Nëse Serbia mendon të rikthehet në Kosovë, atëherë “Vetëvendosja” shndërrohet në mekanizëm çlirimtar

Glauk Konjufca
- Njëri nga drejtuesit e Lëvizjes “Vetëvendosje!”, Glauk Konjufca, në një intervistë për Kosovapress ka thënë se pjesëmarrja në demonstratën e 3 marsit do të jetë edhe më e madhe për faktin se me plumba dhe vrasje nuk mund të ndalet shprehja e vullnetit politik të popullit, përkundrazi kjo formë nxit më shumë vendosmërinë e për arritjen e synimeve. Sipas tij, demonstrata do të jetë paqësore sikurse kanë qenë deri tani dhe nuk do të jetë për cak okupimi i institucioneve siç kanë propaganduar partitë politike për 10 shkurt.  

Kosovapress: Sa është përgatitur Lëvizja “Vetëvendosje!” për demonstratën e 3 marsit?

Konjufca: Kemi bërë përgatitjet e nevojshme për zhvillimin paqësor të demonstratës së 3 marsit, përveç informimit të aktivistëve dhe ndarjen e detyrave dhe përgjegjësive për secilin në lidhje me demonstratën. Po ashtu kemi marrë edhe disa veprime tjera shtesë, siç është përpilimi i manualit për qëllimet politike të demonstratës dhe si të demonstrohet. Ky manual është shtypur në disa dhjetëra mijëra kopje dhe do t’iu shpërndahet demonstruesve dhe këtë manual do të publikojmë në media një ditë para demonstratës.  Kjo bëhet me qëllim që të jetë edhe një element i kontrollimit sa më të mirë të demonstratës dhe i parandalimit të çfarëdo infiltrimi të mundshëm, nëse ka dikush qëllime të këqija për të prishur skenarin tonë.

Kosovapress: Çfarë moto ka demonstrata dhe cila do të jetë kjo formë paqësore e protestimit?

Konjufca: Paqësore do të jetë në kuptimin që nuk do të lëndohet askush, cak i demonstratës nuk do të jenë okupimi i institucioneve, siç kanë thënë këta institucionalistët dhe partitë politike për 10 shkurt. Unë ju them se askush prej stafit njerëzor të UNMIK-ut dhe institucioneve vendore nuk do të rrezikohet. Përndryshe motoja e demonstratës është kundër pakos së Marti Ahtisarit dhe për vetëvendosje, pra kundër Grupit Negociator, i cili po vazhdon negociatat me Serbinë dhe jemi kundër çfarëdo negociate para se të realizohet vullneti politik i popullit. Pra, qëllimet politike janë që të njihet në mënyrë të pakushtëzuar e drejta për vetëvendosje popullit të Kosovës, e cila e drejtë duhet të realizohet nëpërmjet referendumit, ku të gjithë qytetarët do të merrnin pjesë. Vetëm kjo mënyrë do të ishte një rezultat, nga i cili  mandej do të mund të merrnin vizën institucionet e vërteta të Kosovës për të mbrojtur interesat e qytetarëve.    

Kosovapress: Pas 10 shkurtit është hera e parë që “Vetëvendosja” takohet me Shërbimin Policor të Kosovës. A keni arritur ndonjë marrëveshje?

Konjufca: Jo nuk ka pasur marrëveshje, sepse me sa kam kuptuar unë policia nuk erdhi për të arritur marrëveshje, por për t’u informuar me natyrën dhe mënyrën e zhvillimit të demonstratës. Në atë takim SHPK-në e kemi informuar aq sa e kemi informuar edhe popullin e Kosovës, që nëpërmjet mediave kemi treguar se demonstrata e 3 marsit nuk do të ketë për qëllim hyrjen në institucione apo okupimin e tyre. Pastaj ua kemi bërë të ditur trajektoren e marshit demonstrues paqësor, pikënisjen dhe përfundimin. Ndërkohë që përveç të tjerave, skenari jonë do të ketë edhe detajet e veta teknike, të cilat nuk mund t’i bëjmë publike 100 për qind, sepse mendojmë se do të mund të shfrytëzoheshin që të pengohet demonstrata jonë për t’u realizuar. Pra, qëllimi jonë është që të realizohet skenari i Lëvizjes “Vetëvendosje”, sepse kjo është mënyra më e sigurt që askush prej njerëzve të mos pësojë. 

Kosovapress: Do të thotë ky takim se kemi filluar të pranoni SHPK-në si institucion?

Konjufca: Faktikisht ne më parë pranojmë popullin si institucion. Institucioni i parë në Kosovë duhet të jetë vullneti i popullit, e që aktualisht nuk është kështu. Meqë vullnetin e popullit ne e konsiderojmë institucionin kryesor, atëherë çdo kush është pjesëtar i tij dhe në të ardhmen ka vendin në gjirin e popullit. Prej këtij populli janë edhe pjesëtarët e SHPK-së dhe ne kemi biseduar me ta vetëm se mendojmë që si shqiptarë që janë kanë përgjegjësi morale që gjatë zhvillimeve të ardhshme të dinë si të veprojnë dhe në momentin vendimtar të pozicionohen në anën e popullit për vetëvendosje dhe kundër pakos së Ahtisarit. Përderisa ekziston kjo hapësirë dhe kjo shpresë që ata një ditë do të mund të vetëdijesoheshin politikisht, do të ekzistojë edhe hapësira e komunikimit, por gjithmonë duke i respektuar kushtet tona, që do të thotë pa prezencën e eprorëve të tyre ndërkombëtarë.

Kosovapress: Nga demonstrata e 10 shkurtit janë me dhjetëra të plagosur dhe dy të vdekur. Çka nëse policia intervenon si atë ditë?

Konjufca: Asgjë, vetëm se unë mendoj se ky sistem i padrejtë ia përshpejton fundit vetvetes dhe definitivisht e motivon popullin edhe më shumë për domosdoshmërinë e ndryshimit të këtij regjimi të padrejtë. Regjimi vetëm vazhdon të tregojë fytyrën e tij të vërtetë, përderisa kjo i ngrit tensionet dhe vjen deri të një vetëvrasje e këtij sistemi.

Kosovapress: Doni të thoni se tani keni përkrahje më të madhe?

Konjufca: Natyrisht që do të kemi, sepse prej se është krijuar “Vetëvendosja” nuk i ka rënë përkrahja ndonjëherë, por në vazhdimësi jemi duke u rritur, aq më tepër që tash po mbahen në burg padrejtësisht njerëzit që demonstruan paqësisht, ndërsa në burg do të duhej të ishin kriminelët, ata që plagosën e që vranë. Mirëpo këto veprime kriminale të këtij regjimi edhe më shumë i kanë bindur dhe i kanë qartësuar politikisht njerëzit, prandaj mendoj se pjesëmarrja në demonstratë do të jetë edhe më e madhe.

Kosovapress: Ju tani jeni para një situate të re, meqë ka edhe të vdekur. Mendoni të ndryshoni formën e demonstrimit?

Konjufca: Jo nuk do të ndryshojmë, por do të vazhdojmë me këtë formë paqësore të demonstrimit. Mirëpo, duhet të dinë se asnjë populli nuk mundet pandërprerë t’i shkelet vullneti politik, bile aty ku kanë filluar të përdoren armët kundër popullit, vullneti i tij veç sa është forcuar edhe më shumë. Sikurse ka ndodhur edhe nga përpjekja e Serbisë për të na shtypur me armë, që nxiti edhe më shumë vendosmërinë e popullit tonë për çlirim.

Kosovapress: Meqë pritni pjesëmarrje më të madhe, sa ka rrezik që demonstrata t’ju dalë nga kontrolli?

Konjufca: Nuk ma merr mendja që do të dalë nga kontrolli, sepse kemi bërë përgatitjet e nevojshme, numri i kujdestarëve do të jetë më i madh, por edhe kemi vërejtur se te demonstruesit ekziston një gatishmëri tejet e lartë që t’iu përmbahen skenarit organizativ të Lëvizjes “Vetëvendosje!”. Dihet fare mirë se në demonstratën e 28 nëntorit gjithçka ka shkuar nën kontrollin e duhur dhe ajo çka ka ndodhur ka qenë e paraparë në skenarin tonë, por kjo nuk ndodhi edhe me 10 shkurt, sepse policia e ndërpreu marshin tonë me plumba dhe gjak. Ne jemi që kjo të mos përsëritet më 3 mars dhe të realizojmë skenarin tonë, ku masa do të jetë e dëgjueshme ashtu siç ka qenë më 28 nëntor.

Kosovapress: Bisedimet në Vjenë janë para përfundimit dhe dokumenti i Ahtisarit në mars pritet të shkojë në Nju Jork. Cili është efekti i demonstratave në këtë kohë dhe çka mund të ndryshohet me to?

Konjufca: Duhet të përmend ato që ka thënë Ismail Qemajli, se një popull që hesht edhe vdes. Në momentin që Serbia po bën demonstrata për të riokupuar Kosovën, ne duhet të bëjmë demonstrata kundër planeve të Serbisë, si dhe kundër pakos së Ahtisarit që përmban në masë të madhe këto plane serbe për të copëtuar Kosovën nëpërmjet decentralizimit, për të zhdukur kulturën dhe historinë tonë mesjetare si popull autokton i Kosovës. Ne mendojmë që këto plane duhet të kundërshtohet me demonstrata sa më masive të mundshme dhe prej tyre ka vetëm gjëra pozitive dhe asgjë negative për Kosovën. Populli tregon nëpërmjet këtyre demonstratave që është këtu, që është i zëshëm dhe që nuk do të pranojë çfarëdo plani, përveç ato plane me të cilat ai pajtohet. Ndërsa këta negociatorët s’po e pyesin popullin me çka pajtohet dhe me çka nuk pajtohet, por po vendosin vetë me disa grupe që kanë krijuar dhe popullit nuk po i jepet e drejta për të shprehur mendimin e tij.

Kosovapress: Nga partitë politike që bëjnë pjesë në Grupin Negociator, jeni cilësuar si njerëz ekstremistë, radikalë, të papërgjegjshëm që po veproni kundër pavarësisë së Kosovës. Si i komentoni këto?

Konjufca: Këtyre njerëzve liria iu duket kategori radikale për arsye se ata tashmë kanë hequr dorë prej vullnetit të popullit dhe janë absolutisht instrument i UNMIK-ut dhe i interesave të caktuar të disa ndërkombëtarëve. Si të tillë këta negociator dhe parti politike, vullnetin e popullit e shohin si kategori të skajshme, do të thotë si diçka ekstreme, kurse për Lëvizjen “Vetëvendosje!”, realizimi i pakusht i të drejtës së popullit për vetëvendosje është njëra nga gjërat më normale dhe parakusht i demokracisë. 

Kosovapress: Janë disa demonstrues të burgosur në mesin e tyre edhe Albin Kurti. Këto burgosje ju i keni cilësuar si politike. A i keni vizituar ata, çfarë trajtimi po iu bëhet?

Konjufca: Disa prej të arrestuarve që u patën dënuar me nga 40 dhe 15 ditë burg po vuajnë dënimin, ndërsa shpesh herë në burgje ka pasur raste të provokimit të hapur nga institucionet e burgut. Kemi pasur përsëritjen e fenomenit të ofrimit në shujta të produkteve serbe, por aktivistët kanë refuzuar këto produkte duke kushtëzuar me grevë urie dhe mandej drejtoria e burgut ka vendosur që të heqë këto produkte të Serbisë. Ndërsa sa i përket Albin Kurtit, ju e dini që vetëm iu ka vazhduar paraburgimi prej 30 ditëve dhe tani është në burgun e Pejës. Ne nuk kemi shkuar ta vizitojmë, sepse nevojitet një vendim special i gjykatës, e ne nuk mund të marrin vendime të tilla prej institucioneve që nuk janë të popullit, por kam përshtypjen që edhe Albinit nuk do t’i vinte mirë të bënim një gjë të tillë.  

Kosovapress: A keni përkrahjen e organizmave tjerë politik dhe shoqëror të Kosovës për demonstratën e 3 marsit?

Konjufca: Sa më lart që ngjitesh në parti politike përkrahja është më e vogël, kurse në majën e kësaj piramide ne kemi kundërshtarët, mirëpo sa më poshtë kësaj piramide partiake, baza e anëtarësisë së zakonshme nëpër komuna dhe fshatra të ndryshme është shumë e madhe, sepse nuk janë të afërt me krerët e këtyre partive. Këta njerëz na ndihmojnë në mënyra të ndryshme dhe marrin pjesë në masë të madhe në demonstratat tona, por më shumë do të marrin pjesë në të ardhmen, sepse fenomeni i shkëputjes së krerëve të partive politike prej popullit po rritet. Meqë këtyre negociatorëve nuk është duke iu interesuar dhe mbrojtur interesin politik të popullit, këta njerëz që kanë votuar ndonjëherë për ndonjë parti politike po ofrohen me Lëvizjen “Vetëvendosje!”.

Kosovapress: Ju thatë se nuk keni arritur ndonjë marrëveshje me policinë. Çka nëse bllokohet rruga si më 10 shkurt dhe nuk lejohet marshimi i protestuesve?

Konjufca: Nëse policia do të bllokojë rrugën, unë mendoj se aktivistët do të duhej të synonin ta merrnin rrugën, sepse ajo është hapësirë elementare publike ku masa ka të drejtën e demonstrimit. Kjo për faktin se mandej nuk na mbetet ndonjë vend tjetër ku do të mund të demonstronim, por me këtë veprim ky regjim politik që është antidemokratik shndërrohet në tiranik, e cila është faza më e rëndë e një diktature, sepse qytetarëve përpos që iu mohohet vullneti politik, mohohet edhe e drejta një elementare civile me të cilën kthehemi në shekujt e mesjetës. Mirëpo kjo do të përshpejtojë fundin e këtij procesi politik, sepse pakënaqësia është në rritje të madhe.

Kosovapress: Deri kur do të demonstroni dhe a është kjo mënyra e vetme për realizimin e synimeve që ka “Vetëvendosja”?

Konjufca: Ne do të demonstrojmë deri në momentin kur të tjerët të na pranojnë të drejtën tonë si popull, për të shprehur të papenguar mendimin dhe vullnetin tonë politik, dhe të ndërtojmë institucione të cilat janë reflektim i këtij vullneti. Mendojmë që kjo është njëra ndër format e domosdoshme të konfirmimit dhe imponimit të vullnetit politik të popullit. Natyrisht që këtë e kemi thënë edhe me parë, se në raport me pushtetin e brendshëm shfaqin vullnetin tonë në këtë mënyrë, pra me demonstrata paqësore, por nëse mendon Serbia që në Kosovë mund të rikthehet prapë, atëherë Lëvizja “Vetëvendosje!” automatikisht shndërrohet në mekanizëm çlirimtar dhe do të kërkojë prej popullit mobilizim të përgjithshëm. /Intervistoi: Kreshnik Llabjani/marrë nga kosovapress/.

Më mirë është të mos na njohë fare Serbia e të mos kemi ulëse në OKB, por as të mos kemi ndarje të brendshme në Kosovë, sesa anasjelltas. Nuk është thelbësore se kur do të nisin shtetet e mbetura të Ballkanit perëndimor të integrohen në BE, por çfarë do të ngjajë para integrimit e përgjatë rrugës drejt integrimit. Kosova, Shqipëria dhe shqiptarët e Luginës së Preshevës, duhet t’ia bëjnë të qartë faktorëve ndërkombëtarë që integrimi duhet të jetë i njëkohshëm dhe se nuk janë dakord me hyrjen e Serbisë në BE para Shqipërisë dhe Kosovës.

Tomislav Nikoliqi e vuri popullin serb para zgjedhjes: ose BE-ja, ose Kosova. Tomislav Nikoliqi i humbi zgjedhjet. Ai po bënte fushatë me zgjedhjen e tij (Kosovën) në kuadër të zgjedhjes që ai besonte se ndodhet para popullit serb (ose BE-ja, ose Kosova). Në pranverën e vitit 2008, zgjedhjet në Serbi i fitoi Boris Tadiq, i cili vazhdon të jetë kryetar i Serbisë.

Mirëpo, pse fitoi Boris Tadiqi? Për shkak se ishte proevropian? Sepse, ndryshe prej Nikoliqit, ishte përcaktuar për BE-në? Aspak. Boris Tadiq fitoi meqë e refuzoi dilemën që e ngriti Nikoliq. Tadiq nuk e zgjodhi BE-në, për dallim nga Nikoliq që e zgjodhi Kosovën, por ai e zëvendësoi operatorin OSE me atë DHE. Nuk u përcaktua për BE-në në udhëkryqin e Nikoliqit ‘BE-ja OSE Kosova’, por e shpalli inekzistent atë udhëkryq, duke i marrë vetëm elementet e tij, të cilat i vendosi në një marrëdhënie komplemetare: ‘BE-ja DHE Kosova’.

Boris Tadiqi e kishte kuptuar mirë se Perëndimi nuk po i bënte trysni serioze Serbisë për ta pranuar Kosovën, ndërkohë që ia linte shtegun hapur asaj për në BE (sigurisht me qëllimin që ta largojë Serbinë prej Rusisë). Tadiqi nuk e lëshoi shansin. Popullit serb i tha që Serbia mund ta ketë edhe BE-në, edhe Kosovën. Dhe, siç e dimë, Tadiqi fitoi. Vetëm për shkak se nuk e përjashtoi BE-në, anipse e donte Kosovën jo më pak se Nikoliqi, ai u bë kryetar i Serbisë. Pasoi mbivlerësimi i dytë kapital që Perëndimi ua bëri ndryshimeve në Serbi. Pas mbivlerësimit të zëvendësimit të Milosheviqit me Koshtunicën në tetor të vitit 2000, u mbivlerësua edhe zëvendësimi i Koshtunicës me Tadiqin. Të gjithëve na kujtohet Javier Solana kur s’përmbahej dot nga gëzimi që dëshironte ta ndante me të gjithë me rastin e fitores së Tadiqit.

Në Serbi realisht nuk ka parti të majta, kurse liberalët i marrin rregullisht vetëm pak përqind. Në Serbi nuk ka trashëgimtar të Dimitrije Tucoviqit e pothuajse as të Vladimir Jovanoviqit e Milan Piroqancit. E gjithë skena politike atje është e trashëgimisë së Nikola Pashiqit: orientim nacional-shovinist, i cili hegjemonisë serbe ia ndryshon vetëm petkun kohë pas kohe. Por, cili është petku më i ri i aspiratave të Serbisë? Cilat janë synimet konkrete të Serbisë së sotme, të Serbisë së Boris Tadiqit? Duke lexuar dhe analizuar deklaratat e tij dhe të zyrtarëve të tjerë të lartë serbë, duket që Serbia deri në vitin 2013 apo 2015 i ka tri qëllime kryesore politike që lidhen me Kosovën. Serbia dëshiron që:
1) Të mos detyrohet ta pranojë Republikën e Kosovës si shtet të pavarur;
2) Ta sajojë një entitet autonom serb brenda Kosovës të ngjashëm me Republikën Serbe në Bosnje;
3) Të bëhet anëtare e BE-së (gjithsesi para Kosovës).

Kur i kemi parasysh edhe qëndrimet ndërkombëtare dhe rregullat e BE-së, nuk duket që është reale të pritet që Serbisë t’i përmbushen të trija këto objektiva afatmesme. Mirëpo, edhe nëse plotësohen cilatdo dy prej këtyre, kjo do të paraqesë fitore të madhe për Serbinë dhe lajm të keq për Kosovën.

Rreziku më i madh për Kosovën është nëse nga këto tri aspirata, Serbisë i plotësohen e dyta dhe e treta. Një situatë e këtillë pas katër a pesë vjetëve është shumë e mundur. Po qe se i kujtojmë deklaratat e nënpresidentit amerikan Joseph Biden (për ‘pavarësinë e pakthyeshme’ dhe atë tjetrën se ‘Kosova nuk do të ndahet’) si dhe zërat nga Brukseli për perspektivën evropiane të Serbisë, bëhet e qartë që përmbushja e objektivit dy dhe tre të Serbisë në lidhje me Kosovën paraqet kërcënim serioz. Pra, Serbia do të mund ta pranojë Kosovën e pavarur pas disa viteve, porse për shpërblim asaj mund t’i lejohet sajimi i një Republike Serbe brenda Kosovës dhe anëtarësimi në BE para Kosovës. Kombinimi i ‘pavarësisë së pakthyeshme’ (Biden) me tolerimin e Serbisë që hëpërhë të mos e njohë pavarësinë (sërish, Biden), rezulton me pavarësinë e pakthyeshme të Kosovës që Serbia e njeh më vonë. Ndërkaq, deklarata që ‘Kosova nuk do të ndahet’ tregon që Joseph Biden konsideron që Kosova sot nuk është e ndarë. Ashtu sikurse që për Bosnjen e ndarë përbrenda në dy entitete thonë se nuk do ta lejojnë ndarjen, ngjashëm po sillen edhe për rastin e Kosovës. Kemi të bëjmë me dy kute të ndryshme: gjersa për neve dallimi cilësor është ndërmjet Kosovës së ndarë në terren (siç e kemi tashmë), në njërën anë, dhe integrimit të veriut dhe enklavave, në anën tjetër, për ndërkombëtarët dallimi është ndërmjet ndarjes dhe ndarjes së brendshme – p.sh., në rastin e Bosnjes, ndërmjet shpartallimit të Bosnjes dhe Bosnjes së tillë çfarë është sot. Sëkëndejmi, për ndërkombëtarët një autonomi territoriale serbe brenda Kosovës me të drejtë vetoje ende nuk paraqet një Kosovë të ndarë.

Serbia sigurisht do që Republika Serbe në Bosnje t’i bashkohet asaj, mirëpo edhe kontrolli i tërë Bosnjes nëpërmjet elementit serb atje është mjaft i volitshëm për Serbinë. Fundja, pasojat e kësaj po i ndjen edhe Kosova: mosnjohja e pavarësisë nga Bosnja e deri te pengesat në qarkullim të njerëzve e tregti të mallrave janë pasojë e vetos së Republikës Serbe atje. E njëta gjë do të mund të përsëritej edhe në Kosovë nëse vazhdohet me këtë nonshalancë të institucioneve të Kosovës – edhe në Kosovë Serbia do ta zëvendësojë ndarjen e Kosovës me ndarjen e brendshme të Kosovës, gjë që i ofron Serbisë kontroll mbi Kosovën nëpërmjet vetos së serbëve lokalë.

Për më keq se kaq, me qëllim që e gjithë kjo t’i shitet popullit sa më kollaj, fitorja 2:1 për Serbinë do të mund të tempohej asisoj që të tre golat të ngjajnë brenda një periudhe të shkurtër. Pra, Serbia e sajon entitetin autonom territorial brenda Kosovës, por në të njejtën kohë e njeh Kosovën e pavarur e cila bëhet anëtare në OKB, porse Serbia hyn edhe në BE. Në këtë mënyrë Serbia do të mund ta kushtëzonte Kosovën edhe nga lart, edhe nga poshtë: me veton e autonomisë së serbëve në Kosovë (sikurse Bosnjen me veton e Republikës Serbe atje), dhe me veton e saj nga lartësia e vendit anëtar të BE-së (sikurse Sllovenia që ia bën Kroacisë e Greqia Maqedonisë).

Megjithëkëtë, pse duket që Boris Tadiqi thuajse nuk po i jep aq zor krijimit të Republikës Serbe në Kosovë? Sepse, aktualisht, po i jep zor decentralizimit Sadri Ferati, ky ministri ynë që thotë ‘unë vetëm po e zbatoj ligjin’. Boris Tadiqi, gjersa vazhdon t’i financojë strukturat e Serbisë në Kosovë, po pret që njëherë Sadri Ferati t’ia zbatojë decentralizimin, në mënyrë që ky pastaj ta bëjë vetëm edhe një mbindërtim të vockël në formën e kantonizimit të Kosovës dhe, asisoj, Republika Srpska 2 në Ballkan do të jetë gati. Gjithsesi, më mirë është të mos na njohë fare Serbia e të mos kemi ulëse në OKB, por as të mos kemi ndarje të brendshme në Kosovë, sesa anasjelltas.

Nuk është thelbësore se kur do të nisin shtetet e mbetura të Ballkanit perëndimor të integrohen në BE, por çfarë do të ngjajë para integrimit e përgjatë rrugës drejt integrimit. Kosova, Shqipëria dhe shqiptarët e Luginës së Preshevës, duhet t’ia bëjnë të qartë faktorëve ndërkombëtarë që integrimi duhet të jetë i njëkohshëm dhe se nuk janë dakord me hyrjen e Serbisë në BE para Shqipërisë dhe Kosovës. Për fillim, meqë Serbia nuk e njeh Kosovën dhe në kushtetutën e saj thuhet që Kosova është pjesë e Serbisë, Kosova (por edhe Shqipëria) do të mund të kalonin në kuvendet e tyre nga një rezolutë përmes së cilës e sqarojnë se nuk e njohin Republikën e Serbisë (përkatësisht e tërheqin njohjen e saj). (Albin Kurti)/20 Jun 2009/V.I.

Hajde me shuplaka

12.06.2009
nga Albin Kurti
Të hënën, Martti Ahtisaari vjen në Prishtinë. Nuk e dimë se kë krejt do ta takojë dhe çfarë ai do të bëjë e thotë në Kosovë. Por, sikurse edhe shumë pashallarë, vezirë e sulltanë të tjerë para tij, e të cilët kësaj radhe na vijnë ...

... nga perëndimi e jo nga lindja si dikur, ai do ta mbajë një fjalim në një seancë gjithsesi solemne të Kuvendit të Kosovës. Nga deputetët e Kosovës nuk kërkohet të thonë ose bëjnë asgjë përveçse të jenë të gatshëm, si përherë, për duartrokitjet e tyre. Pas fjalive të caktuara të Martti Ahtisaarit atyre do t’u jepet sinjali që të duartrokasin: ndonjëherë ca më gjatë, nganjëherë fare shkurtimisht, kurse, së paku një ose dy herë, edhe të ngriten në këmbë gjersa duartrokasin.

Pieter Feith e Tina Kaidanow, të ndjekur nga suflerët e tyre Sejdiu e Thaçi, do ta kenë detyrën e sinjalizuesit: ata e diktojnë momentin e fillimit të duartrokitjes si dhe ritmin e saj, ashtu siç bëhet me audiencën në një talk show. Ndërkaq, duke përcaktuar se kur duhet ngritur në këmbë deputetët dhe kur duhet ulur ata, do të na e dhurojnë një imazh që i ngjan asaj valës së tifozëve në tribunat e stadiumeve të futbollit. Deputetët sigurisht që e dëgjojnë Ahtisaarin porse ata, me shumë vëmendje, i shikojnë pikërisht këta katër sinjalizuesit. Nganjëherë, deputetëve edhe u kthehet shikimi, lehtas dhe papritmas, mu sikurse te filmi i Ridley Scott, atëherë kur Hannibal Lecter (Anthony Hopkins) kthen kokën për ta shikuar inspektorin Renaldo Pazzin (Giancarlo Giannini), në skenën kur ata ndjekin arien operistike “Vide Cor Meum” (libreto nga “La Vita Nuova” e Dantes).

Ministrat, në momentet e qetësisë, do të jenë duke pohuar me kokë fjalimin e Ahtisaarit, dhe do të duken si peshat e atij kandarit që refuzon të stabilizohet. Kurse, në periudhën tjetër, duke u ndodhur prapa shpinës së Ahtisaarit, ministrat për deputetët shërbejnë si pasqyra të shenjave për duartrokitje të katër sinjalizuesve. Ministrat janë ajo banda që me porosinë “hajde me shuplakë, hajde me shuplaka” e shndërrojnë sallën e kuvendit në tubim njerëzish të djersitur nga fërkimi i sqetullave, të mërdhezur në fytyrë nga temperatura e ngritur, dhe të ngazëllyer nga valëzimet e dhjamit të trupave të tyre. Salla e Kuvendit të Kosovës, kjo saunë e njerëzve me duar të ënjtura, është pasuruesi kryesor i spektaklit për Kosovën e varfër. Nga këso njerëzish të padinjitet e të shitur për karrige e privilegje, popullit të Kosovës, i duhet të ndjehet i përfaqësuar e i udhëhequr. Pra, janë këta paria institucionale e Kosovës që paguhen nga qytetarët e Kosovës për t’u mashtruar e vjedhur prej tyre. Dhe, e gjithë kjo pari nuk është shitur pasi që i ka marrë postet që i gëzon tani, por para se t’i ketë marrë ato. Ata u shitën për t’u ngjitur në pozita, e zbritën pazarin fare poshtë, dhe tash veçse vazhdojnë të përulen për të mbetur lartë aty ku janë.

Përderisa qytetarët e Kosovës do ta përcjellin këtë maskaradë prej kuvendi nëpër televizione, në të vërtetë, është Kosova ajo që do shitet shpejt dhe kollaj si asnjëherë më parë. Dhe atë, në mënyrë të dyfishtë: territori i saj me decentralizimin e ministrit Sadri Ferati, kurse pasuritë e saj me privatizimin e ministrit Ahmet Shala. Sadri Ferati do që të sajojë komuna me shumicë serbe pa u njohur Kosova nga Serbia, pa u shpërbërë strukturat e saj në Kosovë dhe pa u integruar veriu, ndërsa Ahmet Shala do që t’i shesë të gjitha ndërmarrjet shoqërore e publike të Kosovës ‘më lirë se badihava’, pa i pyetur qytetarët dhe pa i marrë një herë ato 450 milionë të ndërmarrjeve të shitura deri më tani.

E drejta e vetos për deputetët serbë në Kuvendin e Kosovës që do të mund të vazhdojnë të dirigjohen nga Serbia, lidhjet horizontale ndërmjet komunave me shumicë serbe dhe lidhjet e tyre vertikale me Beogradin, dhjetëra mijëra hektarë tokë brenda së cilave do të serbizohet trashëgimia kulturore ortodokse, shuarja e TMK-së dhe një FSK si aneks i policisë por pa të drejtë intervenimi, pjesëmarrja në borxhin e jashtëm të Serbisë pa na i paguar ajo dëmet e luftës, dhe ICO-ja me fuqi ekzekutive mbi çdo institucion të Kosovës, që të gjitha këto, janë peshqesh nga Plani i Ahtisaarit. Ky është një çmim aq i lartë për pavarësinë saqë, në fakt, nuk kemi të bëjmë përnjëmend me pavarësi. Kosova u shpall e pavarur porse kjo është një pavarësi pa substancë – pavarësi pa sovranitet dhe integritet territorial, pavarësi pa zhvillim ekonomik dhe me histori e identitet të mohuar. Disi ngjashëm sikurse ta kishim kërkuar një gotë me ujë duke besuar që kjo e nënkupton ujin në gotë, porse kemi fituar vetëm gotën dhe shpresën se do të bjerë shi.

Të hënën që vjen, Martti Ahtisaari arrin në Prishtinë për t’u duartrokitur nga ata që realisht s’bëjnë punë tjetër: deputetët e Kuvendit të Kosovës. Të hënën që vjen, Martti Ahtisaari do të vijë e do të shkojë. Ashtu sikurse edhe Joseph Biden dhe shumë të tjerë para tij. Ne, qytetarët e Kosovës, do të vazhdojmë të jetojmë në këtë mjerim prej nga nuk na nxjerr kush, nëse nuk e nxjerrim ne vetveten: duke u ngritur kundër gjithë këtyre padrejtësive e poshtërsive.

Lëvizja VETËVENDOSJE

Vetë UNMIK-u nëpërmjet Rezolutës 1244 i ka konsideruar këto struktura të Serbisë si ilegale, por në të njëjtën kohë UNMIK-u gjithnjë e ka toleruar ekzistencën dhe veprimtarinë e pranisë institucionale të Serbisë brenda vendit tonë. UNMIK-u ka ditur gjithçka për karakterin armiqësor të veprimtarisë së këtyre strukturave kundër vullnetit të popullit të Kosovës. Në një dokument që ish PPSP, Joachim Rucker, ia ka dërguar Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së në vitin 2006, shpjegohet qartë jo vetëm veprimtaria e strukturave paralele, por madje edhe vendnodhja e tyre fizike (objektet dhe ndërtesat) nëpërmjet fotografive. Kjo e ngarkon UNMIK-un me përgjegjësi të dyfishtë: ai ka ditur gjithçka për strukturat paralele, i ka konsideruar ato ilegale, por i ka toleruar dhe shpeshherë bile edhe ka bashkëpunuar me to.

Të njëjtë gjë sot po e bën ICO dhe EULEX-i. Në Planin 6-Pikësh të OKB-së i arritur në bashkëpunim dhe negociata me Serbinë, thuhet që EULEX-i duhet të shtrihet në Kosovë “duke marrë parasysh qëndrimet e faktorëve relevantë në terren”. Disa terrene kontrollohen nga strukturat paralele të Serbisë. Javën e kaluar, pas protestave të punëtorëve serbë të gjykatave në veri të Mitrovicës, EULEX-i paralajmëroi se do të negocojë dhe bisedojë me strukturat paralele. Kurse vetë shefi i EULEX-it dhe ish komandanti i KFOR-it, Yves de Kermabon, në fillim të misionit kishte thënë që “ne do të bisedojmë me të gjithë”, duke i përfshirë edhe strukturat paralele të Serbisë. Kjo do të thotë që në vend se EULEX-i e institucionet e Kosovës të merren me shpërbërjen e strukturave paralele të Serbisë, ata po i pranojnë këto struktura si partnerë relevantë të barabartë.

Tolerimi i strukturave paralele është inkurajim i tyre. Këtë tolerim, strukturat e Serbisë nuk e shohin si gjenerozitet të institucioneve të Kosovës ndaj tyre por si arritje të këmbëngultësisë së tyre. Goran Bogdanoviqi dhe Oliver Ivanoviqi dikur ishin në institucionet e Kosovës. Ata janë investim 10 vjeçar i institucioneve të Kosovës, porse tash punojnë për Serbinë kundër Kosovës. Strukturat e Serbisë ua kanë bërë serbëve të Kosovës integrimin e të panevojshëm dhe të pamundshëm. Ata i mbështesin serbët financiarisht më shumë sesa institucionet e Kosovës për lojalitetin e tyre por, para së gjithash, i kërcënojnë e frikësojnë ata në mungesë të këtij lojaliteti. Njerëzit e strukturave paralele në Kosovë paguhen 50% më shumë sesa kolegët e tyre në Serbi, gjë që është tipike për admnistratorët kolonialë. Është e kotë të privilegjohen serbët përderisa i kanë strukturat e Serbisë mbi kokë. Në anën tjetër, nuk mund të ketë investime serioze ekonomike në Kosovë që do të përkthehej në mirëqenie të shtuar të qytetarëve përderisa Kosova ka struktura paralele brenda.   

Strukturat paralele të Serbisë në Kosovë nuk janë kurrfarë institucionesh anonime, por garnitura njerëzish konkretë të paguar nga Serbia për të zhvilluar veprimtari të hapur armiqësore kundër Kosovës. Lëvizja VETËVENDOSJE! ka arritur t’i sigurojë emrat kryesorë të personave të cilët janë bartësit konkretë të funksioneve në strukturat shtetërore të Serbisë që veprojnë brenda në Kosovë. Nëse institucionet e Kosovës janë, siç po na thotë përditë Hashim Thaçi, për zbatimin e Kushtetutës, atëherë këta njerëz konkretë po e shkelin atë për çdo ditë. Qenia e tyre, vetë ekzistenca e tyre, madje më parë edhe se funksionimi e operimi i tyre, janë shkelje të ligjit dhe krim në Kosovë. Ja ku janë emrat – nevojitet vetëm veprimi. Por nëse, në të kundërtën, Qeveria nuk është për të ndërmarrë asgjë, atëherë, le të tregojë, e të mos i mashtrojë qytetarët e Kosovës që është për një rend juridik në Kosovë dhe kundër strukturave të Serbisë. Le t’iu tregojë qeveria qytetarëve nëse është për apo kundër këtyre strukturave të Serbisë me veprime konkrete.

erenikut: Mon, March 16, 2009 4:04 pm/pz/
botuar: E marte 17 mars, 2009 2:23 am/nyork/
...kliko mbi foto per zmadhim
Të shtunën, më 14 mars 2009,  në lokalet e Shoqërisë Kulturore-Artistike ‘Agimi’ në Prizren u mbajt tryezë e rrumbullakët e organizuar nga Qendra e Lëvizjes VETËVENDOSJE! në Prizren. Tema që u trajtua në këtë tryezë kishte të bënte me eksterritorialitetin e kishave ortodokse të ashtuquajtura “serbe”, me theks të veçantë të atyre në Prizren.
Fjalën hyrëse e mbajti Albin Kurti, me ç’rast foli për dimensionin historik dhe politik të eksterritorialitetit, rrezikun që i kanoset këtij qyteti në të ardhmen nga ky proces, 8 zonat e veçanta të cilat kanë për qëllim mosfunksionalizimin dhe destabilizimin e jetës në qytet. Albini inkurajoi pjesëmarrësit të vinin me ide për të ndërmarrë ndonjë hap konkret rreth parandalimit të zbatimit të këtij projekti. Aktivistja e VETËVENDOSJE!-s Aida Dërguti, duke e analizuar retrospektivën historike të këtyre objekteve si joserbe, tha se Serbia përmes këtij procesi ka për qëllim ta ndërtojë “të drejtën” e saj historike në Kosovë. Fillimisht nga pjesëmarrësit fjalën e mori Enver Bejta, bashkëpunëtor i pavarur shkencor për histori në Institutin për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës në Prizren, njohës i mirë i periudhës së Perandorisë Osmane dhe i osmanishtes. Ai e trajtoi aspektin historik të secilit monument përkatës në Prizren dhe theksoi se shumica nga këto ishin monumente mikste të ndërtuara gjatë periudhës së sundimit otoman dhe në asnjë mënyrë nuk mund të quhen serbe. “Duke qenë të tilla, qytetarët e Prizrenit do të iritohen sepse p.sh. brenda Manastirit të Engjujve të Shenjtë përveç varrit të Dushanit, gjendej edhe varri i një anëtari të familjes së njohur të Balshajve”, tha Bejta. Ai e cilësoi Prizrenin si një vend ku të gjitha fetë kanë ecur si valë deti, duke e vënë në pah traditën e tolerancës së shqiptarëve në këtë qytet. Në fund të fjalës së tij, Enver Bejta propozoi që shqiptarët ortodoksë në Kosovë dhe ata që vijnë nga Shqipëria apo gjetiu, ta kërkojnë Kishën e Shpëtimit për t’i kryer ritet fetare, e cila kishë, që nga themelimi ka qenë shqiptare. Aziz Morina, intelektual i qytetit, foli për autoktoninë e shqiptarëve në këtë vend dhe njëkohësisht shprehi habinë e tij për mospunën e Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës dhe asaj të Shqipërisë, në krahasim me atë të Serbisë. Ai tha se vetëm si të bashkuara, Akademitë Shqiptare mund ti bëjnë ballë fabrikimit të gënjeshtrave historike të Akademisë së Shkencave të Serbisë. Parim Kosova, mbikëqyrës i kompleksit të Lidhjes Shqiptare në Prizren, foli për atë se si rrjedhat historike ndikuan në trashëgiminë kulturore të shqiptarëve e posaçërisht në Prizren.

Propozime u dhanë edhe nga pjesëmarrësit tjerë. Publicisti dhe gazetari Adnan Abrashi tha se eksterritorialiteti tashmë është realitet administrativo-juridik dhe se Plani i Ahtisaar-it është instaluar në Kushtetutë dhe në Deklaratë të Pavarësisë. “Tashmë Policia e Kosovës ka filluar që t’i ruajë këto objekte të kultit dhe është shtuar prania e tyre pranë kishave e manastireve si dhe patrullimet nëpër qytet. Ky nuk është vullneti i qytetarëve andaj duhet përgjigjur me mosdëgjueshmëri qytetare. Mediat duhet të luajnë një rol të rëndësishëm në informimin e qytetarëve” – theksoi Abrashi. Naser Ilazi, përfaqësues i AAK-së, tha që defekti është politik dhe se me eksterritorialitetin është gabuar sikurse edhe me decentralizimin. Bylbyl Duraku, nga Shoqata e ish të Burgosurve Politikë, theksoi se ka një projekt të përgjithshëm të shkombëtarizimit në Kosovë pjesë e së cilit është edhe serbizimi i trashëgimisë kulturore. “Problemi është shumë serioz andaj mbase duhet mobilizuar për veprime edhe më aktive se padëgjueshmëria qytetare” – tha Duraku.

Në fund, Albin Kurti tha se është e rëndësishme që konflikti historik midis shqiptarëve dhe Serbisë (të cilin Plani i Ahisaar-it duke e trajtuar si konflikt etnik e shpie drejt ndarjes së Kosovës) kurrsesi të mos shndërrohet në të ardhmen në konflikt fetar. Të gjithë pjesëmarrësit u pajtuan se duhet të ngrihet zëri për këtë çështje, por edhe duhet organizuar për aktivitete në kundërshtim të eksterritorialitetit që sajon dhjetëra ambasada të Serbisë anekënd Kosvës. Duke shpresuar që fryma e kësaj tryeze të bartet edhe tek qytetarët, ajo u cilësua si një fillim i mbarë për angazhimin që na pret të gjithëve.

Qendra e VETËVENDOSJE!-s në Prizren
15 mars 2009