Njė numėr i ekspertėve shqiptare i kane shpalosur kėto mangėsi tė kėsaj marėveshjeje qė mė 2001. Megjithatė, rrethanat politiko-ushtarake te asaj kohe si dhe ndikimi i fuqishem i qendrave nderkombetare te vendosjes bėnė qė kontrata te nenshkruhej e tille ē'farė ėshtė sot. Por zhvillimet e pergjithshme shoqėrore - (politike, ekonomike,demografike, kulturore etj ) nuk jane procese statike, tė ngurta, tė pandryshueshme nė vete.Ato ndryshojne, lėvizin, marrin forma tjera me kalimin e viteve, nė kohė dhe hapėsirė.Kėshtu edhe raportet e brendshme nė Maqedoni janė nė ndryshim te vazhdueshem me kalimin e kohės.
Kėto raporte regullohen me aktet mė tė larta ligjore tė vendeve sovrane, pra
me kushtetutė dhe ligje.Marrėveshja e Ohrit me gjithė tė metat e saj ėshtė pjesė
pėrbėrėse e kushtetutes.Ajo nuk realizohet nė plotėsine e saj gati tet? vite.Pėr
kėto dhe shume arsye tjera partitė politike fituese tė zgjedhjeve te blloku
shqiptar (n? kėte rast BDI) duhet t? ndryshojnė strategjinė e veprimit politik.Kur
themi ndryshim strategjie, nuk kuptojme edhe ndryshim te mjeteve.Mjetet mbeten
gjithmonė procesi politik demokratik dhe lufta politike brenda institucioneve
shtetërore dhe pėr kėto institucione.
Bashkimi Demokratik pėr integrim, si trashėgimtare e vlerės mė tė madhe kombėtare
tė shqiptarėve nė Maqedoni qė nga lufta e dytė botėrore -Ushtrise Clirimtare
Kombėtare - u tregua i pėrkushtuar n? mbrojtjen e vlerave tė demokracisė si
nė zgjedhjet e vitit 2006 ashtu edhe me 1 e 15 qershor 2008.Per mė tepėr qendrimi
i Bashkimit Demokratik per Integrim nė bisedat e 2006-ės pėr formimin e qeverisė
me mandatarin Gruevski ishte parimor dhe shumė i drejtė.Dėshtimi i kėtyre negociatave
nuk mund ti faturohet BDI-sė.Ishin tjera arsyet qė shtynė VMRO-nė tė ndėrmarrė
veprime gati gati aventureske per mosrespektimin e vullnetit legjitim te shqiptarėve
nė vend.E bėri kėtė ngaqė ia sugjeruan qarqet sėrbė, bullgare apo greke, e bėri
qė ti shėrojė komplekset e vitit 2001, apo veproi k?shtu i shtyrė nga nacional-shovinizmi
primitiv qė nė disa raste e karakterizon veprimin dhe mendimin politik tė kėsaj
partie ėshtė irelevante sot dhe kėtu.Fakt ėshtė se qeveria maqedonase e formuar
mė 2006 nuk kishte legjitimitetin e duhur demokratik qė tė qeveriste kėtė vend,
sė paku jo nė pjesėt perėndimore tė tijė.
Kjo keqqeverisje e Vmro-se dhe marionetės sė saj Pdsh, shkaktoi kriza tė pandėrprera
politike tė cilave duhet t'iu vije fundi me formimin e qeverisė sė re mes fitueses
shqiptare BDI-se dhe asaj maqedonase (kėtu maqedonase nė kuptim etnik) Vmro.
Por Bashkimi Demokratik per Integrim nė asnjė mėnyrė nuk mund tė bjerė pre e
malverzimeve shantazuese qė i shohim ditėt e fundit nė mediat e shkruara dhe
vizive maqedonisht-folėse.
Deklaratat e kohėpaskohshme tė Gruevskit dhe ministrit tė tijė infantil tė punėve tė jashtmė se nė qeveri "do tė pėrfshihet ajo parti shqiptare qė respekton standardet demokratike" janė pėr shqiptarėt mė tepėr se fyese dhe denigruese.Pėr tu shprehur mė drejtė, kėto jane deklarata fashizoido-raciste të nxjerra ndoshta nga fjalori i fillimviteve tė shekullit XIX t? kolonialistit anglez nė Afrikė Cecil Rhodes-it, apo nga fjalori i diktatorėve tė banana-republikave Amerikano-latine tė viteve 1960-90 qė deklaronin se "do i jepnin popullit parlamentarizmin kur ky tė piqej pėr demokraci". Procesi zgjedhor i 1 qershorit u shkatėrua nga struktura tė uniformuara dhe pa uniforma tė MPB-sė dhe shėrbimeve tjera shtetėrore nėn kontrollin direkt qeveritar tė Gruevskit, njėjtė sikundėr nėn presionin ndėrkombėtarė po kėto struktura treguan se kur janė tė interesuara mund tė garantojneė zgjedhje tė lira e tė drejta si ato te pjesshmet më 15 qershor.BDI i fitoi me meritė kėto zgjedhje dhe ajo dhe vetėm ajo medoemos tė jetė pjesė e ekzekutivit tė vendit si pėrfaqėsuese e shqiptarėve nė tė.Pra, ta themi edhe njėherė shumė qartė e pa ekuivoke: BDI- si fituese absolute e votave shqiptare duhet tė jetė parti e vetme shqiptare nė qeveri.
Pėrndryshe, nėse Gruevski vazhdon me manipulime tė tipit "dy parti shqiptare" në qeveri, atėherė BDI duhet te insistojė nė masė tė njėjtė pėr pėrfshirjen edhe tė njė partie etnike maqedonase nė qeveri, e kjo natyrshėm i bie tė jetė partia e dytė pėr nga numri i votave maqedonase-LSDM. Ose do respektohen procedurat dhe pėrvojat demokratike tė cilat nė gjithė botėn e demokracisė parlamentare thonė qartė qė fituesi formon qeveri, ose le tė realizohet maksima e Gruevskit - "të gjithė nė qeveri".Por kjo tė "gjithė nė qeveri" duhet te vlejė njėkohėsisht si pėr shqiptarėt ashtu edhe pėr maqedonasit etnikė nė shtetin dyetnik e shumėetnik tė Maqedonisė..Kjo tu b?het mė shumė se e qartė edhe disa ndėrkombėtarėve tė cilat shpehsherė shfaqin tendenca tė rėnies nė pozitat e "mė tė fortit".Dhe "tė fortin" nė kėtė rast si rezultat i numrave te votave tė fituara duket se po e luan Vmro e Gruevskit bashkė me kompani.
Pėr kėto dhe shumė arsye tjera, e sidomos pėr faktin e gabimeve tė rėnda tė
sė kaluarės kur nuk realizoi marrėveshjen e Ohrit dhe nuk u imponua sa duhet
dhe si duhet nė qeveri, Bashkimi Demokratik per Integrim duhet te jetė i vendosur
qė tė mos bėhet pjesė e qeverisė sė ardhshme pa pėrmbushjen e sė paku nėntė
kushteve kryesore qė do i shpalosim nė vazhdim. 1.Preambula e kushtetutes -
(komb shtetformues, bartės i sovranitetit, "lufta e perbashket"..etj)
Preambula apo pjesa hyrėse e kushtetutės megjithėse nuk pėrbėn detyrim juridik
ėshtė shumė e rėndėsishme pasi shpreh karakterin, brendinė si dhe frymėn nė
tė cilėn ėshtė pėrpiluar (miratuar) ajo.Prandaj qė nė preambulė ėshtė e nevojshme
qė tė bėhen ndryshimet e nevojshme tė cilat do hapnin rrugėn dhe njėkohėsisht
do ishin edhe nė frymėn e ndryshimeve tjera tė mėdha e tė domosdoshme qė do
pasonin atė.Preambula e sotme e kushtetutės sė kėtij vendi ėshtė e papranueshme
pėr popullin shqiptar kėtu.Ajo nuk shpreh vullnetin e qytetarėve shqiptarė,
te cilėt siē e pėrsėrisim vazhdimisht, nė bazė tė standardeve ndėrkombėtare
e europiane duke u bazuar ne numrin e tyre tek popullsia e gjithmbarshme nė
kėtė shtet, duhet medoemos te pyeten pėr vendime tė tilla kardinale e substanciale
si ēėshtja ne fjalė.
Kombi shqiptar nė Maqedoni ėshtė automatikisht popull shtetformues nė bazė tė fuqisė numerike si dhe autoktonisė teritoriale tė tij.Duke u bazuar nė kėtė, nė preambulė bashkė me kombin maqedonas si bartës i barabartė i sovranitetit duhet te emėrtohet tekstualisht edhe kombi shqiptar.Tė hiqet menjėhere ajo fjalia mbi "pjesėn e kombit shqiptar"qė i barazon 30 % shqiptarė tė popullsisė sė Maqedonisė me 2% romė, 2% sėrbė , 2% Vllehė, e 2% pseudo"turq" dhe tė vendoset urgjentisht fjalia si vijon -"bartes te perbashkėt tė sovranitetit nė Republikėn e Maqedonisė jane dy kombe tė barabarta - kombi maqedonas dhe kombi shqiptar tė cilėt e krijuan kėtė shtet me koncenzuzin e tyre te pėrbashkėt politik".Jo me luften e tyre pasi shqiptarėt kanė luftuar qė tė shtetformohen vetė si Shqipėri nė tė gjitha tokat e tyre, kurse shumica e maqedonasve nė atė kohė as qė jane marrė me ēėshtje tė tilla politike e shtetformuese.Edhe vetė kryengritja e a.q e "Shėn Ilisė" mė 1903 e njohur edhe si beteja pėr Republikėn e Krushevės ka qenė njė aferė e pėrbashkėt e qarqeve nacionaliste bullgare te Sofjes, disa nacionalistėve tė paktė nė numėr maqedonas pro-bullgarė si dhe nė shumicė ēėshtje dhe betejė e shqiptarėve muslimanė e ortodoksė si dhe vllehėve te Maqedonisė perėndimore pėr ēlirim nga okupatori Turk e jo e shumicės sė maqedonasve tė atėhershėm, tė cilėt nė atė kohė kanė qenė te dyzuar nė lojalitetin e tyre tė dyfishtė etnik duke u paraqitur herė si bullgarė dhe herė si sėrbė.
Si atėherė edhe sot e kėsaj dite Maqedonia perėndimore (ku gjendet Krusheva)
ka qenė nė shumicė derrmuese e banuar nga shqiptarė muslimanė, shqiptarë
ortodoksė dhe pak katolikė si dhe nga disa xhepa te vegjėl tė vllehėve dhe sllavėve
tė papėrcaktuar etnikisht.Andaj preambula e gėnjeshtėrt nga ana historike duhet
tė hidhet poshtė si falsifikat i pastėr historik dhe tė rishkruhet urgjentisht.Sepse
falsifikimi i historisė sjell rreziqe tė mėdha pėr tė ardhmen e rajonit sic
shihet qartė nė kontestin gati 20 vjecar Athinė-Shkup pėr ēėshtjen e emrit.Pėr
kėtė mė poshtė.Kėtu neve na intereson mė shumė që shqiptarėt tė paraqiten
nė preambulė si element konstituiv dhe bartės i sovranitetit - njėjtė dhe tė
barabartė me maqedonasit etnikė. E kjo medomos tė ndodhė pasi "sovraniteti buron
nga populli, ėshtė nė duart e popullit pėr popullin". Dhe populli nė Maqedoni
ėshtė 30% shqiptarė.Nėse nuk ndahet sovraniteti atėherė
do ndahet populli bashkė me teritorin e popullit.
2.Gjuha zyrtare
Kushtetuta e Republikės sė Maqedonise duhet tė pėrcaktojė qartė qė "nė gjithė
teritorin e vendit si dhe nė marrėdhėniet me jashtė gjuhė zyrtare dhe shkrim
zyrtar janė gjuha maqedone dhe shkrimi i saj cirilik dhe gjuha shqipe dhe shkrimi
i saj latin".Kjo tė qendroje tekstualisht nė kushtetutė.Perqindjet e tipit 20
apo 30 janė tė parapara si mekanizma te organizmave ndėrkombetarė tė sferės
sė lirive e tė drejtave tė njėriut qė meren me mbrojtjen e minoriteteve.Shqiptarėt
nė Maqedoni nuk kanė qenė, nuk janė e as qė e kanė ndėrmend qė tė jenė ndonjėherė
minoritet nė trojet e veta etnike.Kjo shkaku i numrave e jo pėr ndonjė arsye
nacionaliste apo ekstremiste siē propagandon nacional-shovinizmi sllav, se gjoja
shqiptarėt kėrkojnė shumė e gjithmonė dalin me kėrkesa tė reja.Apo siē shkruan
me eufemizma ndonjė dashamirės europian i shovinizmit maqedonas " shqiptarėt
nė Maqedoni janė njė minoritet shumė aktiv politikisht".Shqiptarėt nuk kėrkojnė
asgjė mė shumė se ē'u takon nė bazė tė tė gjitha konventave ndėrkombėtarė qė
i regullojnė ēėshtjet nga kėto fusha.
Nuk ka shtet nė hartėn politike tė kontinentit europian ku gjuha e 25% te banorėve
(shtetasve) tė tijė mos tė jetė edhe gjuhė zyrtare ne gjithė teritorin e atij
shteti.Pėr mė tepėr, shtete me pėrkatėsi etnike tė pėrzier tė perafėrt me shifrat
e Maqedonisė si Belgjika, Zvicra apo Bosnja e Hercegovina shkaku i kėtyre numrave
jane regulluar me kushtetute e me marrėveshje ndėrkombėtare si shtete tė pėrbėra,
d.m.th si federata e konfederata.Shqiptarėt nė Maqedoni kane pranuar rregullim
unitar e centralist te shtetit e pushtetit.Ky ėshtė njė lėshim i pafalshėm i
klasės politike shqiptare kėtu, i bėrė tė detyruar nė njė masė tė madhe nga
rethanat gjeopolitike tė sė kaluarės dhe nė njė masė mė tė vogėl nga paaftėsia
dhe mediokriteti korruptiv i atyre vetė.Por mė 2008, nė mes tė Europės, tė instalohen
praktika gjuhėsore mesjetare, pra tė vendosen kufizime pėrqindjesh minoritare
pėr gjuhėn e njė kombi i cili lėviz nga 25-35% tė numrit tė popullsisė!!!.Kjo
ndodh vetėm nė Maqedoni dhe vetėm mė shqiptarėt.Nuk ka rast tjetėr tė ngjashėm
nė gjithė Europėn.Ndodh edhe nė Greqi (rasti me 2 milione arvanitėt), por nė
njė konteskst dhe rethana krejtėsisht tjera.Nuk mund tė kufizohet me pėrqindje
gjuha shqipe nė Maqedoni.Pėrqindjet janė praktikuar pėr mbrojtjen kulturore
tė minorancave tė tilla si vllehet, sėrbėt, romėt, grekėt, bullgarėt, kroatėt,
boshnjakėt, si dhe pėr tė ashtuquajturit"turq" - tė cilėt nė realitet ekzistojnė
vetėm nė pjesė tė caktuara tė Maqedonisė lindore e pėr grupe tjera numerikisht
tė papėrfillshme.Kėto pėrqindje nuk mund tė aplikohen asesi e kurrėsesi pėr
gjuhėn e njė kombi shtetformues qė pėrbėn zyrtarisht 25 e jozyrtarisht mėse
35 % tė numrit tė pėrgjithsshėm tė popullsisė ne kėtė vend.
3.Simbolet shtetėrore
Asnjė nga shtetet europiane dyetnike apo shumėetnike qė kanė proporcione tė
pėerafėrta tė pėrzierjes etnike si Maqedonia, pra Belgjika, Zvicra apo Bosnja
dhe Hercegovina nuk i kan? vendosur simbolet me karakter etnik te vetėm njė
grupi te caktuar etnik si simbole shtetėrore tė detyrueshme pėr gjith banorėt
e tijė.Nje rast i tillė unikat nė Europe ekziston vettem nė Maqedoni (dhe ne
kushte tė caktuara edhe nė Greqi me masėn dy milionėshe shqiptare "arvanitoi")
ku simbolet etnike me tė cilat vetė-identifikohet populli (kombi) maqedonas
jane shpallur njėkohėsisht edhe si simbole zyrtare identifikuese brenda e jashtė
shtetit tė Republikes dyetnike e me shumė minoranca tjera tė Maqedonisė. E kjo
eshtė bėrė pa vullnetin e qytetarėve shqiptarė, qė per nga numri i popullsisė
kanė tė drejtė tė pyeten n? kėso rastesh.Dhe jo vetėm qė kanė tė drejtė tė konsultohen
por edhe nuk mund tė vendoset pa miratimin e tyre.Kjo del nga numrat e banorėvė
qe sot bashkėjetojnė nė vendin tonė.Kjo buron nga vetė demokracia koncenzuale
mbi tė cilėn pretendohet te ndėrtohet ky shtet, qė gjeografikisht shtrihet nė
Europė.Pra, flamuri shtetėrorė, himni shtetėrorė (kombėtarė) si dhe stema e
Republikės kėrkohet te pėrmbajnė nė vete elemente identifikuese tė dy kombeve
shtetformues ose tė jene tėrėsisht neutrale nga ana etnike.Kėshtu i kanė rregulluar
flamujt, himnet e stemat e tyre Zvicra, Belgjika,Bosnja Hercegovina, bile edhe
Kosova e 94% shqiptarėve etnikė.Kėto janė rregullat e vendosura nga Bashkimi
Europian drejt tė cilit aspirojmė gjithė sė bashku.Nuk mund nė kėtė shtet ku
edhepse mė shumė se 40% e popullsisė s'ka lidhje me kulturėn sllave e maqedonase,
prapė se prapė simbolet etnike te kėtij grupi sllavo-jugor imponohen si simbole
shtetėrore tė Republikės sė Maqedonisė.Kjo cėshtje duhet tė marrė zgjidhje tė
menjėhershme e sa mė baraspeshuese tė mundshme.
4.Bartesit e tre posteve kryesore shtetėrore
Njėri nga tre postet kryesore reprezentative ose ekzekutive, edhe atė: posti
i kryeministrit, kryetarit tė parlamentit ose kryetarit tė shtetit (presidentit
te Republikės) medoemos tu takojė shqiptarėve etnikė ne vend.Kjo mund te arrihet
shumė lehtė me njė ndryshim tė vogėl nė dispozitat kushtetuese dhe nė ligjin
mbi zgjedhjen e kryetarit tė republikės.Pra,presidenti tė zgjidhet (votohet-emėrohet)
nga parlamenti e jo nga populli.Kjo do kishte si pasoje marjen e disa kompetencave
tė rėndėsishme nga kryetari (presidenti) dhe delegimin apo dhėnien e po kėtyre
kryeministrit dhe kreut te kuvendit.Nė kėtė mėnyrė dobėsohet ndjeshėm fuqia
ndikuese e Presidentit n? ēeshtjet administrativo-ekzekutive.Si zakonisht presidentėt
e zgjedhur nė mėnyrė tė drejpėrdrejtė nga populli kanė fuqi mė tė madhe vendimmarrėse
se kryetarėt e emėruar nga kuvendet.Por forma tė ndėrmjetme tė zgjidhjes sė
kontesteve e formulime tė mundshme juridike kanė ekzistuar gjithmonė.Politika
shqiptare nė Maqedoni duhet tė luftojė e kujdeset pėr sa mė shumė kompetenca
tė njė presidenti tė ardhshėm tė zgjedhur nga Parlamenti republikan nė bazė
tė dispozitave tė reja kushtetuese..Kryesorja ėshtė qė njėri nga bartėsit e
tre funksioneve kryesore ne kėtė vend tė jetė perfaqėsues i 30% tė popullsisė
shqiptare kėtu.
5.Formimi i qeverisė pas zgjedhjeve te lira, tė drejta e dyetnike
Tė pėrcaktohet qartė me dispozite kushtetuese qė "ne nje shtet te tille unitar
tė centralizuar e dyetnik (bietnik) si Fyromi i sotėm, qeverinė e formojnė partitė
politike fituese që perfaqesojne maqedonasit etnikė apo me anėtarėsi etnike
maqedonase dhe partia politike fituese pėrfaqėsuese e shqiptarėve etnikė ose
me anėtarėsi etnike shqiptare".Pra, ky parim tė bėhėt urgjentisht pjesė e kushtetutes.Nuk
ka kėtu parim tė dyfishtė apo Badinter.Nė kushtetutė tė shkruhet tekstualisht
e pikė pėr pike ajo qe thamė mė lartė.Gjithashtu zgjedhjet tė jenė tė lira,
tė drejta, transparente, të monitoruara nga ndėrkombėtarė e vendorė njėkohėsisht
dhe tė pranuara si tė tilla nga populli shqiptar nė Maqedoni, nga vėzhgues tė
paanshėm ndėrkombėtarė si dhe nga Republika e Shqipėrise e Republika e Kosovės
si dy shtete shqiptare tė interesuara pėr stabilitet nė rajon.Pasi shumė lehtė
mund tė ndodhė tė kėmi "zgjedhje" si ato tė 1 qershorit ku nga strukturat policore
shtetėrore maqedonase u vodhėn gati 50 % e votave tė qytetarėve shqiptarė.Faktori
politik nga Shqiperia dhe Kosova, intelektualėt e njohur shqiptarė, intelegjencia
shqiptare bashkė me opinionin publik pėrparimtar nė vend dhe jashte tijė, duhet
te ushtrojnė presionin e tyre tė domosdoshėm qė kjo marreveshje tė respektohet
dhe tė pranohet si dispozitė kushtetuese edhe nga humbėsit shqiptar137 të
zgjedhjeve.
6.Numri i Ministrive
Duke pasur parasysh qė ministritė jane?organet mė tė larta tė adinistrateės
publike apo organet mė tė larta shtetėrore qė pėrcaktojnė-planifikojnė, hartojnė-zhvillojnė
dhe kontrollojnė-mbikėqyrin zhvillimet e gjithmbarshme politike e ekonomike
nė njė shtet, kėrkohet tė bėhet njė riregullim transparent e mjaft demokratik
edhe i burokracisė qeveritare ne Maqedoni.Numri i ministrave shqiptarė nė kabinetin
e sotėm me 15 ministra tė mos jetė kurrė mė i ulėt se gjashtė-shtatė (6-7).Nė
tre rastet e mėposhtme, njėra nga tre ministritė medoemos tė jetė me ministėr
shqiptarė, edhe atė:
a).Ministria e mbrojtjes ose e punėve tė brendshme
b).Ministria e ekonomisė ose e financave
c).Ministria e punėve tė jashtme ose e drejtėsisė
Te ministria e punėvė tė jashtme ėshtė i domosdoshėm kompromisi, pasi edhe shqiptarėt
duhet tė udh?heqin me kėtė ministri nė periudha tė caktuara kohore.
Pėrvec kėtyre ministrive, shqiptarėt duhet te insistojnė edhe nė ministrite
e transportit dhe lidhjes, arsimit dhe kulturės pasi nė kėto fusha kemi ngecje
gati shekullore si komb.
Infrastruktura e qyteteve shqiptare ėshtė e ngjashme me orientalizmin primitiv
tė tipit "Afganistani i luftės civile", kurse arsimi dhe kultura jone kombėtare
gjenden pak mbi nivelin mesjetarė tė saj. Nė gjithė ministritė tjera ku shqiptarėt
nuk janė ministra, zėvendėsministri tė jetė medoemos shqiptarė etnik (nga partia
fituese e zgjedhjeve kuptohet).Gjithashtu sekretarėt shtetėrorė tė pėrfshihėn
sė paku nė numėr tė njėjtė me ministrat e z.ministrat.Pjesa tjetėr e titullarėve
mė tė ulėt si dhe e administratės tjetėr publike jopolitike, nė pėrgjithėsi
tė reflektojė pėrqindjet e popullsisė nė gjithė vendin.Kėtu tė kihet kujdes
e tė mos lejohet qė nė emėr tė shqiptarėve ne organet shtetėrore tė punėsohen
persona apatridė e pa ndjenja kombėtare tė cilėt ne shtėpite e tyre nuk flasin
shqip, sic ndodh zakonisht nė Gostivar, e mė pak nė pjesė tjera tė vendit.
7.Ēėshtja nė lidhje me emrin e vendit
Greqia dhe Serbia si dy femijė ilegjitimė tė Rusisė dhe Europės kanė qenė deri
vonė tė pėrkėdhelurat e ketyre dy gjigantėve botėrorė.Perderisa Sėrbia me agresionet
e hapura dhe masakrat ē'njerėzore tė viteve 1990-99 e ka humbur kėtė dorė tė
butė qė e financonte e ndihmonte vazhdimisht, Greqia vazhdon tė jetė e perkėdhelura
(tani pa shoqėrinė sėrbe) e Europes, Rusisė e Amerikės njėkohėsisht.Duke qenė
gruaja e Rusisė dhe dashnorja e perėndimit, e pėr mė tepėr duke u financuar
prej tij, Greqia e kamuflon paksa politikėn e saj shoviniste, por shpirti agresiv
bizantin i mėsuar historikisht me zhvatjen e teritoreve e ē'do gjėje tjetėr
tė huaj nuk gjen dot qetėsi.Nė vazhdėn e kontesteve artificiale dhe tensioneve
absurde qė i prodhon vazhdimisht shteti grek ne marrėdhėnie me tė gjithė fqinjėt
e tij hyn edhe absurditeti mė i madh nga tė gjithė: ēėshtja e emrit kushtetues
te Maqedonisė.Ka nja 20 vite qė Greqia merret me kėtė "ēėshtje tė re kombėtare"
tė saj.Aty kah vitet 1986-87 duke parandjerė shpėrbėrjėn e ish-Jugosllavisė
(apo ndoshta edhe tė mirėinformuar nga aleati i tyre Millosheviqi), grekėt ndermorrėn
njė reformė (organizim tė ri territorial) duke bashkuar tre provincat e tyre
veriore nė kufi me Jugosllavinė e atėhershme.Provinc?n e re tė sapoformuar nė
kuadėr tė ndarjeve tė tyre administrative e quajtėn me njė emėr tė ri: Maqedonia
(Makedonia).Me kėtė i paraprinė edhe pavarėsimit tė Maqedonisė, tė cilėn u pėrpoqėn
ta ndajnė bashkė me Sėrbinė, dhe do e kishin realizuar planin po tė mos ishte
fobia greke nga ujku turk qė u qendron grekėve si shpatė Damokleu mbi kokė dhe
memzi pret ndonje rast tė "thyerjes se integritetit territorial"tė ndonjė vendi
nga Greqia, qe t'ia marre kėsaj pastaj ishujt e Egjeut, tė cilėt ishuj edhe
ashtu nė bazė te sė drejtės ndėrkombėtare detare duhej ti takojnė Turqisė. Me
pavarėsimin e Maqedonisė mė 1991-92 atavizmat greke u ngritėn nė qėndrime zyrtare
tė diplomacisė e shtetit grek.Thelbi i ēėshtjes qėndron nė pretendimet greke
se "sllavo-maqedonėt", sic i quajnė ata maqedonasit e sotėm u vjedhin historinė,
kulturėn dhe nė njė tė ardhme ndoshta jo shumė tė largėt mund tė paraqesin edhe
pretendime teritoriale ndaj "Maqedonisė greke".Tani, qė maqedonasit e sotėm
bėjnė disa pėrpjekje krejtėsisht absurde e joshkencore qė tė vjedhin historinė
e maqedonasve antikė ėshtė shumė e vėrtetė.Maqedonasit e sotem janė sllavė etnikė
tė jugut me fe ortodokse qė s'kanė asnjė lidhje gjuhėsore me maqedonėt antikė.Edhe
uzurpimi i simboleve antike maqedone si p.sh "Dielli i Verginės"eshtė njė nga
sėmundjet e shumta greko-sllave ballkanike pėr pėrvetėsimin e kulturave tė huaja,
njė process qė ndodh pa u ndalur pėrgjatė gjithė historisė sonė tė njohur.Ėshtė
njė process historik i vjedhjeve, plackitjeve, vrasjeve masive-gjenocideve e
asimilimeve ku si gjithmonė mė tė humbur dalin shqiptarėt.E ku si gjithmonė,
greke e sllavė bėhen bashkė kundėr shqiptarėve.Por,edhe grekėt nuk kanė asnjė
tė drejtė tė pretenduar historike ndaj maqedonėve antikė.Populli antik maqedon
ėshtė cilėsuar nga tė gjithė autorėt antikė grekė si "barbar" d.m.th jogrek.Poashtu
edhe fiset ilire q? banonin nė atė qė shovinizmi grek e quan sot "Epir"apo kontinent,
autorėt antikė grekė i quanin njėjte si "barbare", pra jogrekė.Madje maqedonasit
antikė njė kohė tė gjatė nuk pranoheshin nga fiset greke nė lojėrat olimpike
pasi ishin "barbaroi" - jogrekė.Tjetėr gjė pastaj se Leka i Madh (Aleksandri
i Maqedonisė) e simpatizonte kulturėn greke apo se mėsuesi i tij ishte "greku"me
origjinė barbare Aristoteli.Maqedonasit antikė nuk ishin grekė etnikė.Gjuha
e maqedonasve megjithė ndikimet e influencat greke qė ishin tė natyrshme pėr
atė kohe s'ka asnjė lidhje me greqishten e vjetėr.Prandaj nė kėtė luftė tė pandershmė
ndaj njėri-tjetrit gabohen rėndė tė dyja palėt.Por, grekėt e maqedonasit e sotėm
sllavishtfolės dine c'bėjnė. Tani,vėmendja dhe fokusi i intersimit tonė pėr
kėtė ēėshtje ka tė bėjė me qėndrimin ndaj kėtij problemi tė participientit shqiptarė
nė qeverinė e ardhshme te Maqedonisė.Bashkimi Demokratik per Integrim, si fitues
i zgjedhjeve te popullata shqiptare ne Maqedoni dhe si perfaqesues i vullnetit
politik tė mė shumė se 800.000 shqiptarėve duke i mbrojtur tė drejtat historike
tė shqiptarėve duhet tė pėrzihet fuqishėm nė ēėshtjen e emrit.Ėshtė shumė e
rezikshme qė 30% e popullsisė tė mos pėrfaqėsohet nė kėto bisedime qė percaktojnė
vetė emrin e shtetit te tyre.Qeveritarėt shqiptarė ne ekzekutivin e Shkupit
duhet t? jenė shumė tė kujdesshėm nė lidhje me mundėsite e ndryshme tė ndonjė
kompromisi tė mundshėm greko-sllavo-maqedonas nė kurriz te sė kaluarės, te tashmes
dhe tė ardhmes shqiptare kėtu.Ministrat shqiptarė nė qeveri tė jenė pjesė aktive,
serioze dhe konstruktive nė kėto bisedime.Njė ndėr kushtet e BDI-sė pėr formimin
e qeverisė sė re tė jetė edhe pėrfshirja e plote e me kompetenca vendimmarrėse
e ekspertėve shqiptarė nė ekipin negociator me Athinėn pėr ēėshtjen e emrit.Pėrfaq?simi
politik shqiptar tė jetė prezent dhe shumė aktiv nė kuadėr tė qėndrimeve tė
harmonizuara praprakisht, nė tė gjitha takimet diplomatike nė lidhje me kėtė
cėshtje me ndermjetėsin ndėrkombėtarė Metju Nimic n? Nju-Jork, Shkup apo Athinė.Ėshtė
absolutisht e papranueshme dhe e pafalshme mungesa totale e shqiptarėve nė kėto
bisedime.Gjithashtu, ministrat shqiptarė tė jenė nė kontakte tė ē'doditshme
me Tiranėn dhe Prishtinėn nė mėnyrė qė ky process tė dalė me perfitime pėr shqiptarėt,
p.sh me njohjen e pavarėsise sė Kosovės edhe nga aleati numėr njė i Sėrbisė
nė rajon-Greqia. 8. Njohja e Republikės sė Kosovės
Pavarėsimi i Kosovėes nga Sėrbia ėshtė fitorja e dytė mė e rėndėsishme e shqiptarėve
nė historinė tonė mė tė re, pas pavaresimin tė shtetit amė tė gjithė shqiptarėve
- Shqipėrisė mė 1912.Ėshtė njė ndodhi,ngjarje, fenomen, process qė hap perspektiva
e mundėsi tė mėdha pėr ēuarjen pėrpara dhe shpejtimin e disa proceseve si dhe
hapjen e disa ēėshtjeve tjera nė interes tė shqiptarėve, si ne fqinjėsi nė Ballkan,
poashtu edhe mė gjerė nė Europė e Amerikė.Duke e kuptuar shume mirė kėtė gjendje
cilėsisht tė re e tė pakrahasueshme me tė kaluarėn nė raportet balkanike, Sėrbia
haptas e Greqia fshehtas nė plan regjional, si dhe Rusia e Spanja nė plan global,
po bėjnė nje lufte kriminale e tė paprinciptė pėr tė bllokuar e vonuar sa mė
shumė qė tė jetė e mundur procesin e pakthyeshėm tė njohjes sė pavarėsise se
Kosovės.Rusia ėshtė duke shantazhuar nė mėnyra tė ndryshme disa nga shtetet
mė me influencė tė konferencės islamike (si Irani e Indonezia pėr shėmbull)
dhe republikat islamike tė Azise qėndrore bashkė me Gjeorgjinė e Azerbaijxhanin.Kurse
Spanja nė mėnyrė shumė mė perfide e tė rafinuar ėshtė duke e bėrė njė vėprim
tė tillė me gati tė gjitha shtetet spanjishtfolėse tė Amerikės sė mesme dhe
jugore .Dhe kėto shtete tė marra sė bashku janė mėse 70% e mbi 200 anėtareve
tė OKB-sė sot.Edhe blloku sllavo-ortodoks i Europės (perveē Bullgarisė) i ėshtė
bashkuar Rusisė ne kėto pėrpjekje antishqiptare nė plan global.Kina dhe India
qėndrojnė nė pozita pritėse e dyshuese tė shtyra nga inercioni tradicional antiamerikan
i politikave tė tyre. Shikuar nga ky aspekt, ē'do njohje e pavarėsise sė Kosovės
nga cilido shtet nė botė ėshtė shumė e mirėseardhur pėr Kosovėn tani.Kjo eshtė
veēanėrisht e rėndėsishmė pas paralajmėrimėvė sėrbe pėr ankesė ndaj vendimit
pėr shpalljen e pavarėsise se Kosovės nė gjykaten e se drejtės ndėrkombetare
ne OKB.Analisti i njohur shqiptar z.Kastriot Myftaraj nė njė shkrim tė tijin
tė disa muajve mė parė e pati analizuar shumė pedantėerisht raportin e forcave
nė kėtė gjykatė,numrin e shteteve,numrin e gjykatesve,origjinėn etnike tė tyre,motivet
e mundshme nga mund tė niseshin kėta gjykatės ne votimin e tyre pėrfundmitar
(motive kėto qė mund tė mos kenė fare lidhje me rastin e Kosoves) etj. dhe arrinte
ne perfundime shumė tė zymta nė lidhje me vendmin pėrfundimtar tė kėsaj gjykate.
Me kėtė situate shumė serioze dhe me kėto afate tė shkurta kohore janė duke
luftuar shteti i njomė i Kosvės qė duan ta ekzekutojnė qė nė fillimet e tij
dhe gjithė shqiptarėt tjerė sot.Pra situata ėshtė mė shumė sė serioze.PDSh duke
mos pasur fuqi tė duhur elektorale e cila perkthehej me ndikim shumė tė reduktuar
ne ekzekutivė, nuk ishte nė gjendje tė ndikonte nė njohjen e pavarėesisė sė
Kosovės nga qeveria maqedonase.Kjo parti gaboi dhe i dėmtoi rėndė interesat
shqiptare qė nė start mė 2006, kur si parti pakicė luftoi me c'do kusht qė tė
ishte nė qeverinė e Gruevskit apo partnerit tė tyre strategjik, siē vazhdojnė
ta quajnė akoma edhe pas fiaskos sė 15 qershorit.Mirėpo ky partneri strategjik
nuk i pyeti dhe nuk i respektoi fare nė lidhje me vendimin pėr njohjen e pavarėsisė
sė Kosovės.Tė mos flasim pastaj pėr ato premtimet e famshme tė tipit tė "60
ditėve" nė lidhje me statusin e gjuhės shqipe apo luftėtarėve tė UĒK-sė qė dolėn
mashtrime tė pastra elektorale e nuk dukeshin gjėkundi as pas 18 muajve keqqeverisjeje.Sic
duket ishin tė zėnė me organizimin e ekspeditave nd?shkuese policore nėpėr fshatrat
shqiptare tė Maqedonisė.
Tani e gjithė pėrgjegjėsia kalon tek Bashkimi Demokratik per Integrim, i cili
nuk duhet nė asnjė mėnyrė tė hyjė nė qeveri pa realizimin e kėsaj cėshtjeje
mė tė rėndėsishme rajonale pėr gjithė shqiptarėt sot.Njohja zyrtare e pavarėsisė
sė Republikės sė Kosovės nga ana e Republikės sė Maqedonisė dhe vendosja e shpejtė
e marrėdhėnieve diplomatike nė rang ambasadash ėshtė cėshtje mbi cėshtjėt pėr
fituesin shqiptar tė zgjedhjeve sot.
BDI e ka shansin historik qė ta vėrė Gruevskin me kompani- para faktit t? kyer
"s'ka formim qeverie pa njohje tė shtetit sovran tė Kosovės".Dhe si fituese
absolute e zgjedhjeve paralamentare te blloku politik shqiptar, BDI e ka te
drejtėn morale, politike dhe kombėtare ta kerkojė me ngulm njė gjė tė tillė.
9.Statusi juridik i luftetarėve te Ushtrisė Clirimtare Kombėtare
Kjo ėshtė njė ēėshtje mbi ēėshtjet.?shtė sa emocionale aq edhe juridike, shumė
e drejtė, e rėndėsishme, madhore, patriotike, morale, njerėzore, humane, quajeni
si tė doni.T? gjitha perfshihen brenda saj.Shpirti shqiptar ėshtė aty.
Thėnė mė drejtė, ėshtė njė borxh moral dhe kombėtare i partisė trashegimtare
tė UĒK-sė, pra e Bashkimit Demokratik p?r Integrim, ndaj gjithė atyre qė dhane
atė mė tė shtrenjtėn, jetėn, si dhe ndaj gjithė atyre qė lanė pjesė nga trupi
tyre maleve duke larė me gjak gjithė tokėn shqiptare nė Maqedoni.Nga gjaku i
tyre i cili ujiti fushat e malet tona mbiu ai filiz i njomė qe sot ritet fuqishėm
para nesh,ndėr syte tane:mbiu vetė liria, drejtėsia, dinjiteti i munguar i shqiptarit
tė Iliridės, i kerrusur nėn barrėn e rėndė tė robėrise shekullore.Ai gjak fitoi
mbi nd?rgjegjen e mykur tė diplomacisė europiane tė asaj kohe e cila e quante
Maqedoninė "oaz? paqeje" si dhe mbi shumė nacionalshovinizma ballkanikė.Ai gjak
ndikoi shumė mė tepėr se kaq.Ai demokratizoi Maqedoninė.Dhe partia perfaqesuese
e kėsaj shtrese bėri shumė pak pėr ta.Ajo nuk e morri pėrsipėr seriozisht kauzen
e tyre,duke u dhėnė shkas spekulimi elektoral atyre qė mohojnė vetė epopenė
e lavdishme tė shqiptarėve tė Maqedonisė- luftėn e vitit 2001.
BDI-as qė duhet tė mendojė pėr stolet e rehatshme qeveritare pa zgjidhjen e
kėsaj ēėshtjeje.Perndryshe do i mallkojė gjaku i jetimėve tė atyre dėshmorėve.Dhe
ai mallkim i rėndė nuk do u hiqet pėrjetė dhe do i ndjekė nga pas kudo e kurdo.Nuk
ka asgjė mė tė tmershmė se mallkimi i nėnave tė dėshmorėve tė kombit.Femijėt
e tyre, njė pjesė e trupit tė tyre, dhanė jetėn pėr tė mirėn e pėrgjithshme,
pėr tė mirėn e pėrbashkėt, pėr tė mirėn publike, pėr komb, pėr flamur. Kush
guxon ti harojė ata? Prandaj, para se tė formohet qeveria, parimisht, me shkrim
dhe me gojė, para gjith? kamerave e para gjithė mediave, para gjithė ambasadorėve
e diplomatėve tė huaj e tė vendit - BDI duhet tė kėrkojė q? ligji i njėjtė i
cili funksionon pėr terroristet sllavo-maqedonas qė ranė nė luftėra agresive
atje ku se kishin vendin - te aprovohet menjėherė, qė nė mbledhjen e parė tė
parlamentit tė ri, edhe pėr pjesėtarėt e Ushtrisė Clirimtare Kombėtare,te cilėt
ranė nė mbrojtje tė pragut tė shtėpive tė tyre si dhe nė mbrojtje tė nderit
e dinjitetit personal, familjar e kombėtarė. Pra pakoja e njėjtė e cila vlen
pėr tė a.q "mbrojtėsat"e integritetit territorial tė vendit duhet tė vlejė pikė
pėr pike edhe pėr pjesėtarėt e UCK-sė.Pensione shtetėrore pėr familjarėt e dėshmorėve
nė proporcion tė njėjtė me pjesėtarėt e ushtrisė e policisė maqedonase.Ndėrtimi
i shtėpive pėr familjarėt e tyre, pėrparėsi gjate punėsimit pėr pjesėtarėt e
familjes sė ngushtė sė dėshmorėvė, bursa studimi qė nga arsimi parashkollor
e deri ne shkollimin e lartė e pasuniversitar pėr pasardhėsit e drjetpėrdrejtė
tė tyre, organizime tė paguara nga shteti pėr kampingje verore e dimėrore pėr
kėta fėmijė, dhėnie pėrparėsie gjatė hapjes sė bizneseve tė tyre,kreditimi me
interesa tė ulta nga bankat gjatė investimeve familjare, organizimi me regull
e pa keqpėrdorime politike tė pėrvjetorėve tė rėnies sė tyre, ngritja e lapidarėve
pėr tė gjithė e shumė mėnyra tė tjera tė cilat do i bėnin kėta familjarė krenarė
pėr veprėn e bijve mė tė mirė tė tyre dhė tanėve njėkohėsisht.Kėto benificione
janė minimumi i minimumit qė BDI duhet tė pėrmbushė nė ditėt e para tė qeverisjėes
sė saj.
Perfundim:
Kėto ndryshime kushtetuese dhe politike duhet tė jenė "conditio sine qua non"
pėr formimin e qeverisė sė re tė pas 15 qershorit si dhe pėr vetė ekzistenceėn
dhe mbijetesėn e Maqedonisė si shtet i pavarur dhe sovran.
Kėto janė kerkesat mė minimaliste, mė tė buta, mė dėmokratike e mė njerėzore
qė pėrfaqėsuesit politikė tė njė popullsie autoktone dhe shtetformuese duhet
ti parashtrojnė nė tavolinėn e bisedimeve e nė fund tė fundit, ti realizojnė
vetė.Shqiptarėt nė kėtė vend,te gjithė ne bashkė, duhet tė heqim dorė nga mentaliteti
i lypsarit tė pėrjetshėm.Ne nuk kėrkojmė tė drejta nga askush.Ne i realizojmė
vetė tė drejtat tona tė pamohueshme. Nėse edhe kėte here nuk realizohen objektivat
e lartpermendura, e qė jane shume te natyrshme, tė drejta, e tė domosdoshme
pėr njė shtet si Fyromi qė gjendet nė prag tė anėtarėsimit nė Be e Nato, dhe
nėse BDI futet nė qeveri me shpresėn se kėto kėrkesa tė drejta do tė realizohen
me kalimin e kohės, atėherė partia nė fjalė duhet tė dėnohet nga elektorati
shqiptarė njėjtė si u dėnua PDSh-ja nė tre palė zgjedhjet e fundit dhe PPD-ja
para kėsaj.Largimi nga skena politike drejt margjinave tė shoqėrisė e historisė
ėshtė shpėrblimi i vetėm dhe me koston mė tė ulėt tė mundshme pėr shpėrdorimin
e idealeve dhe votave tė lara me gjakun e tė rinjve tanė. /Valon
Kurtishi Tetovė 19 qershor 2008 /