një standardizim të nivelit të pagave. Sa i përket çështjes sociale, nuk pritet ndonjë zgjidhje e shpejt. Në këtë aspekt dua të përmend procesin e privatizimit, të cilin e mbështesim, edhe pse punëtorët kanë reaguar se me çfarë çmimi po shitet nje ndërmarrje shoqërore. Unë u bëjë apel edhe një herë punëtorëve që interesi i tyre është, jo sa shitet ndërmarrja, por se çfarë programi zhvillimor ofron blerësi. Pra, procesi i privatizimit duhet të zhvillohet. Vetëm zhvillimi ekonomik, mëkembja e ekonomisë, por në forma të reja, mund ta qojë përpara ekonominë. E kam mbështetur procesin e privatizimin, si një proces që është në interes të Kosovës. Kosovapress: Z. Krasniqi: Si e shpjegoni faktin që disa udhëheqës komunash i kanë ngritur pagat dhe ato aktualisht janë 6- 7 herë më të larta se ato të arsimtarëve? Krasniqi: Ngritja e pagave që kanë bërë zyrtarët e disa komunave është e paarsyeshme, nuk është unike, ndonëse me rrugullorën 2000/45, asambletë komunale kanë të drejtë të caktojnë pagat e kryetarëve dhe nënkryetarëve. Por, ajo pagë nuk mund të jetë më shumë se paga më të ulta se të administratës komunale. Në këtë rast, mendoj se është bërë një shkelje sepse diferenca ndërmjet kryeshefit dhe kryetari është shumë e madhe, pra edhe në këtë aspekt nuk është e lejushme. Kam kërkuar nga Qeveria që të nxjerrë një vendim ku do të bënte kufizimin e pagave derisa të bëhet nivelizimi i tyre. Por, kështu siç është bërë ngritja, vërtetë është e pakuptimtë që nëpër disa asamble komunale është shfrytëzuar shumica absolute që e kanë nëpër asamble dhe në mënyrë vullnetariste kanë bërë rritjën e pagave. Inervistuan: Lumturie Blakaj dhe Rizah Reshani (nga kosovapress)

I N T E R V I S T A

Braum: SHBA mbështesin punën e UNMIK-ut dhe të zotit
Një zyrtar i Departamentit të Shtetit i tha Zërit të Amerikës se vendimi amerikan për të furnizuar me pajisje ushtarake Serbinë dhe Malin e Zi nuk do të ketë ndonjë ndikim në marrëdhëniet e Shteteve të Bashkuara me Kosovën. Donald Braum, nëndrejtor për Kosovën në zyrën e Departamentit të Shtetit për Evropën Jugore dhe Qendrore, tha gjithashtu se Shtetet e Bashkuara e mbështetin plotësisht punën e Kombeve të Bashkuara dhe të administratorit të saj në Kosovë, Mihael Shtajner. Zotin Braum e intervistoi kolegu ynë Elez Biberaj.

Zoti Thaçi, para se të fillojmë me pyetjet lidhur me propozimin tuaj, a mund t’ju pyes se si keni reaguar ndaj vendimit të zotit Shtainer, që e shpall Armatën Kombëtare Shqiptare si grup terrorist?

Hashim Thaçi: Qëndrimet e të gjitha partive dhe të institucioneve të Kosovës tanimë janë të njohura botërisht. Për ne, janë të papranueshme dhe të dënueshme të gjitha aktet e dhunës që ndodhin në Kosovë.

Zoti Thaçi, propozimi juaj për një moratorium është pritur me reagime nga më të ndryshmet. Disa, kryesisht nga rradhët e komunitetit ndërkombëtar, e shohin këtë si një ide të re dhe të guximshme. Ndërsa të tjerë, sidomos në Kosovë, e shohin atë si një hap prapa që mund të minojë pozitat e shqiptarëve. A është interpretuar drejtë propozimi i juaj dhe a mund të na shpjegoni shkurtimisht se çfarë keni dashur të thoni përmes këtij propozimi?

Hashim Thaçi: Fillimisht, ideja për afatizimin e zgjidhjes së çështjes së statusit politik të Kosovës, është bazuar në realitetin ekzistues në Kosovë. Është ide origjinale e imja, për arsye se instuitucionet e Kosovës, sot janë para tre dilemave, mendoj, mjaft të rëndësishme.

E para është që ne të prodhojmë dokumente valide institucionale lidhur me pavarësinë e Kosovës, dhe këto dokumente t’ua dërgojmë për njohje faktorëve përcaktues ndërkombëtar, si Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Organizatës së Kombeve të Bashkuara dhe Bashkimit Evropian. Apo të shpallim moratorium, po qe se vlerësojmë se nuk janë krijuar kushtet për opsionin e parë për njohjen e pavarësisë. Kjo, sepse institucionet e Kosovës, Parlamenti dhe Qeveria, megjithëse kërkohet njohja formale e pavarësisë, ende nuk u kanë dorëzuar asnjë dokument as Shteteve të Bashkuara të Amerikës, as OKB-së dhe Bashkimin Evropian për njohjen e pavarësisë së Kosovës. Prandaj, një gjë të tillë institucionet e Kosovës do të duhej ta bënin. E treta është që të mos e tolerojmë, fatkeqësisht siç po e bëjmë sot, zhvillimin e proceseve integruese në Unionin Serbi-Mali i Zi, ose dezintegrimin territorial dhe institucional të Kosovës.

Të gjithë e dinë se si Unioni Serbi-Mali i Zi është pranuar në Këshillin e Evropës, ku Kosova për fat të keq figuron si pjesë de jure e Serbisë. Prandaj, ideja ime është që të vazhdojmë me angazhimet tona më konkrete, dhe moratoriumi instalon mekanizmin e afatit me garancione ndërkombëtare për njohjen e së drejtës së popullit të Kosovës për vetvendosje, e cila tash për tash nuk ekziston në asnjë dokument ndërkombëtar. Pastaj, krijon parakushte për një angazhim më të fuqishëm të të gjithë faktorëve të brendshëm dhe të jashtëm në ndërtimin e standardeve si parakush për përcaktimin e statusit të Kosovës.

Ky projekt nuk nënkupton sfidim të standardeve politike, ekonomike dhe legjislative perëndimore. Përkundrazi fuçizon institucionet e Kosovës në realizimin e këtyre standardeve me statusin, dhe anasjelltas, sepse ne me standarde do të merremi edhe tash përpara statusit, edhe gjatë zgjidhjes së statusit por edhe pas zgjidhjes së statusit politik.

Gjithashtu, moratoriumi hap shtegun për integrimin e Kosovës në institucionet veriatlantike dhe në mekanizmat e tjerë ndërkombëtar, si Bankën Botërore, Fondin Monetar Ndërkombëtar, Organizatën Botërore e Tregtisë, e të tjera. Gjithashtu, ne të gjithë duhet ta kuptojmë që bota e njeh pavarësinë jo vetëm për shqiptarët por për të gjithë qytetarët që jetojnë në Kosovë, dhe kur të gjithë t’i gëzojnë të drejtat e tyre të barabarta. Prandaj, parandalon konfrontimin institucional shqiptar me atë minoritar serb. Në shoqëri dhe institucionet vendore, krijohen parakushte të domosdoshme për zgjidhje e statusit përfundimtar të Kosovës.

Gjithashtu ai parandalon përpjekjet e faktorëve të tjerë që janë kundër integrimit të institucioneve të Kosovës në mekanizmat ndërkombëtar. Kështu që, aktualisht siç është duke u zhvilluar procesi, ku mungojnë afatet kohore për zgjidhjen e statusit final, duam ne apo jo, çështja e Kosovës, po tajvanizohet, po qiprizohet, po merr trajta të çështjeve të tjera të pazgjidhshme. Prandaj propozimi, projekti im, që sot është bërë edhe projekt i Partisë Demokratike të Kosovës, nuk e bllokon zgjidhjen e çështjes së statusit por e afatizon atë me garanci ndërkombëtare, brenda këtij mandati qeverisës të koalicionit Partia Demokratike e Kosovës, Lidhja Demokratike e Kosovës, Aleancë për Ardhmërinë e Kosovës duke i integruar edhe minoritarët.

Zoti Thaçi a keni ndonjë ide se a mund të jetë ky propozim i pranueshëm për Beogradin dhe fuqitë kryesore që merren me çështjen e Kosovës?

Hashim Thaçi: Mua, më vjen mirë që pas periudhës katërvjeçare të tranzicionit, në këtë projekt kemi mbështetjen e plotë të mekanizmave ndërkombëtar, të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, të cilat kanë shprehur mirëkuptim, mbështetjen e plotë të OKB-së, mbështetjen e plotë të Bashkimit Evropian, që u konfirmua nga pjesmarrja në takim me mua e vet ambasadorëve të vendeve anëtare, gjithashtu edhe mbështetjen e plotë nga OSBE-ja që gjithashtu sot është konfirmuar. Prandaj, mendoj se duhet ta shfrytëzojmë këtë mirëkuptim të komunitetit ndërkombëtar për afatizimin e zgjidhjes së çështjes së statusit. Mirëpo, për çështjen e Kosovës, vendosin kosovarët dhe ndërkombëtarët dhe jo Beogradi.

Zoti Thaçi, edhe nëse arrini të siguroni mbështetje ndërkombëtare, nëse nuk arrini që të siguroni edhe mbështetjen e forcave të tjera politike shqiptare, nuk ka të ngjarë që ky propozim i juaj të pranohet. Me sa e kuptoj unë, gjithmonë ka ekzistuar një marrëveshje e pashkruar midis forcave kryesore politike se për çështjet thelbësore siç është ajo e statusit përfundimtar, këto forca duhet të bashkërendojnë qëndrime e tyre. Kritikët ju akuzojnë se nuk jeni këshilluar me partitë e tjera kryesore politike përfshirë Lidhjen Demokratike të Kosovës dhe Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës, para se të shpallni publikisht propozimin tuaj. Madje, disa thonë se ju po përpiqeni që të fitoni kapital politik me një propozim të tillë. Si ju përgjigjeni ju këtyre akuzave dhe kritikave?

Hashim Thaçi: Fillimisht dua të sqarojë se ky projekt nuk është hedhur në opinion, në institucionet e Kosovës dhe ato të faktorit ndërkombëtar për elektorat, por është hedhur për të mirë të vendit. Është hedhur për të thyer këtë statu-kuo të mërzitshme dhe të lodhshme për shoqërinë dhe institucione e Kosovës. Ne duhet të ndërtojmë një Kosovë që njerëzit e kanë lakmi të jetojnë në të e jo ta braktisin atë.

Ne e dijmë se çfarë varfërie dhe çfarë krize ekonomike kemi tani. Kemi Kosovën në terr. Kemi një numër të madh të njerëzve që janë të papunë. Ne e dimë se çfarë kompetenca kanë institucionet e Kosovës, ku sot UNMIK-u nuk lejon që qeveria e Kosovës t’i shfrytëzojë as ato të drejta të garantuara me Kornizën Kushtetuese. Prandaj, ato të drejta, ato kompeteca duhet të barten menjëherë, jo të diskutohen. Pastaj edhe të drejtat e rezervuara për zotin Steiner nuk duhet të jenë tema tabu për kosovarët. Ne duhet të kemi qasje të drejtëpërdrejtë në politikë të jashtme, në siguri, në buxhet, në organet e drejtësisë. Prandaj, ne duhet ta dinamizojmë procesin. Ne duhet ta afatizojmë procesin e zgjidhjes së statusit politik. Prandaj, këto priorite, këto angazhime, nuk janë vetëm të kryetarit të Partisë Demokratike të Kosovës, vetëm të PDK-së.

Sot ka përfunduar cikli i parë i takimeve dhe bisedimeve me komunitetin ndërkombëtar prej të cilëve kemi marrë mbështetje të plotë. Javën e ardhshme do të filloi cikli i dytë i konsultimeve me partitë politike, me institucionet e Kosovës, me përfaqësuesit e shoqërisë civile, me personalitetet publike, sepse jam i bindur që të gjithë janë të pakënaqur me situatën aktuale që kemi. Të gjithë janë për ndryshime dhe besoj se kësaj qasje për ndryshime, për lëvizje më të shpejtë për afatizimin e zgjidhjes së çështjes së statusit politik, për afatizimin e implementimit të prioriteteve t’i bashkangjiten edhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, dhe rivalët politik të Lidhjes Demokratike të Kosovës. Mirëpo, edhe bartësitë e institucioneve të Kosovës, duhet të reflektojnë përgjegjësi institucionale, të dalin nga kornizat partiake dhe të sillen në përputhshmëri me interesa e vendit dhe të qytetarëve.

Kjo ide, nuk është hedhur kundër askujt, por është hedhur për të mirë të vendit, të popullit, dhe jam i sigurtë se të gjithë do ta kuptojnë drejtë dhe do të kemi konkluzione të përbashkëta, konkluzione të cilat do të institucionalizohen dhe do t’i prezentohen botës, Shteteve të Bashkuara, OKB-së, dhe Bashkimit Evropian si projekte të institucioneve të Kosovës. Thjeshtë, bota ka nevojë të ketë dokumente zyrtare për çështjen e Kosovës nga institucionet e Kosovës.

shtunë, 8 mars, 2003

Intervistë me Av. Alban Vjosa, Sekretar Politik i FBKSH-së dhënë të përjavëshmes "JAVA" të Prishtinës
S’KA ARMIK QË TË NDALI MË "VULLKANIN" FBKSH DHE AKSH...

Pyetje: A do të kemi ofensivë pranverore këtë vit? Këtë pyetje ua parashtroj nga shkaku se edhe pranvera e vitit të kaluar u paralajmërua të jetë e nxehtë, por kjo nuk ndodhi?

Alban Vjosa: "Ofensiva" ka kohë që ka filluar. Syri objektiv e ka parë dhe vazhdon ta shoh atë. "Marrëveshja e Rambujesë" nuk u dha ndonjë gjë të rëndësishme shqiptarëve. Përkundrazi, realiteti i sotëm në Kosovë tregon se "Marrëveshja e Rambujesë" paska qenë vetëm për serbët gjenocidistë të cilët i shkaktuan rajonit të Ballkanit mijëra e mijëra viktima. "Marrëveshja e Rambujesë", me sa duket, u bë që Mitrovica Veriore t'i shkëpytej trungut të Kosovës historike, që Beogradi t'i "falte" Shkupit 2500 hektar tokë shqiptare, për të ricoptuar për të gjashtën herë trojet etnike shqiptare, që të riktheheshin në Kosovë kriminelët e luftës të Serbisë gjoja të ikur "si refugjatë", që të krijoheshin enklavat serbe si kancer në të gjithë trupin e Kosovës, të cilat realisht do të jenë të gjitha "mini shtete serbe" në Kosovë. Pra "Marrëveshja e Rambujesë" favorizoi xhelatin gjenocidist dhe ridënoi viktimat, ne shqiptarët banues në trojet tona, por të kolonizuar dhe gjenociduar nga pushtetet serbosllave.

Marrëveshja ndërkombëtare, pas ndërprerjes së luftës së ish-UÇPMB-së, u bë për t'i shkëputur "de fakto" dhe "de jure" Kosovës historike Preshevën, Bujanocin dhe Medvegjën dhe për t'ia shitur përfundimisht këto treva shqiptare Serbisë.

"Marrëveshja e Ohrit", e dalë pas ndaljes së luftës nga ish-UÇK-ja në Maqedoni, ishte hi syve ndaj shqiptarëve për të zëvendësuar "bashkim vëllazërimin" me të ashtuquajturën "bashkëjetesë multietnike", çka do të thotë që shqiptarët autoktonë, edhe në shekullin e 21 e më pas, duhet të qëndrojnë nën kolonizimin sllavomaqedon që u imponoi Evropa e Vjetër në shekullin e 18-të dhe të 19-të.

Realitetin e mësipërm shqiptarët e kuptuan, ndaj bënë sikur i ulën armët, por i mbajtën ato në krahë e në vende të sigurta, duke i vajisur çdo ditë, por edhe duke i përdorur në të rrallë, si dëshmi që janë gati për të vepruar kur e do momenti.

Vitin e kaluar patëm edhe "pranverë të nxehtë", edhe "verë të nxehtë", edhe "dimër të nxehtë". Pse, kaq shpejt u harrua lufta më se një mujore e luftëtarëve të AKSH-së për të mos lejuar vendosjen e gurëve të kufirit artificial? Sa herë u thye "kufiri" shqiptaro-shqiptar prej forcave të AKSH-së? Sa herë u detyrua KFOR-i të mbylli kufirin prej këtyre sulmeve? Kaq shpejt u harrua ngjarja e Gostivarit dhe aksionet e tjera, të cilat u pasuan me dëme për armikun? Gjaku i dëshmorëve të parë të AKSH-së është i freskët. Por edhe plagët e të burgosurëve luftëtarë të lirisë nga sllavomaqedonët ende kullojnë gjakë. Pse, "të ftohëta" u duken juve çka bëri AKSH-ja këtë dimër dhe dy muajtë e parë të këtij viti? "Këmbanat bien për ata që kanë veshë". Mjerë kush nuk i dëgjon këto këmbana. Deri sa shqiptarët nuk do të jenë të ribashkuar në shtetin e tyre kombëtar, me të gjitha trojet etnike dhe popullin që jeton në to, do të ketë edhe pranvera, edhe vera edhe vjeshta, edhe dimra "të nxehtë".

Pyetje: Qëllimi juaj është bashkimi i trojeve shqiptare. Mendoni se mund të arrihet kjo me luftë? Dhe cilat janë arsyet për një luftë të re që do të bënin shqiptarët?

Alban Vjosa: Po, qëllimi jonë është ribashkimi i të gjithë trojeve shqiptare dhe popullit që jeton në to në një shtet të vetëm demokratik, ligjor dhe properëndimor shqiptar në Ballkan. Këtë të drejtë të ligjshme ne kemi një jetë të tërë që e kërkojmë, e kemi kërkuar qysh ditën që u bë padrejtësia, kemi bërë edhe luftëra e sakrifica për këtë, kemi derdhur gjak me okë, bëmë edhe tre luftëra në këto 4 vjetët e fundit, me bindjen se shekulli i ri do të mbyllte plagët e vjetëra koloniale. Kjo nuk ndodhi, sepse me sa duket, edhe faktori ndërkombëtar dashka të mbajë "si muze" një popull dhe komb të vetëm në botë nën kolonializëm. Ndërsa ne shqiptarët, të organizuar tashmë në Frontin Për Bashkim Kombëtar Shqiptar, në emër të parimeve universale të vetëvendosjes, në emër të principeve civilizuse dhe qytetëruese të botës së përparuar, do të luftojmë deri sa të fitojmë lirinë dhe të hedhim poshtë zgjedhën koloniale serbo-sllavomaqedono-greke. Ne do të luftojmë në emër të paqes. Pa u bërë kjo luftë, pa u zgjidhur çështja e shqiptarëve në Ballkan, nuk do të ketë paqe Ballkani dhe Evropa. Të bësh një luftë për të fituar paqja e përjetëshme, ja vlen. Arsyet pse ia vlen të bëhet kjo luftë besoj se i sqarova edhe në pyetjen e parë që më bëni. Ndaj nuk po përsëris veten.

Pyetje: Tregoni se me çfarë potenciali teknik dhe njerëzor dispononi për realizimin e synimeve që i keni vënë vetes?

Alban Vjosa: Forca jonë është e madhe, tepër e madhe. Aq e madhe sa nuk ka armik në botë që të na nënshtrojë. Ne kemi forcën e së drejtës së ligjshme. Luftojmë për trojet tona, për lirinë dhe shtetin tonë kombëtar, pa pretenduar as një pëllëmbë toke të huaj. Ne kemi forcën e popullit me vete, dhe kushdo ta ketë të qartë: ribashkimi i Shqipërisë, ndërtimi i një shteti të vetëm kombëtar shqiptar në Ballkan, është në duartë e shqiptarëve. Po të duan shqiptarët, kjo bëhet. Të tjerët janë faktorë sekondarë. Ne po e bëjmë për vete popullin. AKSH-jaq, forca e armatosur e FBKSH-së, po bëhet ushtri popullore, tek populli i ka rrënjët. Lidhur me potencialin teknik kemi aq shumë, sa nuk dimë ku t'i mbajmë. Kemi shumë, sepse me sa duket të parët tanë, që u ndritë shpirti atje ku janë, kishin menduar shumë për këto ditë dhe ende plotë na i kanë lënë tunelet dhe grykat e maleve. Por edhe armiqtë tanë kanë bollë armë. Edhe me armët e tyre do të luftojnë shqiptarët...

Pyetje: Si i komentoni reagimet e ashpëra të faktorit ndërkombëtar në Maqedoni dhe rajon drejtuar AKSH-së. Ato thonë se nuk dëshirojnë destabilizim dhe konkretisht, ambasadori amerikan në Shkup i quajti pjestarët tuaj "humbës patetik"?

Alban Vjosa: Faktori ndërkombëtar shqetësohet se ende nuk e njeh AKSH-në dhe udhëheqjen e saj politike, FBKSH-në. Ne jemi të përcaktuar rigorozisht në luftë kundër terrorizmit ndërkombëtar. Jemi organizuar në kuadër të FBKSH-së dhe AKSH-së për t'i sjellë paqen e përherëshme Gadishullit të Hemusit. Gadishulli i Ballkanit ka qënë dhe ende është i destabilizuar. Për rrjedhojë "të kërkosh litarin në shtëpinë e të varurit" është absurde! Maqedonia është e destabilizuar. Të tillë atë e bën artificialiteti i gjithçkaje, i shtetit pa emër e pa simbole, i popullit "maqedon" pa identitet e kulturë kombëtare, i pozitës së tyre që megjithëse janë "muhaxhirë" në trojet shqiptare, u kanë grabitur autoktonëve gjithëçka, edhe pasuritë, edhe shtetin,... janë kthyer në kolonizatorë të tyre. Këtë destabilitet real FBKSH-ja dhe AKSH-ja duan ta kthejnë në stabilitet të qëndrushëm. Ndaj jo vetëm nuk e njohim pushtetin kolonial serbo-sllavomaqedon, por jemi të vendosur që ta largojmë atë nga trojet shqiptare.

Faktori Ndërkombëtar, posaçërisht SHBA-të, janë dhe çdo ditë e më shumë po ndërgjegjësohen se pushteti serbo-sllavomaqedon i përket boshtit të së keqes, vatër zjarri e terrorizmit dhe e nxitjes së tij. Shikoni çfarë bëjnë serbo-sllavomaqedonët sot. Provokojnë me çdo mjetë AKSH-në që të nisë konfliktin në Ballkan sot, kur SHBA-të ka në dorë zgjidhjen e krizës së Irakut. Kështu serbo-sllavomaqedonët kërkojnë të na "armiqësojnë" me aleatin e përherëshëm – SHBA-të, por edhe i shërbejnë boshtit të së keqes, i cili i ka ndihmuar dhe i ndihmon me armë e deri me përkrahje të hapur. FBKSH-ja dhe AKSH-ja nuk do të biejnë në këto lojëra. Ato, edhe në këto momente, janë në krahun e SHBA-ve, ndaj në protestën masive të 15 shkurtit në Bruksel, ndryshe nga sa bënin evropianët (në mesin e tyre shumë serbo-sllavomaqedono-grekë) që i digjnin flamujt amerikanë, ne – FBKSH-ja dhe AKSH-ja i ngritëm lartë ata. Nëse do të lindë nevoja, AKSH-ja edhe me forca është gati ta ndihmojë boshtin e përparuar antiterrorist të udhëhequr nga SHBA-të, me kushtin që pas Irakut, rradhën e ka Serbo-sllavomaqedonia, këta terroristë të vjetër që e mbajnë ende Ballkanin të destabilizuar.

Pyetje: Një qëndrim pothuajse në vijën e ndërkombëtarëve e mban edhe Partia e Ali Ahmetit, Bashkimi Demokrat për Integrim. Ahmeti kohë më parë deklaroi se për AKSH-në ka lexuar vetëm në Internet?

Alban Vjosa: Ali Ahmeti nëse njeh vetëveten, e njeh mirë edhe AKSH-në. E thëna, është e thënë. Realiteti është realitet.

Pyetje: A janë pjesëtarët e AKSH-së në terren. Ku veprojnë ata?

Përgjigje: Pjestarët e AKSH-së nuk janë të rënë nga qielli. Ata janë bija e bijë të popullit shqiptar që jetojnë në trojet e tyre etnike. Domethënë se ata janë në të gjithë terrenin shqiptar dhe veprojnë në të gjitha hapësirat. Edhe në të gjithë Zonën e Çamërisë ata janë prezentë për të ndihmuar rikthimin e çamëve në trojet e tyre nga janë përzënë me dhunë...

Pyetje: A e ka sulmuar AKSH-ja Gjykatën e Strugës apo jo? Një pyetje e njejtë edhe për aksionet në Kosovën Lindore, ku u vra një pjestarë i shërbimit sekret serb dhe një ushtar serb? A janë vepra të AKSH-së apo jo, pasi është krijuar një huti në opinion, ngase në një komunikatë merren përsipër këto vepra ndërsa me një tjetër demantohen?

Alban Vjosa: Unë jam Sekretari Politik i FBKSH-së. Komandanti i AKSH-së është gjenerali me tre yje Vigan Gradica. Ai dhe njerëzit e tij i kanë konfirmuar këto njoftime përmes komunikatave 21 dhe 22. Unë ju konfirmoj se ato komunikata janë zyrtare dhe përfaqësojnë zërin e vërtetë të SHP të AKSH-së. Ndërsa lidhur me "komunikatat" e tjera që "i demantojnë" këto aksione s'ka nevojë për komente të gjata. Ato dalin nga "furrat" e serbo-sllavomaqedonisë si "simite" të gatshme, ku një palo "shqiptar" hedh firmën e turpit.

Pyetje: A bëhet fjalë për grupe të veçanta të AKSH-së, të cilat nuk janë në një komandë dhe kanë dallime?

Alban Vjosa: AKSH-ja është një. Ajo ka një udhëheqje të vetme politike që është FBKSH-ja. Ajo ka një Shtab të Përgjithshëm me në krye Gjeneral Gradicën. Mund të ketë grupe të tjera kriminale të cilat "në emër të AKSH-së" kërkojnë të grabisin popullin dhe të bëjnë pasuri, duke falsifikuar edhe uniformat e AKSH-së. Mund të ketë edhe "tigra", "luanë" dhe "qenë" serbo-sllavomaqedonë, të cilët për interesat e tyre anti-AKSH, veshin uniformat e ushtarëve tanë të cilat ose i falsifikojnë, ose ua kanë marrë atyre që kemi në burgje ose na janë vrarë, dhe i përdorin për të terrorizuar popullin dhe për të prishur imazhin e vërtetë të AKSH-së, si forcë çlirimtare dhe propopullit të vet. Populli i njeh bijtë e vet dhe po di ta bëj ndarjen e shapit nga sheqeri...

Pyetje: Alban Berisha, i cili paraqitet si zëdhënës i AKSH-së, nëpërmjet një komunikate bëri të ditur se anulohet ofensiva e paralajmëruar pranverore?

Alban Vjosa: "Alban Berisha" është "zëdhënësi" i serbo-sllavomaqedonëve. Ne e dimë ç'thonë dhe ç'duan serbo-sllavomaqedonët! Përmbajtja e komunikatës së nxjerrë nga ky farë "Alban Berisha" alias Agron Rexha i vërtetë, një sahanlëpirës i shitur lirë dhe herët tek agjentura më e pështirë e botës, nuk do komente. Pse e ka "AKSH-në", ky sojësorollopi, kur "ofensiva" nuk bën, kur asnjë aksion nuk bën dhe nuk merrë përsipër? Domethënë, ky paska një "AKSH" e cila ka si "qëllim" të na mbajë nën kolonializmin serbo-sllavomaqedon! Ja, pra, lexoni komunikatën dhe nxirrni konkluzionin që ky farë "Alban Berisha" është thjesht "zhgarravina" serbo-sllavomaqedone qe don të krijojë huti në popull për AKSH-në, e cila është një dhe ka qëllime të larta fisnike, nuk është "ndimëse" e armikut, si ky pinjoll shqipfolës...

Pyetje: Cili është bashkëpunimi i FBKSH-së me partitë politike në Kosovë, IRJM dhe Shqipëri? Nga cila parti keni përkrahje?

Alban Vjosa: FBKSH-ja është bashkim forcash politike, intelektuale dhe atdhetare shqiptare. Bashkëpunimi ynë me të gjitha partitë shqiptare ka qenë dhe po bëhet më i frytshëm. Ato janë pasuri kombëtare. Pa to ne nuk do të ishim FBKSH.

Pyetje: Cili është raporti Juaj me Ali Ahmetin dhe Arbër Xhaferin. A mbani kontakte me ta?

Alban Vjosa: Të dy janë liderë të dy partive shqiptare, për rrjedhojë, me ta dhe me bashkëpunëtorët e tyre kemi kontakte të vazhdueshme...

Pyetje: A jeni takuar kohëve të fundit me Ali Ahmetin, pasi ai ditë më parë ka deklaruar se nuk është parë me Ju qe 10 vjet?

Alban Vjosa: Me mua vërtetë nuk është parë, sepse para fillimit të luftës në Maqedoni mua më lidhte puna me "Shefin" e Ali Ahmetit. Tani ai ka lidhje me Kryetarin tonë. Dhe logjikisht duhet të ketë lidhje...lufta ende s'ka mbaruar... E lë dikush, e vazhdon dikush tjetër, deri sa të zgjidhet plaga jonë shekullore...

Pyetje: Pse nuk e përkrahët luftën shqiptaro-maqedonase të vitit 2001?

Alban Vjosa: Kush thotë se nuk e kemi përkrahur? AKSH-ja është e vërtetë se ekzistonte para krijimit të UÇK-së së Ali Ahmetit, por kur nisi lufta ajo iu bashkangjitë me të gjitha potencialet e veta UÇK-së. Kur pamë që kjo luftë u ndërpre në kuadër të disa betejave që sollën një palo marrëveshje me emrin "Marrëveshja e Ohrit", AKSH-ja, e udhëhequr politikisht nga FBKSH-ja, vendosi që të zhvillojë beteja të reja, deri sa të përfundojë kjo luftë e shenjtë, me realizimin e objektivit të vetëm madhor - gjithë shqiptarët në trojet e tyre etnike në një shtet të ribashkuar në Ballkan.

Pyetje: Cili është raporti Juaj me z.Adem Demaçi. Bashkpunoni me atë?

Alban Vjosa: Adem Demaçi e ka filluar shumë më herët se ne këtë punë që ne bëjmë sot. Ai edhe ka pësuar më shumë se shqiptarët e tjerë nga kjo rrugë. Adem Demaçi dhe të tjerë personalitete kombëtare e kanë krijuar emrin e tyre, me veprën e tyre. Nuk ka rrugë tjetër për ne të FBKSH-së dhe AKSH-së, përpos rrespektimit dhe dëgjimit të zërit të tyre. Ata do të mbeten këshilltarët tanë të mirë...

Pyetje: Ministri shqiptar i Mbrojtjes, Pandeli Majko, dhe ai i rendit, por edhe qeveria shqiptare në përgjithësi janë kundër Bashkimit të trojeve shqiptare me mjete të dhunës. Ato thonë se kjo mund të ndodhë vetëm me integrime në strukturat veriatlantike? Konkretisht a keni mbështetje në Tiranë?

Alban Vjosa: Të më falni pë banalizimin, por qeveritë janë si kuajtë e karrocës, edhe qeveritarët gjithashtu, ikin e vinë. Shteti mbetet, shqiptarët mbeten. Ka një pjesë të përjetëshme në çdo shtet, pjesa e vërtetë kombëtare, që mendon dhe vepron në çdo regjim apo qeveri kombëtarisht. Me këtë pjesë të shtetit i ka të mira marrëdhëniet FBKSH-ja.

Ju mundet edhe të qeshni, sepse vërtetë është për sarkazëm, por ka ndonjë ministër apo edhe president në hapësirat shqiptare të cilët thonë: "Në Shqipërinë e Ribashkuar unë nuk mund të jem dot ministër ose president...(!)" dhe pengojnë!

Me "teorin e integrimeve" abuzohet. Ose qeveritarët tanë tregohen naivë. NATO dhe BE janë qëllimi ynë, synimi ynë. Mirëpo si do integrohemi? Si komb shqiptar i ndarë në 5 shtete të ndryshme, që për të shkuar vëllai tek vëllai, apo prindërit tek fëmijët e tyre, u duhet të marrin 5 viza nga shtete të ndryshme, apo si një komb i bashkuar shqiptar me një shtet të vetëm kombëtar? Po të shkojmë në BE dhe NATO më vete, Shqipëria e brendshme e sotmja, më vete Kosova, ndërsa në kuadër të FYROM-it shqiptarët në Maqedoni, në kuadër të Serbisë dhe Malit të Zi Kosova Lindore dhe Malësia e Madhe etj., kjo do të ishte një mënxyrë kombëtare. Vërtetë mund të bëheshim me dy "shtete", Shqipërinë dhe Kosovën, por këto dy shtete do e kishin kokën njëri nga Beogradi, tjetri nga Athina, dhe shtet shqiptar dhe për shqiptarët nuk do të kishim... Pastaj, marrim më të keqen, e cila nuk është e pamundshmja, së paku nga përvoja historike. Ka patur një Perandori Osmane, sikurse kishte një perandori Austro-Hungareze. Kishte edhe një Perandori Ruse, sikurse kishte edhe një Traktat të Varshavës, kundërshtare e NATO-së së sotme. Ato nuk janë më. Kështu nuk mund të jenë më nesër as BE dhe as NATO. Dhe ne shikojmë qysh sot se ka mospajtime dhe kontradikta të mëdha. Unë u them "partizanëve" të integrimit: ku do shkojnë shqiptarët nëse ndodhë kjo mënxyrë? Do futen përsëri në 5 shtetet ku ndodhen sot? Domethënë do venë përsëri nën kolonializëm? Ne, shqiptarët, duhet në rradhë të parë të ribashkohemi dhe pastaj të integrohemi në strukturat euroatlantike si komb shqiptar i bashkuar, ndryshe çdo llojë "integrimi" tjetër është neokolonializëm i përjetëshëm mbi shqiptarët...

Pyetje: Duke u nisur nga pyetje paraprake, logjikisht lind një pyetje tjetër hipotetike. Poqese ne shqiptarët që jemi jashtë kufijve të shtetit amë i çlirojmë territoret dhe do të dëshirojmë t'ia bashkojmë shtetit shqiptar, çka nëse qeveria e tij nuk pranon një gjë të tillë?

Alban Vjosa: Nëse do të ishin mundësitë që t'u "lexohej" shpirti shqiptarëve, së paku 90 përqind e tyre kanë të "shkruar" kur do vijë dita fatlume e ribashkimit kombëtar. Kjo pyetje hipotetike do pyetjen tjetër hipotetike: "A do një miop total që s'sheh asgjë, dy sy të shëndetshëm?" Shqiptarët janë të bindur që vendi i tyre, kombi i tyre dhe populli i tyre do të vuaj, siç po vuan, do të jetë më i varfëri dhe më i përbuzuri në Evropë e më gjerë, për derisa nuk do të ribashkohet. Kur të ribashkohemi ne do të bëhemi një organizëm i plotë, jo invalid siç jemi sot, dhe kjo do të na bëj kombin më të ndritur të Evropës. S'ka qeveri që e pengon këtë "vullkan". Ne, shqiptarët, kemi përvoja të shumëta për rrëzimin e qeverive kuislinge.

Pyetje: A vepron AKSH-ja në Kosovë?

Alban Vjosa: AKSH-ja vepron në të gjitha trojet shqiptare që janë të kolonizuara. Edhe në Kosovë është AKSH-ja. Por atje AKSH-ja e ka të ndaluar të dalë me uniforma. Uniforma e vetme në Kosovë duhet të jetë ajo e KFOR-it, deri në çastin kur të bindemi që kjo uniformë punon për kolonizatorët serbosllavë. Pastaj do shohim e do bëjmë...

Pyetje: A keni logjistikë dhe mjete financiare për përfundimin e luftës?

Alban Vjosa: "Logjistika" më e fuqishme e jona është populli shqiptar, kudo që ndodhet ai. Na ka mbajtur dhe do të na mbajë më mirë. Ne nuk presim nga "buxheti" i NATO-s apo i ndonjë shteti, qoftë ai edhe shteti i varfër shqiptar. Çdo gjë që po bëjmë dhe do bëjmë e kemi planifikuar dhe mbështetur tek shpirti bujar dhe atdhetar i shqiptarëve, të cilët po dinë dhe do të dinë ta fuqizojnë deri në shkallën e realizimit të qëllimit final filizin e tyre AKSH-në.

Rexhepi: Nuk është koha për deklaratë në parlament mbi pavarësinë.
Elez Biberaj
7 shkurt 2003 (18:00 UTC)
Degjoni intervisten (RealAudio)  
Kryeministri i Kosoves Bajram Rexhepi, i cili dje mori pjesë në lutjen e mëngjesit në Uashington, i tha Zërit të Amerikës se vëmendja këtë vit duhet të përqëndrohet në konsolidimin e institucioneve dhe në arritjen e përparimeve në të gjitha fushat.

EB: A mund të fillojmë zoti Kryeministër me reagimin tuaj ndaj nismës së një grupi të deputetëve në Parlamentin e Kosovës. A është koha që Parlamenti të merret me këtë çështje?

BR: Edhe unë i ndaj shqetësimet e bashkësisë ndërkombëtare dhe në një mënyrë dua t’i përcjell edhe shqetësimet e miqëve tanë amerikanë si në Departamentin e Shtetit ashtu edhe në Këshillin e Sigurisë Kombëtare të cilët janë mjaft të shqetësuar me këtë nismë. Në kohën kur vëmendja e Shteteve të Bashkuara të Amerikës është e përqëndruar drejt krizës në Irak dhe Korenë e Veriut, dhe në kohën kur zoti Gjingjiq ka dalë me disa deklarata ose kërkesa të cilat janë konsideruar si mjaft negative nga ana e Departamentit të Shtetit dhe Këshillit për Siguri Kombëtare, të hyjë një iniciativë e tillë në Parlament mendoj se është kohë e papërshtatshme dhe sigurisht që atëherë edhe ne ulemi, në një ekuivalencë me ato që ka kërkuar zoti Gjingjiq. Pra, mendoj që në këtë moment pjekuria jonë politike duhet të jetë në nivel për arsye se nuk është koha për këtë deklaratë dhe duhet të presim një moment shumë më të volitshëm. Mendoj se vëmendja jonë këtë vit duhet të përqëndrohet në konsolidimin e institucioneve tona dhe në arritjen e përparimeve në të gjitha fushat dhe pastaj të shohim në vitin 2004, 2005.

EB: Zoti kryeministër, këto ditë ju keni zhvilluar një seri takimesh me zyrtarë të Departamentit të Shtetit këtu në Washington. Përveç çështjes që sapo e diskutuam, cilat ishin disa nga çështjet që u diskutuan në këto takime dhe a keni mbështetjen e palës amerikane për çështjet që ju shqetësojnë ju më së shumti?

BR: U diskutua rreth shumë çështjeve të tjera, siç është çështja e transferimit të kompetencave, që do të jetë një proces, dhe shpresojmë se gjatë vitit 2003 shumica e tyre do të transferohen me aq sa ne do të jemi të gatshëm t’i marrim kompetencat. Po ashtu u diskutua për një përparim drejt standardeve, edhe pse edhe zyrtarët amerikanë u pajtuan që duhet të flasim sa më pak për standarde por të veprojmë në mënyrë aktive dhe në kohën e duhur atëherë mund të fillojë edhe çështja e definimit të statusit të Kosovës. Po ashtu u shprehën shqetësime edhe rreth disa incidenteve sporadike që kanë ngjarë në Kosovë, pastaj paralajmërimeve se aty këtu dalin persona të maskuar ose ndaj sulmit në stacionin policor (në Pejë). Ishin këto shqetësime të miqve tanë amerikanë. U bisedua edhe çështja e kthimit, ku ne i prezentuam pengesat reale që janë prezente jo vetëm te kosovarët por në rend të parë edhe nga pala serbe, të cilët me mesazhe të ngjashme që i ka dhënë zoti Gjingjiq për kthimin e ushtrisë dhe policisë që është një mesazh shumë i keq, i dekurajojnë serbët të mos integrohen por përkundrazi të kenë qëndrim refuzues. Të gjitha këto shqetësime tonat ne i paraqitëm dhe theksuam se ne do të përmbushim pjesën tonë të obligimeve në këtë drejtim. Edhe një herë dua të potencoj se kryesisht vëmendja e miqve amerikanë dhe e ndërkombëtarëve të tjerë është në progresin drejt integrimit të minoriteteve.

EB: Zoti Kryeministër, dje administratori Michael Steiner ishte në New York ku paraqiti një raport në Këshillin e Sigurimit dhe ku mbajti qendrim mjaft kritik ndaj udhëheqësve të Kosovës. Sipas tij, udhëheqësit e Kosovës, nuk po bëjnë aq sa duhet për zgjidhjen e problemeve madhore shoqërore dhe ekonomike. Si u përgjigjeni këtyre kritikave?

BR: Mendoj se ka vend ndoshta të kritikohemi në atë aspekt sepse duhet një angazhim më i madh i të gjithë neve, mirëpo nuk qëndrojnë kritikat vetëm në atë drejtim që faji është vetëm te vendorët, për arsye se faji është edhe te ndërkombëtarët, pasi shumica e fushave ku bëhen kritikat janë e drejtë e rezervuar dhe ende nuk është bërë transferimi i kompetencave. Ne jemi shumë të gatshëm të marrim më tepër kompetenca sidomos sa i përket zhvillimit ekonomik, privatizimit dhe çështjeve të tjera, dhe atëherë mund të kërkohet një përgjegjësi më e madhe. Pra, këto janë procese të ardhshme afatshkurta të cilat janë planifikuar për në vitin 2003 në mënyrë që bashkërisht me UNMIK-un të jemi më aktivë dhe më efikasë në obligimet që dalin para nesh.

EB: Por ju nuk mendoni se po shkohet drejt një acarimi midis palës shqiptare dhe administratës ndërkombëtare në Kosovë?

BR: Jo, kishte disa tensionime diku në periudhën para vitit të ri, që janë edhe të kuptueshme për arsye se ne kërkojmë që të kemi më tepër kompetenca që të dëshmojmë për punën tonë dhe në situatën që ishim, që në shumicën e rasteve ne ishim më shumë në cilësinë e një vrojtuesi se sa të një pjesmarrësi aktiv në proces, ka pasur vend edhe të kritikohemi. Mirëpo, që të ketë vend kritika, duhet së pari të kemi edhe kompetenca. Pra është një ndërlidhshmëri e këtyre proceseve.

EB: Kohët e fundit duket se në marrëdhëniet midis tre partive kryesore politike që janë në parlament, LDK-ja, PDK-ja dhe Aleanca, ka pasur një ashpërsim. Si ndikon kjo në funksionimin e qeverisë, në funksionimin e Parlamentit?

BR: Jo, nuk do të thoja që ka pasur ashpërsim. Përkundrazi, shihet një bashkëpunim shumë më i ngushtë në Parlament. Një klimë të tillë ne dëshirojmë ta përcjellim edhe në Qeveri. Ndodh që disa ministra nganjëherë marrin nuanca partiake më tepër dhe unë jam idhtar i parimit që në qeveri të ketë sa më pak ndikim politik që ne të orientohemi në detyrat tona prioritare dhe në atë mënyrë të jemi shumë më efikasë, pra të koncentrohemi në konsolidimin e qeverisë dhe përballë obligimeve që dalin përpara nesh, për arsye se pa një përqëndrim të mirëfilltë në detyrat prioritare të qeverisë, ndikimet politike mund të na shkaktojnë probleme.

EB: Zoti Kryeministër edhe një pyetje lidhur me kryeministrin serb Gjingjiq. Siç duket, kohët e fundit, ai ka filluar të merret shumë me çështjen e Kosovës. Megjithëse, kërkesat e tij nuk janë pranuar nga komuniteti ndërkombëtar, duket se ai ka një strategji për Kosovën. Po pala shqiptare ka një strategji të qartë dhe a ekziston konsensusi politik në Kosovë për realizimin e pavarësisë?

BR: Zoti Gjingjiq ka filluar të merret me Kosovën kohët e fundit. Deri vonë ata kanë pasur të them ashtu një libero, zotin Çoviq, pra zoti Gjingjiq dhe zoti Koshtunica nuk janë marrë me problemin e Kosovës. Mirëpo tani këtë e bëjnë edhe për çështje personale, për arsye se rejtingu i zotit Gjingjiq ka rënë mjaft. Mendohet se jashtë koalicionit DOS ai ka ndoshta vetëm 8 përqind mbështetje. Pra, zakonisht kur duan të rrisin numrin e votuesve atëherë luajnë me letrën e Kosovës, me një nacionalizëm. Mirëpo, ai ka edhe planin e tij strategjik. Ai (Gjingjiq) nuk është i interesuar për një zgjidhje të them të çfarëdo raporti që të qëndrojë Kosova, ai ka për qëllim ndarjen e Kosovës, ai është qëllimi final që e ka shprehur edhe mjaft haptas. Kosovës kjo nuk i konvenon. Për fat të keq ne nuk kemi një platformë të përbashkët se si do të zhvillohen këto procese. Mendoj se gjatë vitit 2003 ne, të gjitha subjekete politike dhe institucionet, duhet të përgatitemi, të përgatisim një platformë të përbashkët e cila do ta ketë edhe afatizimin se në çfarë kohe çka duhet të ndërmarrim dhe bashkarisht të arrijmë qëllimin tonë që është pavarësia e Kosovës.

---

Thekse nga intervista e Presidentit të Kosovës, Ibrahim Rugova dhënë TV Kosovës
Prishtinë, 25 janar 2003
-Presidenti i Kosovës dr. Ibrahim Rugova vizitoi dje Televizionin e Kosovës dhe bisedoi me strukturat drejtuese të këtij institucioni lidhur me situatën aktuale në Kosovë. Me këtë rast Presidenti Rugova i dha një intervistë TV Kosovës, në të cilën foli për shumë zhvillime të cilat aktualisht e preokupojnë Kosovën.
Duke folur për arritjet në Kosovë në këto trie gjysmë pas luftës, presidenti Rugova tha se gjatë këtyre viteve ka pasur një progres në të gjitha fushat e jetës. Por si progres më të madh madh ai theksoi themelimin e institucioneve të Kosovës në nivel lokal dhe atë qendror shtetëror dhe funksionimin e tyre. Ndërkaq në planin e zhvillimit të përgjithshëm Presidenti tha se faza e emergjencës ka kaluar, kurse në fushën ekonomike është arritur një përparim i mirë, sidomos sektori privat, dhe ai, ka ecur shumë shpejt, që duhet përkrahur. Presidenti Rugova pastaj foli edhe për sektorin shtetëror për të theksuar se ka mbetur si problem dhe ai duhet të privatizohet.
Presidenti Rugova vlerësoi se në gjendjen e sigurisë së përgjithshme gjithashtu ka pasur një progres dhe sot gjendja e sigurisë është më e mirë në Kosovë që është realizuar kryesisht nga KFOR-i, nga policia e UNMIK-ut dhe tash gjatë këtyre tre vjetësh që është ngritur policia e Kosovës, e cila duhet të specializohet për fusha të ndryshme të jetës. Ai theksoi rëndësinë e veçantë për vendosjen e rendit demokratik në Kosovë, fillimin e funksionimit të policisë në Kosovë dhe të rendit publik në përgjithësi.
Si pika kryesore për të ardhmen Presidenti nënvizoi zhvillimin ekonomik, investimet, privatizimin që duhet t'i fillojë këtë vit, krijimin e vendeve të reja të punës për të rinjtë e Kosovës etj.
I pyetur se a është dakord me pikëpamjet që paraqiti z. Shtajner në fjalimin e tij drejtuar qytetarëve lidhur me bartjen e përgjegjësive nga ndërkombëtarët tek institucionet vendore, Presidenti Rugova u shpreh se në përgjithësi është në dakord me atë që ka thënë z. Shtajner. Ato pika janë edhe pikat e programit të presidentit, presidencës dhe të institucioneve të tjera të Kosovës. Këto ditë, tha ai, është biseduar dhe po bisedohet si të përgatitet bartja e kompetencave nga institucionet e UNMIK-ut në institucionet e Kosovës. Kjo do të bëhet gradualisht që institucionet e Kosovë me forcimin e tyre të jenë në gjendje t'i realizojnë, me një bashkëpunim të ngushtë me UNMIK-un. Ai shtoi se ky vit është një vita më i lirë sepse nuk ka zgjedhje dhe do të ketë më shumë kohë për punë...
Ndërkaq duke shfaqur qëndrimin e tij se cilat janë ato kompetenca më urgjente të cilat duhet sa më shpejt t'i kalohen institucioneve të Kosovës, presidenti Rugova tha, në kuptimin e mirë, prej kur janë themeluar institucionet e Kosovës ka pasur një largim të institucioneve të Kosovës dhe të UNMIK-ut. Ka pasur frustrime të ndryshme, psh. ekzekutivi duhet të punojë, parlamenti po ashtu dhe bashkëpunimi ka vazhduar. Normat që kërkohen këto ditë, të jenë sa më produktive, tha presidenti Rugova, duke shfaqur bindjen e tij se këto kompetenca do të barten gjatë këtij viti si në fushën ekonomike, në fushën administrative e juridike, në fushën e sigurisë, edhepse është pushtet i rezervuar i UNMIK-ut dhe i z. Shtajner.
Në pyetjen se a do të ketë në këtë vit edhe Presidenti i Kosovës më shumë kompetenca, dhe cilat janë ato, presidenti Rugova u përgjigj: - Ne punojmë me Kornizën Kushtetuese. Pra presidenti i Kosovës, kompetencat e tashme që i ka, garanton funksionimin demokratik të institucioneve të Kosovës, paraqet unitetin e popullit, pastaj në marrëdhëniet ndërkombëtare së bashku me Përfaqësuesin Special ndërmerr masa dhe hapa, që në këtë vit do të shkojnë më tutje. Dihet se me këtë kushtetutë Presidenti i Kosovës nuk ka të drejtë t'i shpallë ligjet, por këtë ia kemi lënë Përfaqëseusit Special, pra z. Shtajner. Unë kam mjaft kompetenca por duhet t'i ushtroj dhe t'i zhvilloj ato. Do të bëhet një bartje graduale e kompetencave, -tha presidenti Rugova dhe vazhdoi:
- Komptencat në marrëdhëniet e jashtme duhet t'i shikojmë së bashku me z. Shtajner, sepse Kosova në këtë fazë ka nevojë që t'i ketë zyrat e veta nëpër disa vende evropiane, pastaj në Shtetet e Bashkuara. Unë kam bërë një përpjekje në kuadër të kompetencave të mia dhe kam emëruar senatorin Robert Dolle ambasador nderi, përkatësisht përfaqësues të lartë të Kosovës në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, që i duhet një shteti edhe kur t'i ketë ambasadat, pra njerëzit që kanë punuar me vite për Kosovën nuk duhet t'i harrojmë. Kemi mjaft miq të tillë në Evropë si në Gjermani, në Francë, në Angli dhe në vendet skandinave... ata dhe që do të ndihmojnë zhvillimin e Kosovës dhe afirmimin e saj. Të mos mbeten miqtë tanë dhe bota pa informata zyrtare se çfarë po ngjet në Kosovë. Pra të mos mbetet Kosova në mëshirën e skemave të ndryshme të qarqeve të ndryshme të dezinformimit. Kjo do të thotë se duhet ta afirmojmë progresin.
Duke folur për seancën e fundit të Parlamentitë të Kosovës rreth sigurisë, Presidenti Rugova tha se ky debat ishte shumë i rëndësishëm. Ishte hera e parë që u shtrua një temë e nxehtë dhe e vështirë. Ishte hera e parë që raportuan para deputetëve përgjgjësit e UNMIK-ut që janë përgjegjës për sigurinë. Këto janë shenjat e para që kan filluar të bashkëpunojnë me UNMIK-un të gjitha institucionet. Parlamenti në këtë seancë e dha edhe një provim se është i gatshëm të diskutojë edhe për temat më të rënda që duhet t'i diskutojnë në Kosovë. Kjo ishte vërtet një diplomaci parlamentare.
"Ne duhet të mësohemi që në parlament do të kemi pikëpamje të ndryshme, do të kemi nganjëherë edhe ngritje të zërit etj. Sa i përket sigurisë në radhë të parë duhet të angazhohen institucionet dhe policia e UNMIK-ut. KFOR-i e kryen punën e vet në mënyrë të shkëlqyeshme. Policia e Kosovës të specializohet për raste të krimit, të krimit ekonomik".
"Unë thashë se gjendja e sigurisë është përmirësuar, por për fat të keq po vazhdojnë vrasjet e personaliteteve publike, politike dhe jo vetëm politike. Kemi pasur edhe raste të tjera kur janë vrarë intelektualë e gazetarë. Pra duhet t'i themi kësaj stop. Krimi i organizuar në Kosovë tash ekziston, por nuk është në përmasa të mëdha sepse për fat populli i Kosovës tradicionalisht nuk e pranon krimin. Por për të bërë keq nuk duhen shumë njerëz. Prandaj duhet të angazhohemi të gjithë që të ndihmojmë institucionet dhe t'i ndriçojmë këto vrasje dhe t'i ndërprejmë, sepse kjo është në të mirën e Kosovës", tha Presidenti Rugova.
I pyetur se si do të hapet çështja e statusit final të Kosovës dhe në këtë kontekst a duhet nisur nga marrëveshja e Rambujesë, presidenti Rugova tha se pikëpamja e tij e parë është që Kosova de fakto sot është e pavarur, është e lirë, në zhvillim e sipër, natyrisht si çdo shoqëri në zhvillim, ka edhe probleme, por po ecet drejt progresit. "Pra, të njihet Kosova nga vendet e mëdha, nga Shtetet e Bashkuara, nga Unioni Evropian dhe pastaj të formalizohet nga OKB-ja. Pra kjo është rruga më e mirë, më e drejtë dhe më e shkurtë. Kjo do të qetësonte këtë pjesë të Evropës dhe botës, por edhe rajonin në përgjithësi dhe do t'i qetësonte edhe fqinjët tanë", theksoi Presidenti i Kosovës.
"Ka mendime se duhet të bëhet një konferencë ndërkombëtare për njohjen formale të pavarësisë së Kosovës, ku do të merrnin pjesë të interesuarit. Ne, në radhë të parë jemi të interesuar, por rruga e parë është më e mira dhe më e drejta. Por edhe po të organizohej ndonjë konferencë ndërkombëtare duhet të nisemi nga njohja formale e pavarësisë së Kosovës, sepse tash për fat të mirë është një kohë tjetër për Kosovën. Ndërkaq Marrëveshja e Rambujesë ka dhënë rezultatin e vet. Do të thotë pala që nuk e pranoi u ndëshkua sipas të drejtës ndërkombëtare. Ne që pranuam atë marrëveshje fituam këtë që e kemi sot", vlerësoi në vazhdim zoti Rugova.
"Serbia ende nuk është liruar nga skemat e vjetra, ende nuk e ka kuptuar se është një botë tjetër që ka filluar në Kosovë e me Kosovën dhe që ka filluar në rajonin tonë, do të thotë në këtë pjesë të Evropës dhe botës. Nëse mbahet ndonjë tubim ndërkombëtar Beogradi mund të marrë pjesë por nuk do të jetë ai që do të vendoste për Kosovën. Kjo është kryer njëherë e përgjithmonë. Dhe sa më shpejtë ta kuptojnë këtë në Beograd do të jetë aq më mirë për ata dhe për të tjerët në rajon. Pra, njëherë e përgjithmonë Beogradi duhet të lirohet prej atyre skemave negative të së kaluarës kundër Kosovës dhe kundër popujve të tjerë. Shpresoj se edhe ata kanë filluar të mendojnë në mënyrë pozitive", nënvizoi Presidenti Rugova.
Ndërkaq duke u përgjegjur se pse nuk ka pranuar Presidenti i Kosovës ftesën e Kryeministrit të Kosovës për takim me liderët e partive kryesore politike në Kosovë, zoti Rugova tha: "Tash jemi në një fazë tjetër. Do të thotë me funksionimin e institucioneve të Kosovë ku jemi të gjithë, pra në Parlement, në Qeveri, përfshirë këtu edhe presidentin. Një bashkëpunim i partive politike ekziston dhe duhet të ekzistojë, por nuk jam për atë që të bëjmë forma substitute të zëvendësimit të institucioneve. Pra, pa të keq, sepse, siç e dini, ne një kohë kemi pasur mjaft këso këshillash e tjera dhe nuk i shoh tash produktive. Natyrisht do të bashkëpunojmë sot edhe nesër LDK-ja në bazë të interesave me PDK-në, me AAK-në dhe me disa parti të tjera më të vogla, që janë në Parlament, por vendi kryesor, tribuna sot është Parlamenti i Kosovës. Janë atje të gjitha grupet parlamentare sipas votave dhe punojnë e merren vesh. Të gjitha partitë e kemi deleguar atje vullnetin tonë. Dhe nëse ndodhë ndonjë bllokim i institucioneve atëherë mund të punohet edhe me partitë politike. Pra ishte një keqkuptim. Shembulli më i mirë ishte debati i fundit në Parlament ku u aprovua deklarata e përbashkët. Andaj nuk duhet që ne si parti t'i paragjykojmë gjërat, ta paralizojmë parlamentin, t'i marrim kompetencat, sepse ato janë më të fuqishme se sa një marrëveshje apo një debat i partive politike", tha mes tjerash në këtë intervistë Presidenti i Kosovës, Ibrahim Rugova.

---

Arrestime në Kosovë jo të motivuara politikisht
Intervistoi Zëri Amerikës
16 Aug 2002 
Një nga prokurorët kryesorë në Kosovë i hedh poshtë kritikat se arrestimet e fundit kanë qënë politikisht të motivuara. Në një intervistë për Ditarin, Michael Hartmann, thotë se arrestimet dhe akuzat që ngre zyra e prokurorit jane të bazuara vetëm në prova dhe fakte. Banorët thotë zoti Hartmann duhet të kenë besim tek sistemi i drejtësisë.

VOA: Zoti Hartmann në Kosovë janë bërë kritika këto ditë se arrestimet e fundit kanë qënë politikisht të motivuara, se janë një formë për të goditur Trupat Mbrojtëse të Kosovës. Cili është reagimi juaj?

M.H.: Në radhë të parë përse mendojnë ata se është politikisht i motivuar. A i njohin ata faktet? A mos mendojne se janë politikisht të motivuar se ish-anëtarë të UÇK-së ose anëtarë të TMK-së janë arrestuar? Kjo në vetvete nuk i bën këto politikisht të motivuara. Kjo thjesht do të thotë se këta janë njerëzit për të cilët ka fakte se kanë kryer krime. Me lejoni të shpjegoj se si funksionon sistemi. Ky nuk është më sistemi penal që funksiononte në Kosovë në vitet ’90. Sistemi i tanishëm parashikon një mbrojtje të fortë të të drejtave të njeriut. Polici nuk shkon thjesht tek prokurori për të kërkuar arrestime sipas qejfit. Ky është një proces më i gjatë. Shumica e rasteve me të cilat jam marrë dhe nuk dua të flas këtu konkretisht për rastet e fundit, por jam në dijeni në përgjithësi me shumicën e rasteve. Atyre u ka paraprirë një proces i gjatë hetimor, që ka zgjatur prej muajsh ose më shumë. Hetimet kryhen nga policia, prokurori në bazë të ligjit duhet të mbikqyrë dhe të udhëzojë policët. Ata vinë tek ne me faktet dhe ne u themi në se ato janë të mjaftueshme apo jo, janë apo jo të pranueshme nga gjykata. Dhe kur ata janë të gatshëm me një rast dhe na e sjellin për shqyrtim, atëhere në bazë të ligjit ne vendosim në se ka apo jo baza për t’u çuar në gjykatë. Në këtë moment bëhet arrestimi, ne shkojmë para gjykatësit-hetues, i cili pasi dëgjon argumentat e prokurorit, dëgjon edhe deklaratën e të pandehurit, në se ai bën një të tillë. I pandehuri po ashtu ka të drejtë të paraqitet me avokat mbrojtës. Dhe pastaj merret vendimi. Po zgjatem këtu se kjo është e rëndësishme dhe njerëzit shpesh nuk e kuptojnë. Në se avokati mbrojtës, nuk është dakort me vendimin e gjykatësit hetues, ai mund ta apelojë vendimin para një trupi gjyqësor prej 3 gjykatësish të cilët po ashtu njihen me provat dhe faktet dhe marrin vendimin. Në shumë raste mund të bëhet apelim edhe tek 3 anëtarë të tjerë të gjykatës së lartë. Tani më thoni ju, a ka këtu motive politike, në se 7 gjykatës, prokurori dhe policia të gjithë mendojnë se duhet bërë një arrestim?

VOA: Autoritetet më parë kanë bërë arrestime nga ish luftëtarët e UÇK-së, për t’i liruar ata më pas për mungesë provash. A ka ndikuar kjo në dëmtimin e kredibilitetit të zyrës tuaj?

M.H.: Absolutisht jo. Kjo tregon se sistemi funksionon. Në se ai nuk do të funksiononte, atëhere ata që duheshin liruar do mbaheshin të arrestuar. Kjo tregon se në se gjykatësit arrijnë në përfundimin se provat nuk janë të mjaftueshme atëhere personi duhet liruar. Kështu funksionon sistemi. Policia dhe prokurori nuk mund të jenë asnjëhere 100 përqind të pagabueshëm. Por kjo nuk do të thotë që e ka fajin sistemi. Jam i ndërgjegjshëm për rastet që nënkuptoni. Si to ka edhe të tjera. Nga ana tjetër ka plot shqiptarë dhe serbë të Kosovës që janë arrestuar dhe janë mbajtur nën arrest.

VOA: A ka besim popullsia tek sistemi i drejtësisë në Kosovë?

M.H.: Për këtë duhen pyetur njerëzit. Unë shpresoj që ata të kenë besim. Nuk janë vetëm njerëz si unë, por edhe zyrtarë nga Këshilli i Evropës, OSBE-ja dhe gjithë organizatat jo-qeveritare që ndjekin punën tonë. Ka raporte për punën që bëj unë. Raporte publike. Nga ana tjetër sistemi i sotëm është shumë i ndryshëm nga ai i veteve ’90. Ligjet kanë ndryshuar. Në vitet ’90 i pandehuri nuk kishte të drejtë për mbrojtje juridike dhe aq më pak mbrojtje falas. Nuk kishin të drejta për paralajmërimet e policisë. E gjithë kjo ka ndryshuar. Dhe standarti i vendosur sot, i caktuar nga Këshilli i Evropës, është mandje edhe më i lartë se në disa vende të tjera të Evropës. Pra sot egziston një sistem i ndryshëm dhe prandaj njerëzit duhet të kenë besim tek ai.

VOA: Ju keni shkuar në Kosovë pas një përvoje si prokuror këtu në Shtetet e Bashkuara ku sistemi i drejtësisë është ndër më objektivët dhe më të pavarurit. Sa i pavarur është sistemi në Kosovë, për shembull, ju në punën tuaj si prokuror, kur do bëni ndonjë arrestim të ndonjë figure të njohur, keni nevojë të konsultoheni me drejtuesit e administratës civile?

M.H.: Jo nuk kam nevojë të konsultohem me ta. Në se kam një rast për të cilin jam i bindur se mund ta kaloj në gjyq, takohem me policinë dhe në se u jap atyre dokumentin e akuzës dhe ata janë gati për arrestimin, për këtë nuk kam nevojë për miratim nga dikush tjetër. Ky është një veprim i pavarur i prokurorit. Për zinxhirin e komandës në polici duhet folur me ta. Ka patur kritika për vonesa në arrestime, por mos harrojmë se edhe policia ka problemet e veta. Në se policia do bëjë një arrestim ajo ka nevojë për mjetet e veta, për njerëz, për burime, për planifikim. Por deri më sot mua nuk më është dashur të konsultohem me njeri. Këtë të drejtë ma jep ligji.

---

Ali Ahmeti: Do ta ndërrojmë edhe flamurin shtetëror të Maqedonisë

Shkup, 2 prill 2002
Në një intervistë që ia ka dhënë "Veçerit" të Shkupit, kryetari i Këshillit Koordinues të Subjektit Ushtarako-Politik të Shqiptarëve të Maqedonisë, Ali Ahmeti ka thënë se ai tash disa herë u ka bërë publikisht thirrje për takim Trajkovskit dhe Georgievskit, por nuk ka marrë përgjigje nga ta.
Ali Ahmeti, lider i përparshëm i UÇK-së dhe aktualisht kryetar i Këshillit Koordinues të Shqiptarëve të Maqedonisë, siç e thekson edhe "Veçeri" - gazetë maqedonase e Shkupit, në intervistën dhënë për numrin e djeshëm të saj, që botohet në gati dy faqe, ndër të tjera ka thënë se disa herë publikisht u ka bërë thirrje për takime Trajkovskit, kryetar i Maqedonisë dhe Georgievskit, kryeministër, por deri më tash nuk ka marrë kurrëfarë përgjigje.
Ahmeti në këtë intervistë thotë se në Këshillin Koordinues ende nuk kanë biseduar për atë se si do të dalin në zgjedhje, por ka thënë se realisht mendon se as shqiptarët dhe as partitë maqedonase për katër vjetët e ardhshëm nuk kanë nevojë për ndonjë fushatë zgjedhore. Nuk kanë nevojë për këtë, ka thënë ai, sepse para tyre është implementimi i Marrëveshjes Kornizë të Ohrit. Ai gjithashtu ka thënë se fushatë për zbatim të Marrëveshjes së Ohrit duhet të ketë, por jo të jetë ajo fushatë e njerit kundër tjetrit, ndërsa ka theksuar se qëllim i këtyre zgjedhjeve është dhe do të jetë që të zgjidhen njerëz me moral dhe të pakorruptueshëm.
”Unë jam i sigurt se në këto zgjedhje njerëzit do të shikojnë cilësinë, sepse popullit i ka ardhur deri në fyt nga partite”. Ali Ahmeti ka thënë, sipas "Veçerit" se konsideron që PDK (Partia Demokratike Kombëtare) duhet të heqë dorë nga ideja për federalizim të shtetit dhe ka theksuar se pavarësimi i ardhshëm i Kosovës nuk do të iniconte kurrfarë referendumi në Maqedoni për shkëputje të shqiptarëve.
"Ne duhet ta shohim Maqedoninë si shtet tonin, edhe maqedonasit edhe shqiptarët" dhe "absolutisht nuk duhet të ekzistojë kurrfarë frike nga federalizimi", i ka thënë Ali Ahmeti "Veçerit". Ai ka thënë se është shumë i interesuar për zbardhjen e fatit të të kidnapuarve shqiptarë dhe të të zhdukurve maqedonas dhe ka theksuar veçmas se në mesin e të kidnapuarve shqiptarë është edhe daja i tij, Ruzhdi Veliu, duke shtuar thënë se përfaqësues të Gjykatës së Hagës kanë kontaktuar edhe me të për çëhtjen e të zhdukurve. Ish-lideri politik i UÇK-së ka folur edhe për Fondin "Liria Kombnëtare", për të cilin ka theksuar se e ka kryer funksionin e tij, ndërsa për rolin e "Hoxhës" së madh nga Prizreni, për të cilin është pyetur se a do të përdoret sërish, Ahmeti ka thënë se "ai tashmë e ka dhënë kontributin e tij".
Akuzave maqedonase se për luftën janë shfrytëzuar mjete të fituara nga droga, që i lanson si propagandë pala maqedonase, Ali Ahmeti, kryetar i Këshillit Koordinues, që ende nuk e pranon publikisht se është lider i tashëm dhe për një periudhë të caktuar edhe i ardhëshëm i shqiptarëve të Maqedonisë, për "Veçerin" ka thënë se "dihet fort mirë se ai që merret me drogë nuk ndihmon punë të këtilla.
Ali Ahmeti edhe përmes gazetës maqedonase të Shkupit i ka konfirmuar disa pohime se së shpejti do të vendoset për të jetuar në Shkup. Ai ka thënë se amnistia tashmë është punë e kryer dhe se mund të pritet të realizohet së shpejti, por ka theksuar se më parë se të vinte në Shkup do të shkojë një herë te familja e tij, në vendlindjen e tij, atje ku e ka nënën, vëllezërit dhe motrat.
Sa u përket takimeve me të në Shipkovicë, ku është dashur dje të hyjë policia etnikisht e përzier, punë që nuk është bërë, pos hyrjes në Vicë e Sellcë, Ali Ahmeti, ka thënë se ata vetë do t'i presë dhe do të pijë kafenë me ta, ndërsa ka theksuar se edhe maqedonasit, ata që duan, lirisht mund të vijnë në Shipkovicë, ashtu siç shkojnë në Delçevë apo në ndonjë qytet tjetër të Maqedonisë.
Gazeta "Veçer" njëkohësisht me këtë bisedë, në shumë vende komentuese, ka bërë edhe një intervistë me më shumë pyetje të shkurtëra drejtuar liderit të shqiptarëve të Maqedonisë, Ali Ahmetit, të cilën po e japim në tërësi.
Pyetje: Prej nga nofka "Abaz"?
Ahmeti: Edhe kjo ka historinë e vet. Në vitin 1984 ika nga Maqedonia. Dy herë isha burgosur, për të tretën herë kur erdhën të më marrin isha i rrethuar, por arrita t'u iki. Në burg isha për shkak të demonstratave të vitit 1981, në Kosovë. Kur u arratisa, UDB-ja ishte aktive kudo dhe që të mos i rrezikoja edhe njerëzit me të cilët takohesha në Zvicër, atyre u prezentohesha si Abazi nga Tetova.
Pyetje: Pse ndiqeshit në Maqedoni, për shkak të kontrabandës me armë?
Ahmeti: Po çfarë kontrabande me armë, ore! As babë e as babgjysh nuk janë marrë me kontrabandë me armë, e lëre më unë!
Pyetje: A e doni Maqedoninë?
Ahmeti: Unë e dua vendin tim.
Pyetje: A i respektoni simbolet e tij shtetërore?
Ahmeti: Po, kur përdoren në përputhje me Marrëveshjen Kornizë. Bashkërisht duhet të merremi vesh edhe për simbolet e edhe për gjuhën.
Pyetje: Mendoni se edhe një herë duhet të merremi vesh bashkërisht për stemën dhe për flamurin e Maqedonisë?
Ahmeti: Jam i sigurt se duhet të shikohet Marrëveshja e Ohrit, se në të janë edhe simbolet, stema e flamuri. çdo zgjidhje duhet të arrihet me marrëveshje.
Pyetje: A do të thotë kjo se duhet të presim që të kemi edhe flamur të ri të Maqedonisë, se do të kemi simbole të reja?
Ahmeti: Kjo çështje duhet të diskutohet. Duhet të ekzistojë flamur shtetëror që do të jetë edhe imi edhe yti. Kjo, sepse ka dhe do të ketë edhe flamur shtetëror e edhe simbole kombëtare.

Pyetje: Thoni se këtë flamur shtetëor të Republikës së Maqedonisë nuk e ndjeni si tuajin?
Ahmeti: Ne nuk kemi vendosur për atë flamur dhe askush nuk na ka pyetur fare. Edhe shqiptarët dhe maqedonasit bashkërisht duhet të vendosin për këtë dhe jo që njëra palë ta përdorë, ndërsa tjetra ta hudhë poshtë. Për këtë çështje duhet biseduar hapur, sepse kjo nuk është ndonjë tabu-temë. PPD dhe PDSH nuk kanë votuar për atë Kushtetutë, kurse simbolet dhe gjithë çështjet e tjera janë në atë Kushtetutë.
Pyetje: Më thoni z.Ahmeti, si do të reagoni nëse dikush hyn dhe ju sulmon në oborrin tuaj?
Ahmeti: Edhe unë kështu do t'u pyesja juve. Si do të reagonit nëse vjen dikush dhe ju sulmon në shtëpinë tuaj?
Pyetje: Sigurisht se do të mbrohesha…
Ahmeti: Edhe unë do të mbrohesha.
Pyetje: Po mu këtë e bëri edhe Maqedonia.
Ahmeti: Po, e bëri këtë Maqedonia, por e bëri në atë pjesë ku jetoj unë.
Pyetje: Atje u sulmua Maqedonia.
Ahmeti: Maqedonia nuk u sulmua këtu, por atje u aktualizuan kërkesat politike.
Pyetje: A mendoni se keni kredibilitet të mjaftueshëm politik që ta bënit vetë gjithë atë që e bëtë, po prapa jush qëndron ndonjë makineri?
Ahmeti: Kam shumë miq dhe shokë të ngushtë me të cilët punoj.
Pyetje: A gëzoni mbështetje nga faktori ndërkombëtar?
Ahmeti:Sigurisht, bashkësia ndërkombëtare na ndihmoi të dy palëve, sa shqiptarëve, aq edhe maqedonasve. Por, në luftë nuk na ndihmoi askush. Vetë ndihmuam vetveten.
Pyetje: Prej nga u furnizuat me armë?
Ahmeti:Unë s’isha në logjistikë.
Pyetje: Kjo nuk është arsyetim. Si lider është dashur ta dini.
Ahmeti: Në Ballkan armë ka sa të duash.
Pyetje: Kush ju financoi gjatë luftës?
Ahmeti: Shqiptarët, qytetarë të Maqedonisë.
Pyetje: A keni marrë tatim nga ta?
Ahmeti: Jo, ata vetë kanë dhënë kontribute vullnetare.
Pyetje: Ka patur reagime të mëdha nga shqiptarët se paratë ua keni marrë me zor?
Ahmeti: Nuk u besoj gjërave të tilla.
Pyetje: E kush po ju financon tani?
Ahmeti: Edhe tash qytetarët.
Pyetje: Deri kur do të jetoni në llogari të qytetarëve?
Ahmeti: Deri sa të gjej ndonjë punë.
Pyetje: Çfarë do të dëshironit të punoni?
Ahmeti: Shohim e bëjmë.
Pyetje: Çfarë jeni me profesion?
Ahmeti: Pedagog. Kam mbaruar Fakultetin Filozofik në Prishtinë. Pyetje: Sa vjeç ishit kur u larguat prej këtu?
Ahmeti: 23 vjeç. Më parë kam mësuar në shqip në gjimnazin "Mirko Milevski" të Kërçovës. Si lëndë e kam mësuar edhe maqedonishten dhe atëherë e kam folur më mirë. Në Zvicër jam marrë me punë të ndryshme, nga ato fizike deri te ato intelektuale.
Pyetje: A vlerësoni se janë moralisht të pastër dhe të pakorruptuar Xhaferi, Ymeri dhe kompanjonët e tyre?
Ahmeti: Kam patur kontakte dhe ate të rregullta me Xhaferin dhe Ymerin. Jam i kënaqur nga bashkëpunimin me ta, ndërsa me të tjerët nuk jam takuar dhe nuk i njoh.
Pyetje: A ndjeheni i një niveli me Xhaferin apo më i fuqishëm?
Ahmeti: Populli është ai që do të gjykojë për këtë. Për këtë do të mund të flitet vetëm pas zgjedhjeve. Aty maten forcat e një subjketi.
Pyetje: Çfarë mendoni për Thaçin (Menduhin) dhe për Vejselin?
Ahmeti: Nuk mbështetem në fjalët që thuhen në pazar
. Pyetje: Nëse në PPD dhe në PDSH ka struktura të korruptuara, pse po hyni në alencë me ta?
Ahmeti: Korrupcionin duhet ta luftojmë. Hesapet me të do t'i qërojmë bashkërisht. Nuk mund të kesh organizëm të shëndoshë nëse ke njërën anë të sëmurë dhe tjetra të funksionon mirë.
Pyetje: A po planifikoni të formoni parti politike?
Ahmeti: Sigurisht që do të merrem me politikë. Nuk do të thotë se duhet të keshë parti politike dhe të merresh me politikë. Megjithatë sigurisht që planifikoj, por deri atëherë do të punoj dhe ndihmën tonë do ta jap në partitë tona dhe në shoqërinë tonë.

---

26 shkurt 2002

Pse nuk dua të jem kryeministër?

Intervistë e Hashim Thaçit dhënë gazetës “Zëri”
Prishtinë, 26 shkurt 2002 “Unë kam deklaruar edhe më herët se nuk dua të jem kryeministër, e rikonfirmoj edhe sot. Pas luftës kanë ndodhur deformime të mëdha në Kosovë. Apriori është paragjykuar. Unë kam kërkuar gjithmonë që në Kosovë të funksionojë ligji, rendi, toleranca. Kam kërkuar garanci dhe mbështetje nga ndërkombëtarët për formimin e komisionit për verifikimin e pasurisë së personaliteteve publike të dhjetëvjetëshit të fundit deri sot, pastaj komisionin për hetimin e krimit ekonomik dhe politik, sepse këto fenomene ekzistojnë. Dikush i frikësohet transparencës. Unë nuk dua të jemë ombrellë e prapaskenave dhe e konstruksioneve që bëhen në emër të fenomeneve të lartpërmendura”. Kështu ka thënë Hashim Thaçi kryetar i PDK-së në një intervistë të botuar të martën në të përditshmen “Zëri”.
- Në bisedat e këtij niveli është e pashmangshme çështja e ndërtimit të institucioneve të dala pas zgjedhjeve. Kaluan tre muaj dhe në Kosovë nuk janë ndërtuar institucionet. A mund të flasim për arsyet kryesore pse gjatë këtyre tre muajve nuk u arrit të zgjidhen këto institucione, sidomos institucionet kyçe, krijimi i qeverisë, zgjedhja e kryeministrit dhe e kryetarit të Kosovës?
Thaçi: Zgjedhjet e përgjithshme treguan se qytetarët e Kosovës gjithnjë e me tepër dinë t’i vlerësojnë zgjedhjet e lira, të ndërtojnë jetën plurale, shoqërinë civile, tolerancën qytetare dhe se e kuptojnë përgjegjësinë e tyre në krijimin e institucioneve demokratike. Pas përfundimit të zgjedhjeve më 17 nëntor, PDK-ja ka kërkuar që të gjendet modus për një qeverisje të koalicionit të gjerë ku do të bënin pjesë PDK, AAK, LDK, si dhe minoritarët. Kjo formë e qeverisjes sipas marrëveshjes do të sillte shumë favore për Kosovën dhe synimet e saja për të ardhmen. Por, ndodhi ajo që ndodhi, ngurtësi, sjellje autoritare, përpjekje për monopol partiak mbi institucionet nga partia e cila fitoi më tepër vota në zgjedhjet e pergjithshme, që më tepër paraqet reflektim nostalgjikësh të një nomenklature të mendësisë totalitare të sistemit të djeshëm të rrënuar politik mbi konceptin e pushtetit që e donë gjithsesi. Rezultati i zgjedhjeve tregoi se në Kosovë asnjë parti nuk ka fituar zgjedhjet në kuptimin që të mund të vendoste e vetme në krijimin e institucioneve, andaj çka ndodhi. Lidershipi i partisë me më shumë vota, duke mos reflektuar nga realiteti, por duke u joshur nga egoja e pushtetit, do të synonte deri në agresivitet verbal, që me çdo kusht ta arrijë këtë. Fatmirësisht, demokracia parlamentare ka disa rregulla që duhet të respektohen. Opinioni ka përcjellë seancat tona në Parlament, ato vërtet që nga takimi i parë ishin më tepër një turp sesa një çast historik për vendin tonë, në vend se të ndodhte e kundërta?! Nuk pretendoj t’i ikë përgjegjësisë apo më së paku të neglizhoj pasojat negative nga kjo gjendje e krijuar, por në botën parlamentare pluraliste, siç e kemi ne, në rastet kur një parti politike fiton më tepër vota, por nuk fiton dhe shumicën, atëherë i takon asaj vetë të gjejë partnerët e vet për të qeverisur. Por tek ne çfarë ndodhi? Partia që nuk ka shumicën e duhur na ballafaqon me një avaz të një koncepti dështakësh fatalistë të bartur nga e kaluara. Dy mandate parlamenti (1992-99) i krijoi dhe të dyja pa i konstituar i eliminoi, duke mos pasur apo së paku ofruar një zgjidhje, nuk ofron koncept alternativ, asnjë qëndrim konstruktiv që do të mund të ofronte zgjidhje, pos një koncepti të ngurtë, jorealist në rrethana të tanishme, që më tepër bllokon, në bazë të koncept-egos unë jam unë dhe ti e të gjithë të tjerë duhet të bëheni unë. Edhe pse partia-lider e di se pa bashkëpunim me të tjerët nuk mund të krijojë institucionet, thuajse nuk dëshiron apo nuk do ta kuptojë se duhet të zgjedhë koalicion me faktorë relevantë të forcave parlamentare siç janë, PDK-ja, AAK-ja dhe partitë e respektuara të minoriteteve joserbe apo me koalicionin serb “Kthimi” (“Povratakun”), secili subjekt ka projektet dhe synimet e veta që konsistojnë me perspektivat e tyre për të ardhmen e tyre politike, LDK-ja duhet të zgjedhë, e të mos na mbajë peng të gjithëve. Ne jemi deklaruar se nuk ndërrojmë partnerët për bashkqeverisje. Sa i përket PDK-së, unë dhe bashkëmendimtarët e mi kemi krijuar parti politike jo për t’ia shtuar apo zbukuruar koloritin formal partiak Kosovës, apo votuar pa koncept për dikë, kemi obligime para qytetarëve, por nuk i kemi borxh asnjë subjekti politik. PDK-ja ka identitet origjinal politik mbi të cilin kemi fituar votat, me ritëm stabil ngritjeje në elektorat, pa barriera e ndikime të sistemit të kaluar dështak politik. Ne jemi kontinuiteti i konceptit politik demokratik modern, të filluar qysh herët, vizioni ynë është në mënyrë të vendosur i orientuar nga zhvillimi dhe përsosja e demokracisë në Kosovë, në përputhshmëri me vlerat më demokratike dhe më humane të botës së zhvilluar, civilizimit perëndimor. E potencoj, është shqetësues fakti kur një parti me më tepër vota të elektoratit nuk ka aftësi dhe kreativitet veprimi e menaxhimi të këtyre votave, aq sa të afrojë rreth platformës së vet ndonjë parti tjetër, së paku një. Këtu shtrohet pyetja pse ndodh kjo?! Kemi të bëjmë me paaftësi, mendje përjashtuese, krizë bashkëpunimi, kryeneqësi agresive të tipit snobist ballkanik, e cila po e çon vendin në një situatë paradoksale?! Kreu i këtij grupimi politik kërkon nga komuniteti ndërkombëtar të shtyhen edhe zgjedhjet lokale, të cilat duhet të mbahen në vjeshtën e këtij viti, kërkon ndryshimin e disa paragrafeve të Kornizës Kushtetuese që kanë të bëjnë vetem me zgjedhjen e presidentit, e nuk pajtohet assesi që t’i hyjë ndryshimeve thelbësore të kësaj kornize, që lidhen esencialisht me të ardhmen e Kosovës. Në vijim të kësaj, që po ashtu vërteton dyshimin tim se fjala është për mendje ekskluzive, e cila kërkon mosrespektimin e procedurës demokratike dhe të periudhës së përcaktuar, kufizuese, për zgjedhjet e lira. Vërtet është për të dyshuar në aftësinë institucionale të këtij soji politik. Situatën që po e kalojmë unë e definoj kështu: në Kosovë kemi ndeshje konceptesh autoritare, me prirje të theksuara përjashtimi të të tjerëve, dhe të atyre demokratike, me prirje kohezive të spektrit politik dhe qytetar ndër ne.
- Opinioni ka konsideruar se pas tërheqjes së AAK-së nga kërkesa për ndonjërin nga tri postet e para dhe pajtimit, në parim, në bisedat e zhvilluara në Zyrën Amerikane, që posti i kryetarit t’i takojë LDK-së, kurse ai i kryeministrit PDK-së, të jetë tejkaluar kriza e krijimit të institucioneve. Megjithatë, doli se pajtimi nuk është arritur ende. Pse?
Thaçi: PDK-ja filozofinë e vet të bashkëpunimit me subjektet e tjera politike e bazon në orientimet programore, konceptuale dhe politiken e saj koherente. Marrëveshja në Zyrën Amerikane nuk kishte të bënte për apo kundër X, Y personalitetit apo liderit, por ishte pajtueshmëri midis tri partive politike më të mëdha të vendit, e arritur me ndërmjetësim ndërkombëtar. Marrëveshja midis partive nuk duhet të arrihet për liderët e tyre, por për çështje madhore, pastaj është çështje krejt tjetër se cili lider i kësaj apo asaj partie dëshiron që të jetë i propozuar për postet udhëheqëse. Unë respektoj procedurat demokratike të demokracisë së brendshme të entitetit politik që e udhëheqi. - PDK ju ka propozuar juve për kryeministër, ndërkohë që gjatë kësaj kohe sikur është pritur nga PDK-ja rikonfirmimi i përditshëm i kësaj kandidature apo ndryshimi i saj, çka mendojmë se nuk është në rregull në parim? Thaçi: Nuk jam ithtar i lidhjes së proceseve për emra të veçantë, edhe pse janë disa rregulla në procedura zgjedhore, është e drejtë e organeve që të propozojnë kandidatët e vet për postet më me përgjegjësi institucionale në nivel të vendit dhe në kuadër të saj një propozim të këtillë e ka bërë edhe Kryesia e PDK-së, Këshilli Drejtues dhe Grupi Parlamentar i PDK-së për kryetarin e saj, që ka qenë, thashë, në kundërshtim me vullnetin tim për momentin aktual të angazhimeve të mia politike.
- D.m.th. nuk duhet të pritet ndryshimi i kandidaturës së Hashim Thaçit për kryeministër nga PDK-ja?
Thaçi: Shikoni, unë ripërsëris se nga organet drejtuese të PDK-së ekziston propozimi për kryeministër, përkundër kundërshtimit tim. Kjo, theksoj unë, është shumë parimore dhe respekt i madh për mua. Në të njëjtën kohë, më lejoni të them se me gjithë respektin për organet që më kanë propozuar duke më besuar këtë post, unë vazhdoj të insistoj se nuk është e domosdoshme që kryetari i PDK-së të jetë edhe kryeministër i Kosovës. Unë kam deklaruar edhe më herët se nuk dua të jem kryeministër, e rikonfirmoj edhe sot. Pse nuk dua të jem kryeministër? Pas luftës kanë ndodhur deformime të mëdha në Kosovë. Apriori është paragjykuar. Unë kam kërkuar gjithmonë që në Kosovë të funksionojë ligji, rendi, toleranca. Kam kërkuar garanci dhe mbështetje nga ndërkombëtarët për formimin e komisionit për verifikimin e pasurisë së personaliteteve publike të dhjetëvjetëshit të fundit deri sot, pastaj komisionin për hetimin e krimit ekonomik dhe politik, sepse këto fenomene ekzistojnë. Kam kërkuar që së bashku t’i identifikojmë në mënyrë që organet e drejtësisë të mirren me këto çështje jetike për Kosovën. Këtë mbështetje nuk e kam gjetur deri më sot nga organet kompetente. Dikush i frikësohet transparencës. Unë nuk dua të jemë ombrellë e prapaskenave dhe konstruksioneve që bëhen në emër të fenomeneve të lartpërmendura. Me këtë filozofi nuk ndërtohet rendi demokratik. E ripotencoj, koncepti i liderit dhe mbetjes peng ndaj të tillit është fenomen negativ për formacionin politik dhe për një shoqëri, unë do të angazhohem që në Kosovë të triumfojë koncepti i vlerës politike e kombëtare. Unë vlerësoj se për kohën që po kalojmë, të jemë kryetar i PDK-së, duke vazhduar reformat që kam filluar e që kanë synim profilizimin e partisë sipas standardeve të partive moderne demokratike perëndimore, është një angazhim shumë i rëndësishëm për mua dhe vendin. Të qenit kryetar i PDK-së, i partisë që ka objektiv në vijim reformat në shoqërinë kosovare dhe udhëheqjen me proceset demokratike në Kosovë, është nder dhe përgjegjësi e madhe. Kosovën e presin sfida të mëdha dhe perspektiva pozitive për të ardhmen e saj, por kërkohet ndërtimi i një koncept të ri dhe infrastrukturë e re kuadrosh dhe ideshë që ta realizojnë këtë platformë. Ne nuk duhet të jemi pasiv as iluzorë se të tjerët do t’i kryejnë punët tona. Bashkësia ndërkombëtare ka qenë dhe është mjaft e impenjuar në Kosovë me prezencën e vet dhe ndihmën e gjithanshme që po i jep procesit që po kalojmë, por kosovarët duhet të jenë dhe më aktivë, të shfrytëzojnë këto favore, në të ardhmen jo të largët do të kemi zhvillime të mëdha e të rëndësishme në rajon dhe botë. Kosova dhe strukturat e saja politike e institucionale duhet të jenë të gatshme dhe të afta t’i presin dhe ballafaqohen me sukses me këto procese.
- Në këtë kontekst pas të gjitha këtyre përpjekjeve për t'i ndërtuar institucionet e Kosovës, si do ta kishit vlerësuar kontributin sidomos të diplomatëve të vendeve të pesëshes të cilët kanë qenë të involvuara në këtë proces. Nganjëherë krijohet përshtypja se po të mos ishte iniciativa e Zyrës Amerikane nuk do të kishte takime të tilla?
Thaçi: Fillimisht, jemi takuar edhe pa ndërmjetësimin e zyrave diplomatike, në procesin e mëvonshëm këto zyra kanë luajtur rol aktiv dhe konstruktiv, në veçanti Zyra Amerikane dhe Britanike, pastaj Franceze, Italiane dhe Gjermane. Propozimet e tyre për ndërtimin e institucioneve të Kosovës kanë qenë sugjerime më tepër miqësore. Në këtë drejtim PDK-ja ka qenë shumë e hapur për bashkëpunim, kemi kërkuar çdo herë që para se të shkojmë në mbledhjet e Parlamentit të Kosovës të arrijmë një marrëveshje paraprake, në mënyrë që në Parlamet të votohet për marrëveshje, e pastaj të hapet debati për personalitete të cilat do t'i zënë vendet e presidentit dhe kryeministrit etj. Kryetari i Kosovës duhet të dalë nga koncensusi i spektrit politik e qytetar i vendit, po ashtu edhe kryeministri duhet të jetë një njeri që është dinamik, aktiv dhe shumë i përgjegjshëm, që e udhëheq procesin drejt reformave të gjithëmbarshme. PDK-ja ka raporte konstruktive me të gjitha partitë politike të Kosovës, ka një ngurtësi të pakuptueshme në raport me PDK-në nga partia që kësaj radhe ka fituar më së shumti vota. Sugjerimi im është që ekspertët e partive parlamentare-bashkëqeverisëse të ulen dhe të bisedojnë, të hartojnë programin qeveritar dhe të votohet në pako për progamin qeveritar. Kjo, d.m.th. të kemi një lidhje të përkohshme, që në gjuhën moderne politike quhet KOALICION, që zakonisht nuk bëhet për t’i kënaqur egot personale të liderëve të partive, por për të mbrojtur interesa të njëjta ose për të arritur një qëllim të përbashkët në nivel vendi.
- Është folur gjithashtu se PDK-ja do të mund të ndërrojë kandidatin për president, në vend të zonja Flora Brovinës do të kandidoheni Ju. A ka diçka të vërtetë rreth kësaj çështjeje?
Thaçi: Kjo më bën të qesh, mua dhe gjithë opinionin që më njohin. Ka qenë dhe është iniciativë e imja t’u ofroj njerëzve mbrenda partisë sime përgjegjësi të larta, pastaj dr. Flora Brovina nuk u kandidua nga unë rastësisht, ajo është një figurë që sot më së shumti e meriton të jetë presidente e Kosovës, unë jam i bindur për këtë. Kam përshtypjen se ekziston një çoroditje në këtë drejtim se ku qëndron problemi i zgjidhjes, më duket se e elaborova më gjerë këtë në pyetjen e juaj të parë.
- Megjithatë është shkruar për Ju dhe për Rugovën, si personalitete që po e mbani peng procesin?
Thaçi: Unë jam njeri që nuk i iki përgjegjësisë, ashtu si dhe dua që dhe të tjerët rreth meje ta kuptojnë se posti më afër se privilegji i momentit është sakrificë, dhe shans për të treguar veten në sfidat e përgjegjësisë. Kam pranuar të jem kryeministër i vendit gjatë bombardimeve të NATO-s dhe në një periudhë të shkurtër pas luftës. Kjo ka qenë koha më e vështirë që ka kaluar Kosova dhe qytetarët e saj ndonjëherë. Si mandatar i qeverisë, tri herë e kam kaluar kufirin ilegalisht në rrethana lufte, jam përpjekur të jem afër qytetarëve të mi në momente të rënda dhe të mos shkëputem nga ndikimi në diplomaci. Unë nuk i ika përgjegjësisë në udhëheqjen për çlirimin e Kosovës, isha aktiv, për të mos thënë i vetmi nga politikanët shqiptar, në terren që me përgjegjësi u ballafaqova nga pala shqiptare me ndërkombëtarët dhe ardhjen e tyre në Kosovë, e konsideroj sukses të jashtëzakonshëm jo vetëm timin, por dhe të të gjithë kosovarëve, që askush nga ndërkombëtarët nuk humbi jetën me fajin e kosovarëve. E kam bartur peshën e rëndë të periudhës së pasluftës, e di se shumë njerëz të thirrur në emër të luftës kanë shfrytëzuar periudhën e pasluftës për pazare të tyre, më vjen mirë se gjërat po kristalizohen dhe po shihet se kush e bëri luftën për çlirim dhe kush përfitoi nga ajo, ka pasur deformime dhe keqpërdorime gjatë dhe pas lufte, por, megjithatë, bashkarisht me ndërkombëtarët nuk lejuam deformime ekstreme që do të mund të na vënin në një situatë ekstreme negative. Me UNMIK-un ndërtuam strukturat e përbashkëta administrative. Këtë proces të vështirë të tranzicionit shumëkush e kupton drejt, ashtu siç ka dhe të atillë që më kritikojnë. Është e pamundshme dhe utopike të mendosh të mbulosh të tëra interesat që mund të ekzistojnë në një vend, por ballafaqim imi si kryeministër me tërë këto sfida në atë kohë nuk ka qenë dhe aq i lehtë as dhe me privilegje për mua. Morali politik i liderëve mund të vlerësohet veç e veç e jo kuturu. Unë dhe Rugova jemi dy botëra të ndryshme, sepse i takojmë gjeneratave dhe koncepteve të ndryshme, pastaj kemi rrugë të ndryshme të futjes sonë në politikë si nga forma, ashtu dhe rrethanat, pastaj labirinthet e veprimeve tona janë shumë të ndryshme. Në aspektin e politikës së sotshme nuk është e zakonshme që një kryetar partie kur fiton votat e mjaftueshme apo në koalicion të mos kandidohet për postet institucionale thuani Ju, por unë them se kjo jozakonshmëri ndodh në demokracitë e brishta ballkanase, e jo në demokracitë perëndimore. Në asnjë paragraf të statutit të PDK-së nuk thuhet se kryetari duhet të kandidohet për president apo kryeministër, por as edhe nuk mohohet kjo e drejtë për kryetarin. Unë i respektoj këto norma dhe rregulla që i ka aprovuar Kongresi i partisë, por nuk pretendoj assesi, që këto norma t’i kanunizoj.
- Kur jemi te ndihma e faktorëve ndërkombëtarë, mund të thuhet se është një faktor i ri, administratori i ri Shtajner. Ju keni pasur një takim me të dhe sa mendoni se mund të ndihmojë ai në tejkalimin e kësaj që quhet krizë apo ngecje në ngritjen e institucioneve dhe cili është faktikisht mendimi juaj për të, sepse me Hekerupin keni pasur marrëdhënie të tensionuara?
Thaçi: Është një fatkeqësi mentaliteti në Kosovë, ngatërrohen raportet e individit me konceptet. Unë jam në politikë, ngase e kam ndërtuar konceptin, politikën dhe vizionin tim, e jo politika mua. Koncepti im politik dhe kombëtar, pos suksesit për çlirimin e Kosovës, sot përkrahet nga elektorati i fuqishëm në Kosovë. Me z.Hekerup mundemi fare thjesht të pijmë miqësisht kafe në Evropë apo në Kosovë, por në aspektin politik marrëdhëniet e mia me Hekerupin kanë qenë mospajtim parimor nga makinacionet që ai ka krijuar. Kozmopolitizmi i tepruar krijon irealizëm që unë nuk e kam në natyrë dhe as si koncept. Z.Shtajner e ka një pasqyrë shumë të mirë nga ish- kryeadministratori se si nuk duhet punuar. Përshtypjet e mia janë se ai do të angazhohet maksimalisht që sa më parë të ndërtojmë institucionet, ashtu që t'i hyjmë bashkërisht një reformimi më të përgjithshëm institucional dhe shoqëror kosovar.
- Në çfarë mase është devalvuar vota e 17 nëntorit me moszgjedhjen qe tre muaj të institucioneve, kur dihet se zgjedhjet kanë qenë shumë demokratike…?
Thaçi: Po qe se e analizojmë procesin e tranzicionit në Evropën Juglindore, atëherë mund të them se Kosova ka ecur shumë më shpejt dhe më suksesshëm se shumë shtete të rajonit. Duhet kuptuar drejt se jemi në fazën fillestare të ndërtimit të rendit demokratik dhe nuk mund të gjejmë lehtë zgjedhje të përkryer, por unë vazhdoj të besoj se zgjedhjet në Kosovë ishin më demokratiket në dhjetëvjetëshin e fundit në rajon. Kemi mekanizma politikë që ende veprojnë me mentalitetin e së kaluarës, të cilat nuk e kuptojnë apo nuk duan te akceptojnë jetën plurale si duhet, kompromisin, transparencën e punës, jetën e brendshme demokratike. PDK-ja që nga fillimi i ka kushtuar rëndësi të madhe demokracisë së brendshme partiake, në mënyrë që të hapim perspektivë për ndërtimin e institucioneve demokratike në nivel të vendit. Ne nuk e përjashtojmë askë nga bashkëpunimi, nuk merremi me diferencime. PDK-ja për interesa të askujt nuk do të bie në pozita altruiste, por edhe nuk është e joshur për egoizëm, pranojmë t’i hyjmë procesit të altruizmit politik reciprok. Më duhet të theksoj për herë të parë, e ndiej edhe obligim. Qytetarët e Kosovës me votën e tyre më 17 nëntor, rrëzuan skemat e parapërgatitura nga qarqe të caktuara, skema këto që nuk ishin në përputhshmëri më vullnetin e qytetarëve të Kosovës, skematikët „profesionistë“ besonin në vazhdimin e inercionit elektoral kosovar. Procesin janë duke e mbajtur peng hartuesit e atyre projekteve dashakeqëse dhe antidemokratike, çdoherë që jemi afër marrëveshjeve ata nervozohen, bëhen agresivë dhe përmes mekanizmave të ndyshëm arrijnë të ndikojnë në prishjen e marrëveshjeve, ata ende nuk pajtohen që janë përbaltur ato skema, u takojnë arkivave. PDK-ja është e përcaktuar që bashkarisht me ndërkombëtarët të punojë në ndërtimin e pushtet ligjor e demokratik, e jo pushtet të imponuar (të forcës) apo sipas tipit meritokrat
. - A kanë të drejtë ata që flasin për PDK-në dhe LDK-në si dhe për liderët e tyre të armiqësuar mes vete?
Thaçi: Njerëzit vërtet duhet të mos jenë të kënaqur me raportet ndërpartiake në Kosovë. Por, po punohet shumë në ndërtimin e raporteve konstruktive, fatkeqësishtë ka dhe faktor brenda nesh që po mundohen ta mbajnë të gjallë këtë frymë mospajtuese duke ndarë rajone e komuna me këto etiketime. Këto tendenca kanë dështuar dhe do të dështojnë sigurisht edhe në të ardhmen. Unë nuk jam i armiqësuar me asnjë njeri, nuk jam ai i cili e konsideron asnjë parti politike apo lider si armik. Me forcat e tjera politike unë synoj të gjej më tepër pika të cilat mund të na ofrojnë, e jo ato që na ndajnë. Ne jemi konkurrentë politikë dhe asgjë më tepër. Bashkëpunimi PDK-LDK është i domosdoshëm jo vetëm në këtë fazë që po e kalojmë, por edhe në të ardhmen. Nga ky bashkëpunim fiton Kosova dhe qytetarët e saj. Askush nuk ka pse t’i frikësohet këtij bashkëpunimi. Tek të dy partitë ekzistojnë njerëz të ngurtë që hezitojnë për bashkëpunim me njëri- tjetrin. Këtu duhet të manifestohet një lidership i guximshëm dhe i arsyeshëm nëse synojmë ndërtimin e skenës politike kosovare me vlera dhe arsye të shëndosha. PDK-ja do të rrezikojë edhe humbjen e caktuar të votave, por nuk do të pranojë logjikën e mbylljes në vetvete. Do të bashkëpunojmë më të gjithë, kemi ndërtuar partneritet të besueshëm me të gjitha partitë parlamentare shqiptare e minoritare, në ndërkohë që vazhdojmë të refuzohemi vetëm nga kreu i LDK-së, por jo dhe LDK-ja. Kjo, mendoj unë, është krejt e pakuptueshme.
- Kur mendoni se mund të pritet një tejkalim i bllokadës institucionale. Deklaratat tuaja dhe të Rugovës (fjala është për takimet e para) kanë qenë shumë optimiste pas takimit me kryeadministratorin Shtajner?
Thaçi: Është në natyrën time të jem optimist. Zërat e arsyeshëm brenda partisë që ka fituar më tepër vota, po bëhen gjithnjë e më të vetëdijshëm për këtë dhe po bëjnë presion tek lidershipi i tyre. Kjo shihet hapur, kjo është e mirë, shumë shpejt do të ofrohet një zgjidhje që rrjedh nga domosdoshmëria e krijimit të institucioneve. Është e vërtetë se jemi vonuar pak, besoj kjo vonesë do të ndikojë në skenën politike kosovare pozitivisht në të kuptuarit e rolit të kompromisit dhe të marrëveshjeve politike. Siç thashë më herët, ne jemi në fillim të procesit të ndërtimit të institucioneve demokratike dhe çdo fillim i ka vështirësitë e veta.
- Domethënë, sipas kësaj Kosova ka shumë më tepër gjasa të krijojë qeveri, të zgjidhen institucionet me marrëveshje, sesa të vihet në situatë që të imponohet një qeveri teknike ose eventualisht të mendohet për zgjedhje të reja në Kosovë?
Thaçi: Qeveritë teknike vijnë zakonisht kur një vend është në gjendje të jashtëzakonshme. Kosova nuk është në një gjendje të tillë, është vendi më i qetë në rajon ku situata është më stabile se në IRJ të Maqedonisë, Serbi, Mal të Zi e besa edhe në Shqipëri. Më tepër se dy vjet kaluan nga mbarimi i luftës së përgjakshme dhe tashmë kemi partitë politike që kanë legjitimitet, po ashtu i kemi institucionet lokale. Kosova është duke kaluar një fazë të rëndësishme të procesit demokratik shoqëror e institucional. Partitë politike kosovare janë të vetmet që në bashkëpunim me ndërkombëtarët kanë të drejtën për të formuar institucionet e Kosovës. Çdo tendencë për imponim vetëm sa do të komplikonte proceset politike.
- Cili është qëndrimi juaj rreth arrestimeve të fundit të disa ish-pjesëtarëve të UÇK-së dhe ndaj protestave në të cilat ndodhën edhe disa ekscese?
Thaçi: Qëndrimet e PDK-së i janë të njohura opinionit publik të brendshëm dhe atij ndërkombëtar. Kjo kërkon një studim shumë të thellë edhe nga forcat politike kosovare edhe nga komuniteti ndërkombëtar, në mënyrë që të kuptohet më drejt koha para luftës, gjatë saj, por edhe pas luftës. Kam punuar më tërë qenien time për nxjerrjen e ligjeve, dhe për mua ligji është mbi të gjithë kur përdoret drejt, por edhe kur do të ketë deformime të ligjeve, gjithmonë do të flas shumë hapur, i pëlqeu dikujt kjo apo jo. Nuk do të lejoj që askush të fshihet pas emrit tim, qoftë ai njeri i ish-UÇK-së, nëse vërtet vepron kundër ligjit, ashtu si dhe do të jem përherë në mbrojtje të dinjitetit dhe të drejtave të qytetarëve që mund të jenë cenuar, në këtë kontekst është dhe arrestimi i nxituar dhe spektakular i tre luftëtarëve të lirisë.
- Si i komentoni përpjekjet e Beogradit për një lloj balansimi me gjykimin e kryekriminelit në Hagë, duke përmendur emra si Thaçi, Haradinaj, Çeku?
Thaçi: Opinioni është mësuar që të përmendet emri im dhe i njerëzve të tjerë dhe jam shumë i lumtur që kam qenë njëri ndër ata që kanë udhëhequr politikisht rezistencën kundër pushtuesit serb, në veçanti sepse në këtë angazhim kam fituar mbështetjen ndërkombëtare. Serbia gjithmonë kur ka probleme të veta të brendshme, mundohet të tërheqë vëmendjen në Kosovë. Kështu vazhdon edhe tash. Ajo nuk mund të pajtohet leht me realitetin demokratik kosovar. Ne duhet të ecim përpara sa më shpejt që është e mundur, pavarësisht prej pengesave.

---

Në intervistën dhënë "Zërit"të botuar sot ,Albin Kurti demanton kategorikisht: Nuk është e vërtetë ajo që thotë Baton Haxhiu

Prishtinë, 18 shkurt 2002
Sot, më 18 shkurt 2002, në të përditshmen “Zëri” nr.657 në faqen e katërt, është botuar pjesa e parë e një interviste me Baton Haxhiun, i cili duke folur për protestat e vitit 1997 si dhe për mua personalisht ka thënë një varg të pavërtetash. Për hir të informimit të drejtë të opinionit publik vendosa të bëj këtë demant”, thuhet në fillim të reagimit të Albin Kurtit, njërit prej liderëve studentorë të vitit 1997, të lëshuar të hënën për media lidhur me një intervistë që publicisti dhe gazetari Haxhiu i ka dhënë të përditshmes “Zëri”.
Kurti në demantin e tij ka thënë se “nuk është e vërtetë se ndonjë gazetë ditore bënte strategjinë për demonstrata bashkë me liderët e studentëve siç thotë z.Haxhiu; nuk është e vërtetë që z.Haxhiu, siç thotë ai në vazhdim të intervistës, e bënte strategjinë bashkë me mua; Nuk është e vërtetë se z.Haxhiu më ka thënë se na vyen një grup që konkretisht do ta kontestonte okupimin”. Duke e mohuar kategorisht atë që Baton Haxhiu ka thënë në intervistën në fjalë, Kurti ka hedhë poshtë shumë pohime të atij, duke shkruar në secilin paragraph të demantit, fuqishëm, “Nukë është e vërtetë se…”
Në vijim ipen tekstualisht të gjitha mohimet e Kurtit ndaj pohimeve të Haxhiut në intervistën në fjalë: Nuk është e vërtetë se z. Haxhiu shqyrtonte “draftet” tona, siç pohon ai;
Nuk është e vërtetë se ish-rektori prof.Ejup Statovci është kyçur më vonë se z. Haxhiu, siç aludon ky i fundit. Për më tepër z. Haxhiu nuk është kyçur dhe as nuk ka mundur të kyçet. Ai atëbotë nuk ishte as student dhe as mësimdhënës, por ishte gazetar dhe redaktor i të së përditshmes “Koha Ditore”;
Nuk është e vërtetë se z. Haxhiu dhe unë, siç thekson ai më tutje, jemi ata që kemi vendosur që të botohet në gazetë procedura e demonstratave.
Të gjitha idetë dhe e gjithë strategjia për protestat paqësore dhe joviolente të studentëve dhe mësimdhënësve të Universitetit të Prishtinës (UP) të filluara me shëtitjet protestuese në shtator të vitit 1997 dhe me protestën e 1 Tetorit të këtij viti, e kanë burimin ekskluzivisht në dhe nga studentët dhe mësimdhënësit e UP-së dhe posaçërisht nga Këshilli Organizativ (KO) për protesta në nivel të UP-së si dhe nga Nënkëshillat Organizative (NKO) në nivel të Institucioneve të Shkollimit të Lartë (ISHL) të UP-së, thuhet në reagimin e Albin Kurtit.
“Njëkohësisht, të gjitha vendimet janë marrur vetëm dhe vetëm nga KO për protesta i UP-së, i cili kishte 9 anëtarë (5 studentë dhe 4 mësimdhënës) dhe që ishte i themeluar dhe i formuar nga Këshilli Ekzekutiv (KE) i UPSUP-së (si inicues) dhe Rektorati i UP-së. NKO-të e ISHL-ve me nga 5 anëtarë (3 studentë dhe 2 mësimdhënës) ishin themeluar nga KO për protesta i UP-së dhe ishin formuar nga KE-të e UPS-ve si dhe nga Dekanatet e ISHL-ve përkatëse. KO dhe NKO-të për protesta ishin forma e lëvizjes studentore tanimë të ngritur në nivel institucional, në atë të UP-së, dhe ato pasoheshin me një rrjet të sofistikuar dhe efektiv të komisioneve të ndryshme”, sqaron më tej Kurti.
strategjia Pra, idetë, organizatorët dhe organizimi, strategët dhe , vendimet dhe vendimmarrësit, Platforma, si dhe bartësit dhe zbatuesit e atyre protestave nuk ishin dhe nuk rrodhën nga askush tjetër përveç se nga studentët dhe mësimdhënësit e UP-së në krye me KO-në e UP-së. Universiteti i Prishtinës ishte protestë dhe studentët e mësimdhënësit e tij ishin vetë protesta, thuhet në fund të demantit që ish-lideri studentor Albin Kurti ua ka bërë pohimeve të gazetarit Baton Haxhiu në intervistën dhënë sot gazetës së përditshme “Zëri”.

---

Bisedë e të përditshmes “Fakti” me përfaqësuesin e luftëtarëve shqiptarë, “Sokolin”

Bisedimet janë të paevitueshme sepse lufta do t’i diktojë ato. Helikopterin e ushtrisë maqedone e kemi rrëzuar ne!
Prishtinë, 19 mars 2001 (nga Kosovapress) – Përfaqësuesi i UÇK-së në intervistën dhënë të përditshmes në gjuhën shqipe “Fakti”, flet për luftën e shqiptarëve atje dhe për konsekuencat e saj. Ai demanton lajmin zyrtar se helikopteri i ushtrisë maqedone është rrëzuar pasi ka hasur në një largëprçues rryme. Sipas tij atë e kanë rrëzuar pjesëtarët e UÇK-së, pasi që është vërejtur se pjesëtarë të njësiteve speciale të Maqedonisë që kanë qenë në helikopter, kanë tentuar t’i sulmojnë prapa shpine pozicionet e UÇK-së….
Pyetje: Si do ta komentoni pikën 7 të konkluzioneve të Parlamentit të Maqedonisë, ku thuhet se do të intensivohet dialogu i brendshëm institucional për zgjidhjen e të gjitha problemeve të hapura?
Sokoli: Maqedonia prej vitit 1992 propagandon demokraci, dialog, por shtrohet pyetja, cili ka qenë hapi që ata kanë ndërmarrë në praktikë. Ju e dini çka ndodhi me manifestimin paqësor të shqiptarëve me rastin e hapjes së Universitetit të Tetovës, në vitin 1994. Atëherë ai manifestim u shua me gjak. Tani është shumë vonë që pushteti maqedonas të ndërmarrë hapa për dialog. Ushtria jonë është organizuar gjatë kohës sa ka qenë diktatura, dhe tani është vetëm momenti kur ka dalë në skenë. Ne e kemi përfaqësuesin tonë politik, dhe pushteti maqedonas duhet t'i caktojë njerëzit e vet për t'i filluar bisedimet me ne, dhe e tyre është që t'i thërrasin edhe partitë politike shqiptare. Mirëpo, platforma politike që parashihet nga përfaqësuesit politikë të UÇK-së nuk guxon të ndryshohet, sepse nuk e rrezikon territorin dhe kufijtë e Maqedonisë, por kërkon që shqiptarët të jenë popull shtetformues i Maqedonisë.
Pyetje: Edhe përfaqësuesit e partive politike shqiptare këtu në Maqedoni kanë qëllime identike me ato që i kërkon UÇK-ja, pra ngritjen e shqiptarëve në popull shtetformues dhe barazinë e tyre në të gjitha segmentet, mirëpo ata nuk i pranojnë metodat luftarake që ju i preferoni për t'i realizuar këto qëllime politike?
“Sokoli”: Edhe Evropa dhe Amerika thonë se metodat ushtarake nuk janë të pranueshme. Dhe është fakt se nuk janë të pranueshme. Mirëpo, nëse nuk janë metodat ushtarake, atëherë qëllimet politike nuk arrihen. Dihet rasti i Kosovës kur Serbia 9 vjet prolongoi kërkesat politike të shqiptarëve, madje edhe hapjen e shkollave, ku ndërmjetësues ishte Vatikani, por lufta ishte ajo që e detyroi Serbinë që të pranojë kërkesat politike të shqiptarëve. Edhe Maqedonia patjetër një ditë do të pranojë që të bisedojë për kërkesat tona. Është mëkat të luftohet, të bien viktima kot, dhe në fund të pranojnë bisedimet.
Pyetje: Mirëpo, të gjithë faktorët politikë në Maqedoni janë të mendimit se në kushtet kur luftohet nuk mund të bisedohet dhe nuk mund të sillet kurrfarë vendimi nën presionin e armëve?
“Sokoli”: Atëherë ne vazhdojmë luftën një vjet, dy, katër, dhjetë dhe një ditë patjetër Maqedonia do të ulet dhe të bisedojë me ne për kërkesat që tanimë i kemi bërë publike. UÇK-ja ka kondicion shpirtëror dhe potencial njerëzor e teknik që të luftojë gjatë kohë deri në realizimin e kërkesave të veta. Një ditë Maqedonia patjetër do të detyrohet të pranojë dialogun politik dhe çdo prolongim i këtij dialogu do të ndikojë negativisht në shumë aspekte, e para së gjithash në shkatërrimin e fshatrave, qyteteve, në humbjen e jetës së njerëzve, ashtu siç vepruan para dy ditësh forcat maqedonase, të cilat kanë vrarë me snajperë civilë. Si mund t'i kuptojmë forcat maqedonase të cilat pozicionet tona i gjuajnë nga lagjet e banuara me civilë. Ata na akuzojnë se jemi terroristë, kjo nuk është e vërtetë, sepse ne vetëm mbrohemi, kurse ata që fshehen në mesin e civilëve janë terroristë.
Pyetje:Na tregoni për kushtet atmosferike që ndikuan në rrëzimin e helikopterit të policisë maqedonase?
“Sokoli”: Koha ka qenë shumë e mirë, me diell, nuk ka pasur kurrfarë ere. Helikopterin e kanë rrëzuar forcat tona, dhe sipas informacioneve tona në të kanë qenë pjesëtarë të njësisë speciale maqedonase, të cilët kanë dashur që prapa shpine të futen në pozicionet tona.
Pyetje: Sa janë të vërteta informacionet se në Maqedoni janë inkuadruar edhe "Tigrat e Arkanit"?
“Sokoli”: Kemi informacione edhe më herët, dhe këto informacione i kanë edhe partitë politike shqiptare se në territorin e Maqedonisë janë fshehur shumë kriminelë të luftës, një pjesë e të cilëve janë edhe në ushtrinë e rregullt të Maqedonisë. Këta janë kriminelët që kanë bërë masakra edhe në Kosovë. Prandaj, është e mundshme që në radhët e forcave maqedonase të jenë inkuadruar edhe "Tigrat e Arkanit".
Pyetje: Kohëve të fundit nga Tetova dhe Gostivari janë hetuar shpërngulje të popullatës civile, të cilët zhvendosen në drejtime të ndryshme, madje edhe në Turqi. Cili është apeli juaj që kjo dukuri të ndërpritet?
“Sokoli”: Shqiptarët e Maqedonisë e kanë parë luftën në Kosovë dhe tani janë duke e kopjuar ekzodin si metodë, por mendoj se kjo është metodë e keqe, sepse nuk kanë nevojë të largohen, ata duhet të qëndrojnë në vatrat e tyre shekullore.
Pyetje: Çka pritet në të ardhmen në planin ushtarak nga ana juaj?
“Sokoli”: Në bazë të përmbajtjes së komunikatës numër 5, ne do t'iu përgjigjemi të gjitha sulmeve të ushtrisë dhe policisë maqedonase, dhe ne tani për tani nuk jemi të interesuar që të zgjerojmë zonën e luftës. Nëse forcat maqedonase vazhdojnë me sulmin ne do të jemi të detyruar që ta zgjerojmë luftën në të gjitha qytetet, ku janë të banuara me shqiptarë dhe maqedonas, ku lufta civile do të jetë e paevitueshme. Nëse ushtria maqedonase nuk e ndërpret ofensivën me armatim të rëndë që ka filluar tani, dhe nëse ne e humbim durimin atëherë do të ketë një zgjerim të konfliktit edhe nëpër qytete. Ditëve të fundit kemi pasur edhe ballafaqime të afërta me pjesëtarë të sigurimit të Maqedonisë dhe kemi vërejtur se disa prej tyre flasin edhe serbisht.
Pyetje: Cilat janë humbjet në njerëz dhe teknikë nga të dyja palët?
“Sokoli”:Forcat maqedonase deri tani kanë humbur 13 automjete të blinduara, pesë prej tyre i kanë zënë forcat tona. Mirëpo, ka edhe humbje të mëdha në anën e pjesëtarëve të ushtrisë dhe policisë maqedonase.
Pyetje: A ka përfaqësues të partive politike shqiptare, të cilët kanë treguar ndonjë shenjë të ndërmjetësimit për t'i ndërprerë këto konflikte?
“Sokoli”: Deri më tani vetëm përfaqësuesit e Partisë Demokratike Kombëtare janë ofruar si ndërmjetësues, por edhe si përfaqësues tanë politikë, edhe pse ndërkohë ka dalur përfaqësuesi ynë politik, Ali Ahmeti.
Pyetje: Përfaqësuesit e partive politike shqiptare mendojnë se mund t'i bëhet dëm i madh çështjes kombëtare nëse vazhdohet me konfliktet e armatosura dhe këtë qëndrim të tyre e kanë mbështetur edhe diplomatët e huaj. Kjo do të thotë se ka hapësirë politike për zgjidhjen e të gjitha problemeve të hapura?
“Sokoli”: Jo. Nuk ka hapësirë për politikë, sepse ne jemi të vendosur që të bisedohet për kërkesat të cilat ne i kemi bërë publike. Nëse nuk pranojnë bisedime, atëherë ne do të hudhemi në prapavijë dhe me metoda guerile të sulmojmë pozicionet e ushtrisë dhe policisë maqedonase.

---

Intervistë me Imzot Mark Sopin-Ipeshkin e Kosovës.

Kemi vetëm Një Mitrovicë

Ditë më parë Imzot Mark Sopi i bëri një vizitë pune dhe miqësore Kishes Katolike në Arbon (TG) të Zvicrrës.Shfrytëzuam rastin për nji intervistë të shkurtër rreth situatës në Kosovë dhe qellimit të vizitës së tij në Zvicërr.
Pyetja: Imzot Sopi, vini nga Kosova a mundeni në pika të shkurtëra të na përshkruani situaten momentale atje?

Mark Sopi: Situata në Kosovë është në permirësim e sipër si në aspektin e sigurisë ashtu edhe në atë të mbijetesës. Kemi kaluar nji dimër shumë të veshtirë me një temperaturë siberike deri në -27 gradë... Shumë familje tërë dimrin e kanë kaluar nën tenda,por të lumtur,që gjinden pranë prakut të shtëpive shekullore. E tërë bota perëndimore është e befasuar me zellin dhe punën,që po bëjmë për të ndërtuar Kosovën. Ata njiherë u befasuan pas kthimit të menjihershëm të shqipëtarëve e tani u befasuan se si i përvjelëm mëngët dhe ia filluam ndertimit ,të paktën,të një dhome banimi. Problem për ne është sot Mitrovica dhe Kosova Lindore. Sa i përket Mitrovices kam besimin e plotë se së shpejti do të gjendet një zgjidhje. Në mbledhjen e Keshillit Transitor,(ku jam antarë i rregullt i saj,së bashku me përfaqësuesit e të dy feve të tjera), unë vetë i kam terheqë vërejtjen z. Kushner,që të mos e përdorë më,në të ardhmën termin Mitrovica e Veriut dhe Mitrovica e Jugut. Ne kemi një Mitrovicë e ajo do jetë një e vetme dhe pjesë intergrale e Kosovës.
Pyetja:Jeni në Zvicërr. Keni ardhur privatisht apo zyrtarisht dhe cili është qëllimi i vizitës tuaj?
Mark Sopi:Kam ardhë me ftesën e Priftit të kishës Katolike të Arbonit, një Miku të madh të shqiptarëve. Ky mik i yni,ishte njeri ndër organizatorët e Simpoziumit të "2000 Vjetorit të Krishtenizmit të shqipëtarëve". Po ashtu ka dhënë ndihma në çdo drejtim dhe ishte e pa mundur që ta refuzoj nji ftesë të tillë. Edhe pse nuk kam shum kohë ( do qendroi vetem tre ditë) prap se prap jam i kënaqur me mikpritjen e tyre.
Pyetja: Prifti i kishës Katolike të Arbonit, e ceket edhe ju, është nji mik i madh i shqipëtarëve. A pajtoheni edhe Ju se kjo miqësi ka lidhje të forta me popullin shqiptarë sidomos në Kosovë?
Mark Sopi: Po është plotësisht e vertetë se z. Leo Rüedi është mik i madhë i yni. Po ashtu e tërë kisha Katolike është e lidhur jo veteëm me kishen Katolike të Kosovës po me tërë popullin shqipëtarë të Kosovës. Jam shumë i lumtur që kemi nji mik të këtillë dhe se i përgëzoi nga zemra ata përsona të cilët vunë kontaktet e para me të. I dij me emër e mbiemër ata përsona po për shkaqe të asaj se ata thonë se krejtë këtë e kanë bërë në të mirë të Kombit, nuk dua ti përmend. I falënderoi nga zemra këta djelmosha poashtu edhe vetë priftin. Unë i porosita këta djelmosha që ishte shumë lehtë të gjindet një njeri i tillë,po është edhe më lehtë që të humbet, prandaj punoni në kët drejtim. Në bazë të seriozitetit që kanë,kam shpresë se miqësija vetem se do të shtjellohet-rritet-zgjërohet edhe më shumë.
Pytja: Për kujdesin dhe ndihmën,që ka dhënë Prifti i Arbonit a do t'a ftoni për nji vizitë miqësore në Kosovë?
Mark Sopi: Po si. E kemi ftuar dhe na ka premtuar se në muajin qershorë do ta vizitoi Kosovën. Cdo përson që vie nga kisha e Arbonit do të jetë i mirëseardhur. Do ta zbuloi edhe nji fshetësi të këndëshme.

Kisha Katolike e Arbonit na ka premtuar që
do të na ndihmoi financiarisht për të ngritur
një shkollë të mesme në Gjakovë.
Shkolla do të jetë për aftësimin e kuadrove në
fushen e Informatikës dhe të gjuhëve të huaja.

Edhe pse ideja ishte nga kisha Katolike e Kosovës, kjo shkollë apo Gjimnazë ta quajmë, nuk ka asëpak të përbashkët me kishen. Ne e pamë të arsyshem këtë projekt dhe ia prezentuam Kishës së Arbonit dhe këta e shprehen pëlqimin të na ndihmojnë. Vendi për ndertim na është caktuar.E kemi marrë edhe lejen për ndertim nga UNMIKU si dhe Këshilli komunal i Gjakovës. Vlera e paraparë për ndertim do të jetë diku-deri në 2,5 milion DM. E tërë ndihma do jetë e Kishes së Arbonit.
Pyetja:Ku ju zuri lufta dhe si u gjendet?
Mark Sopi: Lufta më zuri në Prizren. Aty ku e kam edhe Selinë. Gjatë tërë kohës së bombardimeve qendrova duke ju dhënë ndihmë dhe shpresë popullates pa marë parasyshë besimin. Në kishen e Prizrenit u mblodhën shumë familje për të kërkuar ndihmë. Numri i familjeve arrinte deri në 450-me disa mijëra anëtarë. Pastaj gjatë luftës kam vizituar shumë pleqë e plaka nëpër shtëpija, të cilët nuk paten mundësi të leviznin e lere më t'a leshojnë Kosovën. Isha pranë fëmijëve,të cilët filluan të traumatizohën tek dëgjonin bombardimet. Mora pjesë vet në shpërndarjen e ndihmave, ato ndihma që kishim në dispozicion për momentin. Dhamë edhe kafshaten e fundit për nevojtarët. Sot jam i lumtur që munda dhe u gjenda afër popullit tim në ditët më të vështira,që i kaloi.
Pyetja: Para ca kohësh u rrënuan varrezat Katolike në Prizren dhe Pejë. Njëra ndër to ishte edhe përmendorja e Nikprelës. Si e shpjegoni nji vepër të tillë makabër dhe se kush qendron prapa sajë?
Mark Sopi: Po është e vertetë-fatkeqësisht. Një KRIMB i tillë ndaj objekteve të shenjta të popullit tonë, siç janë varrezat, nuk është vepër shqiptari. Ai ndoshta vetem fletë shqip por fare pikë gjaku Shqipëtari nuk kalon nëpër venat e tija. A thua pse nuk ndodhi një gjë e tillë më parë ku ishim të robëruar, po mu tani kur jemi në liri? Ky ishte vetem nji krimb ditorë,që të komprometohemi ne si popull para opinionit të huaj e posaçërisht KFOR-it. Ne e dijtem qëllimin e këtij krimbi dhe se nuk e polemizuam. Pastaj i jam mirënjohës z. Rexhep Bojës i cili me tërë delegacionin e tij e vizitoi vendin e ngjarjes dhe e denoi krimbin. Po ashtu e denuan të gjitha partitë politike. E denoi edhe z. Adem Demaqi i cili edhe e vizitoi vendin e ngjarjes. Prandaj neve si popull nuk na ka përça, as që mundet, por vetem e ka treguar fytyrën e një të ligu. Pa marë parasysh se a kanë qenë ato varreza të katolikëve a po të muslimanëve,vepra ishte e drejtuar kundër shqipëtarëve prandaj e luftuam dhe gjithnjë do t'i luftojmë veprimet e tilla të paskrupullta.

Unë mendoi se autori i një vepre të tillë
i ka rrënjët diku në Beograd.

Pyetja: Cfarë janë marradhënjet e kishës Katolike të Kosovës me kishat e tjera në botë dhe bashkëpunimi i sajë me KFOR-in?
Mark Sopi: Kisha jonë ka marradhënje të mira me të gjitha kishat dhe çdo institucion tjetër fetar qoftë katolik,musliman apo ortodoks. Jemi të njohur nga selija e shejtë si kishë e pamvarur ashtu sikur qdo shtetë tjetër dhe se kjo ka domethënje të madhe për ne dhe për të ardhmen tonë.
Me KFOR-in kemi marradhënje të shkelqyeshme. Shumë pjestarë të tyre vijnë të dielave për mesha pa kurrfarë dallimi. Pastaj sivjet organizuam Karnevalet, që ishin të parat e nji lloji të këtillë, ku përpos shqipëtarëve, kënaqësinë dhe bukurinë e tyre e ndjenë dhe shiquan edhe nji numër i madh i pjestarëve të KFOR-it.
Pyetja: Porosija juaj për shqipëtarët e Zvicrrës dhe të dijasporës-në përgjithësi?
Mark Sopi: Du t'ju them se Ju jeni ambasadorë të Kosovës. Ju jeni ata që do e ndertoni Kosoven. Gjithë këtë miqësi dhe ndihmesë që ka dhënë Kisha e Arbonit është fryt i nji apo dy përsonave. Merreni me mend po të kishim përsona të këtillë më shumë-së paku në çdo Kanton nga një apo në çdo shtet!. Do të ndertonim nja 26 shkolla apo spitale, shtëpi të shendetit apo diçka tjeter të nevojshme. Andaj duajeni njëri-tjetrin para së gjithash si vëlla e jo,se kujt i takon. Kjo është gjëja më e shtrenjtë që mundeni dhe duhet ta bëni. Keni treguar veten para lufte dhe gjatë luftës. Andaj mos e harroni Kosovën e pasë luftës. Ajo kërkon ndihmën tuaj. Ja sot ja kurrë! Shëndet dhe çdo të mirë në jetë dhe familje.

Intervisten e bëri Islam SADIKU

Mars 2000

---

Intervistë me priftin e Kishës katolike të Arbonit (Zvicër) Dekanin Leo Rüedi

Shqiptarëve ju uroj Lirinë e shumëpritur!

Për mua Nëna Tereze është ndër figurat më të mëdha të shekullit 20

Me rastin e vizitës miqësore që pritet së shpejti t'i bëj Imzot Sopi, Kishes Katolike në Arbon, shfrytëzuam rastin,të bëjm një intervistë me: Priftin e kishes Katolike për Arbon Dekanin z-Leo Rüedi, i cili ishte dhe mbetet nji mik i madhë i shqipëtarëve.

Ereniku:
Ju njiheni si një mik i madh i Shqipëtarëve jo vetem që jetojnë në Arbon dhe rrethinë po në përgjithësi. Si i njohet Shqipëtarët?

Leo Rüedi-

Para dhjetë vjetësh ishim duke ndertuar nji sallë për nevojat e sekretariatit të Kishës sonë. Në ndërtimin e kësaj salle morrën pjesë shumë puntorë nga të gjitha anët,nder ta edhe shqipëtarë. Këtu u njoftuam me disa,prej tyre e pas hapjes sallës,vetëm sa i thelluam bashkpunimet ndër nesh dhe një ditë organizuam një takim të përbashkët ndërmjet shqipëtarëve dhe vendasëve, me moton:L „Cafe Internaciona“. Në këtë takim shqiptarët na treguan ne, vendasëve ,gjuhën dhe të mirat e kulturës së tyre.

Ereniku:
Na tregoni më konkretisht se si u thelluan bashëpunimet tuaja me Shqipëtarët?

Leo Rüedi

- Nga puntorët që punuan në ndërtimin e sallës jam ftuar në banesë-në familjet e tyre. Kur vendosa të shkoj, të ju them të vërtetën jam friksuar paksa nga bindja se si do më pret nji familje muslimane mua -një katolik, bile-bile, një Prift. Që në fillim u befasova për të mirë. Më priten te dera me Bukë e Krypë e Zemër. Këtë kurrë në jetën time nuk e kam përjetuar dhe është befasija më e këndshme, që më ka ndodhur ndonjiherë. Gjat bisedës ne shtjelluam mendimet rreth kulturave, etnitetit, religjionit dhe marradhënjeve midis shqipëtarëve dhe zvicërranëve. Kontaktet i vazhduam dhe i vazhdojmë ende. Ndër kohë kam njohur edhe përsonalitete të tjera politike dhe fetare nga Kosova si Akademik Mark Krasniqin, Fatmir Sejdiun, Dom Lush Gjergjin, Mark Sopin si dhe Peshkopin e Arbëreshëve të Italisë Jugore Imzot Lupinaqin. Po ashtu kemi kontakte me Imamin e Xhamisë së Shqipëtarëve këtu në rrethin e Arbonit.

Ereniku:
Para një viti e ca më tepër në Arbon u organizua

Simpoziumi „2000 vjetori i Krishterizmit te shqiptarët“.

Ndër shumë organizatorë Ju ishit ndër më të merituarit. C'ju shtyri për nji punë të tillë?

Leo Rüedi

-Me rasin e një vjetorit të vdekjes së Nënë Terezës,ne kishim planifikuar një mbrëmje përkujtimore për këtë nënë të madhe. Me që edhe simpoziumi u organizu në Arbon me 10 shtator, ne u drejtuam ,që t'a bejmë së bashku. Vërtetë organizimin e bënë shqiptarët,po unë ju ndihmova me gjithë zemër-si të thuash ; nga prapavija. Gostita -i prita Imzot Sopin dhe Imzot Lupinaqin në shtëpin time.

Ereniku:
That se Simpoziumi ishte edhe një përkujtim me rastin e njëvjetorit të vdekjes së Nënë Terzes. Cka simbolizon për Ju Nëna Terezë?

Leo Rüedi

-Për mua Nëna Tereze është ndër figurat më të mëdhaja te shekullit 20. Ajo na mësoi se si jetohet- me vepra konkrete midis popullata , resave dhe religjioneve të ndryshme. Me jetën dhe veprën e saj ajo na tregoi rrugën drejtë paqës.

Ereniku:
Si mendoni Ju a janë shqipëtarët tolerant ndaj religjioneve të tjera?

Leo Rüedi-

Para se të pergjigjem në këtë pyetje dua të them se unë tërë jetën time i jam kushtuar një levizjeje multireligjionare e cila quhet Lëvizja Fokolare. Kjo lëvizje është e pranishme në tër botën sot. Edhe në vendet që nuk jan fare krishtere apo që kanë shumicën jo të krishterë. Kjo lëvizje mi ka çelë sytë për një të ardhme.. Zoti është Baba i të gjithëve dhe kështu, ne të gjithë jemi vëllezër dhe motra. Nëse ne jetojmë me këtë të vertetë-atëher paqja në botë eshtë gjithmonë e mundshme.Prej të gjithë shqiptarëve,që kam pas kontakt kanë treguar një tolerancë të madhe,pa marë parasyshë, se cilit religjion i takojnë. Pastaj jam informuar se shqipëtarët iu takojnë të tri konfesioneve fetare;Muslimone, Katolike dhe Ortodokse. Se dhe me shekuj jetojnë në harmoni ndërmjet veti. Prandaj ky është nji shembull konkret ;se si jetohet në paqë e mirëkuptim. Këtë shembull duhet ta kopjojnë edhe shumë vende të tjera.

Ereniku:
That se e njihni Imzot Mark Sopin. A keni kontakte me të?

Leo Rüedi:

Imzot Mark Sopin e njoha për herë të parë gjat Simpoziumit. Ndërkohë kemi mbajtur lidhje falënderuar Peshkopit Kurt Koch. Që të dy janë takuar në Romë në fund të vitit 1998. Verën që shkoi Peshkopi i ynë bëri nji vizitë Kosovës dhe për të gjitha na informoi. Por ndër të gjitha jam i lumtur,që në Mars të 2000 Imzot Sopi do jetë musafir nderi i Kishës sonë.

Ereniku:
Në Kosovë ishte luftë. Si e përjetuat Ju këtë si mik i shqiptarëve?

Leo Ruedi:

Tmerrshëm-si çdo shqiptar.Jam munduar me të gjithë, që së bashku të zbusim dhëmbjen,kurse nga organet zvicerane,kam kerkuar mirëkuptim për refugjatët e luftës.

Ereniku
: Më sa dëgjuam Ju jeni ftuar edhe zyrtarisht ta vizitoni Kosovën. Kur e planifikoni një vizitë të tillë?

Leo Rüedi :

– Imzot Sopit me të vertetë i kam premtuar se do të vizitoj Kosovën. Poashtu kam ftesë edhe nga Akademik Mark Krasniqi dhe Dom Lush Gjergji. Poashtu edhe nga miqtë e tjerë shqipëtarë.. Diten e sakt të udhëtimit ende se kam planifikuar, por për në një të ardhme të shkurtër do t'a realizoi.

Ereniku:
Për përfundim keni diç për të shtuar?

Leo Rüedi:

- Konflikti i Kosovës ka treguar se dhuna dhe urrejtja nuk është përgjigje. Unë shpresoj se në një të ardhme,do të jetë e mundur një bashkëjetesë. Për këtë nevojitet respekt për secilin popull, për secilën etni. Nëse ne jemi mirë njeri me tjetrin edhe Zoti është me ne. Shqiptarëve ju uroi Lirinë e shumëpritur.(Itervistoi :Islam SADIKU)

P.S.nga:ERENIKU-këtë bisedë u munduam ta shtrojmë në një formë sa më të lirë dhe të lehtë,pa u thelluar më shumë,ngase na merr mendja ,se për më shumë; rreth nesh- shqiptarëve dhe relegjioneve të tyre,bota njihet pikërisht përmes njerëzve tanë të mëdhenj,me të cilet ereniku do të jetë në kontakt të vazhdueshëm.Të bëjmë përpekje të përgjithshme kudo që jemi,që të rrisim,gjithnjë e më shumë-ditë pas dite -numrin e miqëve dhe forcimin e lidhjeve tona me botën -pikerisht atë Botë Perëndimore,të cilës i madhi ynë Naim Frashëri i referohej që në atë kohë:

Jak' o ditë e uruar
Që vjen nga të Perënduar

---

Faqja e parë-ballina e gazetës së perditshme amerikane "Daily News"e N.Yorkut të premtën e 28 janarit botoi një intervistë reprezentuese me Ibadete Thaçin e cila nga minat e terroristëve serb montuar,kudo në Kosovë,humbi të dyja këmbët.
Ibadetes shpesh i kujtohen ditet në spitalin e Prishtinës ku kishte thotë ajo shumë njerëz,fëmijë e të rritur me këmbë të humbura.Kah prilli pret kthimin e pritur për në Kosovë.
Ibadetja ishte fëmija më i hareshëm ndër të gjashtët e familjes-thotë nëna e saj.-Dua të shkojë prap në shkollë dhe të takoj shokët dhe shoqet e mija-thotë prerë 14 vjeçarja kosovare të cilen e bren malli për Kosovën.

kliko:KUJDES MINAT
ATTENTION LAND MINE

---

Paqja do të vijë, kur serbët të pranojnë krimin e tyre

Gjenevë, 10 janar (Kosovapress)

Është titulli i intervistës që Kadareja i dha gazetares Joëlle Kunt, që u botua në të përditshmen zvicerane « Le Temps », më 30 dhjetor 1999 dhe u ribotua te „Zëri i Kosovës"

Le Temps : Sapo keni kaluar një javë në Kosovë. Ç’përshtypje keni nga kjo vizitë ?

I. Kadare :

Ka 20 vjet që nuk kam qenë atje. Ishte hera e parë, që pash Kosovën e çliruar nga administrimi serb. Pash një popull që ka nevojë për të jetuar, mirëpo i cili pandërprerë ngacmohet, provokohet. Nëse paramilitarët serb në Mitrovicë, shëtisin rrugës duke iu klithur shqiptarëve : »Do të kthehemi sërish, do t’ju vrasim dhe do t’i dhunojmë prapë gratë tuaja », atëherë, nuk do të ketë asnjëherë qetësi. Aktualisht atje nuk ka kushte për paqe. Po ju jap një shembull : Në një anë, një fshat i shkatërruar shqiptar, familjet e të cilit banojnë në tendë. Është ftohtë dhe jeta është tmerrësisht e rëndë. Në anën tjetër, përballë një shtëpi serbe, e mbrojtur dhe e revitalizuar nga KFOR-i familjes serbe që banon aty, nuk i mungon asgjë. Deri këtu s’kemi asgjë ç’të themi. Por, ç’bën kjo familje serbe ? Ata dalin në ballkon, dhe para syve të familjeve shqiptare që banojnë në tenda, fillojnë ahengjet e tyre, me të gjitha të mirat e sjella nga KFOR-i, si lëngje frutash, portokajsh dhe banane, sikur duan të thonë se ata janë të preferuarit e bashkësisë ndërkombëtare. Kjo sjellje është cinike e nënçmuese, dhe s’ka sesi të mirret ndryshe nga shqiptarët, pos si provokacion. Provokimet e tilla nuk kanë të ndalur. Kjo i çon ata, drejt një qëndrimi hakmarrës. Mendoj se Millosheviq ka një skenar të përgatitur, për të ushqyer hakmarrjen shqiptare dhe kjo është një minierë ari për atë. Pikërisht për këtë, ua kam tërhequr vërejtjen shqiptarëve të Kosovës, që të mos bien në kurthin e hakmarrjes. Hakmarrja jo vetëm që nxin interesat e tyre, por ajo edhe moralisht është e dënueshme. Këtë e kam thënë shumë shpesh gjatë qëndrimit tim në Kosovë dhe për këtë jam dëgjuar nga të gjithë ata. Po për këtë kam shkruar edhe një artikull në gazetën « Le Monde ». Për çudinë time të madhe, shkrimtari grek Vassili Vassilikos, një një letër të rubrikës së lexuesve të kësaj gazete, më akuzon se gjoja unë e arsyetoja hakmarrjen e shqiptarëve! Kjo është e pakuptimtë. Duhet patur një degradim absolut të moralit tek ai shkrimtar, e cili në atë mënyrë i keqpërdor fjalët e mija, për ta thënë të kundërtën e asaj që e kam thënë unë. Mirëpo, ç’ti bësh, kur degjenerimi i intelektualëve është një fakt madhor i këtij shekulli.

Le Temps : Ka dhjetë vjet, që në pjesën më të madhe të shkrimeve tuaja për Kosovën gjejmë këtë ide „të së keqes", e cila ka përfshirë pjesën më të madhe të botës. Nga vjen kjo ide „e së keqes"?

I.Kadare :Jemi duke përjetuar gati një katastrofë morale. Vetëm një katastrofë e tillë morale lejon që t’i vlerësojmë me të njëjtinkut si viktimat, ashtu edhe xhelatët e tyre. Këtë e kam theksuar pandërprerë, edhe kur është çështja e Kosovës : nuk po flasim më për të vdekurit shqiptarë, sikur këto vdekje janë bërë banale, edhe pse vrasje të tilla tani ka çdo ditë dhe në mënyrë konstante. Tani më, po flasim vetëm për vrasjen e serbëve, dhe po shihet se ky fenomen është bërë edhe përparësi e bashkësisë ndërkombëtare. Kjo po shkakton ngritjen e mitit të pamundësisë së një paqeje në këtë rajon të Ballkanit. Kjo favorizon hienat që kërkojnë krime dhe gjak. Për të patur rehati këtu, duhet ndërprerë të gjitha këto provokime, duke përfshirë këtu edhe provokimin më të madh, mbajtjen peng të mbi 7000 shqiptarëve në Serbi, të cilët janë marrë me dhunë, gjatë tërheqjes së armatës së Beogradit. Nëse dënohet marrja peng e njerëzve në Çeçeni, pse mos të dënohet edhe ky rast ? E shoh të pamoralshme, që sot gjithnjë i survejojmë veprimet e shqiptarëve, e në anën tjetër nuk ndërmarrim asgjë për t’i evituar shkaqet e burimeve të këtij nervoziteti të tyre. Shqiptarët nuk mund të jenë njerëz të përkryer, engjëj në Ballkanin barbar. Duhet kërkuar nga të gjithë që të përmisohen.

Le Temps : Si të bëhet kjo konkretisht ? Pasi përkundër apeleve, duke iu referuar nga vlerat e larta njerëzore, në situatën aktuale këto kanë mbetur apele të kota ?

I.Kadare :Po ju them sinqerisht : nëse kam një ëndërr të madhe, atëherë, ajo është që ta shoh Ballkanin e paqësuar, e mbi të gjitha, t’i shoh Shqiptarët dhe serbët të paqësuar ndërveti. Do të duhet filluar që të bëhet presion mbi Serbinë, në mënyrë që ajo të pranojë krimin e vet, të ushtruar ndaj popullit shqiptar të Kosovës. Nëse ajo do ta bënte këtë, atëherë, shpirtrat e shqetësuar të Kosovës, do të fillojnë ta gjejnë qetësinë e tyre. Shqiptarët do të jenë të qetësuar, kurse serbët do të lehtësoheshin nga ndjenja e tyre, se ata kanë të drejtë të vrasin shqiptarë. Pranimi i këtij krimi, nuk do të jetë një akt moralizues, por si rezultat i menjëhershëm dhe konkret i tij, do të jetë ulja e tensioneve dhe hapja e horizonteve të reja. Kjo do të ndryshonte rrënjësisht klimën psikologjike në Ballkan. Unë s’e kuptoj dot, pse nuk insistohet më shumë në përparësitë e këtij aspekti. Po bëhet e kundërta : po kërkohet nga shqiptarët që t’i falin serbët ! Kjo nuk është vetëm mizore por është edhe raciste. Nëse serbët do të fillojnë të vënë në lëvizje të parët mekanizmin e kërkesës së faljes, atëherë, kjo do të shoqërohej me një përgjigje të njejtë pozitive të shqiptarëve. Mirëpo, ata nuk po e bëjnë këtë. Madje, këtë nuk po e bënë as opozita serbe. Pikërisht në një qytet si Nishi, i cili mbahet nga opozita serbe, u dënua me 12 vjet burg, poetja shqiptare Flora Brovina, me akuzë se ka mbrojtur idenë e një « Shqipërie të madhe » !

Le Temps : Si e shpjegoni këtë ?

I.Kadare :Opozita serbe është ngërthyer në të njetin mit për Serbinë e madhe, në të njetën mitologji historike, që sipas saj, Kosova është zemra e kombit serb. Një pjesë e kësaj opozite, në të vërtetë s’është gjë tjetër, pos një marionetë në duartë e Millosheviqit. Pas luftës së Dytë Botërore, Gjermania dënoi krimet naziste, që ishin bërë në emër të saj. Ky ka qenë njëri ndër kushtet kryesore, që ajo të kthehej në skenën politike. Para një provimi të tillë fundamental është edhe opozita serbe : ajo do të bëhet e pavarur, e lirë dhe e aftë për të bërë politikë, vetëm nëse pranon të dënojë krimin serb në Kosovë.

Le Temps : Mirëpo, krahasuar me Gjermaninë e 1945-ës, Serbinë askush nuk është duke e detyruar për ta bërë këtë ?

I.Kadare :Në botën tonë kemi një mungesë koherence të moralit. Pikërisht nga kjo, tanimë nuk po insistohet në këtë aspekt. Shi për këtë, madje po e bëjmë edhe të kundërtën, siç është rasti me Zonjën Karla de la Ponte, qëndrimi i paparanueshëm i së cilës, bën që të barazohen krimet e njërës palë me të tjetrës. Përse kjo Zonjë dëshiron që me çdo kusht, të sjell « gjithashtu » edhe shqiptarët, para Gjykatës Ndërkombëtare të Hagës të cilën e drejton ajo? Unë s’e kuptoj dot këtë. Nëse ajo dëshiron të zërë kriminelë shqiptarë, madje edhe për të dhënë shembul, atëherë, le ta bëjë këtë duke i dënuar kriminelët e shumtë në Shqipëri, pasi ata janë fatkeqësia e vendit tim. Do të isha i pari që do ta falenderoja për këtë, meqë në përgjithësi më neverisin banditët e ndryshëm, atëherë, mafia dhe banditët shqiptarë më neverisin dyfish më shumë. Mirëpo, ç’të thuhet për këtë barazim të saj në mes të krimit serb dhe shqiptar ! Ajo, ose duhet të jep spjegime lidhur me kriminelët që do t’i arrestojë, ose ajo duhet t’i tërheq fjalët e shqiptuara rëndë, pasi ato bartin paragjykime.

Le Temps : Lidhur me Ballkanin, tek perëndimorët dominon një frigë e madhe : se do të duhet filluar ripërcaktimin e kufinjëve në Evropë. Kjo do të ishte në kundërshtim me të gjitha ato që janë bërë, që nga përfundimi i Luftës së Dytë Botërore. Kjo do të ishte në kundërshtim edhe me Kartën e Helsinkit ?

I.Kadare :E pranoj se është vështirë të ndrrohen kufinjt në Evropë, mirëpo, nëse serbët rikthehen prapë në Kosovë, kjo do të jetë edhe më e vështirë. Nga dy të këqija, duhet zgjedhur më të vogëlen dhe duhet përpjekur për krijimin e një klime të re. Duhet të përkujtojmë, se një pjesë e intrigave ballkanike, rrjedhin nga intrigat evropiane. Krijimi i Jugosllavisë së 1918-ës, ka qenë një veprim mjaft i dyshimtë. Atëbotë, serbët u gjendën në krah të fituesve, e veçanërisht të Rusisë, kurse shqiptarët ishin të izoluar. Atëbotë, serbët kërkonin kompenzim për Atentatin e Sarajevës, dhe në njëfarë mënyre u shpërblyen me marrjen e Kosovës. Askush në atë kohë, nuk e ka pyetur popullin e saj për këtë. Për politikanët cinikë, popullata e saj, kishte vlerën e pyejeve dhe të kafshëve. Askush nuk do ta konsultojë këtë popullatë, as pas Luftës së Dytë Botërore, kur Italia fashiste ia kishte bashkangjitur atë Shqipërisë, që pastaj ajo prapë t’i jipej Jugosllavisë. Askush, nuk u brengos për masakrat që bënte Jugosllavia komuniste ndaj atyre « nacionalistëve » që pretendonin të refuzojnë dominimin serb në Kosovë. Në vitin 1981, kur shqiptarët u ngritën për të kërkuar krijimin e një republike në kuadër të Jugosllavisë, kjo u konsiderua si « krim ». Edhe sot dominon ky interpretim : Pavarësia e Kosovës konsiderohet si krim, çka do të thotë se liria konsiderohet si « krim ».

Le Temps : Në intrigat aktuale perëndimore, cilët janë miqtë dhe cilët janë armiqtë e popullit shqiptarë?

I.Kadare :Kjo është vështirë për t’u përcaktuar. Ndoshta në këto konflikte, pjesa anglo-saksone ishte më afër shqiptarëve se se ajo latine. Gjatë kohës së periudhës fashiste, të vetmin vend në Evropë që e pushtoi Italia, ishte Shqipëria. Për këtë, ajo asnjëherë nuk ka kërkuar falje për masakrat që ka bërë. Pra, ajo ka një borxh moral ndaj Shqipërisë, dhe jo vetëm që nuk e ka larë këtë borxh, por ajo mbajti edhe një qëndrim armiqësor ndaj saj. Krahasojeni këtë me Portugalinë e vogël, e cila me daljen e tërë popullatës në rrugë, pagoi haraçin e saj ndaj Timorit Lindor, kurse në Itali, ka një civilizim shumë të ulët poltik. Grekët tanimë janë ndezur flakë për ortodoksinë. Ata i shesin mend tërë botës, por asnjëherë nuk denoncuan masakrat e bëra në Kosovë. As Mikis Theodorakis, as Vassilis Vassilikos, nuk kanë shqiptuar asnjë fjalë. Heshtja e tyre, bënë që të lihet në harresë përgjegjësia e Greqisë kundër çamëve, e kryer pas Luftës së Dytë Botërore. Shtetet që kanë bërë krime, janë duke i përsëritur ato, ose po heshtin ndaj krimeve që po bëhen tjetërkund. Kjo bënë që të vazhdojë ende fryma e hakmarrjes, e kjo është e pafalëshme. Në Francë, unë kamë konstatuar një solidaritet të madh tek populli, por nganjëherë, disa intelektualë nuk kanë qenë sa duhet të qartë. Përse një editorialist në « Figaro magazine » shkruan se : nga Kosova sot janë shpërngulur serbët, romët dhe « hebrenjt », kur dihet botërisht se hebrenjt gjithmonë janë mirëpritur pa asnjë rezervë nga shqiptarët ? Kjo është një shpifje e kulluar dhe perverse, e krijuar me qëllim të nxirjes së një populli.

Le Temps : UÇK-ja dhe ndikimi i saj për keqpunim në Kosovë, është bërë objekt i një varg kritikave. Ç’mendoni ju për këtë ?

I.Kadare :UÇK-ja është bërë viktimë e një demonizimi, të ndikuar nga klishetë dhe skenarët serbë. Ajo është akuzuar herë si komuniste, islamiste e mafioze, madje edhe në shërbim të Serbisë ! Si rezistencë e armatosur, nuk përjashtohet mundësia edhe që të jenë bërë gabime. Nganjëherë edhe unë kam dënuar qëndrimin e saj, sidomos në Rambouillet. Mirëpo, këtu nuk duhet përzier të gjithë, pasi kemi të bëjmë me njerëz që kanë sakrifikuar jetën e tyre. Ata akuzohen edhe për terrorizëm, por ku, në ç’vend ata mbollën terror ? Në Evropë, në Serbi ? A besoni ju, se nuk ka tre shqiptarë shpresëthyer, të cilët do të mund të futnin një bombë në thes, dhe do të bënin që ajo të çonte në ajër një ambasadë, një hotel apo diç tjetër ? Mirëpo, ata nuk e bënë këtë. Akuzat kundër tyre janë një dobësi e madhe. Pikërisht nga këtu buron urrejtja e të ligjeve ndaj trimave. Mbi të gjitha këtu mendoj për pacifistët shqiptarë, pasi ata kanë akuzuar UÇK-në, se është agjente e serbëve !

Le Temps : Ju gjithnjë ankoheni për imazhin e keq të Shqipërisë që i është bërë në Evropë. Në anën tjetër librat tuaj nuk kanë qenë të huaja për të. Unë vetë kam gjetur në to një univers mjaft të tmerrshëm, të pakuptueshëm ?

I.Kadare :Në të vërtet, në veprën time ju gjeni një tabllo mjaft të zymtë të vendit tim. Unë jam mjaft i rreptë ndaj popullit tim, nuk e glorifikoj atë. Përkundër kësaj, hiq sllovenët, mendoj se sot ai është populli më i emancipuar i Ballkanit. Kjo nuk po shihet, pasi ai tani gjindet mu në syrin e ciklonit që e ka përfshirë. Mirëpo, ai është populli i vetëm që nuk është i ngarrkuar me nacionalizëm shovenist dhe me agresivitet ndaj popujve të tjerë të këtij rejoni. Ai është shumë kritik ndaj vetvetes, madje nganjëherë edhe tepër, dhe se nuk ka asnjë këngë dhe asnjë doktrinë kundër të tjerëve. Shqipëria nuk ka sulmuar kurrë asnjë vend, por ia ka bërë të keqen vetes. Jam i ashpër kundruall klasës së tij politike, të vogël e meskine, por ajo është e liruar nga shovenizmi. Pra, populli shqiptar është në pozita shumë të mira, për të biseduar dhe kooperuar me fqinjët e tij. Kemi profetizuar se shqiptarët e Maqedonisë, « do të hedhin vaj në zjarrin e luftës » për shkak të Kosovës, por kjo nuk ndodhi. Nuk mund ta dimë se ç’do të bëjnë shqiptarët në të ardhëshmen, por edhe nuk mund të krijohet ndonjë doktrinë, sipas së cilës të gjithë popujt që duan, mund të jetojnë bashkarisht, por jo edhe shqiptarët. Pasi ky do të ishte edhe një provokim tjetër.

Home
Kthehu

---