www.ereniku.net

---

Qosja: Lulzim Basha është vrasës
ereniku.net 19 prill 2011 në ora 15:42
Një kandidaturë dhe tri deklarata më kanë lënë pa gojë, por pas disa ditësh, kur një mik i çmuar dhe i dashur nga Tirana më tha të mos çuditem se në këtë kohë të gjitha, ama bash të gjitha, janë të mundshme, unë e mora veten dhe e bëra këtë shkrim me të cilin edhe më shumë do ta rris numrin e pretorianëve të sundimtarit të përtashëm, të cilët do të hudhin shumë shigjeta në kokën time.
Dhe, për titull të shkrimit e vura, pak të ndryshuar, pikërisht togfjalëshin ngushëllues të mikut nga Tirana: a është e mundshme? A është e mundshme të bëhet një kandidaturë e tillë dhe a është e mundshme të jepen deklarata të tilla?
Në vend se në hetime - kandidat për kryetar të kryeqytetit
Anëtari i Partisë Demokratike të Shqipërisë, Lulzim Basha, është njëri prej anëtarëve të rrallë të kësaj partie, ndoshta i vetmi anëtar i kësaj partie, i cili brenda pak vjetësh i ka ndërruar tri poste ministrore, kurse tani është kandidat edhe për postin e katërt pak më të rëndësishëm sesa postet ministrore që kishte. Herën e parë ishte ministër i Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit; herën e dytë ishte ministër i Punëve të Jashtme të Republikës së Shqipërisë; mandej, herën e tretë, u bë ministër i Brendshëm; kurse tash, herën e katërt, është kandidat për kryetar të Bashkisë së kryeqytetit të Shqipërisë - Tiranës.
Në vendet e zhvilluara, sikundër janë Shtetet e Bashkuara të Amerikës, shtetet e Bashkimit Evropian - Gjermania, Franca, Britania e Madhe, Spanja, Holanda, Suedia, Norvegjia, Danimarka, këto piruete nëpër poste të ndryshme ministrore prej të njëjtit person sidomos për një kohë ashtu të shkurtër, do të ishin të pamundshme. Në këto vende, me tradita shtetërore dhe demokratike, asnjë vetje politike nuk shpallet i aftë për punë ministrore në të gjithë sektorët shtetërorë. Jo. Atje shkollimi, profesioni, dhuntia politike organizuese dhe, para të gjithave, integriteti moral politik, e përcaktojnë kandidatin për post politik shtetëror. Atje nuk mund të ketë anëtar partie "të aftë" për të gjithë sektorët ministrorë, sepse atje as vetë individët nuk pranojnë të bëhen ashtu lehtë të përdorshëm për çdo gjë, as vetë partitë e tyre nuk i përdorim ata ashtu lehtë për çdo gjë! Kjo mund të ndodhë, siç po ndodhë, sot për sot, vetëm në Ballkan, ndoshta vetëm tek ne, ku përdorimi dhe poltronizmi janë taktika dhe etika e përparimit politik. Edhe më e pakuptueshme sesa gatishmëria e Lulzim Bashës që brenda një kohe fare të shkurtër, brenda disa vjetësh, të pajtohet që të bëhet ministër "i aftë", i pazëvendësueshëm, në tre sektorë të ndryshëm shtetërorë, duke u bërë ashtu nuse për Stasin e Partisë Demokratike, është pajtimi i tij dhe i udhëheqjes Demokratike që ai tani të jetë i propozuar kandidat për kryetar të bashkisë së Tiranës!

Pse mund të thuhet kështu?
Në protestat e Partisë Socialiste dhe të qytetarëve të tjerë pas 21 janarit 2011 kemi parë më shumë se tri pankarta në të cilat shkruante Lulzim Basha - vrasës! Në mediat elektronike kemi dëgjuar dhe në disa gazeta të Tiranës jo njëherë kemi lexuar se si ministri i Brendshëm, Lulzim Basha, akuzohej si fajtori kryesor për vrasjen e katër protestuesve në protestën e 21 janarit, të cilët, siç është dëshmuar tashmë, janë vrarë prej gardistëve jashtë perimetrit të ndërtesës së Qeverisë, në të cilën gjendej soditësi kryesor i protestës, kryeministri Sali Berisha!
T'i lëmë mënjanë për një çast ato që për ministrin e Brendshëm, Lulzim Basha, shkruante në ato pankarta dhe ato që për të dëgjoheshin dhe shkruheshin në mediat elektronike dhe në disa gazeta të Tiranës, t'i lëmë anash ato dhe të gjykojmë vetë.
Është e vërtetë se gjatë protestave të 21 janarit Lulzim Basha ishte ministër i Brendshëm i Republikës së Shqipërisë.
Është e vërtetë se ditën kur u vranë katër protestues jashtë perimetrit të ndërtesës së Qeverisë, Lulzim Basha ishte ministër i Brendshëm i Republikës së Shqipërisë.
Është e vërtetë se vrasja e atyre katër protestuesve jashtë perimetrit të ndërtesës së Qeverisë nuk ka mundur të ndodhë pa dijen e ministrit të Brendshëm i Republikës së Shqipërisë, Lulzim Basha e, meqenëse ministri të Brendshëm i Republikës së Shqipërisë, është treguar partiak shumë i bindshëm, shumë i dëgjueshëm, shumë i përkushtuar ndaj kryeministrit të Republikës së Shqipërisë, atëherë mund të thuhet se vrasja e katër protestuesve nuk ka mundur të ndodhë pa qenë i vënë në dijeni edhe kryeministri se do të shtihej me armë ndaj protestuesve.

Këto të dhëna, që janë të vetmet të vërteta për mendjen objektive politike, deshëm s'deshëm ne, deshi s'deshi udhëheqja e Partisë Demokratike të Shqipërisë, deshi s'deshi kryeministri i Shqipërisë, Sali Berisha, deshi s'deshi ministri i Brendshëm i Republikës së Shqipërisë, Lulzim Basha, e bëjnë ministrin e Brendshëm të Republikës së Shqipërisë, Lulzim Bashën, kandidat për hetim nga Prokuroria e Përgjithshme e Republikës së Shqipërisë në lidhje me vrasjen e katër protestuesve më 21 janar 2011.
Në vendet demokratike, në vendet në të cilat, si tha kryetari i Francës, Nikola Sarkozi, protestuesit nuk vriten prej policisë dhe gardistëve, domethënë prej shtetit, as kur bëjnë protestë të dhunshme, ministrit të Brendshëm, Lulzim Basha, tashmë do të duhej t'i ishte marrë imuniteti i deputetit dhe do të duhej të ishte në dispozicion të Prokurorisë së Përgjithshme për hetime për shkak të vrasjes së katër protestuesve në protestën e 21 janarit. Mund të hamendjesohet se në një vend vërtet demokratik, në të cilin institucionet e pavarura janë vërtet të pavarura, hetimet ndaj ministrit të Brendshëm, Lulzim Bashës, tashmë do të duhej të ishin kryer dhe ministri i Brendshëm, Lulzim Basha, tashmë do të duhej të ishte duke vuajtur fajin politik, juridik dhe moral për vrasjen e katër protestuesve në protestën e 21 janarit.
Por, shikuar nga ana morale dhe humane, ministri i Brendshëm i Republikës së Shqipërisë, Lulzim Basha, është fajtor jo vetëm për vrasjen e katër protestuesve dhe keqtrajtimin e shumë protestuesve të marrë në hetime a të burgosur, por edhe për vetëvrasjen e para disa ditëve të birit njëzetedyvjear të njërit nga protestuesit e vrarë.
Nuk ka dyshim se të gjitha këto të dhëna janë të mjafta, madje, më tepër se të mjafta, që në një vend demokratik evropian të mos i shkojë kujt mendja që një zyrtar të tillë ta propozojë për kryetar të bashkisë së kryeqytetit apo të cilitdo qytet tjetër të vendit.
Në çdo vend demokratik evropian dhe joevropian, propozimi i një ish zyrtari të tillë për kryetar bashkie të kryeqytetit a të cilitdo qytet tjetër do të shikohej si provokim që u bëhet qytetarëve. Është fyerje për ndërgjegjen e tyre, për integritetin e tyre politik dhe moral, është fyerje për qytetarinë e tyre, që t'u nxirret përpara, për ta votuar a mosvotuar, zyrtari karriera politike dhe shtetërore e të cilit, ndërgjegjja njerëzore e të cilit, është e rënduar, shumë e rënduar, prej vrasjes jashtë perimetrit të ndërtesës së Qeverisë të katër protestuesve, prej keqtrajtimit dhe burgosjes së shumë protestuesve dhe, më në fund, prej vetëvrasjes së birit të njërit nga protestuesit.
Si qytetar i Tiranës, natyrisht, me nënshtetësi të Republikës së Shqipërisë unë, vetë, e përjetoj si fyerje të ndërgjegjes dhe të integritetit tim politik dhe moral kandidimin e ministrit të Rendit Publik, Lulzim Bashës,për kryetar të Bashkisë së Tiranës. Çka të them më tej? Të them: në jetën tonë politike e shoqërore, në totalitarizmin tonë partitokratik, ende të gjitha janë të mundshme, prandaj, ja, është i mundshëm edhe një kandidim i tillë! Por, edhe diçka tjetër do të jetë e mundshme: kur një ditë Shqipëria të bëhet shtet vërtet demokratik dhe shtet i së drejtës, në të cilin do të funksionojnë të gjitha institucionet, prandaj edhe Gjyqësori, do të jetë e mundshme, madje, e domosdoshme, që Lulzim Basha të gjykohet për krimin - vrasjen e 4 protestuesve më 21 janar 2011.

Tri deklarata të gabuara
Së shpejti bëhet një muaj prej se zëvendëskryeministri dhe ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, ishte në Kosovë për vizitë zyrtare shtetërore. Gjatë kësaj vizite dyditore, përpos të tjerash, ai dha edhe tri deklarata, që nuk mund të harrohen. Në mediat e Prishtinës vetëm njëra prej tyre - ajo për mosndryshim të kufijve, u përimtua kujdesshëm në disa gazeta, kurse dy të tjerat po thuaj u heshtën.
Deklarata e parë: ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, tha, te varri i ish kryetarit të Lidhjes Demokratike të Kosovës, Ibrahim Rugova, se arrestimet e nëntë pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, me vendimin e EULEX-it, u bënë në bazë të ligjeve të Kosovës dhe të ligjeve të Bashkimit Evropian! Nuk e di, nuk kam lexuar dhe nuk kam dëgjuar, se Bashkimi Evropian ka ligj të veçantë për arrestimin e pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, por e di se Republika e Kosovës nuk ka ligj të tillë. Republika e Kosovës, si me Kushtetutën e saj, ashtu edhe me ligje përkatëse, ka bërë të mundshme që të nxirren në gjyq dhe të dënohen të gjithë ata që bëjnë krime dhe, ashtu, shkelin Kushtetutën dhe ligjet e Republikës së Kosovës. Por, si edhe shqiptarët e tjerë në Kosovë, ashtu edhe hartuesit e Kushtetutës dhe të ligjeve të Kosovës e dinë se Ushtria Çlirimtare e Kosovës ka bërë luftë çlirimtare, domethënë luftë të drejtë, prandaj pjesëtarët e saj nuk kanë bërë krime.

Duke mbrojtur familjen e vet, prindërit e vet, vëllezërit e motrat e veta, gruan dhe fëmijët e vet, duke mbrojtur shtëpinë e vet, duke mbrojtur Kosovën prej terrorit shtetëror të Serbisë, prej policisë, ushtrisë dhe paramilitarëve të Serbisë, ata vetëm sa i janë përmbajtur Kartës së Kombeve të Bashkuara, në të cilin flitet për të drejtën natyrore të popujve për vetëmbrojtje. Po të mos kishte bërë këso lufte, të drejtë, vetëmbrojtëse Ushtria Çlirimtare e Kosovës, Shtetet e Bashkuara të Amerikës nuk do ta njihnin Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës dhe nuk do të organizonin as Konferencën e Rambujesë në të cilën delegacioni i Kosovës ishte i udhëhequr prej përfaqësuesit politik të UÇK-së, Hashim Thaçi, as nuk do të bënin fushatën e bombardimeve ndaj objekteve ushtarake, policore të Serbisë dhe, në përgjithësi, të Jugosllavisë së mbetur.

Po, pavarësisht prej sa u tha, Zëvendëskryeministri dhe ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, nuk do të duhej ta bënte deklaratën e sipërtheksuar edhe për një arsye tjetër, të cilën asnjë diplomat shqiptar a i huaj, si diplomat, nuk do të duhej ta pohonte. Para se të ishte nisur për vizitë në Kosovë ai do të duhej të ishte bërë me dije, prej bashkëpunëtorëve të vet në Tiranë, se në Kosovë i madh e i vogël, jozyrtar e zyrtar, shoqëri e parti, Kuvend e Qeveri janë kundër këtyre burgosjeve dhe në deklarata të veçanta apo në kumtesa institucionale i dënojnë ato, duke i quajtur ashtu edhe si duhet të quhen ato: të palejueshme dhe të papranueshme për Kosovën dhe për popullin shqiptar, sepse barazojnë të pushtuarin, viktimën me pushtuesin, agresorin, dhe synojnë të njollosin luftën çlirimtare të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Si shqiptar që është, Zëvendëskryeministri dhe Ministri i Jashtëm i Shqipërisë do të duhej ta dinte se çdo përndjekje, çdo ndëshkim, çdo gjykim të pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës populli shqiptar e përjeton me indinjatë dhe pezëm. Si diplomat, ndërkaq, Edmond Haxhinasto, do të duhej të nderonte ndjenjat e këtilla të shqiptarëve të Kosovës e të numrit më të madh të shqiptarëve në përgjithësi dhe t'u shmangej deklaratave si kjo.

Për më tepër ai do të duhej ta dinte se populli shqiptar, jo vetëm në Kosovë, e përjeton me indinjatë dhe me pezëm të madh terrorizimin e dyfishtë dhe të dyhershëm që u bëhet sot dy luftëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, që janë ndër luftëtarët më të merituar për lirinë dhe pavarësinë e Kosovës: Ramush Haradinajt dhe Fatmir Limajt. Deklarata e dytë: Zëvendëskryeministri dhe ministri i Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, tha, duke bërë nderime te varri i ish kryetarit të Lidhjes Demokratike të Kosovës, Ibrahim Rugova, se Kosova është bërë shtet dhe po ndërtohet shtet mbi idenë e Ibrahim Rugovës për pavarësinë e saj! Nuk ka dyshim se kjo është një deklaratë që mund të quhet e pazakonshme për dy arsye: e para, mund të quhet e pazakonshme për arsye se, si e tillë, si deklaratë historike, me synim shkencor, bëhet prej një politikani, në të vërtetë diplomati që nuk ka të drejtë të marrë rolin e shkruesit të historisë. Diplomatët e vendeve me tradita shtetërore, politike e diplomatike, kurrë nuk mund të dëgjohen duke bërë hierarki të tilla në historinë e popujve e të shteteve që vizitojnë.

Ata nuk i lejojnë vetes të bëhen historianë duke mos qenë historianë; ata nuk i lejojnë vetes të bëhen historianë duke mos qenë historianë me deklarata të tilla, që tingëllojnë aq propagandistike. Dhe, nuk ia lejojnë vetes këtë rol jo vetëm pse janë diplomatë, por edhe pse nuk e dinë të vërtetën. E dyta, deklarata e Ministrit Edmond Haxhinasto është e pazakonshme edhe për arsye se ajo që pohohet në të nuk është e vërtetë. Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe kryetari i Kosovës kur Kosova ende nuk ishte bërë shtet nuk është njeriu mbi idenë e të cilit është fituar pavarësia e Kosovës dhe me idenë e të cilit po ndërtohet shteti i Kosovës. Jo. Jo. Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Ibrahim Rugova, në radhën e gjatë të atyre që kanë krijuar dhe kanë përhapur idenë e pavarësisë së Kosovës dhe në radhën e atyre që i kanë filluar përpjekjet politike për pavarësinë e Kosovës nuk është kurrkund, kurse në fund të këtyre përpjekjeve është njeriu i fundit. Kjo radhë e gjatë e luftëtarëve politikë për pavarësinë e Kosovës pas Luftës së Dytë Botërore fillon me Adem Demaçin, me organizatën ilegale të krijuar prej tij dhe vazhdon me të burgosur të tjerë politikë e me organizata të tjera ilegale deri në vitet nëntëdhjetë të shekullit të kaluar kur ideja e pavarësisë së Kosovës bëhet ide pothuaj e gjithë popullit shqiptar të Kosovës e kur fillon edhe krijimi i partive të para politike shqiptare.

Zëvendëskryeministri dhe ministri i jashtëm i Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, do të duhej ta dinte se në programin e saj të parë politik, me të cilin është themeluar Lidhja Demokratike e Kosovës, nuk kërkohej pavarësi, por autonomi e Kosovës, madje një autonomi dukshëm më e ngushtë se ajo e vitit 1974 në kuadër të Serbisë e të Jugosllavisë. Më në fund, LDK-ja me kryetar Ibrahim Rugovën do të jetë parti politike shqiptare e regjistruar në Ministrinë e Drejtësisë së Jugosllavisë, me çka dëshmohet se ideja e pavarësisë së Kosovës dhe LDK-ja, se ideja e pavarësisë së Kosovës dhe Ibrahim Rugova atëherë, kur radha e ideologëve dhe luftëtarëve politikë dhe jo vetëm politikë për pavarësinë e Kosovës, ishte shumë e gjatë, ende përjashtoheshin mes vete!

Zëvendëskryeministri dhe Ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, si politikan dhe si diplomat do të duhej ta dinte: se te varri i ish kryetarit të Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe të Kosovës kur ajo ende s'ishte bërë shtet, Ibrahim Rugova, atë nuk e çojnë meritat e vërteta të Ibrahim Rugovës për pavarësinë e Kosovës, por propagandat partiake që aq shumë janë duke e shtrembëruar, duke e falsifikuar, duke e zvetënuar dhe duke e vjedhur historinë më të re të popullit shqiptar në Kosovë dhe në Shqipëri; se nderime të shtira, si fryt i përkohshëm i këtyre propagandave dhe allishverisheve partiake para e paszgjedhore te varri i ish kryetarit të Lidhjes Demokratike të Kosovës, janë edhe nderimet që i bëjnë te varri atij edhe disa vetje që shumëkush s'ka besuar se do të shiheshin aty ndonjëherë!

Por, Zëvendëskryeministri dhe ministri i Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, do të duhej ta dinte gjithashtu se historia shqiptare, historia e Shqipërisë shtetërore dhe e Kosovës, një ditë, pashmangshëm, do të pastrohet prej gënjeshtrave, prej shtrembërimeve, prej zvetënimeve, prej ndotjeve të sotme partiake dhe politike. Për fat, kriteret partiake dhe politike kurrë dhe kurrkund nuk mund të bëhen kritere të përhershme të shkencës. Përpos në kokat e mediokriteteve të historisë! Deklarata e tretë: zëvendëskryeministri dhe ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, tha, gjatë vizitës në Prishtinë, se ideja për bashkim midis shteteve apo ndryshimi i kufijve është e dëmshme për Ballkanin Perëndimor dhe idetë e tilla Tirana zyrtare nuk i mbështet! Edhe kjo është një deklaratë fatkeqe e Zëvendëskryeministrit dhe ministrit Edmond Haxhinasto.

Asnjë ndryshim i kufijve nuk mund të quhet i dëmshëm në qoftë se popujt që kanë kufij mes vete pajtohen me atë ndryshim. Për popullin shqiptar ndryshimi i kufijve midis Kosovës dhe Shqipërisë në asnjë pikëpamje nuk mund të quhet i dëmshëm as nuk do të duhej të quhej i papranueshëm nga Tirana zyrtare sepse është kufi midis dy shteteve shqiptare. Ideja për bashkim kombëtar të shqiptarëve, prandaj, jo vetëm se nuk mund të quhet e dëmshme - siç e quajti në Prishtinë Zëvendëskryeministri dhe ministri i Jashtëm, Edmond Haxhinasto, por do të ishte shumë e dobishme. Vetëm ajo do të përfaqësonte zgjidhje të përhershme të çështjes shqiptare dhe vetëm bashkimi i Kosovës dhe i Shqipërisë do ta bënte të mundshme shprehjen e plotë të të gjitha potencialeve natyrore dhe krijuese njerëzore të Kombit shqiptar.

Nuk ka dyshim se të tri deklaratat e trajtuara këtu të zëvendëskryeministrit dhe ministrit të Jashtëm të Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, në Prishtinë, më 18 e 19 mars, pra, në prag të vizitës së kryetarit (të paligjshëm) të Kosovës në Shqipëri, Behgjet Pacolli, janë deklarata të paqëndrueshme, madje, të pavërteta, kundërhistorike, që nuk do të duhej të bëheshin. U bënë sepse zëvendëskryeministri dhe ministri i Jashtëm i Shqipërisë edhe ishte dërguar për t'i bërë ato në Prishtinë. Dhe, ishte dërguar prej kryeministrit të shumëfytyrshëm të Shqipërisë, i cili, edhe Kosovën e flijon për hir të mbajtjes sa më të gjatë në pushtet - në regjimin e tij autoritar! /Shkrimi është botuar sot në Gazetën Shqiptare/

---

05 tetor 2009
                         Rexhep Qosja: Çfarë fshihet pas skandalit mbi historinë e shqiptarëve
Dy çështje e kanë trazuar opinion publik shqiptar ditët e fundit. Çështja e parë i takon botimit të enciklopedisë maqedone, ku hasen shtrembërime të qëllimta sa i takon historisë së shqiptarëve dhe fyerje që shkojnë deri në cilësime "komb barbar", "ardhacakë", "njerëz të zbritur nga mali", e të tjera të këtij lloji.

Nga ana tjetër, ende pa u mbyllur debati mbi këtë botim, në media shpërthyen reagime të ashpra mbi një tekst shkollor, pikërisht "Historia e klasës 12", ku vihet re një politizim i skajshëm i historisë së ditëve të sotme, por edhe keqkuptime të rënda për ngjarje e personazhe të historisë tonë në shekuj.
Çfarë fshihet pas këtyre dy ngjarjeve dhe si do të mund t'i analizonim ato sot, duke ndjekur ato shtresa të gjykimit me të cilat nuk arrijmë të përballemi sa kohë që i shohim debatet dhe konfliktet në sipërfaqe.
Profesor Rexhep Qosja nuk ishte prononcuar deri më sot për këto dy ngjarje. Si çdo herë, ai parapëlqen të marrë kohën e duhur për të mbërritur në një gjykim final. Dhe, ja tek reagon përmes kësaj interviste ekskluzive, për herë të parë mbi botimin e enciklopedisë maqedonase dhe rreth skandalit të tekstit të historisë për klasën 12. Linjat e kësaj bisede janë të shumta dhe mjaft kurioze. Por, mund të veçojmë që në krye vetëm disa prej tyre. Çfarë e cenon të ardhmen e shqiptarëve sipas gjykimit të tij në këto kushte ku ndodhemi sot? Pse mendon Qosja se Kosova do të bashkohet shumë shpejt me Shqipërinë dhe pse shqiptarët e Maqedonisë i duhen me çdo kusht shtetit maqedonas? Akademiku këmbëngul se teksti i historisë botuar në Tiranë është një kërcënim për historinë e shqiptarëve dhe në të ka aq shumë linja që i shërbejnë si frymëzim akademisë maqedonase dhe simotrave të saj. Pse Berisha e shpartalloi Akademinë e Shkencave të Shqipërisë? Akademiku thekson se ky libër zbulon planet e kryeministrit për ta mbyllur historinë e shqiptarëve me historinë e Sali Berishës dhe të partisë së tij. A ishte '97 një rebelin komunist? Akademiku Qosja ka një këndvështrim befasues për këtë ngjarje...

A mund të themi se shqiptarët gjenden sot para një kërcënimi serioz sa i takon historisë së tyre, traditës, vetë identitetit? Si i komentoni këto dy ngjarje?
- Enciklopedia e Maqedonisë, që u botua dhe u përurua këto ditë në Akademinë e Shkencave të Maqedonisë, deshën s'deshën ta pranojnë politikanët dhe intelektualët maqedonas, deshën s'deshën ta pranojnë politikanët dhe intelektualët shqiptarë, deshën s'deshën ta pranojnë politikanët dhe intelektualët e popujve dhe të shteteve të tjetra ballkanike, e tregon gjendjen dhe e tregon qëndrimin thelbësor të këtyre popujve dhe shteteve të tyre ndaj njëri-tjetrit. I shikuar prej së jashtmi, prej sipërfaqes, ky qëndrim sot duket i mirë, madje i përzemërt, por në thelbin e vet është ai që ishte tradicionalisht: qëndrim në të cilin janë të përmbajtura dyshime, paragjykime, përçmime, mosdurime, kur e kur urrejtje. Janë pak vite prej se shtetet ballkanike, të këshilluara dhe të kushtëzuara prej SHBA-ve dhe Bashkimit evropian, kanë filluar të sillen sadopak normalisht njëri ndaj tjetrit, por gjatë këtyre viteve nuk kanë mundur t'i ndryshojnë përmbajtjet mendore dhe ndjenjore të krijuara me shekuj. Duhen shumë, shumë vite, shumë dhjetëra vite, që ato përmbajtje të ndryshojnë - në qoftë se do të ndryshojnë plotësisht ndonjëherë!
Historia e Popullit Shqiptar (drejtimi natyror)12, që u lëshua në qarkullim në Shqipëri, po ashtu, këto ditë, krahas lëshimit në qarkullim të Enciklopedisë së Maqedonisë, e tregon gjendjen politike, intelektuale, shkencore në Shqipëri. Dhe, kjo gjendje, fryt i të cilit është kjo histori, e shikuar dhe e vlerësuar prej anës shkencore, është dëshpëruese. Stalinizmi në historiografinë shqiptare, na e thotë kjo vepër, jo vetëm nuk është tejkaluar, por është ashpërsuar dhe diletantizuar! Në qoftë se autorët e këtij teksti nuk kanë menduar se sa e komprometojnë historiografinë shqiptare me të, sponsorët e tij politikë nuk kanë mendur se sa shumë e komprometon ai tekst politikën dhe "demokracinë" e tyre. Historia e Popullit Shqiptar (drejtimi natyror) 12, dëshmon, më qartë se të gjitha deklaratat e opozitës gjatë katër viteve të kaluara, se demokracia shqiptare është një partokraci e zhytur në korrupsion politik dhe intelektual, që prodhon megakorrupsionin e përmasave të Gërdecit, në nepotizëm dhe, pse jo, në primitivizëm!

A mund t'i quajmë reminishenca që vijnë nga Akademia e dikurshme e Beogradit këto iniciativa të akademikëve maqedonas? A ka vend për një shenjë barazimi në këtë mes?
-Të them sinqerisht, jam i befasuar nga befasia, pra të përsëris, i befasuar nga befasia, që shprehin intelektualët dhe politikanët tanë për shkak të atyre që në atë Enciklopedi janë thënë për shqiptarët: për shkak të disa të pavërtetave që thuhen për historinë e shqiptarëve, për shkak të paragjykimeve që shprehen aty ndaj shqiptarëve dhe për shkak të disa ngjyresave nënçmuese ndaj shqiptarëve. Idetë e tilla, paragjykimet e tilla, ndjenjat e tilla ndaj shqiptarëve nuk paraqiten për herë të parë në historiografinë dhe në publicistikën maqedone. Ishte një kohë kur pushteti maqedon u ndalonte shqiptarëve që fëmijët e tyre t'i pagëzojnë me emrat Shqipe, Liridon, Liridonë, Kastriot, Vlorë, Valbonë, dhe me disa emra të tjerë tipikë kombëtarë. Ishte një kohë kur pushteti maqedon ua rrënonte shqiptarëve rrethojat e shtëpive, duke cenuar ashtu rëndë identitetin dhe zakonet e tyre. Ishte një kohë kur pushteti maqedon bënte çmos për të rrëgjuar sa më shumë arsimin e shqiptarëve në Maqedoni. Ishte një kohë kur politikanë dhe intelektualët maqedonë kishin krijuar një aleancë të fuqishme kundërshqiptare me politikanët dhe intelektualët serbë, sidomos pas vitit 1981, sado jo vetëm pas këtij viti. Unë, që kam shkruar shumë herë kundër kësaj politike serbo-maqedone dhe ato shkrime jam detyruar t'i botoj në Kroaci dhe në Slloveni sepse nuk më botoheshin as në Shkup, as në Prishtinë, e di mirë prej çfarë idesh, çfarë paragjykimesh dhe çfarë ndjenjash përbëhej ajo politikë serbo-maqedone ndaj shqiptarëve. Të gjitha ato mendime jo shkencore për shqiptarët, të gjitha ato paragjykime ndaj shqiptarëve, të gjitha ato ndjenja mosdurimi ndaj shqiptarëve në historiografinë maqedone janë marrë që herët prej historiografisë, prej etnografisë, prej publicistikës, më në fund, prej letërsisë serbe. Nuk ka dyshim se një numër i historianëve, i etnografëve, i publicistëve, i shkrimtarëve maqedonë janë nxënës të vjetër shpirtërorë të shkencës, të publicistikës dhe të letërsisë serbe. Ne, me të drejtë po reagojmë ndaj Enciklopedisë së Maqedonisë, por nuk po reagojmë ndaj enciklopedive, ndaj historive, ndaj librave të tjerë shkencorë, publicistikë e letrarë, që janë në qarkullim në Serbi, të botuar më herët apo të botuar tani, e që janë përplot falsifikime të historisë shqiptare, përplot paragjykime dhe, shpesh, përbuzje e urrejtje për shqiptarët. Në lidhje me Enciklopedinë e Maqedonisë dua të shtoj edhe disa mendime. Në reagimet tona në Maqedoni, në Kosovë dhe në Shqipëri ndaj Enciklopedisë së Maqedonisë, përpos paraqitjeve të drejta, të arsyeshme, të nevojshme shkencërisht dhe politikisht, kishte edhe diçka që nuk mund të quhej përkatëse, as mjaftueshëm politikisht e mençme. Reagimet tona tingëlluan si demonstrim i patriotizmit medial në vend se të ishin demonstrim i vetëdijes shkencore. Në rastet më të shpeshta ne shikuam, dëgjuam dhe lexuam në medie çka mendojnë politikanët dhe intelektualët e njohur më shumë si njerëz të politikës se sa të shkencës për Enciklopedinë e Maqedonisë. Dëgjuam çka mendojnë ata privatisht. E do të duhej të dëgjoheshin: për aspektin shkencor të asaj Enciklopedie institucionet tona shkencore dhe shkencëtarët tanë, kurse për aspektin politik institucionet tona politike dhe shtetërore, ashtu siç e bënë ambasada amerikane dhe ambasada britanike në Shkup. Gjithsesi është dashur të mendojmë në mos reagimet në trajtën e demonstrimit të patriotizmit medial patetik mund të na sjellin më shumë dëm sesa dobi te ndërkombëtarët, të cilët me shumë vëmendje i përcjellin sjelljet dhe shprehjet tona ndaj fqinjëve tanë. Enciklopedia e Maqedonisë, ndërkaq, më nxiti të mendoj edhe për enciklopeditë tona të paqena. Akademia e Maqedonisë e bën Enciklopedinë e Maqedonisë. Akademia e Shqipërisë ka arritur të botojë deri tani vetëm dy vëllimet e para të Fjalorit enciklopedik, pra të fjalorit enciklopedik, që nuk e ka rëndësinë e enciklopedisë, dhe t'i botojë aq dobët sa duhet t'i ruash duart mos po të priten prej letrës dhe kopertinave të tyre - aq janë të dobëta. Akademia e Kosovës as nuk ka bërë enciklopedi, as fjalor enciklopedik. Dhe, as histori të shqiptarëve, dhe as histori të Kosovës! Me kë t'i bëjë? Kjo është e vetmja akademi në Ballkan, dhe në Evropë, që në përbërje të saj nuk e ka asnjë historian dhe asnjë arkeolog dhe asnjë leksikolog! E pse nuk e ka asnjë historian dhe asnjë arkeolog dhe asnjë leksikolog? Sepse në Akademi është dashur të pranohen bashkëpartiakët, shokët, miqtë, pjesëtarët e klanit të atyre që e kanë bërë shtëpi private Akademinë tani e pesëmbëdhjetë vjet! E me ta projekte shkencore të rëndësishme, siç janë enciklopeditë, historitë e popullit, historitë e letërsisë, fjalorët e gjuhës letrare dhe të gjuhës popullore, historitë e artit popullor as nuk janë bërë, as nuk do të bëhen. Fatkeqësisht.
Akademia e Maqedonisë dhe Akademia e Serbisë i përkthejnë në gjuhë të huaja veprat historike kombëtare: historitë e popullit, të letërsisë, të arteve të tjera, të artit popullor, të mitologjisë kombëtare, kurse botimin e atyre përkthimeve e financojnë shteti maqedon dhe shteti serb. Çfarë përkthimesh bëjnë akademitë tona? Kurrfarë! Botimin e cilave përkthime e financojnë institucionet tona shtetërore? Temë për vajtim!

Çfarë e udhëheq Ballkanin sot, nacionalizmi apo ëndrra për integrim?
-Siç më duket mua, Ballkanin e udhëheq sot një dëshirë e madhe, e shprehur me retorikë dhe me patetikë, për integrimet euroatlantike, por pa u liruar prej nacionalizmit ku më të "modernizuar" e ku më primitiv!

Si e shihni të ardhmen e shqiptarëve?
-Kam shkruar apo kam folur jo pak herë në biseda për mediat mbi këtë çështje. Po përsëris çka kam thënë: shqiptarët i shoh, pas disa vitesh, të integruar në Bashkimin Evropian. Shqipërinë dhe Kosovën i shoh të bashkuara, ndoshta edhe pa kundërshtimin e vendeve ballkanike, sepse ashtu u lehtësohen shqetësimet që këtyre popujve ballkanikë u shkaktojnë dy shtete të shqiptarëve. Shqiptarët në Maqedoni i shoh si popull shtetformues. Por, më duhet të shtoj: përfytyrimin tim për ardhmërinë e shqiptarëve e cenojnë më pak a më shumë: propaganda fetare, mjaft e sofistikuar, në disa media të Tiranës, kur e kur edhe të Prishtinës, që flet për një racizëm fetar të ardhur prej së jashtmi në jetën tonë; mimikria kolektive; korrupsioni i pandalshëm; shpërfillja e kulturës nga institucionet politike e shtetërore; mafia, gënjeshtarët dhe të papërgjegjshmit jo aq të paktë në politikë; bashkëdyzimi i primitivizmit dhe stalinizmit në politikë!

Të ndalemi tani në çështjen kryesore. Një tekst historie për shkollat e mesme, ku gjejmë deformime të atilla që akademikëve maqedonas as u kanë shkuar në mend. Në 200 faqet e këtij teksti, historia e 24 shekujve përfshihet vetëm në 12 faqe. E në këtë hapësirë mungon tërësisht trajtimi i plotë i 14 shekujve, nga shek II para Krishtit deri në shekullin XII pas Krishtit, periudhë kjo kur formohen kombet e gjithë vendeve evropiane, përfshirë edhe vendin tonë. Çfarë pasoje do të sjellë ky boshllëk në mendësinë e këtij brezi maturantësh?
-Boshllëku për të cilin flisni ju, në këtë tekst të historisë nuk cenon vetëm mendësinë e brezit të tanishëm të maturantëve, formimin historik, kulturor të tyre. Ky boshllëk cenon në tërësi historinë e shqiptarëve. Me këtë boshllëk sikur u thuhet shqiptarëve, dhe të huajve, që do ta kenë në duar këtë tekst: shqiptarët, iliro-shqiptarët, nuk kanë vazhdimësi në historinë e tyre! Historia e shqiptarëve, na thotë ky tekst, është histori e pa vazhdimësi! Ja një argument që historiani ynë i këtij teksti u sjell autorëve të Enciklopedisë së Maqedonisë dhe autorëve të shumtë serbë që paragjykimet e tyre për shqiptarët t'i stolisin edhe me "argumente", që ua dhurojnë vetë shqiptarët!
Botimi i këtij teksti dëshmon edhe njëherë se në Shqipëri historinë e bëjnë politikanët dhe politikën e bëjnë historianët.

Kjo metodë sundoi plotësisht vitet e diktaturës dhe vijon të sundojë në këto njëzet vite të postdiktaturës. Deri kur mund të vazhdojë ky absurd shqiptar?
-Historinë e shqiptarëve e bën populli shqiptar, por historiografinë shqiptare po e shpërfytyrojnë, po e shtrembërojnë, po e falsifikojnë, po e keqpërdorin rëndë politikanët me shërbëtorët e tyre historianë natyrisht për nevojat e veta. Kështu është në Shqipëri dhe kështu është në Kosovë! Sikur të kishin një kulturë historike, njerëzit e politikës ndoshta nuk do ta lejonin një shpërfytyrim, një keqpërdorim të tillë të historiografisë e aq më pak të jenë sponsorë, ndoshta, urdhërdhënës të këtij shpërdorimi dhe keqpërdorimi të shkencës. Po të kishin kulturë historike ata do ta dinin se tekstet e shkruara me porositë e tyre dhe për glorifikimin e tyre janë të përkohshme sa edhe ata vetë dhe një ditë do të hidhen në plehun e historisë. Por mungesa e dijes, e kulturës dhe e etikës nuk u lejon të shohin çka është e pashmangshme të shihet. Ky tekst i historisë, me titullin Historia e popullit shqiptar (drejtimi natyror) 12, tregon qartë se përse kryeministri i Shqipërisë, Sali Berisha, e shpartalloi Akademinë e Shkencave të Shqipërisë, pse i shkëputi prej saj institucionet shkencore, pse disa akademikëve u mori të drejtën që të jenë të votuar në organet drejtuese të saj dhe pse në organet drejtuese të atyre institucioneve, më në fund, emëroi kë ai deshi të emërohej! I gjithë ky komplot kundërdemokratik, kundërkulturor u bë, përpos të tjerash, për t'u krijuar kushtet që historia e popullit shqiptar të mbyllet , për brezat e sotëm, me historinë e Sali Berishës dhe të Partisë së tij! Këso çudie staliniste nuk ka ndodhur në kohën e diktaturës! Jo. Në atë kohë tekstet historike e ndalnin historinë në vitin e çlirimit prej pushtimit italian dhe, pastaj, gjerman, domethënëë në vitin e çlirimit prej fashizmit dhe nazizmit, kurse Sali Berisha e ndal në derën e banesës dhe të kabinetit të tij qeveritar!

Ngjarjet e revoltave të vitit 1997 trajtohen në këtë tekst si "rebelim komunist". Çfarë përfaqëson '97 - a në vështrimin tuaj, tashmë në distancë dhe a ka nxjerrë mësime politika shqiptare nga kjo ngjarje?
Në vitin 1997 populli shqiptar u ngrit kundër regjimit autokratik, në të vërtetë despotik, të Sali Berishës dhe të sejmenëve të tij. Të gjithë përbërësit e regjimit të tij zbatonin një teknologji regjimore frikësuese, shtypëse, kërcënuese, fyese, në të cilën ishin bashkuar dy përvoja tragjike: ajo despotike orientale dhe ajo sovjetike staliniste. Jo rastësisht mediat britanike për Sali Berishën thoshin: në krye të Shqipërisë është gjetur njeriu i shekullit tetëmbëdhjetë, i cili ka në dorë mjetet e shekullit njëzet e një! Në vitin 1997 populli shqiptar në të vërtetë bëri revolucion demokratik dhe u çlirua prej këtij regjimi. Por, ata që erdhën në pushtet pastaj, ata nuk ditën t'i bëjnë njëmendësi, të përhershme, frytet e atij revolucioni demokratik. Politika shqiptare, si po shihet, nuk ka nxjerrë mësime prej atyre ngjarjeve. Mjerisht.

Si mund ta shpjegojmë trajtimin në një tekst historie të ngjarjeve aktuale, shpesh ngjarje që nuk kanë marrë ende as përgjigjen e gjykatave?
Për njerëzit që kanë një dije shkencore, që njohin sadopak metodologjinë shkencore të historiografisë, që kanë etikë shkencore, është e ditur se bashkëkohësia nuk mund të jetë objekt i historiografisë. Dhe, nuk mund të jetë objekt i historiografisë sepse është i pamundshëm, është i munguar, vështrimi historik, prandaj edhe trajtimi shkencor, objektiv i saj. Si mund të bësh historiografi ti duke trajtuar tragjedinë e Gërdecit kur ende prokuroria nuk e ka hequr prej rendit të ditës të drejtësisë shqiptare? Si mund të bësh historiografi ti duke e trajtuar politikën gati njëzetvjeçare të kryeministrit të sotëm të Shqipërisë kur dihet se ai e furnizonte regjimin e Millosheviqit me naftën prej Shqipërisë,kur dihet se ai me "diplomatët" e Kosovës në Tiranë përndiqte ushtarët e ardhshëm të UÇK-se, që kishin ardhur të stërviteshin në Shqipëri, kur dihet se ai me dhjetçra herë kishte kërkuar në foltoret në Shqipëri dhe në foltoret në Evropë vetëm autonomi për Kosovën, kurse tani, edhe vetë, edhe përmes hyzmeqarëve politikë në disa media, e thotë të kundërtën? Si mund të bësh historiografi ti duke i trajtuar si të vërteta gjithë gënjeshtrat, mashtrimet që shqiptonte tani e njëzet vjet kryeministri i sotëm Shqipërisë për njëmendësinë shqiptare, për kundërshtarët politikë, për rolin e krijuesve të ndryshëm në diktaturë e për shumë çka tjetër? Do bësh historiografi duke u mbështetur në thashetheme partiake? Do bësh historiografi duke u mbështetur në artikuj të gazetave partiake? Do bësh historiografi duke u mbështetur në fjalimet e funksionarëve partiakë, gjuha propagandistike e të cilëve nuk ndryshon prej gjuhës propagandistike të stalinizmit mbi planet pesëvjeçare? Jo, me të "dhëna" të tilla nuk bëhet historiografi, nuk bëhet shkencë. Me të dhëna të tilla bëhet gazetari propagandistike partiake. Nxënësit tanë, maturantët tanë, lexuesit tanë në Shqipërinë shtetërore e në Kosovë e kemi për detyrë intelektuale dhe morale t'i mbrojmë prej këtij helmi partiak, që u jepet atyre me titullin e historisë së popullit shqiptar.
Si do ta portretizonit një historian model? A mund të gjejmë sot shembuj të këtillë në radhët e historianëve shqiptarë?
Nuk mund të jesh historian i mirë, historian i rëndësishëm për historinë e popullit tënd, në qoftë se dijen metodologjike, dhe kulturën historike, dhe dhuntinë krijuese nuk i mbështet në parime etike. Më pyesni a mund të gjejmë historian të këtillë në radhët e historianëve shqiptarë? Po. Pa dyshim po. Shqipëria ka historianë të shquar. Shqipëria kishte dhe ka një varg historianësh, gjuhëtarësh, arkeologësh, etnografësh shumë të shquar. Po përmend disa historianë të brezit të vjetër. Aleks Buda, Kristo Frashëri, Arben Puto, Kristaq Prifti-po këta janë emra të mëdhenj të historiografisë shqiptare. Paskal Milo është historian i shquar me kulturë, me dhunti, me etikë shkencore, i cili , mjerisht, ka humbur shumë kohë në politikë. Prej brezit të ri dua të përmend një historian, që sot shquan si maje e lartë në historiografinë shqiptare: Pëllumb Xhufi. Të gjithë i nderoj dhe i dua shumë: me Ali Hadrin ne në Kosovë na e kanë mësuar historinë e popullit shqiptar, të Shqipërisë dhe të Kosovës. U jemi mirënjohës përjetë.
Është e qartë nevoja që kanë shqiptarët për një histori përtej politikës. Por, kur do të mund ta kenë një histori të tillë?
-Një histori të tillë, mbipolitike, një histori vërtet shkencore, një histori të tillë, të shkruar me kulturë historike, dhe shkencore në përgjithësi, me etikë shkencore, shqiptarët do ta kenë vetëm kur Shqipëria dhe Kosova të bëhen shtete vërtet demokratike, çka sot nuk janë. Nuk janë shtete vërtet demokratike dhe nuk janë shtete të përfunduara si shtete. Dhe, kur prej politikës të shkojnë mbeturinat e diktaturës që në pushtet janë ngritur duke kamxhikosur paturpësisht mbas vdekjes Enver Hoxhën, të cilit i kanë shërbyer përtokas, të cilin e kanë madhëruar si hyjni! Domethënë: Mjerimi moral dhe servilizmi i ri nuk i lejojnë të shohin se Perëndia i tyre, Enver Hoxha, i cili e kishte vënë Shqipërinë nën një regjim dhune të përgjithshme, që e dënon çdo mendje liridashëse e demokratike, njëkohësisht ka bërë shumë për Shqipërinë: e ka nxjerrë prej prapambetjes së tmerrshme materiale, institucionale, arsimore, shëndetësore, duke e bërë shtet, të fortë, të organizuar (sado policor), me të gjitha institucionet më të larta të shtetit anëtar të OKB-së, të arsimit, të shëndetësisë, të shkencës, të kulturës. Një histori të tillë, shkencore dhe të shkruar ndershëm, shqiptarët do të mund ta kenë vetëm kur politika shqiptare të çlirohet prej Sali Berishës dhe sali berishave në politikë, në historiografi dhe në shkencë në përgjithësi. Dhe, kjo ditë nuk është larg: më së shumti edhe tre-katër vjet. (05 tetor 2009,marrë nga: Gazeta Shqiptare)