Për një Kongres Kombëtar

Shkruan: Dr. Korab R. Sejdiu
kush është Korabi
Unifikimi thonë bën forcën. Shqiptarët gjatë historisë së tyre e panë një unifikim total vetëm në kohën e Skënderbeut, që për këtë arsye përballoi stuhitë osmane për një çerek shekulli. Suksesi i Skënderbeut flet për vetveten. Përveç gjatë asaj kohe, shqiptarët shpesh kanë humbur sepse nuk kanë qenë të gatshëm të abdikojnë fuqinë personale për një të mirë të popullit. Shembujt janë tepër të shumtë për t'i numëruar, duke filluar nga kohët ilire e deri më së voni me degëzimin e LDK së. Prandaj edhe kemi qenë të ndarë me shekuj në një shoqëri fisnore apo klanore, e jo të bashkuar si një komb - për atë edhe kemi qenë të shtypur. Falë asaj, sot jetojmë të ndarë në gjashtë shtete a jo nën një kulm.
E them atë që të tregoj se tash është koha më e rëndësishme që interesat personale të lihen prapa dhe të mendohet në aspektin makro dhe afatgjatë. Kombi ynë ka nevojë jetike për unitet kombëtar që të konservon këtë pak territor që na ka mbetur. Falë gabimeve trashanike, sot gjendemi pranë edhe një humbjeje tjetër territoriale. Të gjithë jemi të vetëdijshëm se negociatorët tanë kanë gabuar që nga fillimi. Pavarësia e Kosovës është dashtë të jetë një koncesion, e jo kërkesë e parë - është dashtë të jetë mesi ku takohen dy palët, e jo pozita fillestare e palës sonë. Për këtë arsye, sot në prag të negociatave të reja 120 ditëshe po flitet për ndarjen e Kosovës si koncesion, realitet të cilin negociatorët tanë nuk po e kuptojnë. Është e mundur që këta zëra të bëhen edhe më të fuqishëm gjatë negociatave të 120 ditëve të ardhshme. Ne nuk guxojmë ta pranojmë një gjë të tillë për hir të bashkëpunimit me ndërkombëtarët dhe gjetjes së një zgjidhje të shpejtë.
Që të kundërvihet çdo zgjidhjeje që përbën copëtimin e Kosovës dhe të na kthehet sado pak fuqia negociuese, është paraqitur nevoja që të mbahet një Kongres Kombëtar që do të mbledhë reprezentuesit e shqiptarëve nga të gjitha trojet. Ky nuk do të ishte Kongres për shpalljen e unifikimit të Shqipërisë etnike. Larg asaj! Qëllimi i tij do të ishte që t'i tregojë botës, e sidomos Europës, se shqiptarët për herë të parë do t'i vendosin interesat kombëtare para interesave personale. Ky Kongres do të tregojë se mbrojtja e territoreve dhe kombit tonë ka më tepër rëndësi për ne sesa bashkëpunimi me të huajt, anëtarësimi në NATO dhe BE, apo investimet e huaja. Në fakt, ky do të jetë një Kongres që do t'i tregojë botës prioritetet e kombit shqipëtar, nga të cilat vetëprezervimi si komb radhitet i pari.
Pas debatit, ky Kongres Kombëtar do të aprovonte një rezolutë në të cilën do të parashtroheshin disa vendime që kanë të bëjnë me mbijetesën kombëtare. Disa sygjerime do të ishin:
Përqëndrimin e të gjitha trojeve shqiptare që të inkuadrohen në organizatat euro atlantike;
Vendosmërinë e shqiptarëve të jenë faktor stabiliteti ekonomik dhe politik ne Ballkanin Perëndimor;
Pajtimi se Flamuri dhe Himni i Shqipërise janë Flamur dhe Himn i tërë shqiptarëve;
Se, në këtë moment historik, Kosova dhe udhëheqja e saj kanë përkrahjen e plotë dhe të pakushtëzuar të të gjithë shqiptarëve anembanë botës;
Insistimin kombëtar që çdo ndryshim i kufijve në Ballkan në baza etnike do ta ndezë dhe legjitimojë kërkesën e Shqipërisë që t'i kthehen tokat e aneksuara (lexo okupuara) në vitin 1912;
Shkelja e të drejtave njerëzore të shqiptarëve jashtë vendeve ku janë shumicë do të konsiderohet shkelje e të drejtave të gjithë shqiptarëve dhe do t'i cenojë marrëdhëniet e atij vendi me te gjitha vendet qe popullohen nga shqiptarët;
Një Kongres i Gjuhës do të mbahet çdo vit me qëllim që ta konservojë gjuhën unike shqipe;
Arsimimi i ahqiptarëve kudo që ndodhen do të jetë interes primar kombëtar.
Kjo listë natyrisht se nuk është e plotë, mirëpo do të ishte një fillim i mirë. Besoj se një mbledhje e tillë kombëtare gjatë ketij 120 ditëshit të ardhshëm negociator do t'i eliminonte të gjitha mendimet e huaja edhe për një aneksim të trojeve tona dhe përdhunimin e mëtejshëm të kombit tonë. Përveç kësaj, do të tregonte për një vendosmëri të shqiptarëve që më në fund t'i tregojnë botës se ata janë unikë në mbrojtjen e të drejtave të tyre - që më në fund ata janë NJE.
(Autori është Doktor i Jurisprudencës, i shkolluar në SHBA. Ka qenë Ndihmësgjykatës në Gjyqin Suprem të New Jersey it dhe në Gjyqin Kancelar të shtetit Delaware. Aktualisht është avokat në një ndër firmat më prestigjioze të avokaturës në qytetin Philadelphia).

Bush Perqafime me qytetaret e Fushe-Krujes

Momente shume emocionuese, ndoshta me emocionueset e takimit te sotem ne Shqiperi. I liruar nga veshja e tij zyrtare presidenti amerikan Bush ka hequr dore nga protokolli ne oren e fundit te vizites ne token shqiptare, duke u futur ne mes te turmes se njerezve qe e kane pritur me brohoritje, dhe eshte perqafuar perzemersisht me ta dhe me pas u ka dhuruar puthje me dore.

Presidenti Bush ne viziten disa minuteshe ne Fushe Kruje, qendroi ne nje bar-restorant, ku u takua me nje grup biznesmenesh. Bush duke falenderuar nga afer te gjithe qytetaret e Fushkrujes te cilet I kane bere nje pritje spektakolare presidentit amerikan.

Shume entuziast presidenti Bush ka shtrenguar duart, eshte perqafuar e nuk ka ngurruar te beje edhe foto, madje ka dhene edhe autografin e tij nje qytetari. Pronari i njerit prej lokaleve ne Fushe Kruje ka patur gjate kesaj dite te vecante klinetin e tij me te rralle, presidentin Bush i cili ka qendruar per disa minuta ne kete lokal presidenti Bush gjate vizites ne Fushe Kruje eshte nderuar me titullin qytetar nderi i ketij qyteti ndersa ka vizituar nje projekt te fondacionit prestigjoz USAID ne Fushe Kruje.

Mes kersherise se qytetareve, Bush shume miqesisht eshte takuar dhe ka biseduar me disa biznesmene te zones te cilet jane fitues te projekteve amerikane ne vendin tone. Kjo ishte ndalesa e fundit e Presidentit te SHBA-se ne viziten e tij ne Shqiperi, vizite e cila nisi ne oren 09:40 (marrë nga: 24 -0rë)

Epistemologjia është teoria filozofike e njohjes shkëncore. Ajo tenton të reflektojë sa përputhet hulumtimi i teorive shkëncore me realitetin, nëse ekziston apo jo njohje objektive e realitetit dhe çfare mjete duhen ndjekur për të dhënë rezultate sa më të sakta...
Në dallim me matematikën, fizikën, biologjinë, “shkencat e shpirtit” dhe në veçanti shkencat që kanë të bëjnë me shoqërinë nuk mund të arrijnë në rezultate të sakta verifikuese, sepse realiteti shoqëror është shumë kompleks dhe nuk ekziston një zgjidhje përgjithësisht e vlefshme, ashtu siç kërkoi në fillim pozitivizmi i Auguste Comte apo variantët e tij më moderne, siç është racionalizmi politik. Ky orientim shkëncor modern beson ”në argumentimet teknike dhe mënyrat e veprimit të racionit […] Cilësia që racioni e merr parasysh për vetën është ajo e inxhinierit, një inxhinier të cilit shpirti i ndodhet në mënyrë të përhershme nën kontrollin e teknikës së përshtatshme” (Okënshot). Politika që bazohet në këtë lloj mendimi epistemologjik është politikë e përkryerjes dhe uniformitetit. Çfarë nuk mund ajo të kuptojë është se, teknika nuk mund të jetë adekuate me realitetin, se nuk ka një zgjidhje unike universale për çdo tip problemi. Rrethanat specifike duhen marrë në konsideratë. Në rast të kundërt, “teknika” lind përbindësha utopikë që hanë jeta të shumta njerëzore, shkatërrojnë shoqërinë globale apo harmoninë politike ndërkombëtare.
Pikërisht mendimi politik aktual evropian gjendet bukur shumë kohë në një kurth të tillë. Dallojmë dy mënyra të gabueshme veprimi në mbarëvajtjen (menaxhimin) e situatës në Ballkan:
1) trajtimi sipas politikës së “ekuilibrit të forcave” të rajonit, pa marrë parasysh realitetin historik dhe politik, specifika të tij. Kjo ka shkaktuar tragjedinë e “ligjërimit” të pushtimit dhe kolonizimit sllavo-grek mbi trojet dhe popullin shqiptar me anë të Konferencës së Ambasadorëve të Londrës. Dhënia e Kosovës historike, Serbisë (kliko mbi foto për pamje të plotë) dhe Çamërinë Greqisë, ka paraqitur për momentin një “zgjidhje kompromisi” midis blloqeve të kundërta evropiane (blloku gjermano-austriak dhe blloku francezo-rus). Ata nuk kanë marrë parasysh të drejtat legjitime të popullit shqiptar dhe vendimin mbarëkombëtar të Kuvendit të Vlorës.
Si në të kaluarën, edhe sot, i njëjti ekuilibër i forcave po funksionon kur vjen fjala për “përcaktimin e statusit të Kosovës”. Mendimi politik evropian dëshiron të “mbajë status kuon e rajonit”: Kosova të këtë “sovranitet të kushtëzuar” (ashtu siç pohon një raport i fundit i Këshillit Evropian, siç raporton RTK-ja), gjë që nënkupton “më shumë autonomi, më pak pavarësi”, nën pushtimin dhe kolonizimin e Serbisë, një republikë boshnjake brenda saj dhe zëvendësimin e UNMIK-ut me EUMIK.

Kufijtë në Ballkan është dashur nga Evropa të ndryshohen vetëm në të mirën e putrave ekspansioniste të ariut rus apo të dhelprës serbe, kurse kur është fjala për ribashkimin e Shqipërisë, ata gjejnë miliona “arsye” përse “nuk duhet” apo “nuk kemi leje”. Këto “gabime” nuk janë të pa qëllimshme, siç nuk është i rastësishëm bashkimi i dy Gjermanive apo krijimi i Malit të Zi.
Të gjitha shtetet pjesëmarrëse në Luftën e Parë dhe të Dytë Botërore nuk kanë pësuar ndryshime shumë të mëdha, siç ka pësuar Shqipëria Etnike në ato kohëra.
E pse vallë kjo të ndodhë mu me një shtet i cili as më pak as më shumë, nuk ka kërkuar të pushtojë treva të huaja, por vetëm është mbrojtur? Pse kancerit të Ballkanit (projektit utopik sllavo-grek), i jepet përparësi dhe i jepet e drejtë të zmadhohet në dëm të tokave edhe ashtu të copëtuara të kombit tonë, ndërsa në anën tjetër kërkojnë që Kosova të heshtë dhe të jetë kënaqur me atë fasadë të quajtur “pavarësi”, me kokën nën Serbi. Shihet qartë se Evropa vazhdon të thellojë “gabimin” që ka bërë apo më mirë të themi qëllimin e saj, që të shkatërrojë shtete që kalojnë apo i afrohen madhësisë së saj dhe i pengon që një popull i shumëvuajtur si shqiptarët të lirohen dhe të ribashkohen në shtetin e tyre të dikurshëm, Shqipërinë e Bashkuar dhe brenda kufijve të saj.
2) trajtimi i rajonit sipas “teorisë së integrimeve”, që nënkupton krijimin e “Ballkanit Perëndimor” (bllok unik i shteteve ballkanike) dhe hyrjen më pas të tij brenda Bashkimit Evropian. Mendimi politik evropian nuk është në gjendje të kuptojë se nëse në Evropën perëndimore konfliktet u zgjodhën me anë të integrimeve, në “skajin” e saj Ballkanin, ka një situatë të ndryshme prej asaj të konflikteve etnike nga Evropa perëndimore: trojet shqiptare mbahen ende të pushtuara dhe të kolonizuara. Pra, çështja shqiptare është çështje koloniale, që ndryshon nga konflikti i dikurshëm gjermano-francez mbi Alsacinë e Lorenën. Nëse Evropa përpiqet të zgjedhë problemet në të njëjtën mënyrë si “në dhomën e vetë”, nëpërmjet bashkëveprimit dhe integrimit të kundërshtarëve në një sistem të përbashkët ekonomik dhe të vlerave (siç është sot Bashkimi Evropian), kjo teknikë nuk i përputhet realitetit në Ballkan. Kjo teknikë është favorizuese e planeve serbomëdha, është nxitëse e hegjemonizmit dhe ekspansionizmit të shteteve koloniale Serbia, Greqia, IRJM-ja dhe Mali i Zi që ditën deklarohen për “mirëbesim”, “multietnicitet” dhe “integrim në BE, ndërsa natën kurdisin si mos më keq planë për mbajtjen nën pushtim dhe kolonizim të trojeve shqiptare dhe për gëlltitjen e gjysmë shtetit shqiptar.

S’ka teori të integrimeve që mund të implementohet në Ballkan pa përfundimin e çështjes koloniale shqiptare! Për situatën specifike duhet zgjidhje specifike: vetëvendosja e tërë popullit shqiptar. Kjo është në frymën e globalizmit përparimtar dhe harmonisë së marëdhënieve ndërkombëtare që sjellin paqe, miqësi e bashkëpunim me dobi reciproke mës popujve që dallon nga globalizmi i mafisë politike e klasike që më vete mbart globalizmin e klaneve kriminale me jaka të bardha ndaj vendeve të varfëra, me globalizmin e hajnave, narkomanisë e të prostitucionit si dhe të dukurive të tjera negative.
Çelësi i hapjes së rrugës së zhvillimeve pozitive, për të bllokuar "inxhinierinë" e epistemologjisë politike racionaliste specifike të globalizimit dhe të dukurive kriminale, ndodhet në zgjidhjen reale të çështjes koloniale shqiptare. Dhe kjo duhet të ndodhë shumë shpejt, sepse rreziqet që po na kanosen janë të mëdha.
Torbjorn Solstrom, i dërguari i Solanës, "është cituar të ketë deklaruar para gazetarëve se bashkësia ndërkombëtare do të qëndrojë në Kosovë përgjithmonë, sepse Bashkimi Evropian nuk ka strategji dalëse nga Kosova, duke shtuar se do të ndërrojë vetëm natyra e pranisë ndërkombëtare do të ndryshojë" (Radio Kosova e Lirë, 21 dhjetor 2006). Kjo do të thotë se BE ka hequr dorë nga dërgimi i një misioni vetëm të tij dhe të pranisë ushtarake të BE-së, pasi që kanë paralajmërime se mund të ndahen keq. Por ata po duan të shfrytëzojnë emrin e NATO-s për të fshehur misionin e vet të invadimit dhe okupimit ushtarak të Kosovës, sikur që janë fshehur pas emrit të UNMIK-ut që shtatë vite. Ata paralajmëruan se "...forcat e NATO-s do të kalojnë nëpër Serbi për të ardhur në Kosovë...".

Prapavija e kësaj është e qartë. NATO nuk do të duhej kurrë të vijë nëpër territorin serb, asnjëherë, sepse do të merrej në shënjeshtër si ushtri serbe. Para kësaj BE-ja duke e dërguar ushtrinë e vetë në emër të NATO-s nëpër Serbi, e dinë se në Kosovë do të hasë në rezistencë të armatosur dhe me këtë dëshiron të inskenojë situatën që "shqiptarët janë kundër NATO-s", që pastaj të legjitimohet dhuna ndaj shqiptarve. BE-ja dëshiron të krijojë një situatë artificiale se Kosova është kundër NATO-s, dhe kështu të bindë edhe amerikanët se ata nuk duhet më të përkrahin shqiptarët. Pra, qëllimi përfundimtar është që të bindet SHBA-ja që të tërhiqet nga kjo pjesë e jugut të Evropës dhe pastaj Serbia, Greqia, IRJM-ja dhe Mali i Zi të vazhdojnë terrorin shtetëror dhe politikën e tyre, për asimilimin e shqiptarve në kuadrin e "Ballkanit Perëndimor" dhe më pas të BE-së...
Kjo është "matematika" e racionalizmit politik së Evropës së kryesuar nga qarqe serbofile dhe grekofile të ndikuara (shantazuara) ekonomikisht nga Rusia! Por në raport me çështjen shqiptare, Evropa po bie çdo hërë në rolin e “Çirakut Shtrigan” të Goethe-s që konsideronte se e ka më lehtë të dredhet duke bërë një yshtje se sa të mbartë ujin, kovë me kovë, deri në mbushjen e vozës që e urdhëronte zotin e tij, magjistarin. Pasi tregoi yshtjen, kovat nisin të mbushin vetë vozën derisa uji i tejkalonte skajet e tij dhe çiraku vetëm atëherë kuptoi se ai nuk e di aspak formulën magjike për të bërë kovat të pushojnë nga rruga e sjelljes së ujit…
Ashtu që kini kujdes, ju, zyrtarë të Evropës, se po “ta hani” Ballkanin për shkak të teknikave “yshtëse” me të cilin po ushqeni përbindëshin pansllavist, jo vetëm se nuk krijoni paqe dhe stabilitet në rajon, por të njëjtin fat do ta keni edhe ju! /Rumani, 22 Dhjetor 2006/

Edhe në këtë 28 Nëntor u përballëm me bombat e gazit lotsjellës dhe me lëndët paralizuese nervore

Shkruan:Sejdi Veseli

U skuqën IPVQ-të dhe UNMIK-u
E marte 28 Nëntor 2006
Websit-i i Levizjes Vetëvendosja (kliko): FOTO GALERI - Demonstratat e 28 Nëntorit 2006 Prishtinë - Pamje !

Prishtinë, prill 2006
Pavarësisht se ka filluar ngritja e temperaturave, e cila ndikon në shfaqjen e etheve hemorragjike, epidemi këto që po përsëriten çdo vit në vendin tonë, e të cilat janë mjaft të rrezikshme dhe kanë një vdekshmëri të lartë, akoma mungon një program qeveritar për parandalimin e tyre. Deri më tani nga këto sëmundje kemi pasur 467 raste të hospitalizuar dhe të diagnostifikuar, vetëm për rastet me konfirmim sterologjik, prej të cilëve 70 vetë kanë vdekur, tha në një intervistë për Kosovapress, prof. dr. Sali Ahmeti. Ai thotë se duke marrë parasysh që ethet hemorragjike paraqiten shpesh në Kosovë dhe përfshijnë mbi 60 për qind të territorit të saj dhe kanë vdekshmërinë e lartë prej 30-50 për qind, nevojitet që urgjentisht sikurse për gripin e shpezëve të ketë një program qeveritar edhe për epideminë e etheve hemorragjike, në mënyrë që të mos ketë vdekje të reja dhe të parandalohet kjo epidemi e cila është në rritje e sipër.

Kosovapress: Tashmë kanë filluar ngritjet e temperaturave. Sa ka rrezik që të shfaqen ethet hemorragjike, pasi ka disa vite që me fillimin e pranverës të paraqiten ato?

Ahmeti: Ngritja e temperaturave ndikon në shfaqjen e etheve hemorragjike dhe tani veç jemi në fillimin e sezonit të shfaqjes së tyre. Ethet hemorragjike janë sëmundje të kahmotshme në vendin tonë dhe kanë filluar të paraqiten sidomos nga viti 1986, qoftë në forma sporadike apo me shpërthime epidemike. Rrjedhimisht epidemitë e këtyre sëmundjeve në Kosovë janë paraqitur disa herë duke filluar në vitin 1986, pastaj 1989, 1995 2001, 2004 dhe 2005. Këto janë sëmundje mjaft të rrezikshme, me një vdekshmëri të lartë. Nëse bëhet një krahasim me epideminë tani shumë aktuale të gripit të shpezëve, mendoj se popullata në Kosovë mund të jetë më tepër e rrezikuar nga ethet hemorragjike se sa nga gripi i shpezëve.

Kosovapress: Sa lloje të tilla kemi dhe kur mund të fillojë infeksioni te njerëzit?

Ahmeti: Ekzistojnë disa sëmundje në grupin e etheve hemorragjike. Në vende të ndryshme të botës janë të njohura l2 lloje, por në Kosovë deri më tani janë të njohura dy tipe: ethet hemorragjike me sindrom veshkor ose populli e njeh si ethe të minjve dhe ethet hemorragjike krime kongo ose ethja e rriqrave.

Të dy këto sëmundje janë me vdekshmëri të lartë, ato paraqiten shpesh në vendin tonë dhe përfshijnë mbi 60 për qind të territorit të Kosovës. Kanë karakter sezonal, paraqiten kryesisht në muajt e ngrohtë të vitit dhe janë ngushtë të lidhura me faktorët ekologjikë e klimatikë të vatrave natyrore. Ethet e rriqrave kanë sezonalitet më të hershëm dhe infeksioni në mesin e njerëzve fillon zakonisht nga fundi i muajit prill për të vazhduar në muajt maj-korrik, ndërsa ethet e minjve fillojnë të shfaqen diku nga qershori, korriku, gushti e deri në shtator apo tetor.

Kosovapress: Sa janë të rrezikshme këto epidemi dhe në cilat zona të Kosovës janë paraqitur më shumë deri tani?

Ahmeti: Të dy këto sëmundje janë të lidhura ngushtë me kushtet gjeografike dhe klimatike të një vendi të caktuar, që i përcakton deri diku edhe zonat endemike të infeksionit, p.sh. ethet hemorragjike të rriqrave apo krime kongo, përfshijnë kryesisht Kosovën qendrore, prandaj edhe në vitin e kaluar kemi pasur numër të madh të rasteve, gjithsej 125 raste të hospitalizuar, prej tyre 5 raste vdekjesh (4 nga ethet e rriqrave dhe 1 nga ethet e minjve).

Marrë në përgjithësi deri më tani nga këto sëmundje kemi pasur 467 raste të hospitalizuar dhe të diagnostifikuar, këtu po flas vetëm për rastet me konfirmim sterologjik, prej të cilëve 70 vetë kanë vdekur. Ndërkaq numri i rasteve që kanë pasur manifestime klinike dhe forma të rënda të sëmundjes, por që ne për shkaqe teknike nuk kemi mundur të bëjmë konfirmimin sterelogjik është shumë më i madh.

Shikuar sipas zonave ethet hemorragjike krime kongo (ethet hemorragjike të rriqrave) përfshijnë komunën e Malishevës, Drenasit, Klinës, Skenderajt, fshatrat përreth brigjeve të lumit Drin, Therandën, regjionet e Hasit, Rahovecit dhe Prizrenit, regjionet tjera janë më pak të prekura dhe me raste sporadike. Ndërsa ethet e minjve apo ethet hemorragjike me sindron veshkor kanë një shtrirje krejt tjetër dhe përfshijnë kryesisht fshatrat rrëzë maleve të bjeshkëve të Dukagjinit, duke filluar nga fshatrat e rrethit të Burimit, Pejës, Deçanit, Gjakovës e deri te Prizreni. Po ashtu raste më të rralla janë paraqitur edhe në brigjet e liqenit të Batllavës, fshatra të Ferizajt dhe Kaçanikut.

Kosovapress: Kush është bartës i infeksionit të etheve hemorragjike?

Ahmeti: Si bartës i infeksionit të etheve hemorragjike krime kongo janë rriqrat, të cilat shumohen në terrene me lartësi mbidetare zakonisht nga 400- 800 metra, do të thotë në vendet blegtorale-bujqësore të pasura me lumenj, kullosa dhe pyje me rritje të ulët në formë shkurresh. Rezervuare të infeksionit janë kafshët shtëpiake, ndërsa infeksioni përcillet te njeriu me rriqra (duke i hequr nga lëkura e kafshëve, duke i ndrydhur ose me pickim direkt nga rriqrat). Ethet e rriqrave janë sëmundje shumë kontagjioze, do të thotë se përcillen nga njeriu te njeriu duke infektuar personat e kontaktit familjar, personelin shëndetësor që përkujdeset për të sëmurët apo gjatë punës në laborator.

Për ethet hemorragjike me sindrom veshkor bartës të infeksionit janë brejtësit apo konkretisht minjtë, të cilët jetojnë në lartësi mbidetare nga 600-2000 metra, prandaj bjeshkët e Rugovës, Gjeravicës, Burimit, Strellcit, Junikut, Kashtanjevës, janë vatra natyrore të cilat krijojnë kushte klimatike-ekologjike të përshtatshme për shumimin e këtyre brejtësve nga të cilët infeksioni përcillet te njerëzit.

Njeriu infektohet në kontakt direkt me brejtësit (duke i kapur me kurthe-çarqe, duke i prerë me kosë), me ujin dhe ushqimet e kontaminuara me ekskretet e minjve apo në formë aerosolesh. Brejtësit e infektuar nuk manifestojnë shenja të sëmundjes, por eliminojnë virusin-shkaktar të sëmundjes në ambientin e jashtëm me feçe, urinë apo pështymë, për 1-12 muaj pas infeksionit.

Kosovapress: Cila nga infeksionet konsiderohet si më i rrezikshëm dhe nga cila ka vdekshmëri më të lartë?

Ahmeti: Janë pothuajse të njëjta dhe që të dyja janë sëmundje të cilat kanë vdekshmërinë e lartë. Llogaritet se vdekshmëria e tyre është 30-50 për qind. Por, ethet hemorragjike, të cilat shkaktohen nga rriqrat kanë një rrezikshmëri më të madhe për popullatën për faktin se janë sëmundje që përcillen jo vetëm prej rriqrave, por sëmundja mund të përhapet edhe në mënyrë interhumane, do të thotë prej njeriut te njeriu. Prandaj këto janë problem i veçantë për shëndetin publik.

Në përvojën tonë kemi pasur raste shumë të shpeshta të infeksionit në mesin e personave të kontaktit, sidomos nga rrethi familjar, por që kanë ndodhur edhe në personelin mjekësor. Në mesin e personelit mjekësor deri tani kemi pasur 5 raste të infeksionit, prej të cilëve 3 mjekë, një motër dhe një punëtor laboratori, njëri nga këta për fat të keq ka përfunduar me vdekje. Ndërsa ethet hemorragjike me sindrom veshkor edhe pse japin sëmundje me gravitet të rëndë dhe dëmtime të veshkave deri në insufiçincë të tyre, por nuk përcillen prej njeriut në njeri (deri tani në praktikën tonë nuk kemi pasur raste të tilla), që është një rrethanë lehtësuese krahasuar me ethet hemorragjike të rriqrave.

Kosovapress: Me çfarë aparature i identifikoni rastet e prekura nga epidemia dhe sa raste të tilla janë deri tani?

Ahmeti: Rastet që ne i kemi të identifikuar janë gjithsej 467 me konfirmim sterologjik, mirëpo rastet e shtrira në spital me manifestime klinike sillen rreth 1500. Meqenëse testet sterelogjike për konfirmimin e këtyre sëmundjeve nuk bëhen në Prishtinë, shkaktohen vështirësi të mëdha, sepse serumet duhet të dërgohen në Lubjanë, e cila është edhe qendër referente për këto sëmundje në Evropën Juglindore. Ndërkohë që dërgimi i serumeve është shumë i kushtueshëm dhe shumë i papërshtatshëm, sepse ne ato rezultate i marrim zakonisht pas një muaji dhe kështu ato humbin rëndësinë e tyre për të bërë një diagnozë të shpejtë, sepse diagnoza e shpejtë dhe e hershme përcakton ecurinë dhe fatin e të sëmurit.

Kosovapress: Duke marrë për bazë që pas përfundimit të luftës kjo epidemi shfaqet çdo vit, pse nuk është blerë aparaturë adekuate për këtë punë në QKUK?

Ahmeti: Për faktin se serioziteti i këtyre sëmundjeve deri më tani nuk është kuptuar nga organet kompetente qofshin ato vendore (si qeveria dhe MSH) apo ndërkombëtare (OBSH, CDC etj), deri më tani masat për luftimin e këtyre sëmundjeve kanë qenë sporadike, sipërfaqësore dhe të drejtuara në zbutjen e pasojave e kurrsesi në çrrënjosjen e mirëfilltë të tyre. Ne kemi arritur rezultate të mira në mjekimin e këtyre të sëmurëve në uljen e vdekshmërisë, caktimin e vatrave natyrore, caktimin e rezervuarëve dhe burimit të infeksionit. E gjithë kjo është bërë falë punës së palodhshme të stafit mjekësor të Klinikës Infektive dhe personelit tjetër të QKU-së, IKSHP-së, spitaleve regjionale dhe mbrojtjes primare shëndetësore, por ka munguar dhe mungon akoma programi qeveritar, i cili do të pengonte shfaqjet e mëtejshme dhe vdekjet e reja nga këto sëmundje.

Qeveria e Kosovës së bashku me MSH-në dhe institucionet tjera kompetente duhet me urgjencë të përgatisin programin për parandalimin dhe eradikimin e etheve hemorragjike dhe sëmundjeve tjera të grupit të sëmundjeve bioterroriste (që pos etheve hemorragjike janë shumë aktuale në Kosovë edhe tularemia dhe bruceloza). Ky program duhet të përfshijë mbledhjen e të dhënave në mënyrë permanente nga zonat e prekura me sëmundje dhe analizën e tyre, duke formuar një sistem të alarmimit të hershëm për shumimin e rriqrave apo brejtësve, ngritjen e kapaciteteve diagnostike dhe sigurimin e aparaturës dhe reagensëve për testime të shpejta, forcimin e shërbimeve për trajtim adekuat bazuar në përvojat vendore e ndërkombëtare, hulumtimin e prevalencës së shkaktarit të infeksioneve në mesin e vektorëve të zonave endemike, formimin e protokolleve për diagnozën dhe menaxhimin e sëmundjes, masat e hershme dhe të vazhdueshme të DDD-së, etj.

Kosovapress: A është bërë ndonjëherë spërkatja në vendet që janë paraqitur rriqrat në mënyrë që parandalimi të bëhet në vend?

Ahmeti: Të shumtën e herave gjatë këtyre epidemive janë bërë masa parandaluese me vonesë, atëherë kur kanë ndodhur infeksionet te njerëzit dhe zakonisht ka qenë Klinika Infektive që ka paralajmëruar IKSHP dhe MSH se kemi raste të shfaqjes së sëmundjes në mesin e njerëzve dhe mandej kanë filluar të aktivizohen ekipet e spërkatjes në terren.

Kosovapress: Përveç epidemisë së etheve hemorragjike, tani jemi të kërcënuar edhe nga gripi i shpezëve, i cili ka prekur edhe disa vende të rajonit. A është duke u punuar sa duhet në parandalimin e kësaj epidemie?

Ahmeti: Nëse bëjmë një krahasim në mes gripit të shpezëve dhe etheve hemorragjike për rrezikshmërinë e popullatës, masat që janë ndërmarrë për parandalimin e gripit të shpezëve janë për t’u përshëndetur, por edhe me herët kam thënë që këto masa si shumë janë orientuar vetëm në sektorin e veterinarisë dhe shpezëtarisë, ndërsa investimet qoftë në parandalimin apo në përkujdesjen e të sëmurëve të mundshëm dhe faktorin njeri janë lënë anash.

Unë sa kam të dhëna, Qeveria e Kosovës ka ndarë një fond prej 350 mijë euro për menaxhimin e epidemisë së gripit. Janë formuar ekipet e veçanta të veterinarisë bile shumë të përgatitura, ndërsa sa i përket masave mbrojtëse për faktorin human, për përgatitjen e ekipeve mjekësore, për sigurimin e mjeteve mbrojtëse adekuate, për sigurimin e dhomave të izolimit dhe aparaturës adekuate për trajtimin e të sëmurëve eventual në repartet infektive, mendoj se ende nuk ka veprime konkrete.

Konsideroj se është koha e fundit që të fillohet dhe të bëhen parapërgatitjet adekuate për pajisjen e ekipeve mjekësore dhe reparteve të izolimit për infeksionet e mundshme humane, sepse në muajt e ardhshëm pritet ardhja e shpezëve shtegtarë, të cilat janë bartës të mundshëm të gripit Avian.

Kosovapress: A ekziston nëpër spitale vend i veçantë që në rast shpërthimi të epidemisë të sëmurët të kenë ku të vendosen dhe të marrin trajtim të veçantë?

Ahmeti: Ekziston klinika infektive dhe repartet infektive në spitalet regjionale, por ende nuk kemi dhoma të izolimit të mirëfillta me pajisje adekuate që plotësojnë standardet e parapara nga OBSH për përkujdesjen dhe trajtimin e këtyre të sëmurëve. Këto dhoma së paku do të duhej të kenë ventilatorë me presion negativ dhe me hepafiltër që bëjnë pastrimin bakteriologjik të ajrit, veshje dhe maska adekuate për ekipet mjekësore që kujdesen për të sëmurët, mjete pune për një përdorim. etj.

Kosovapress: Në Ministrinë e Shëndetësisë thonë se janë të përgatitur maksimalisht në rast të shpërthimit të mundshëm të epidemisë, ndërsa ju thoni se nuk ekziston përgatitje adekuate?

Ahmeti: Konsideroj se një përgatitje adekuate për trajtime spitalore çfarë duhet të jetë nuk ekziston. Po ashtu, as barnat antivirale si oseltamivir-tamiflu nuk janë rezervuar, mungojnë reagensët për diagnostikim të shpejtë dhe mendoj se është bërë lëshim pasi që në kohën e duhur nuk janë vaksinuar së paku ekipet mjekësore që të parët do të ballafaqoheshin me të sëmurët eventualë, si ekipet e infektologëve, epidemiologëve, virusologëve, etj.

Kohën e shfaqjes së gripit Avian qoftë në mesin e shpezëve apo njerëzve nuk mund ta saktësojë askush. Kjo mund të ndodhë pas një apo disa vitesh, por mund të ndodhë që nesër, e nëse ndodh nesër është Klinika Infektive dhe infektologët që duhet t’i trajtojnë këta të sëmurë, ndërsa aparatura dhe pajisjet adekuate të parapara në programin qeveritar dhe MSH akoma nuk kanë arritur qoftë në Klinikën Infektive apo repartet tjera infektive të spitaleve regjionale.

Ndërkohë që opinioni është vërshuar nga të dhënat dhe informatat për gripin e shpezëve, nga ekspertë të lëmenjve të ndryshëm për shkallën e rrezikshmërisë së gripit në vendin tonë dhe ndonjëherë janë stërzmadhuar duke sjellë buzë panikut. Kjo ka rezultuar që dukshëm të bie konsumi vendor i mishit të pulës dhe vezëve në vend që kjo të merrej pretekst për rritjen e konsumimit të këtyre ushqimeve vendore.

Duke marrë për bazë se mishi i pulës dhe vezët janë ushqimet kryesore për pjesën më të madhe të popullatës sonë, kjo ka varfëruar dukshëm sofrat tona edhe ashtu të varfra. Është obligim që ekspertët në çdo paraqitje të tyre publike të theksojnë me bindje se konsumimi i këtyre prodhimeve vendore për momentin është fare i parrezikshëm.

Kosovapress: Ju në fillim thatë se për momentin ethet hemorragjike mund të jenë më të rrezikshme për popullatën tonë se sa gripi i shpezëve, ndërkohë që s’ka parapërgatitje. Po ashtu edhe për vetë gripin e shpezëve në aspektin human nuk ka përgatitje të duhura. Çka duhet të veprohet konkretisht sipas jush?

Ahmeti: Nëse ne dëshirojmë të ballafaqohemi në mënyrë serioze me ethet hemorragjike dhe sëmundjet tjera të grupit të bioterrorizmit, së pari duhet të ekzistojë një program në nivel qeveritar për parandalimin dhe eradikimin e këtyre sëmundjeve, në të cilin do të duhej të inkorporoheshin MSH, MB, Klinika Infektive, IKSHP, Instituti i Veterinarisë, Bujqësisë, Biologjisë, infektologët, epidemiologët, virusologët dhe ekspertë tjerë, si organizata vendore dhe ndërkombëtare duke bërë një punë serioze dhe të përbashkët.

Kushtet klimatike (dimri me mjaft të reshura dhe tani ngritjet e shpejta të temperaturave) sugjerojnë për mundësinë e shpërthimit të shpejtë të etheve hemorragjike. Unë edhe një herë theksoj se ethet hemorragjike janë sëmundje mjaft të rrezikshme dhe nëse bëhet një krahasim në mes gripit të shpezëve (bazuar në veçoritë gjenetike dhe shkallën e patogjenit aktual të virusit të gripit të shpezëve), mendoj se popullata vendore në Kosovë mund të jetë aktualisht më tepër e rrezikuar nga ethet hemorragjike se sa nga gripi i shpezëve.

Prandaj në kuadër të përgatitjeve për parandalimin e gripit të shpezëve, duhet filluar edhe masat e cekura më lart për parandalimin nga ethet hemorragjike, sepse masat mbrojtëse pothuajse janë të ngjashme. Po ashtu, duke marrë për bazë që pas përfundimit të luftës kemi me qindra të prekur nga ethet hemorragjike dhe me dhjetëra të vdekur duhet të krijohet një program mbështetës qeveritar, në mënyrë që mos të ketë vdekje të reja dhe të parandalohet kjo epidemi e cila është në rritje e sipër./intervistoi: Kreshnik Llabjani/

Foto me indikacione nga ethet hemorragjike: